سَوال: شُو کوُنلَردَه سُورِیَه دَه، عِراقدَه، اَفغانِستاندَه جُودَه کوُپ کِیشِیلَر جَعفَرِی شِیعَه سِی بوُلگنِی یا وَهّابِیلِیک جِنایَتِی سَبَبلِی اوُلدِیرِیلیَپتِی، مَنَه بوُلَرنِی اوُلدِیرِیلِیشِی اوُزِیمِیزنِی مَذهَبِیمِیز بُویِیچَه شَرعِی حِسابلَنَدِیمِی؟

سَوال: شُو کوُنلَردَه سُورِیَه دَه، عِراقدَه، اَفغانِستاندَه جُودَه کوُپ کِیشِیلَر جَعفَرِی شِیعَه سِی بوُلگنِی یا وَهّابِیلِیک جِنایَتِی سَبَبلِی اوُلدِیرِیلیَپتِی، مَنَه بوُلَرنِی اوُلدِیرِیلِیشِی اوُزِیمِیزنِی مَذهَبِیمِیز بُویِیچَه شَرعِی حِسابلَنَدِیمِی؟

جَواب: رَسُول الله صلی الله علیه وسلمنی سُوزلَرِیگه کوُرَه، اِسلام بَرپا بوُلگن پایَه لَر وَ اَرکانلَر:

  بُنِیَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ: اِسلام بِیشتَه رُکننِی اوُستِیگه بِینا قِیلِینگن: 

1. شَهَادَهِ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، اَلله نِی یَگانَه حَق اِلاه اِیکَنِیگه وَ محمد (صلی الله علیه وسلمنی) اَلله نِی رَسُولِی وَ اِیلچِسِی اِیکَنِیگه گوُواهلِیک بِیرَمَن.
2. وَإِقَامِ الصَّلاهِ، نَمازنِی بَرپا قِیلِیش.
3. وَإِیتَاءِ الزَّکَاهِ، زَکاتنِی بِیرِیش.
4. وَالْحَجِّ، (مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلاً (آل عمران/97))  حَجگه بارِیش، اَگر یوُلگه قادِر بُولسَه.
5. وَصَوْمِ رَمَضَانَ، رَمَضاننِی روُزَه سِینِی توُتِیش. ^[1]

جَعفَرِی شِیعَه لَرِی، زَیدِیلَرنِی، نَجدِیلَرنِی بَرچَه سِی وَ بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَر مَنَه بُو بِیش اوُرِیننِی قَبُول قِیلِیشمَگنمِی؟ اَلبَتَّه هَمَّه لَرِی قَبوُل قِیلِیشَدِی. شوُندَی بوُلگچ اوُلَرنِی هَمَّه سِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلمنِی حُکمِی بُویِیچَه مُسُلمان حِسابلَنِیشَدِی.

اِیندِی اِیمان اَرکانلَرِی حَقِیدَه، جِبرِیل مُؤمِنلَر اوُچُون تَعلِیم بِیرِیش مَجلِیسِیدَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلمدَن سُورَدِیکِی:   أخبرنی عَنْ الْإِیمَانِ  مِینگه اِیمان حَقِیدَه خَبَر بِیرِینگ، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم جَواب بِیردِیلَر:  أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ، اَلله گه ایمان کیلتیریشینگ،  وَمَلَائِکَتِهِ ، ملائکه لرگه،  وَکُتُبِهِ،  کتابلریگه، وَرُسُلِهِ ، پیغمبرلریگه، وَالْیَوْمِ الْآخِرِ، آخیرت کونیگه، وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَیْرِهِ وَشَرِّهِ ، تَقدِیرنِی یَحشِی وَ یامانلِیگِیگه اِیمان کِیلتِیرِیشِینگ.  قَالَ صَدَقْتَ.^[2] جِبرِیل اَیتَدِیکِی: راست اَیتدِینگ.

جَعفَرِی شِیعَه لَر، زَیدِیلَر، بَرچَه نَجدِیلَر وَ بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَر مَنَه بُو آلتِی اوُرِینگه اِیمان کِیلتِیرِیشَدِیمِی؟ اَلبَتَّه اِیمان کِیلتِیرِیشَدِی. شوُندَی بوُلگچ اوُلَرنِی هَمَّه سِی “اِی اِیمان کِیلتِیرگن کِیشِیلَر” خِطابِیگه سَزاوار بُولِیشَدِی وَ اَهلِی اِیماننِی جُملَه سِیگه کِیرَدِی، مَگر جِهادگه اوُحشَش شَرِیعَت اَحکاملَرِینِی بِیرِیدَن اوُزاقلَشِیش بِیلَن بُونِی قَرشِیسِینِی ثابِت قِیلسَه بوُندَی بوُلمَیدِی.

اَلله تَعالی هَم بَقَرَه سُورَه سِینِی باشِیدَه مُتَّقِین وَ توُغرِی یُولدَگِی کِیشِیلَرنِی مَنَه بُو صِیفَتلَر بِیلَن تَنِیشتِیرَدِی:  الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ، اوُزلَرِی کوُرمَگن دُنیاگه وَ غَیبگه  اِیمان کِیلتِیرَدِیگن کِیشِیلَر،

وَیُقِیمُونَ الصَّلاةَ، نَمازنِی بَرپا قِیلِیشَدِی،  وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(بقره/3)  اوُلَرگه رِزق قِیلِیب بِیرگن نَرسَه لَرِیمِیزدَن اِنفاق – اِحسان قِیلِیشَدِی.

والَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْکَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِکَ، سِیزگه نازِل بوُلگن نَرسَه لَرگه وَ سِیزدَن آلدِینگِی نازِل بُولگن نَرسَه لَرگه اِیمان کِیلتِیرَدِیگن کِیشِیلَر،  وَبِالآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ ‏(بقره/4) وَ قِیامَت کوُنِیگه هَم اِیشانِیشَدِی.

زَیدِی وَ جَعفَرِی شِیعَه لَرِی وَ نَجدِیلَر وَ اِسلامِی مَذهَبلَرنِی بَرچَه سِی مَنَه بُو اوُرِینلَرگه اِیمان کِیلتِیرِیب اِیشانِیشمَیدِیمِی؟ اِیمان کِیلتِیرِیشَدِی. اِیندِی اَلله تَعالی مَنَه بُوندَی کِیشِیلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:

أُوْلَئِکَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ‏‏(بقره/5) پَروَردِیگارلَرِی طَرَفِیدَن هِدایَت تاپگنلَر اَنَه اوُشَه لَردِیر وَ نَجات تاپگوُچِیلَر هَم اوُلَرنِینگ اوُزِیدِیر. 

مَنَه بُو بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی جایگاهِی بوُلَدِی، مادامِیکِی اِیشانچ بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَک وَ شُبهَه سِیز، تَکفِیر قِیلِیشنِی بَرچَه قائِدَه لَرگه رِعایَه قِیلگن حالدَه وَ اوُلَرنِی “توُرت اَصلِی فِیلتِیردَن” اوُتکَزِیب مُرتَد اِیکَنلِیگِی اِثبات قِیلِینگن بوُلسَه.

اِیندِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مُسُلماننِی قانِینِی جایگاهِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:

  أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ، وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ، فَإِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ، إِلا بِحَقِّ الإِسْلامِ، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ.^[3]

آدَملَر بِیلَن اوُلَر اَلله دَن اوُزگه بَرحَق اِلاه یُوق اِیکَنِیگه وَ محمد اَلله نِی اِیلچِیسِی اِیکَنِیگه گوُواهلِیک بِیرمَگوُنلَرِیچَه وَ نَمازنِی بَرپا قِیلمَگوُنلَرِیچَه وَ زَکاتنِی بِیرمَگوُنلَرِیچَه جَنگ قِیلِیشگه بُویُورِیلدِیم. اِیندِی مَنَه بُولَرنِی بَجَرگن بوُلسَه لَر، قان وَ ماللَرِینِی مِیندَن حِمایَه قِیلِیب آلِیشِیبدِی، مَگر اِسلام حَققِی بِیلَن وَ اوُلَرنِی حِسابِی اَلله نِی زِیمَّه سِیدَه دِیر.

رسول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:    لا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، يَشْهَدُ أنْ لا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وأَنِّي رَسولُ اللَّهِ، إلَّا بإحْدَى ثَلاثٍ:  اَلله دَن اوُزگه بَرحَق اِلاه یُوقلِیگِیگه وَ مِین اَلله نِی اِیلچِیسِی اِیکَنِیمگه گوُواهلِیک بِیرَیاتگن مُسُلمان شَخصنِی قانِینِی توُکِیشلِیک حَلال اِیمَس، مَگر قوُیِیدَگِی اوُچ اوُرِین بِیلَن مُومکِین:   النَّفْسُ بالنَّفْسِ، قَصددَن بِیر نَفسنِی اوُلدِیرگن کِیشِی.  والثَّيِّبُ الزَّانِي، توُرمُوش قوُرگن اِیرکَک یا عَیال زِنا قِیلَدِیگن بوُلسَه.  والمارِقُ مِنَ الدِّينِ التَّارِكُ لِلْجَماعَةِ.^[4]  دِینِینِی تَشلَب کِیتِیب مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیدَن چِیقِیب کِیتگن کِیشِی. قَنِی اِیندِی سِیز مَرحَمَت قِیلِیب اَیتِینگچِی جَعفَرِی یا زَیدِی شِیعَه لَر یا نَجدِیلَر یا شافِعِیلَر، حَنَفِیلَر، حَنبَلِیلَر مالِکِیلَر، اِخوانِیلَر وَ مَکتَبِیلَرنِی قَیسِی بِیرِی اَیتِیب اوُتِیلگن جِنایَتلَرنِی قِیلگنکِی بوُ گوُناه بِیلَن اوُلَرنِی قانِی مُباه بُولَدِیگن بوُلسَه؟

نَجدِیلَرنِی جَماعَتِی بوُلمِیش دَولَه باشقَه نَجدِیلَرگه اوُحشَش بَعضِی مَسَلَه لَردَه مُشرِک وَ مُشرِکلَرنِی تَعوِیلِیدَه وَ مُسُلمانلَرگه شَرعِی مُعتَبَر عُذرلَرنِی کِیلتِیرِیشدَه وَ دُشمَنشِناسِیدَه وَ شَرعِی دُشمَننِی دَرَجَه لَرگه اَجرَتِیشدَه حَطاگه دوُچار بوُلِیشگن، حُوددِی شوُنگه اوُحشَش باشقَه مَذهَبلَر هَم بَعضِی فِقهِی اوُرِینلَردَه حَطاگه گِیرِیفتار بوُلِیشگنِیدِیک، اَمّا اِبنِ تَیمِیَّه نِی سوُزِیگه کوُرَه- بَعضِیلَر اَگر هاحلَیدِیگن بوُلِیشسَه بَعضِی اوُرِینلَردَه اوُنگه اِستِناد قِیلِیشَدِی: 

  فَلَيْسَ كُلُّ مُخْطِئٍ وَلَا مُبْتَدَعٍ وَلَا جَاهِلٍ وَلَا ضَالٍّ يَكُونُ كَافِرًا؛ بَلْ وَلَا فَاسِقًا بَلْ وَلَا عَاصِيًا.^[5]

هَر قَندَی حَطاکار، بِدعَتچِی، جاهِل وَ گوُمراه شَخص کافِر اِیمَس، بَلکِی فاسِق هَم عاصِی هَم اِیمَس.

بَعضِی بِیر کِیشِیلَرنِی اوُزلَرِیچَه قِیلگن تَعوِیللَرِی بُویِیچَه حَطاکار، بِدعَتچِی، جاهِل، اَدَشگن” دِیب ناملَنگن جَعفَرِی شِیعَه لَرِی، صُوفِیلَر وَ نَجدِیلَر وَ باشقَه مُسُلمانلَر اوُلَرگه مُخالِف بوُلگن مَذهَبلَر تامانِیدَن قَیسِی گوُناهلَرِی سَبَبلِی اوُلدِیرِیلدِی وَ حاضِردَه هَم اوُلدِیرِیلیَپتِی؟

مَنَه بُو ناحَق قان توُکِیشلِیک، اِنسانلَرنِی حَققِیگه قِیلِینَیاتگن اِینگ کَتتَه آشکار جِنایَتلَردَن بِیرِیدِیر، اوُنِی نَجدِیَتگه اِیرگشگنلَر تامانِیدَن قِیلِینِیشِی یا باشقَه اِسلامِی مَذهَبلَر تامانِیدَن قِیلِینِیشِی مُهِم اِیمَس، رَسَول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:

كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَغْفِرَهُ إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا.^[6]  اَلله بَرچَه گوُناهلَرنِی کِیچِیرِیشِی موُمکِین؛ فَقَط سِکوُلار (مُشرِک) حالدَه اوُلگن کِیشِینِی یاکِی باشقَه مُؤمِننِی قَصددَن اوُلدِیرگن مُؤمِننِی کِیچِیرمَیدِی.

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

---

[1] بخاری16

[2] بخاری ۵۰ ومسلم ۸ .

[3] بخاری 25

[4] بخاری6878/ ملا علي قاري ، شرح مسند أبي حنيفة 359

[5] مجموع الفتاوی، ج: 12 صص: 180-181./ فَالتَّكْفِيرُ يَخْتَلِفُ بِحَسَبِ اخْتِلَافِ حَالِ الشَّخْصِ فَلَيْسَ كُلُّ مُخْطِئٍ وَلَا مُبْتَدَعٍ وَلَا جَاهِلٍ وَلَا ضَالٍّ يَكُونُ كَافِرًا؛ بَلْ وَلَا فَاسِقًا بَلْ وَلَا عَاصِيًا لَا سِيَّمَا فِي مِثْلِ ” مَسْأَلَةِ الْقُرْآنِ ” وَقَدْ غَلِطَ فِيهَا خَلْقٌ مِنْ أَئِمَّةِ الطَّوَائِفِ الْمَعْرُوفِينَ عِنْدَ النَّاسِ بِالْعِلْمِ وَالدِّينِ . وَغَالِبُهُمْ يَقْصِدُ وَجْهًا مِنْ الْحَقِّ فَيَتَّبِعُهُ وَيَعْزُبُ عَنْهُ وَجْهٌ آخَرُ لَا يُحَقِّقُهُ فَيَبْقَى عَارِفًا بِبَعْضِ الْحَقِّ جَاهِلًا بِبَعْضِهِ؛ بَلْ مُنْكِرًا لَهُ

[6] سنن ابی داوود 4272