شَرِیعَت قانوُنِینِینگ اَصلِی حاکِیمِیَتِی. (14 بوُلِیم)
(1-قیسم)
اِسلامدَه اَرزِیشلَر، قَدر – قِیمَتلَر، قَدر- قِیمَتلَرنِی عَکسِی،قِیلِینِیشِی کِیرَک بُولگن وَ کِیرَک بوُلمَیدِیگن نَرسَه لَر، اَحکاملَر، جَزالَر مَوجُود بُولِیب، قُرآندَه وَ صَحِیح سُنَّتدَه اوُلَرنِی نَوعِی، مِعزانِی، کَیفِیَتِی تَعیِین قِیلِینگن، مَنَه بُو اَحکاملَرنِی، جَزالَشلَرنِی، حُدُودلَرنِی جَمِیعیَتدَه پِیادَه قِیلَدِیگن اَبزار بُولِیشِی لازِم. مِثال طَرِیقَه سِیدَه:
- اَلله تَعالَی «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ» گه یِیتِیش اوُچُون اَبزار صِیفَتِیدَه اَمر قِیلَدِیکِی: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا» (توبه / 103). (اِی مُحَمَّد)، سِیز اوُلَرنِینگ ماللَرِیدَن بِیر قِیسمِینِی اوُزلَرِینِی پاکلَب تازَلَیدِیگن صَدَقَه صِیفَتِیدَه آلِینگ وَ اوُلَرنِینگ حَقلَرِیگه دُعا قِیلِینگ.
اِیندِی اَلله تَعالَی نِینگ مَنَه بُو حُکمِینِی، اَمرِینِی کِیم اِجرا قِیلَدِی؟ مَخصُوصاً دارُ الاِسلامدَگِی اَعضالَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی 7 تَه گوُرُوهنِی حَققِینِی مال- دَولَتِیدَن اَجرَتِیب بِیرِیشنِی اِیستَمَیاتگن وَ باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه اوُلَرنِی ماللَرِینِی یِیب کِیتِیشنِی هاحلَیاتگن کِیمسَه لَرنِی اوُستِیدَه کِیم حُکم اِجرا قِیلَدِی؟ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ ۖ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (توبه/ 60) اَلبَتَّه صَدَقَه لَر (یَعنِی زَکاتلَر) اَلله تامانِیدَن فَرض بُولگن حالدَه، فَقَط فَقِیرلَرگه، مِسکِینلَرگه، صَدَقَه یِیغوُچِیلَرگه، کوُنگِیللَرِی (اِسلامگه) آشنا قِیلِینوُچِی کِیشِیلَرگه، بوُیِینلَرنِی (قوُللَرنِی) آزاد قِیلِیشگه، قَرضدار کِیشِیلَرگه وَ اَلله یوُلِیدَه ( یَعنِی جِهادگه یاکِی حَجگه کِیتَیاتگنلَرگه) هَمدَه یوُلاوچِی مُسافِرلَرگه بِیرِیلوُر. اَلله بِیلِیم وَ حِکمَت صاحِیبِیدوُر.
مَنَه بُو اِسلام فَرضلَرِیدَن بوُلگن بِیر فَرض، واجِب اَمر وَ اِنسانلَرنِی حَققِی بوُلِیب، هِیچ کِیم اوُنِی توُلَشدَن قاچِیب قوُتوُلَه آلمَیدِی: اِبنِ عُمَردَن رِوایَت قِیلِینِیشِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: بُنِيَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالْحَجِّ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ اِسلام بِیش رُکندَن تَشکِیل تاپگن، شَهادَتَین ( لا اله الّا الله و انّ محمد الرسول الله) وَ نَمازنِی بَرپا قِیلِیش وَ زَکاتنِی بِیرِیش، حَج رَمَضان رُوزَه سِی” ، اِیندِی اَگر بِیر کِیشِی کِیلِیب مَنَه بُو 7 گوُروُهدَه گِیلَرنِی حَققِینِی بِیرمَیمَن، اِنسانلَرنِی حَققِیگه تِیگِیشلِی بُولگن رُکننِی، فَرضنِی بَجَرمَیمَن، دِیسَه مَنَه بُو آدَملَرنِی حَققِینِی یِییدِیگن جِنایَتچِیدَن بُو حَقنِی کِیم اوُندِیرِیب بِیرَه آلَدِی؟
اَلبَتَّه مَنَه بُو اِیش شَخصلَرنِی یا گوُرُوهلَرنِی اِیشِی اِیمَس، بَلکِی بُو فَقَط دَولَتنِی وَ حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی اِیشِیدِیر.
- اَلله تَعالَی کافِرلَرنِی جِهاد قِیلِش فَرضِی وَ کافِرلَرنِی حَربِی قُدرَت بِیلَن قوُرقِیتِیشدِیک واجِب اَمر بارَسِیدَه اوُشلَب قالوُچِی اَبزار صِیفَتِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ ،تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ (انفال/60) (اِی مُؤمِنلَر)، اوُلَر اوُچُون اِمکانِینگِیز بارِیچَه کوُچ وَ اِیگرلَنگن آتلَرنِی تَیّارلَب قوُیِینگِیزکِی، بُو بِیلَن اَلله نِینگ وَ اوُزلَرِینگِیزنِینگ دُشمَنلَرِینگِیزنِی هَمدَه اوُلَردَن تَشقَرِی سِیزلَر بِیلمَیدِیگن – اَلله بِیلَدِیگن باشقَه بِیراوُلَرنِی هَم قوُرقوُگه سالوُرسِیزلَر.
اوُندَن سُونگ مَنَه بُو جِهادنِی ثَمَراتلَرِیدَن بُولگن خُمسنِی صَرف قِیلِینَدِیگن اوُرِینلَرِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَىٰ الْفُرْقَانِ (أنفال /41) اَگر اَلله گه وَ (حَق بِیلَن ناحَقنِینگ) اَجرَلِیش کوُنِیدَه – اِیککِی جَماعَه توُقنَشگن کوُندَه، بَندَه مِیز (مُحَمَّدگه) نازِل قِیلگنِیمِیز (آیَتلَر وَ فَرِیشتَه لَردَن عِبارَت) نَرسَه گه اِیمان کِیلتِیرُوچِی بوُلسَنگِیزلَر، بِیلِینگِیزکِیم، اوُلجَه قِیلِیب آلگن نَرسَه لَرِینگِیزنِینگ بِیشدَن بِیرِی اَلله اوُچُون، پَیغَمبَر اوُچُون وَ اوُ ذاتنِینگ قَرِینداش- اوُرُوغِی، یَیتِیملَر، مِیسکِینلَر وَ مُسافِرلَر اوُچُوندِیر.
(دوامی بار…..)