حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (11) (اِیران اِسلامِی جوُمهُورِیَتِی) (4)) (36 بوُلِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(28- قیسم)
- 478 قَمَرِی یِیلدَه وَفات قِیلگن اِمامُ الحَرَمَین جاوِینِی “دارُ الاِسلام” رَهبَرِیدَگِی اِجتِهادنِی شَرطِی حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: دِیمَک رَهبَرنِینگ کامِل مُجتَهِد بُولِیشِی شَرط وَ اوُ مُجتَهِدلَرنِی بَرچَه صِیفَتلَرِینِی اوُزِیدَه جَملَه گن بوُلِیشِی کِیرَک. باشقَه بِیر اوُرِیندَه اَیتَدِیکِی: اِمامِ وَ رَهبَرنِینگ شَرطلَرِیدَن بِیرِی، اوُ شوُندَی اَهلِی اِجتِهاد بوُلِیشِی کِیرککِی، حادِیثَه لَر پَیتِیدَه باشقَه لَرنِی فَتواسِیگه اِیختِیاجِی بوُلمَه سِین، مَنَه بُو اوُرِین (رَهبَرنِینگ اِجتِهاد شَرطِیگه اِیگه بوُلِیشِی) هَمَّه اِتِّفاق قِیلگن اوُرِیندِیر، وهذا متّفق علیه».[1] .[2]
- 492 قَمَرِی یِیلدَه شَهِید بُولگن اَبُو القاسِم مَکِّی رامِیلِی اَیتَدِیکِی: رَهبَرنِینگ مُجتَهِد بُولِیشِی بارَه سِیدَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِینگ، اَهلِی عِلمنِینگ اِجماعسِی بارلِیگِینِی رِوایَت قِیلِینگن، رَهبَرنِینگ اِجتِهاد شَرطِیگه اِیگه بُولِیشِی بُویِیچَه فُقَهالَر اِجماع قِیلِیشگن. اِیندِی خُلَفایِی راشِیدِیندَن کِییِینگِی مُسُلمان رَهبَرلَرِینِینگ غَیرِی مُجتَهِد بُولگنلِیگِی مَسَلَه سِیدَه شُونِی اَیتِیش لازِمکیِ، بُونِی دَلِیلِی اوُلَر فَقَط حَربِی قُدرَت بِیلَن حاکِمِیَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشگن. [3]
- 676 قمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن اِمامِی نَوَوِی رَوضَةُ الطّالِبِین کِتابِیدَه “دارُ الاِسلامنِی” رَهبَرِینِینگ شَرطلَرِی بُویِیچَه اَیتَدِیکِی: مُکَلَّف مُسُلمان، عادِل، آزاد، باخوُش، دانِیشمَند، مُجتَهِد بُولِیشِی شَرطدِیر. [4]
- 769 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن سَعَدِ الدِّین تَفتازانِی ” دارُ الاِسلام” رَهبَرِینِینگ شَرطلَرِینِی سَنَب اَیتَدِیکِی: و یشترط أنْ یکون …. مجتهداً شجاعاً، وَ شَرط اَست ……….شِجاعَتلِی مُجتَهِد بُولِیشِی کِیرَک. [5]
- 790 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن اِمامِی شاطِیبِی اَیتَدِیکِی: اوُلامالَرنِی اِتِّفاق قِیلِیب نَقل قِیلِیشلَرِیچَه، رَهبَرلِیکنِی ( یاکِی اوُشَه کَتتَه اِمام) شَرعِی عِلم بُویِیچَه اِجتِهاد وَ فَتوا بِیرِیش دَرَجَه سِیگه یِیتگن کِیشِیگه باغلَه نَدِی. [6]
- 792 شَمسِی (816 قَمَرِی) یِیلدَه وَفات تاپگن سَیِّد شَرِیف جُورجانِی توُرکِستانِی قاضِی عَضُدِ الدِّین اِیجِینِی مَواقِف ناملِی کِتابِیگه یازگن شَرحِیدَه اَیتَدِیکِی: فُقَهالَر جوُمهُورِی وَ اَهلِی عِلم شوُنگه اِتِّفاق قِیلِیشگنکِی، اوُصُول وَ فُرُوعلَردَه مُجتَهِد بُولگن کِیشِی دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی بُولِیشگه حَقلِی وَ شائِیستَه بُولَدِی. [7]
- 797 شَمسِی (821 قَمَرِی) یِیلدَه وَفات تاپگن قَلقَشَندِی «مَآثر الانافه فی معالم الخلاقه» ناملِی کِتابِیدَه دارُ الاِسلامنِینگ اِمامِی وَ رَهبَرِینِی شَرطلَرِی بَحثِیدَه اَیتَدِیکِی: اوُنِینچِی اوُرِیندَه: یَنگِی کوُندَه لِیک مَسَلَه لَر یا اِتِّفاقچِیلَر وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَحکاملَر بُویِیچَه اِجتِهاد دَرَجَه سِیگه یِیتگن بوُلِیشِی کِیرَک، اِجتِهاد دَرَجَه سِیدَگِی عِلمگه اِیگه بُولمَه گن کِیشِینِی رَهبَرِیَتگه سَیلَنمَیدِی وَ صَحِیح بُولمَیدِی؛ چوُنکِی رَهبَرنِی مَنَه بوُندَی اِجتِهادگه اِیختِیاجِی بار وَ اوُ بُو اِجتِهادگه مُختاج بُولِیب، بُونِی یاردَمِیدَه اِیشلَرنِی “صِراط المُستَقِیم” دَه توُغرِی یُولدَه اِسلامِی رَوِیش بِیلَن آلِیب بارَدِی وَ بوُندَی اِجتِهادنِی پَناهِیدَه شَرعِی حُدُودلَردَن آگاه بوُلَدِی، هَمدَه دارُ الاِسلامدَگِی مَوجُود اِنسانلَرنِینگ شَرعِی حَقلَرِینِی بِیرَدِی وَ آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافلَرنِی حَل قِیلَدِی، اَگردَه مُجتَهِد عالِم بوُلمَیدِیگن بُولسَه مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشگه قادِر بوُلمَیدِی. [8]
1320 شَمسِی ( 1360 قَمَرِی) یِیلدَه وَفات قِیلگن عَبدُ الرَّحمَن جَزِیرِینِی یازِیشِیچَه: بَرچَه اَهلِی سُنّشت فُقَهالَرِی شوُنگه اِتِّفاق قِیلِشگنکِی، اِسلامدَگِی حاکِم قوُیِیدَگِی صِیفَتلَرگه اِیگه بوُلِیشلَرِی کِیرَک: 1- مُسُلمان بوُلِیشِی، 2- مُکَلَّف، 3- آزاد بُولِیشِی؛ 4- اِیرکَک کِیشِی بوُلِیشِی، 5- قُرَیشدَن بوُلِیشِی، 6- عالِم وَ مُجتَهِد بوُلِیشِی کِیرَک، بوُنِی واسِیطَه سِیدَه اوُ دِین اَحکاملَرِیدَن آگاه بُولَدِی وَ اوُزِیدَن باشقَه نِی فَتواسِیگه مُختاج بوُلمَیدِی. [9]
(دوامی بار…….)
[1] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، الإرشاد: ص426./ وقال: «من شرائط الإمام أنْ یکون من أهل الاجتهاد، بحیث لا یحتاج إلی استفتاء غیره فی الحوادث، وهذا متّفق علیه».
[2] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، غیاث الأُمم فی التیاث الظلم: ص84. / «فالشرط أنْ یکون الإمام مجتهداً بالغاً مبلغ المجتهدین مستجمعاً صفات المفتین، ولم یُؤثَر فی اشتراط ذلک خلاف».
[3] …مجتهدًا كالقاضي وأولى، بل حكى فيه الإجماع…/ قال: وكون أكثر من ولي أمر الأمة بعد الخلفاء الراشدين غير مجتهد إنما هو لتغلبهم فلا يَرِدْ
[4] المنهاج، ص ۵۱۸ و شرح صحیح مسلم. / هی کونه مکلفا مسلما عدلاحرا ذکیا عالما مجتهدا /
[5] التفتازانی، مسعود بن عمر، شرح المقاصد فی علم الکلام: ج2، ص271./ «ویشترط أنْ یکون مکلّفاً مسلماً عدلاً حرّاً ذکراً مجتهداً شجاعاً، ذا رأی وکفایه سمیعاً بصیراً ناطقاً قریشیاً»
[6] الاعتصام ـ للشاطبى موافق للمطبوع . المؤلف : أبو إسحاق الشاطبي . دار النشر : المكتبة التجارية الكبرى – مصرص 126/ الشاطبی، إبراهیم بن موسی، الاعتصام: ج2، ص362. / إن العلماء نقلوا الاتفاق على أن الإمامة الكبرى لا تنعقد إلا لمن نال رتبة الاجتهاد والفتوى في علوم الشرع
[7] الجمهور علی ان اهل الامامه و مستحقها من هو مجتهد فی الاصول و الفروع لیقوم بامر الدین متمکنا من اقامه الحجج و حل الشبهه فی العقائد الدینیه مستقلابالفتوی فی النوازل و احکام الوقائع نصا و استنباطا لان اهم مقاصد الامه حفظ العقائد و فصل الخصومات و لم یتم ذلک بدون هذا الشرط / الجمهور على أن أهل الإمامة ومستحقها من هو مجتهد في الأصول والفروع … متمكّناً من إقامة الحجج وحلّ الشبه في العقائد الدينية، مستقلاً بالفتوى في النوازل …
[8] القلقشندی، أحمد بن علی، مآثر الأناقه: ج1، ص37./ «الثانی عشر: العلم المؤدّی إلی الإجتهاد فی النوازل والأحکام، فلا تنعقد إمامه غیر العالم بذلک؛ لأنّه محتاج لأنْ یصرف الأمور علی النهج القویم ویجریها علی الصراط المستقیم، ولأن یعلم الحدود، ویستوفی الحقوق، ویفصل الخصومات بین الناس، وإذا لم یکن عالماً مجتهداً لم یقدر علی ذلک»
[9] الفقه على المذاهب الاربعة، ج۵ ، ص ۳۱۷ – ۳۱۶. / اتفق الائمة رحمهم اللَّه تعالى على ان الامامة فرض و انه لابد للمسلمین من امام یقیم شعائر الدین و ینصف المظلومین من الظالمین و اتفقوا على ان الامام یشترط فیه: اولاً ان یکون مسلماً ثانیاً ان یکون مکلّفاً ثالثاً ان یکون حرا رابعاً ان یکون ذکراً خامساً ان یکون قرشیاً سادساً ان یکون عالماً مجتهداً لیصرف الاحکام و یتفقه فى الدین فیعلم الناس و لایحتاج الى استفتاء غیره
