تَوحِید وَ دَعوَتنِی اَصلِی، ستراتِیگِییَه سِی (2) ( 13 بوُلِیم)
(مطلبنی کامل متنی )
اوُشَه مَککَه دَورِیدَگِی حالَتنِی بَعضِیلَر کامِل تَوحِیدنِی اِعلان قِیلمَسلِیککَه، طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشنِی اِعلان قِیلمَسلِیککَه، وَلاء وَ بَراء گه، سِکوُلار کافِرلَرنِی حَتّی مَحَلِّی سِکوُلار مُرتَدلَرنِی راضِی حالدَه اوُشلَب توُرِیشگه، کامِل اِسلامگه “عَمَل” قِیلمَسلِیککَه بَهانَه قِیلِیب آلِیشَدِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلّم الله نِی فَرمانِی آستِیدَه قَطعِیَت بِیلَن هِیچ قَندَی کِیلِیشُوسِیز، مُوراسَه سِیز کامِل تَوحِیدنِی اِعلان قِیلِیش آرقَلِی، قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِیگه کافِر لَفظِی بِیلَن خِطاب قِیلگنلَر وَ کافِر، جاهِل، نادان کَلِیمَه لَرِیگه اوُحشَش مُشرِکلَر لایِیق بُولگن سوُزلَرنِی اِیشلَتِیشدَن اوُیَه لمَگنلَر؛ بُو بِیلَن اوُ کِیشِی کافِرلَرنِینگ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشلِیک، وَلاء وَ بَراء، کامِل اِسلامنِی تَبلِیغ قِیلِیش،شَرِیعَت قانوُنلَرگه پایبَند بُولِیش، اَخلاقلَر، عَقِیدَه وِی رَفتارلَر، مُعامَلَه، مُوراسَه قِیلسَه بوُلَدِیگن نَرسَه لَر اِیمَسلِیگِینِی توُشوُنِیشلَرِینِی هاحلَگنلَر.
اوُشَه ضَعِیفلِیک، ناتَوانلِیک مَککَه دَورِیدَه اَنعام سُورَه سِیدَگِی اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلامنِی سُوزلَرِی نازِل بُولَدِی: إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفاً وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (انعام/79). مِین حَق یوُلگه مایِیل بُولگن حالِیمدَه یوُزِیمنِی آسمانلَر وَ یِیرنِی یَرَتگن ذاتگه قَرَتدِیم وَ مِین مُشرِکلَردَن اِیمَسمَن”، دِیدِی.
مِین سِکوُلارِیستلَر جُملَه سِیدَن اِیمَسمَن دِیب “عَمَلدَه” سِکوُلارِیستلَردَن اوُزاقلَشگن پَیتِینگدَه، سِین اوُلَرنِی اَحکاملَرِینِی، قانوُنلَرِینِی هَم رَد قِیلگن بُولَسَن، عَمَلدَه سِکوُلاریستلَر بِیلَن بِیرگه بُولِیب زَبانِیدَه باشقَه نَرسَه نِی اَیتَیاتگن کِیمسَه لَر اِینگ کَمِیدَه مُنافِقلَرنِی توُدَه سِیدَن بوُلگن یالغانچِیلَر حِسابلَنَدِی.
وَلِید اِبنِ مُغِیرَه، عاص اِبنِ وائِل، حارِث اِبنِ قَیس، اوُمَّیَه اِبنِ حَلَف وَ ……گه اوُحشَش قُرَیش سِکوُلارلَرِینِینگ کَتتَه لَرِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلمدَن بِیر یِیل اوُلَرنِینگ سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرِی باشقَه بِیر یِیلِی اِیسَه اِسلام دِینِینِی قانوُنلَرِی حاکِم بُولِیشِینِی اِیستَشگن پَیتِیدَه، کافِرُون سُورَه سِی قُرآننِی 17 چِی یا 18 چِی سُورَه سِی صِیفَتِیدَه نازِل بُولَدِی، بُو مُسُلمانلَرنِینگ قانوُن وَ رَفتار اِستِقلالِیگه اِیگه اِیکَنلِیکلَرِینِی وَ مُسُلماننِینگ هَرگِیز کافِرلَرنِی فَرمانِی آستِیدَه یوُرمَسلِیگِینِی کوُرسَتَدِی. لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ (کافرون/6) سِیزلَرنِی دِینِینگِیز اوُزلَرِینگِیز اوُچُون، مِینِینگ دِینِیم اوُزِیم اوُچُوندِیر! بُو سُورَه دَن تَشقَرِی اَلله تَعالَی قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِیگه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: «قُلْ أَفَغَیْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّی أَعْبُدُ أَیُّهَا الْجَاهِلُونَ» ( زمر/ 64) (اِی مُحَمَّد، اوُ مُشرِکلَرگه ) اَیتِینگ: “هَلِی سِیزلَر مِینِی اَلله دَن اوُزگه گه عِبادَت قِیلِیشگه بُویوُرُورمِیسِیزلَر، اِی نادانلَر!”
قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلَّمنِی بُو دَرَجَه دَگِی قَطعِیَتلَرِینِی کوُرگن پَیتلَرِیدَه بوُتوُنلَی نااوُمِید بوُلِیشمَیدِی،بَلکِی بِیر آز آرقَگه چِیکِینِیب یَعنِی پَستراققَه توُشگن حالدَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم آلِیب کِیلگن بَعضِی قانوُنلَرنِی، دَستوُرلَرنِی سازلَشنِی طَلَب قِیلِیب اَیتِیشَدِیکِی: « … ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَٰذَا أَوْ بَدِّلْهُ…» مَنَه بُو قُرآندَن باشقَه قُرآن کِیلتِیر یاکِی شوُ قُرآننِی اوُزگرتِیر.
اِمّا رَسُول الله صلی الله علیه وسلمگه قَطعِیَت بِیلَن اوُلَرنِی جَوابِیگه قوُیِیدَگِی آیَتنِی اَیتِیشگه فَرمان بِیرِیلَدِی: «قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِن تِلْقَاء نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ» (یونس/ 15) قَچان اوُلَرگه (اوُلَرنِینگ آلدِیدَه) بِیزنِینگ آچِیق- رَوشَن آیَتلَرِیمِیز تِلاوَت قِیلِینسَه، بِیزلَر روُبَرُو بوُلِیشنِی اوُمِید قِیلمَیدِیگن کِیمسَه لَر: “بُو قُرآندَن باشقَه قُرآن کِیلتِیرگِین یاکِی بوُنِی اوُزگرتِیرگِین”، دِیدِیلَر. اَیتِینگ” “مِین اوُچُون اوُنِی اوُزِیم تامانِیمدَن اوُزگرتِیرِیش دُورُوست اِیمَسدِیر. مِین فَقَط اوُزِیمگه وَحِی قِیلِینگن آیَتلَرگه گِینَه اِیرگشوُرمَن. چوُنکِی مِین اَگر پَروَردِیگارِیمگه عِصیان قِیلسَم، اوُلوُغ کوُننِینگ (قِیامَتنِینگ) عَذابِیدَن قوُرقوُرمَن”.
سِکوُلار کافِرلَر (مُشرِکلَر) شَرِیعَتگرا لَر بِیلَن کِیلِیشوُنِی، مُوراسَه نِی هاحلَشَدِی: و َدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ( قلم /9) اوُلَر سِیزنِینگ (اوُزلَرِیگه) کوُنگِیلچَنلِیک – مُوراسَه قِیلِیشِینگِیزنِی اِیستَرلَر، شوُندَه اوُلَرهَم (سِیزگه) کوُنگِیلچَنلِیک قِیلوُرلَر.
تَوحِید اَهلِی اوُلَر بِیلَن بِیرگه مُوراسَه قِیلمَسلِیکلَرِی کِیرَک. اَلله تَعالَی قَطعِیَت بِیلَن اِنسان وَ جِیننِی بَرچَه سِیگه اَلله نِی حُکمِینِی، قانوُنِینِی اوُزگرتِیرِیش، اَلمَشتِیرِیش، کَمَیتِیرِیش یا کوُپَیتِیرِیش وَ مُسُلمانلَرنِی عَقِیدَه وِی رَفتارلَرِیگه اوُزگرتِیرِیش کِیرِیتِیشلِیک سِکوُلارِیستلَرنِینگ اِیستَک – هاحِیشلَرِی اِیکَنِینِی توُشوُنتِیرِیب بِیرگن، اَمّا مَنَه بُو اِیشلَرنِی بَجَرِیش وَ عَمَلگه آشِیرِیشلِیک رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی یاکِی باشقَه بَندَه لَرنِی اِیختِیارِیدَکِی نَرسَه اِیمَس، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، دِیننِی دَستوُرلَرِینِی اوُزگرتِیرِیشلِیک، اَلمَشتِیرِیشلِیک وَ اَلله نِی شَرِیعَتِینِی سِکوُلاریِستلَرنِینگ یا باشقَه کافِرلَرنِینگ اِیستَک – هاحِیشلَرِیگه ماسلَشتِیرِیشلِیک، کِیچِیرِیب بوُلمَس وَ آخِیرَتدَه عَذابگه سَبَب بُولَدِیگن گوُناهدِیر، هِیچ کِیم حَتَّی پَیغَمبَرلَر هَم اَگر خُدانِی فَرمانِیدَن باش تارتَدِیگن بوُلِیشسَه آخِیرَتدَگِی عَذابدَن آماندَه قالِیشمَیدِی.
شُونِینگدِیک سِکوُلارِیستلَر اَبُو طالِبگه رَسُول الله صَلی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی اوُزلَرِیگه حاکِم قِیلِیشگه حاضِر اِیکَنلِیکلَرِینِی بِیلدِیرِیشگن اِیدِی. یَعنِی دارُ النَّدوَه پَرلَمِینتِیدَه نَمایَندَه، اَعضا بوُلِیش یاکِی اِدارِی، وَزِیرلِیک مَسؤُلِیَتِی یاکِی اوُشَه زَماندَگِی کَعبَه نِی حِجابَتِی ( کَعبَه نِی کَلِیدِیگه اِیگه بُولِیش) بَیراقدارلِیک ( جَنگلَردَه بَیراقدارلِیک قِیلِیش) رِفادَت ( حاجِیلَر تَأمِیناتِی)، سِقایَت ( حاجِیلَرنِی سُوو بِیلَن تَأمِینلَش) وَ باشقَه مَسَلَه لَر قوُیِیلگن اِیمَس اِیدِی، بَلکِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّمگه رَهبَرِیَت بِیرِیشماقچِی بوُلِیشگن، اَلبَتَّه شُو شَرط بِیلَنکِی، بِیر یِیل اوُلَرنِی قانوُنلَرِی بُویِیچَه عَمَل قِیلِینَدِی وَ باشقَه یِیلِی اِیسَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرِی بُویِیچَه عَمَل قِیلِینَدِی یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بَعضِیسِینِی اِجرا قِیلِینمَیدِی وَ اوُلَرنِی اوُرنِیگه باشقَه نَرسَه لَرنِی اِجرا قِیلِینَدِی. اَمّا اَلله تَعالَی رَسُول الله صلی الله علیه وسلّمگه تَحدِید بِیلَن مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: وَإِن كَادُواْ لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ لِتفْتَرِيَ عَلَيْنَا غَيْرَهُ وَإِذًا لاَّتَّخَذُوكَ خَلِيلاً * وَلَوْلاَ أَن ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدتَّ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئًا قَلِيلاً * إِذاً لَّأَذَقْنَاكَ ضِعْفَ الْحَيَاةِ وَضِعْفَ الْمَمَاتِ ثُمَّ لاَ تَجِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا(اسراء / 73-75) (اِی مُحَمّد، مُشرِکلَر) سِیزنِی بِیزنِینگ شَعنِیمِیزگه، (وَحِیدَن) اوُزگه نَرسَه لَرنِی توُقِیب چِیقَرِیشِینگِیز اوُچُون – بِیز سِیزگه وَحِی قیِلگن آیَتلَردَن اَلدَب- بُورِیب یُوبارِیشلَرِیگه آز قالدِی. اوُحالدَه ( یَعنِی اوُلَرنِینگ یوُرِیقلَرِیگه یُورسَنگِیز)، سِیزنِی دوُست قِیلِیب آلگن بوُلوُر اِیدِیلَر. ** اَگر بِیز سِیزنِی ( حَق یوُلدَه) ثابِت قَدَم قِیلمَگنِیمِیزدَه، سِیز اوُلَرگه بِیر قَدَر مایِیل بوُلِیشِینگِیزگه آز قالدِی. ** اوُ حالدَه اَلبَتَّه بِیز سِیزگه دُنیا ( عَذابِینِی) هَم، آخِیرَت ( عَذابِینِی) هَم اِیککِی حِیصصَه قِیلِیب تاتتِیرگن بوُلوُر اِیدِیک، سوُنگرَه اوُزِینگِیز اوُچُون بِیزگه قَرشِی بِیران مَدَدکار تاپَه آلمَگن بُولوُر اِیدِینگِیز.
مَنَه بُو «رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» بوُلگن ذاتگه قَرَتِیلگن خِطابدِیر، اِیندِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی هَمَّه سِینِی یاکِی بِیر قِیسمِینِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ فایدَه سِیگه بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیگن وَ کافِرلَرنِی قانوُنلَرِیگه اِیرگشِیب کِیتگنلَرنِی حالِیگه وای بوُلسِین.
دَعوَت مَسَلَه سِیدَگِی تَوحِیدنِی وَ کامِل اِسلامنِی اَصلِی، اوُنِی بِیر قِیسمِیدَن بُولگن بِیر زَررَه سِیدَن هَم واز کِیچِیب یُوبارسَه بوُلَدِیگن نَرسَه اِیمَس. مَنَه شوُ اَساسگه کوُرَه بِیزلَرنِی کَتتَه لَرِیمِیز اَیتِیشگنکِی، یا کامِل اِسلام یا هِیچ نَرسَه، شُو اَساسگه کوُرَه رَسول الله صلی الله علیه وَسَلّم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: اَلله گه قَسَمکِی، اَگر بِیر قوُلِیمگه قوُیاشنِی وَ اِیککِینچِی قوُلِیمگه آینِی بِیرِیب قوُیِیشسَه وَ دَعوَتدَن قوُلِیمنِی تارتِیشِیمنِی طَلَب قِیلِیشسَه، بُو اِیشنِی قِیلمَیمَن، تائِنکِی خُدا مِینِی دِینِیمگه رِواچ بِیرَدِی یاکِی مَنَه شوُ یُولدَه جان بِیرَمَن.” [1]
مَنَه بُو حالَتدَه دَعوَت اَهلِی اوُچُون کامِل اِسلامنِی تَبلِیغ قِیلِیش اَمرِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی ناقِص قِیلِیش بوُیِیچَه اَساسلَشگه هِیچ قَندَی عُذر قالمَیدِی. اِسلام دِینِینِی یِیتکَزُوچِی، مُبَلِّیغ بِیلَن فَقَطگِینَه اوُزِینِی اِیمانِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلَیاتگن عاددِی مُسُلماننِی اوُرتَسِیدَه جوُدَه کَتتَه فَرق بار. اوُزلَرِینِی دَعوَت اَهلِی دِیب بِیلَدِیگن کِیشِیلَر، سِکوُلارِیستلَردَن پَناه آلگنلِیکلَرِی مَسَلَه سِینِی اوُزلَرِینِینگ عَقِیدَه وِی وَ عَمَلِی اِستِقلاللَرِینِی یوُقلِیگِیگه بَهانَه قِیلِیب قوُیِیشگن. دَعوَت قِیلوُچِی کِیشِی حَتَّی اَگر رَسُول الله صلی الله علیه وسلمگه اوُحشَب بَنِی هاشِمنِی قِیلِیچلَرِینِی حِمایَه سِیگه اِیگه بُولگن تَقدِیردَه هَم، اوُنِی حِمایَه قِیلَدِیگن حَربِی قُدرَتگه اَلبَتّه اِیگه بوُلِیشِی لازِم، بوُلمَسَم کافِر حُکوُمَتلَرنِی مَخصُوصاً سِکوُلار کافِرلَرنِی قُدرَتِینِی قَرشِیسِیدَه هَر قَندَی شَرائِطدَه کامِل اِسلامگه دَعوَت قِیلوُچِی یاکِی کامِل اِسلامگه عَمَل قِیلوُچِی بُولَه آلمَیدِی.
دَعوَت قِیلوُچِی اَبِی طالِبنِی دَرَه سِیدَگِی قِییِین، آغِیر اِقتِصادِی شَرائِطگه صَبر- طاقَت قِیلِیشِی موُمکِین، اَمّا حَربِی قُدرَتنِی قوُلدَن بای بِیرسَه وَ اَبِی طالِبنِی اوُرنِیگه اَبُو لَهَبگه اوُحشَگن کِیشِیلَر مَنَه بُو حَربِی قُدرَتنِی صاحِبِی بُولِیب آلِیشسَه وَ مَنَه بُو دَعوَتچِیدَن حَربِی حِمایَه نِی دَرِیغ توُتِیشسَه، حَتّی اَگر رَسُول الله صلی الله علیه وسلم بوُلگن تَقدِیردَه هَم اوُنِی دَعوَتِینِی حِمایَه قِیلَدِیگن باشقَه قِیلِیچلَرنِی، باشقَه حَربِی قُدرَتنِی قِیدِیرِیش کِیرَک، حَتَّی بُو یوُلدَه طائِفدَگِی تاشبُورانلَرگه دُوچار بُولِیشی یاکِی مَدِینَه گه قاچِیب کِیتِیشِی هَم مُومکِین. رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: ” اَبِی طالِب تِیرِیک بوُلگن پَیتگچَه قُرَیش مِینگه مُهِم آزار یِیتکَزَه آلِیشگن اِیمَس. اَبُو طالِب بَنِی هاشِمنِی رَئِیسِی وَ بَنِی هاشِمنِی حَربِی قُدرَتِینِی صاحِبِی بُولگن اِیدِی.” [2]
رَسُول الله صلی الله علیه وسلم طائِفدَن قَیتگن پَیتلَرِیدَه مُشرِک شَخص «مُطعَم بِن عَدِی» نِی قِیلِیچِینِی پَناهِیدَه توُرِیب دَعوَتلَرِینِی کامِل صُورَتدَه دَوام اِیتتِیرَدِیلَر. عُثمان اِبنِ عَفّان وَ اَبُو حُذَیفَه وَ باشقَه مُسُلمانلَر هَم شَخصلَرنِی یا مُشرِک قَوملَرِینِی پَناهِیدَه اوُزلَرِینِی اِیمان کِیلتِیرگن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِیگه عَمَل قِیلِیشَردِی، اوُلَر مُستَقِل بُولِیشگن،هَمَّه نَرسَه نِی بَجَرَه آلِیشَردِی، هِیچ کِیم اوُلَرنِی باشقَه قانوُنلَرنِی بَجَرِیشگه مَجبُورلَگن اِیمَس.
بُو یِیردَه پَناه بِیرُوچِی شَخص یا قَبِیلَه مُسُلمانلَرنِینگ اِیچکِی قانوُنلَرِیگه، عَمَلِی رَفتارلَرِیگه، اِیشلَرِیگه اَرَلَشِیشمَسدِی. اِیندِی اَگر شَخص پَناه بِیرِیش بَهانَه سِیدَه بِیر دَولَتگه ، جَمِیعیَتگه، حِزبگه کِیرگن بوُلسَه، سوُنگرَه قانوُنلَردَه، دَستوُرلَردَه اوُلَرنِی اَحکاملَرِیگه اِطاعَت قِیلِیشگه مَجبُور بُولگن بُولسَه؛ مُبارَزَه گه آئِد حَیاتِینِی مَیدانِیدَه هَم حوُددِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلم نِی زَمانلَرِیدَه بوُلگنِیدِیک، اِلاهِی قانوُنلَرگه وَ اَحکاملَرگه کَم – کوُستسِیز عَمَل قِیلَه آلمَیدِیگن بوُلسَه، مَنَه بُو پَناه تاپِیش حِسابلَنمَیدِی، بَلکِی بُو اوُلَرنِی قانوُن وَ دَستوُرلَرِیدَه اِیشتِراک اِیتِیش بُولَدِی، مَنَه بُو شَخص اوُلَرنِی اَعضالَرِیدَن بِیرِی اوُلَرنِی نَفَرلَرِیدَن بِیرِی حِسابلَنَدِی. رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدیلَرکِی: مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ [3] قانوُنلَردَگِی، دَستوُرلَردَگِی،عَمَللَردَگِی اوُحشَتِیشلَر سَبَبلِی کافِرلَرنِی حاکِیمِیَتِینِی، باشچِیلِیگِینِی قَبوُل قِیلِیشَدِی: مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ (مائده/51) سِیزلَردَن کِیم اوُلَرگه دُوست بُولسَه ، بَس، اوُ اوُشَه لَردَندِیر.
اَبُو بَکر صِیدِّیق حَبَشَه گه هِجرَت قِیلماقچِی بُولگن پَیتِیدَه قاررَه قَبِیلَه سِینِی کَتتَه کِیشِیلَرِیدَن بوُلمِیش « ابنُ الدَّغِنَة» تامانِیدَن حِمایَه گه آلِینَدِی وَ پَناه بِیرِیلَدِی، قُرَیشلِیکلَر اَیتِیشَدِیکِی: اَبُو بَکرگه اَیتگِین اوُزِینِی مَنزِیلِیدَه مَذهَبِی مَراسِملَرِینِی اوُتکَزسِین وَ نَمازِینِی اوُقِیسِین، بُولمَسَم اوُ فَرزَندلَرِیمِیزنِی گوُمراه بوُلِیشلَرِیگه بائِث بُولَدِی. اَمّا اَبُو بَکر اوُیِینِی آرقَسِیدَه نَماز اوُقِییدِیگن مَکان قوُردِی وَ اوُ یِیردَه بَلَند آواز بِیلَن قُرآن تِلاوَت قِیلَدِی وَ باشقَه لَر اوُنِی قُرآن آوازِینِی اِیشِیتدِیلَر، شُو سَبَبلِی هَم مَککَه مُشرِکلَرِی مَنَه بُو جَرَیاندَن قوُرقِیب کِیتِیشَدِی وَ اِبنِ دَغِینَة نِی چَقِیرِیب اوُنگه اَیتِیشَدِیکِی: بِیزلَر سِینِی حِمایَه نگنِی اَبُو بَکر اوُزِینِی اوُیِیدَه عِبادَتلَرِینِی قِیلِیشِی شَرطِی بِیلَن قَبُول قِیلگن اِیدِیک. اَمّا اوُ مَنَه بُو چِیگرَه دَن اوُتِیب کِیتَدِی وَ اوُیِینِی آرقَسِیدَه مَسجِد قوُرِیب نَماز وَ قُرآنِینِی آشکارَه اوُقِییَپتِی، بِیزلَر عَیاللَرِمِیزنِی وَ گوُدَکلَرِیمِیزنِی گوُمراه بوُلِیشلَرِیدَن قوُرقیَپمِیز. اَبُو بَکر « ابنُ الدَّغِنَة» گه اَیتدِیکِی: مِین هَرگِیز اوُزِیمنِی اِیشلَرِیمدَن قوُلِیمنِی تارتمَیمَن وَ پَناه بِیرِیش حَققِینِی سِینگه قَیتَرَمَن وَ اَلله نِی پَناهِیگه راضِیمَن. [4]
اوُ پَیتلَردَه عُمُومِی مَکانلَردَه قُرآن اوُقِیشلِیک دَعوَت قِیلِیشنِی حُکمِیدَه بُولگن، چوُنکِی عَرَبلَر قُرآننِی آسانلِیک بِیلَن فَهملَب آلِیشَردِی، شُو سَبَبلِی هَم اَبُو بَکرنِی قِیلگن اِیشِی دَعوَتنِی اوُرنِیگه اوُتگن، شوُنِینگ اوُچُون قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِی پَناه بِیرُوچِیدَن اَبُو بَکرنِینگ فَقَط اوُزِینِی مَنزِیلِیدَه عِبادَتلَرِی بِیلَن مَشغُول بوُلِیشِینِی وَ بُو دَعوَتنِی باشقَه لَرگه یِیتمَسلِیگِینِی طَلَب قِیلِیشگن اِیدِی، « ابنُ الدَّغِنَة» دَعوَت وَ “عَمَلنِی” آزادلِیگِینِی حِمایَه قِیلِیش قُدرَتِیگه اِیگه اِیمَس اِیدِی، شوُ سَبَبلِی اَبُو بَکردَن اِیککِی عَقِیدَه وِی یُولنِی آرَسِیدَن بِیرِینِی تَنلَشنِی سُورَدِی، یا دَعوَت وَ “عَمَل” آزادلِیگِیدَن واز کِیچِیش وَ اوُزِینِی مَنزِیلِیدَه اوُنِی حِمایَه سِینِی آستِیدَه عِبادَتلَرِینِی بَجَرِیش، یاکِی آزاد حَیات کِیچِیرِیش وَ آشکار دَعوَت، “عَمَل” مَسؤُلِیَتِینِی قَبوُل قِیلَدِی وَ اوُنِی حِمایَه سِینِی آستِیدَن چِیقِیب کِیتَدِی. اَبُو بَکر اِیککِینچِی یوُلنِی تَنلَیدِی وَ دَعوَت، “عَمَل” یوُلِیدَگِی بَلالَرنِی اوُزِینِی مَنزِیلِیدَگِی آزاد عِبادَت وَ حَوفسِیزلِیکدَن اَفضَل کوُرَدِی.
مَنَه بُو پَناه بِیرِیش اَبُو طالِب پَناه بِیرِیشِیدَن کوُرَه پَستراق دَرَجَه دَه جایلَشگن اِیدِی. چُونکِی اَبُو طالِبنِی بِیرگن پَناهِی دَعوَت وَ “عَمَل” آزادلِیگِیگه اَساسلَنگن اِیدِی. شوُ سَبَبلِی هَم اَبُو بَکر اوُندَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه “عَمَل” قِیلَه آلمَیدِیگن پَناهدَن واز کِیچَدِی وَ مَنَه بوُندَی پَناه بِیرِیشنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بِیر قِیسمِیدَگِی دَعوَت وَ “عَمَل”نِی بِیر چِیتگه سُورِیب قوُیِیشدَن اَفضَل کوُرمَیدِی.
سَعَد اِبنِ اَبِی وَقّاص رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَگن قُدرَتگه اِیگه بوُلگن مُسُلمانلر، مُشرِکلَر اوُلَرنِی نَمازلَرِینِی، عِبادَتلَرِینِی مَسخَرَه قِیلِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرِیشمَسدِی، اِیندِی شَرعِی حُکملَرنِی بَجَرِیش بُویِیچَه مانِع بُولِیش بارَسِیدَه گپ بُولِیشِی هَم موُمکِین اِیمَس، عُثمان اِبنِ مَظعُوندِیک کِیشِی هَم مُشرِکلَرنِی بِیرگن پَناهِینِی رَد قِیلَدِی وَ مُخالِف بُولگنلَر بِیلَن اوُرِیشَدِی، بُو مُبارَزَه دَه اوُنِی یوُزِی کوُکَرِیب کِیتَدِی. عُمَر اِبنِ خَطّاب هَم کافِرلَرنِی مَسخَرَه قِیلِیب کوُلِیشلَرِیگه طاقَت قِیلَه آلمَیدِی وَ نَتِیجَه دَه اوُلَر بِیلَن اوُرِیشَدِی، حَتّی اوُلَر بِیلَن آفتاب باتگوُنِیچَه اوُرِیشگن. [5][6][7]
مُؤمِنلَرنِی بِیر گوُرُوهِی سُمَیَّه، عَمّار، یاسِر وَ بِیلالگه……خِلاف رَوِیشدَه دَعوَت اَهلِی بُولِیشگن وَ آدَملَرنِی آرَسِیدَه قُرآن قِرائَتِی بِیلَن اِسلامگه دَعوَت قِیلِیشَردِی، اوُلَر اوُزلَرِینِینگ تَنها اِیکَنلِیکلَرِینِی وَ جِسملَرِیگه جِددِی جَراحَتلَر هَم یِیتِیشِی مُومکِینلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشگن، اَمّا دُشمَننِی شَوکَتِینِی، هَیبَتِینِی سِیندِیرِیش اوُچُون اوُلَر بِیلَن اوُرِیشَر وَ مَنَه بُو اوُرُوشلَرنِی عاقِبَتِینِی هَم قَبُول قِیلِیشَردِی.
عُثمان اِبنِ مَظعُوننِینگ وَلِید اِبنِ مُغِیرَه گه بِیرگن جَوابِی اوُنِی اَلله تَعالَی گه نِسبَتاً قَلبِیدَگِی چوُقوُر اِعتِمادِینِی مِقدارِینِی وَ قِیلگن عَمَلِینِی عاقِبَتِینِی هَم قَبوُل قِیلِیشِینِی کوُرسَتیَپتِی، اوُ اَیتدِیکِی:” اِی اَبا شَمس! مِین شوُندَی کِیشِینِی پَناهِیدَه مِنکِی سِیندَن کوُرَه عَزازراق وَ سِیندَن کُورَه قُدرَتلِیراقدِیر، مِینِی ساغلام کوُزِیم مَجرُوح کوُزِیم دوُچار بوُلگن نَرسَه گه اِیحتِیاجِی بار”، اَلله تَعالَی مَنَه بُو دَستَه دَگِی مُؤمِنلَر حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: [8]
« آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ» اِیمان کِیلتِیرگن وَ یالغِیز پَروَردِیگارلَرِیگه تَوَکُّل قِیلگن ذاتلَر، اوُلَرنِی یَنَه بِیر صِیفَتلَرِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: «وَالَّذِينَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنتَصِرُونَ» (شوری / 39) اوُلَر اوُزلَرِیگه ظُلم یِیتگن وَقتِیدَه (اوُنگه قَرشِی کوُرَشِیب) غالِب بوُلَدِیگن ذاتلَردِیر.
حُکوُمَت قُدرَتِینِی کَسب قِیلِیش پَیتِیدَه هَم ناقِص اِسلام وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَحکاملَرنِی، قانوُنلَرنِی بِیر قِیسمِینِی بِیر چِیتگه سُورِیب قوُیِیش هِیچ کِیمدَن قَبوُل قِیلِینمَیدِی:
عَرَب قَوملَرِی اوُزلَرِینِی اِسلام کِیلتِیرِیشلَرِینِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلمنی غَلَبَه لَرِیگه، فَتحلَرِیگه باغلَب قوُیِیشگن اِیدِی وَ اَیتِیشَردِیکِی: اوُنِی اوُزِینِی قَومِی وَ قَبِیلَه سِی بِیلَن حالِی قوُیِیب قوُیِینگلَر! اَگر اوُلَرنِی اوُستِیدَن غَلَبَه قاذانسَه، اوُنِی حَقِیقِی پَیغَمبَر اِیکَنلِیگِی مَعلوُم بُولَدِی! شُو سَبَبلِی هَم مَکَّه فَتحِی بُولِیب اوُتگچ، هَر بِیر طائِفَه وَ هَر بِیر قَبِیلَه اِسلامگه شاشِیلِیشگن اِیدِی……… [9]إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا(فتح/1-2) (ای محمد) قَچان اَلله نِینگ یاردَمِی وَ غَلَبَه کِیلسَه ** وَ آدَملَر توُپ- توُپ بوُلِیشِیب اَلله نِینگ دِینِی (اِسلام) گه کِیرَیاتگنِینِی کوُرسَنگِیز،
دِیارلَرنِی فَتح بوُلِیشِی وَ شَرائِط، وَضِیعیَتدَگِی اوُزگرِیش بُویِیچَه ظاهِردَگِی غَلَبَه وَ اِسلامگه، مُسُلمانلَرگه عِزَّت بَغِیشلَش وَ آدَملَرنِینگ شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی آلِیب بارُوچِیلَرِی بُولمِیش مُسُلمانلَرنِی بَرابَرِیدَه توُتگن اوُرِینلَرِی وَ اوُلَرنِینگ اِسلام شَرِیعَتلَرِینِینگ قانوُنلَرِی قَرشِیسِیدَه بُویِین اِیگِیشلَرِی، هَمِیشَه تَأثِیرلِی بوُلگن. مَنَه بُو مُهِم نَرسَه شوُندَی شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلَدِیکِی، قُرآن هَم یَککَه اوُزِی اوُزِینِی کَلامِی بِیلَن بوُنِی قِیلِیشگه قادِر بوُلمَیدِی. «إنَّ اللهَ یَزَعُ بالسُّلطانِ ما لا یَزَعُ بالقرآنِ»[10] خُداوَند حاکِمِیَت وَ حُکوُمَت قُدرَتِی بِیلَن شوُندَی اِیشلَرنِی عَمَلگه آشِیرَدِیکِی، اوُنِی قُرآن بِیلَن هَم عَمَلگه آشِیرِیب بُولمَیدِی.
مَنَه شُوندَی شَرائِطدَه هَیئَتلَر، سِکوُلار قَوملَرنِی وَ قَبِیلَه لَرنِی نَمایَندَه لَرِی مَدِینَه گه کِیلِیشَدِی، مَنَه بُو هَیئَتلَرنِی بِیرِی ثَقِیف قَبِیلَه سِیگه تِیگِیشلِی اِیدِی، مَنَه بُو هَیئَتنِی رَئِیسِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلمدَن اوُلَر اوُچُون پَیمان یازِیب بِیرِیشنِی وَ ثَقِیف سِکوُلارِیستلَرِی بِیلَن صُلح توُزِیشنِی طَلَب قِیلِیشَدِی، بُو پَیمانگه بِینائاً اوُلَرگه زِنا قِیلِیشگه وَ شَراب اِیچِیشگه وَ رِبا یِییِیشگه وَ اِینگ کَتتَه بُوتلَرِی بُولمِیش لاتنِی عِبادَتگاهِینِی اوُلَرنِینگ اوُزلَرِینِی قوُللَرِی بِیلَن بوُتلَرِینِی عِبادَتگاهِینِی بوُزِیشنِی طَلَب قِیلمَسلِیک کِیرَک اِیدِی.
مَنَه بُو طَلَبلَر بُوگوُنگِی کوُندَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه مَجبُورلَب قوُیگن طَلَبلَرِینِی بِیر قِیسمِی بُولَدِی. رَسُول الله صلی الله علیه وسلم قَطعِیَت بِیلَن مَنَه بُو سِکوُلارِیستلَرنِینگ طَلَبلَرِینِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی قَبوُل قِیلِیشگه حاضِر بوُلمَدِیلَر. شُو سَبَبلِی هَم اوُلَر شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی هَمَّه سِینِی بَرابَرِیدَه تَسلِیم بوُلِیشدَن باشقَه چارَه تاپِیشمَدِی.
اوُلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی حُضوُرلَرِیگه قَیتِیب بارِیب تَسلِیم بُولِیشَدِی وَ اِسلام کِیلتِیرِیشَدِی، هَمدَه رَسُول اَلله صَلی الله علیه وَسَلّمنِینگ شَخصاً اوُزلَرِینِی اوُلَرنِینگ اِینگ کَتتَه بوُتلَرِی بوُلمِیش لاتنِینگ عِبادَتگاهِینِی بوُزِیشلَرِینِی سوُرَشَدِی. [11]
بُوگوُنگِی کوُندَگِی بوُتوُن جَهان وَ مَحَلِّی سِکوُلارِیستلَرِینِینگ مُسُلمانلَردَن قِیلَیاتگن طَلَبلَرِی ثَقِیف سِکوُلارِیستلَرِینِینگ قِیلگن طَلَبلَرِیدَن باشقَه چَراق نَرسَه اِیمَس؛ اوُلَر اِجتِمائِی، تَعلِیم – تَربِیَه، اِقتِصاد، هُنَر، جَزالَش قانوُنلَرِی، جَمِیعَیَتنِی مَدَنِی اِیشلَرِیدَه ناقِص اِسلامنِی هاحلَشگن وَ بُو اِیشلَردَه اَرَلَشمَسلِیکنِی وَ اَلله نِی قانوُنِی، حُکمِی بِیر چِیتگه سوُرِیلِیشِینِی وَ اوُنِی اوُرنِیگه اوُزلَرِینِی حُکملَرِی، قانوُنلَرِی قوُیِیلِیشِینِی اِیستَشگن اِیدِی. اوُلَر اوُزلَرِیگه زِنا قِیلِیشگه، شَراب اِیچِیشگه، رِبا یِییِیشگه ، نَماز اوُقِیمَسلِیککَه……رُحصَت بِیرَدِیگن اِسلامنِی هاحلَشگن اِیدِی.
سِیزلَر مَنَه شوُندَی مَوجُوداتلَرنِی اوُزِینیگِیزنِی اَطرافِینگِیزدَه کوُرمَیَپسِیزلَرمِی؟ مَنَه بُو جاهِللَرنِی قِیلگن هَر بِیر حَرَکَتِی قُرآندَه وَ صَحِیح سُنَّتدَه بَیان قِیلِینگن، اوُلَرنِی حَرَکَتلَرِیدَه هِیچ قَندَی یَنگِی نَرسَه یُوق. مَنَه بُو مَوجُوداتلَرنِینگ عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی فَسادلَرِی بِیزلَرنِینگ مُسُلمان قَومِیمِیزنِی اوُرتَسِیدَه یَنگِیلِیک بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتنِی تَرِیخِیدَه مَنَه بُو عَقِیدَه وِی، رَفتارِی فَسادلَر یَنگِیلِیک اِیمَس، بِیزلَر عَصرلَردَن بُویان بُو مَوجُوداتلَرنِینگ ظاهِرِی رَفتارلَرِی حَتَّی عَقِیدَه لَرِی، اِیستَک- هاحِیشلَرِی، اِیچکِی، قَلبِی ،پَستکَش مَقصَدلَرِیدَن پَروَردِیگارِیمِیز وَ پَیغَمبَرِیمِیز آرقَلِی آگاه بُولگنمِیز، مَنَه بُو مَوجُوداتلَرنِینگ قِیلَدِیگن حَرَکَتلَرِینِی آسانلِیک بِیلَن آلدِیندَن اَیتِیب بِیرسَک بوُلَدِی.
شوُندَی بوُلگچ، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِینگ دُشمَنلَرِینِی شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی بِیر قِیسمِیگه عَمَل قِیلمَسلِیکلَرِینِی وَ سِکوُلارِیستلَرنِینگ قانوُنلَرِیگه تَسلِیم بُولِیشلَرِینِی اَساسلَب اَیتَیاتگن سوُزلَرِیگه، شُبهَه لَرِیگه مَخصُوصاً رُوحِی جَنگلَرِیگه وَ مُنافِقلَر توُدَه سِینِینگ شُبهَه لَرِیگه اِعتِبار بِیرمَنگلَر، اوُلَرگه اِیتِینگلَرکِی: قُل لاَّ تَعْتَذِرُواْ لَن نُّؤْمِنَ لَکُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللّهُ مِنْ أَخْبَارِکُمْ (توبه/94) اَیتِینگ: “عُذر سوُرَمَنگلَر، سِیزلَرگه هَرگِیز اِیشانمَیمِیز، اَلله بِیزنِی سِیزلَرنِینگ حالِی- خَبَرِینگِیزدَن آگاه قِیلَدِی.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
[1]ابن هشام ، السیره النبویه، ج 1، ص 285-284
[2]همان، ج 2، ص 58
[3]أخرجه أبو داود (4029)، والنسائي في ((السنن الكبرى)) (9560)، وابن ماجه (3607)، وأحمد (5664) باختلاف يسير.
[4]مختصر السیره، ص 88-78
[5]عبد السلام هارون ، تهذيب سيرة ابن هشام ، قاهره ، مکتبه السنه ، ۱۴۰۸ ص 57
[6]ابن هشام، سیره النبویه، ج 2، ص 9-10
[7]مبارکفوری، خورشید نبوت، ص 120، از ابن جوزی
[8]ابن هشام،سیره النبویه، ج 2، ص 10
[9]صحیح بخارى، ج 2، ص 615- 616.
[10]قد رُویَ عن عمر وعثمان رضی الله عنهما
[11]ابنهشام،سیرهٔ النبویه، ج 2، ص 527-542 / زاد المعاد، ج 3، ص 26-28؛.