تقوای از الله یعنی چه؟ چگونه میزان تقوای خود را بسنجیم؟
13) –قسمت)
پس شناخت تقوا مثل شناخت روح نیست که از توضیح و پاسخ در مورد آن عاجز باشی. خیلی ساده ست. تقوا به معنای حفظ خود از چیزهای ناپسند درونی و ظاهری است. امور ناپسندی که رسول الله صلی الله علیه وسلم در این روایت به چند مورد آنها اشاره می کند و می فرماید:«لا تَحاسَدُوا، ولا تَناجَشُوا، ولا تَباغَضُوا، ولا تَدابَرُوا، ولا يَبِعْ بَعْضُكُمْ علَى بَيْعِ بَعْضٍ، وكُونُوا عِبادَ اللهِ إخْوانًا، المُسْلِمُ أخُو المُسْلِمِ، لا يَظْلِمُهُ ولا يَخْذُلُهُ، ولا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هاهُنا – ويُشِيرُ إلى صَدْرِهِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ- بحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أنْ يَحْقِرَ أخاهُ المُسْلِمَ، كُلُّ المُسْلِمِ علَى المُسْلِمِ حَرامٌ، دَمُهُ، ومالُهُ، وعِرْضُهُ» [1] به هم دیگر حسد نورزید و هم دیگر را فریب ندهید و به هم دیگر بغض نورزید و با هم دیگر قهر نکنید و بر معامله یکدیگر معامله نزنید. برادرانه بنده الله باشيد، مسلمان برادر مسلمان است، بر او ظلم نمی كند، او را بی یارو یاور و تنها رها نمی كند،با او دروغ نمی گوید و او را کوچک نمی شمارد. تقوا در سینه است همین شر برای شخص کافیست که برادر مسلمانش را حقیر بداند، همه چیز مسلمان خونش، مالش و آبرویش بر مسلمان حرام است.
حالا اجازه دهید که صحابه ی رسول الله صلی الله علیه وسلم این توضیحات ما در مورد تقوا را به تصویر بکشانند: عمربن خطاب رضی الله عنه از ابی بن کعب رضی الله عنه پرسید: تقوا یعنی چه؟ ابی گفت: آیا شده تا به حال از راهی پر از خار گذر کنی؟ گفت: آری. ابی گفت: چگونه گذر کردی؟ عمر گفت: از ترس آنکه مبادا خوارها به من آسیبی برسانند لباسم را جمع و جور کردم و به جایی که قدمهایم را می گذارم نگاه می کردم و قدمی بر میداشتم و بعد با احتیاط قدم دیگر را بر میداشتم. ابی گفت: تقوا همین است…[2]
پس تقوا یعنی: آن فهم و درک و قدرت قلبی که انسان به وسیله آن از خودش محافظت می کند، و شخص مومن بین خودش و گناهان حاجز و مانعی می گذارد و این تقوا مومن را وادار می کند که دستورات الله را انجام دهد و از حرامها دوری کند.
به زبانی دیگر، تقوا ابزار و وسیله ای است كه انسان مسلمان توسط آن قدرتی پيدا مي كند که خودش را در گفتار، كردار و رفتار در گناه و نافرمانی الله تعالی نيندازد.
پس تقوا، یعنی قدرت و نیروئی درنفس انسان که نفس را در برابر آن چه که از آن می ترسد محافظت می کند. یعنی دوری کردن از تمام آن چیزهائی که برای مومن عیب می آورد و باعث می شوند مومن سرزش شود یا عذاب ببیند.
به عنوان مثال در جاهائی گفته شده که در مورد دنيا و زنان پرهیز و تقوا داشته باشید، یعنی چه؟ از ابو سعيد الخدري رضي الله عنه روايت است که: پيامبر خدا صلي الله عليه وسلم فرمودند: « إنَّ الدُّنْيا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ، وإنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا. فينْظُر كَيْفَ تَعْمَلُون. فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ. فَإِنَّ أَوَّلَ فِتْنَةِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَتْ فِي النِّسَاءِ » [3] همانا دنيا شيرين و سبز است (زرق و برق دارد). خداوند شما را در آن جانشین ساخته است تا ببيند، که چگونه عمل مي کنيد، پس از دنيا و از زنها پرهیز داشته باشید، چرا که اولين آزمایش بني اسرائيل در باره ی زنها بود.
(ادامه دارد……)
[1] البخاري (6064) مسلم (2564)
[2] محمد نصر الدين محمد عويضة، فصل الخطاب في الزهد والرقائق والآداب، صفحة 7-8، جزء 5. بتصرّف.
[3] رواه مسلم.