سَوال: نِیمَه اوُچُون داعِش جَماعَتِی اَلهُولدَگِی پِیکَه کَه ساتقِینلَرِی تامانِیدَن اَذِیَت قِیلِینَیاتگن عَیاللَرنِی دادِیگه یِیتمَیدِی، نِیمَه اوُلَردَه غَیرَت یوُقمِی؟ یاکِی اوُلَر فَقَط مُسُلمانلَرنِی قِیرغِینِی، سَلَفِیَتگه خِیانَت قِیلِیش، تَحرِیرُ الشّام هَیئَتِیگه اوُحشَش جِهادِی جَماعَتلَر تامانِیدَن شَرِیعَتنِی طَتبِیق قِیلِیشنِی آلدِینِی آلِیشگه اوُحشَش اِیشلَر اوُچُون زِیرَکلِیک قِیلِیشگه قادِر حالاصمِی؟
جَواب: اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ عَلَیْکُمْ أَنفُسَکُمْ لاَ یَضُرُّکُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعاً فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ (مائده/105)
اِی مُؤمِنلَر، اوُزِینگِیزنِی بِیلِینگِیز! (یَعنِی گوُناهلَردَن سَقلَنِینگِیز). مادامِیکِی، حَق یوُلنِی توُتگن اِیکَنسِیز، اَدَشگن کِیمسَه لَر سِیزلَرگه ضَرَر یِیتکَزَه آلمَس. بَرچَنگِیز هَم اَلله گه قَیتِیشِینگِیز باردِیر. اَنَه اوُشَندَه اَلله سِیزلَرگه قِیلِیب اوُتگن عَمَللَرِینگِیزنِی خَبَرِینِی بِیرُور.
شوُندَی بُولگچ دَولَه تامانِیدَن ناحَق مُسُلمانلَرنِی قِیرغِین قِیلِینِیشِی وَ نَجدِیَتنِی مَنهَجِی حَطالَرِی اَلاهِیدَه بِیر مَسَلَه حِسابلَنَدِی، مَشااَلله مَنَه بُو زَمِینَه بُویِیچَه مِینگلَب تَنقِیدلَر قِیلِینگن، بوُگوُنگِی کوُندَه دَولَه دَن کوُرَه کوُپراق قوُللَرِی مُسُلمانلَرنِی قانِیگه بوُلغَنگن شِبهِ جِهادِی نَجدِی قوُراللَنگن گوُرُوهلَرنِی اَکثَرِی اوُچُون وَ نَجدِی مَدخَلِیزمنِی یا غَیرِی نَجدِی سَلطَنَت پَحتَه پَهلَوانلَرِی اوُچُون مَنَه بُو مَنهَجِی حَطالَرنِی وَ رَفتارلَرنِی حَقارَت قِیلِیش آرقَلِی اوُزلَرِینِی مَخفِی قِیلِیب پایلَیدِیگن، اوُزلَرِینِی کوُرسَتَدِیگن دَولَه نِی دِیوارِیدَن کوُرَه پَستراق دِیوار مَوجُود اِیمَس.
سُورِیَه نِی شِمالِیدَگِی هوُلدَگِی اَسِیرلَر لَگِیرِی، زَمانَه وِی عَصردَگِی مُسُلمانلَرنِینگ تَرِیخِیدَگِی یوُزلَب قارَه داغلَردَن بِیرِیدِیر. هوُلدَگِی مَنَه بُو عَیاللَر، قِیزلَر، گوُدَکلَر، اَسِیرلَر بِیزلَرنِی بِرادَرلَرِیمِیز، آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز بوُلِیشَدِی، بُو یِیردَه بُوتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرِیگه قَرشِی آیاققَه توُرِیب مُسُلمانلَرنِی نامُوسِینِی حِمایَه قِیلِیش اوُچُون فَقَط دَولَه دَه غَیرَت بوُلِیشِی کِیرَکمِی؟ سِیز بِیرِینچِی بوُلِیب اوُزِینگِیزنِی اوُندَن سُونگ باشقَه مُسُلمانلَرنِی حَقارَت قِیلیَپسِیز- اَلبَتَّه اَسِیرلِیکدَگِی مَنَه بُو آپَه – سِینگِیللَرِیمِیزگه، بِرادَرلَرِیمِیزگه اوُزلَرِینِی سُکوُتلَرِی، بِی پَروالِیکلَرِی بِیلَن ظُلم قِیلَیاتگن اَهلِی تَفَرُّق مُسُلمانلَرِی حَقارَتگه لایِیقدِیرلَر؛ مَنَه بُو عالِی مَفهُومنِی: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ(حجرات/10) اوُرنِیگه شِیعَه یا حَنَفِی یا نَجدِی یا شافِیعِی یا مالِیکِی یا اِخوانِی عَیاللَرِی دِییَه یاتگن وَ …….مَنَه بُو مُسُلمانلَر آپَه – سِینگِیللَرِیمِیزگه قِیلِینَیاتگن ظُلمنِی بَرابَرِیدَه مَذهَبگه، فِکرگه آئِد اِیختِلافلَرنِی بَهانَه قِیلِیب سُکوُت سَقلَب اوُتِیرگن کِیمسَه لَرنِی هَمَّه سِی حَقارَتگه لایِیق، حَتَّی مُؤمِنلَرنِی بِیرِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِی بُولمِیش سِکوُلارِیستلَرنِینگ ( اَحزاب- مُشرِک) مُؤمِنلَرنِینگ اِیککِینچِی، اوُچِینچِی اوُرِیندَگِی دُشمَنلَرِی بوُلگن اَهلِی کِتابنِی، شِبهِ اَهلِی کِتابنِی عَیاللَرِینِی حَقارَت قِیلِیشلَرِینِی بَرابَرِیدَه سُکوُت قِیلِیب اوُتِیرگنلَر هَم حَقارَتگه لایِیقدِیر.
مَنَه بُو تَرِیخِی حادِیثَه گه دِققَت قِیلِینگلَر: مُعتَصِم عَبّاسِی وَ مَعمُون وَ واثِقگه اوُحشَب مُعتَزِیلَه مَذهَبِیدَگِی حاکِملَردَن بُولگن، اوُنِی حاکِیمِیَتِی دَورِیدَه رُومنِی نَصرانِی کافِرلَرِی یَعنِی مُؤمِنلَرنِی اوُچِینچِی اوُرِیندَگِی دُشمَنلَرِی مُسُلمانلَرنِی عَیاللَرِیدَن بِیرِینِی اَسِیرلِیککَه آلَدِی وَ مَنَه بُو مُسُلمان سِینگِیلگه حُرمَتسِیزلِیک قِیلِیشَدِی. مَنَه بُو مُسُلمان سِینگِیل نَصرانِیلَرنِی زِندانِیدَه توُرِیب فَریاد قِیلِیب اَیتَدِیکِی: وامُعتَصِمَه، وامُعتَصِمَه، مُعتَصِم مِینِی دادِیمگه یِیتگِین. مَنَه بُو سِینگلِیمِیزنِی فَریادِی مُعتَزِیلَه مَذهَبِیدَگِی مُعتَصِمگه یِیتِیب کِیلگچ، اوُ تِیزلِیک بِیلَن تَحتِیدَن توُرَدِی وَ مُسُلمان سِینگِیلنِی فَریادِیگه جَواب بِیرَدِی: لَببَی، لَببَی. قوُیِیدَگِی شَکلدَه نَصرانِیلَرنِی پادشاهِیگه نامَه چُونَتَدِی: “اَمِیراَلمُؤمِنِین مُعتَصِم بِا لله دَن رُومنِی اِیتِیگه، مَنَه بُو عَیالنِی تِیزلِیک بِیلَن آزاد قِیل اَگر بوُندَی قِیلمَیدِیگن بُولسَنگ سِینگه قَرشِی لَشکَرِیمنِی یُوبارَمَن بُو لَشکَرنِی باشِی سِینِی آلدِینگدَه وَ آخِیرِی مِینِی حُضُورِیمدَه بُولَدِی، اِسلام عَسکَرلَرِی اَلله نِی یُولِیدَگِی اوُلِیمنِی، شَهادَتنِی حوُددِی سِینِی عَسکَرلَرِینگ حَیاتنِی، یَشَشنِی،یِیب- اِیچِیشنِی یَحشِی کوُرِیشگندِیک یَحشِی کوُرِیشلَرِیدَن خَبَردارسَن.”
مُعتَصِم قَصرِیدَه توُرِیب فَریاد اوُردِیکِی: حَرَکَت قِیلِینگلَر. بَغدادنِی قاضِیسِی عَبدُ الرَّحمَن اِبنِ اِسحاق وَ شَعبَه ابن صَهلنِی و 328 اِیرکَکنِی حُضُورِیدَه اوُزِینِی یُول اوُچُون نَرسَه لَرِینِی جَملَب وَصِییَت قِیلَدِی وَ جَنگ قوُرماندانلَرِیدَن عِبارَت گوُرُوه بِیلَن بِیرگه حَرَکَت قِیلَدِی، بِیر مُددَت رُوملِیکلَر بِیلَن جَنگ قِیلگچ اوُلَرنِی اوُستِیدَن غَلَبَه قاذانِیب مَغلوُبِیَتگه اوُچرَتَدِی. مَنَه بُو مُسُلمان سِینگِیلنِی عِزَّت بِیلَن قَیتَرِیب آلِیب کِیلَدِی. [1]
[1] ابن الاثیر، الکامل فی التاریخ 247/5