Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(50- қисм)
Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдатни муқаддамаси ва уни заминаси.
Мусулмонларнинг кенг қамровли иймоний вахдати, мана бу муқаддама ва заминаларсиз шакллана олмайди. Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги сабиқунал аввалун бўлган кишиларни эхсонига тобеъ бўлишга қадам босиш ва улар билан бирга хамрох бўлиш ва улар қўлга киритган мақомларга етишлик учун ўзига хос заминаларга мухтож бўлинади ва онгли, мақсадли,харакатланувчи вахдатга етиш учун ва нихоят вохид улил амр шўросига, вохид умматга ва вохид жамоатга етиш учун умум мусулмонлар томонидан риоят қилиниши керак бўлади. Мусулмонларни олим қилиш ва уларни огох қилишлик- бўлиб хам бу иш росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра олиб борилиши керак- онгли,мақсадли, харакатланувчи вахдатнинг пояларидан,муқаддамасидан, заминасидан бири бўлади, бугунги дарсимизда бу хақида муфассалроқ сухбатлашишга харакат қиламиз:
Аллох таоло ана ўшанча бесавод,дарс ўқимаган сахобаларни “олим” деб санагани кўпчилигингиз учун жумбоқ бўлган бўлиши мумкин, буни баробарида эса росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўша замоннинг саводли, бакалавр ва магистр,докторлик даражасига эга бўлган профессори бўлмиш Абул Хакам исми билан машхур бўлган шахсни абу жахл яъни жохилликни отаси деб номлайдилар?
Буларни далили нимада? Аллох таолони назари бўйича “олим” қандай киши бўлади? Саводи бўлмаган кишига хам “олим” деса бўладими? Бесавод киши хам “олим” бўлиши мумкин бўлган аллох таолони назаридаги илм ва олим нима ўзи? Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ўзлари хам бесавод бўлганлар ва ёзишни хам билмаганлар, у кишини ёронлари хам аксар холларда шунга ўхшаш бесавод бўлишган, шундай кишиларни қандай қилиб аллох таоло “олим” деб номлайди? “Олим” бўлиш учун саводли бўлишлик, ўлчов бўла оладими? Аллох таоло “олим” бўлишни олдинги шартларидан бирини саводли бўлиш, деб хисоблайдими? Бунга ўхшаш ўнлаб саволлар бизларни кўпчилигимизда туғилган бўлиши мумкин ва бу бизларни қуйидаги охирги саволга етказиб келган бўлса керак, яъни мен қаердан бошласам бўларкин? Ана ўша қайси илм ва мен қандай қилиб “олим” бўла оламан ва қандай қилиб бошқаларни хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра “олим” қилишга қодир бўламан?
Аввало шуни билишимиз лозимки, Сумайя ва Ёсир, Аммор, Билол ва бошқаларга ўхшаган бесавод кишиларни абу жахлга,яхудийларга,насронийларга ўхшаган саводли кишилардан афзал деб билган аллох таолони манзуридаги “илм” қайси илмдур? Мана бу равиш билан биринчи ўриндаги “илм” қайси ва бизлар таълим олишимиз ва таълим беришимиз керак бўлган илм қайси эканини фахмлай оламиз? Чунки бундан кўра пастроқда жойлашган бошқа илмлар хам мавжуд, улар кейинги даражаларда туради, масалан: Юсуф алайхиссаломга берилган тушни таъбирини айтиш илми:
رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَعَلَّمْتَنِی مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ (یوسف/101)
ёки Довуд алайхиссаломга берилган санъат илми:
وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّکُمْ (انبیاء/80)
ёки Сулаймон алайхиссаломга берилган парандаларни тилини фахмлаш илми:
وَقَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّیْرِ (نمل /16)
ёки тиббиёт,мухандислик, сарф, наху, балоға ва бундан бошқа мавжуд бўлган юзлаб бошқа илмлар.
Аллох таоло аввалги ўринларда турадиган илмлар хақида мархамат қиладики:
وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ(بقره /120)
-Яхудий ва насронийлар уларнинг динига кирмагунингизча харгиз сиздан рози бўлмайдилар. Айтинг: “Аллохнинг йўлигина хақиқий йўлдир”. Қасамки, агар сизга келган хақиқий билимдан кейин уларнинг нафс- хаволарига эргашсангиз, аллох тарафидан сизга на бир дўст ва на бир ёрдам бергувчи бўлмайди.
وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ (بقره /145)
-Агар фарзан сизга келган билим(вахий)дан кейин хам уларнинг хавойи нафсларига эргашсангиз, у холда шубхасиз золимлардан бўлиб қоласиз.
فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ (آل عمران /61)
Энди сизга келган мана шу хақ маълумотдан кейин (насронийлардан) кимда- ким сиз билан талашиб- тортишмоқчи бўлса,……….Бу ерда хам мубохила масаласида шубхасиз манзур у илмлар бўлган эмас.
Мана бу оятларни кетидан аллох таоло илм эгаларини қуйидагича таништиради:
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (آل عمران/18)
Аллох, фаришталар ва илм ахллари- адолат билан хукм қилгувчи ёлғиз аллохдан ўзга хеч қандай тангри йўқ, фақат унинг ўзи борлигига гувохлик бердилар. Хеч қандай тангри йўқ, фақат унинг ўзи бор. У қудратли, хикмат эгасидир.
وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ (آل عمران/7)
Илмда собит қадам бўлган кишилар эса: “ у китобга иймон келтирганмиз. Хамма оятлари парвардигоримиз хузуридандир”, – дейдилар. Ва фақат ахли донишларгина панд- насихат олурлар.
Мана бу ла илаха иллаллох ахлининг аллох тарафидан нозил бўлган барча ахкомларга ва аллохни шариатидаги қонунларни хаммасига нисбатан билдирган муносабати бўлади. Улар ахли илм ва илмдаги собит қадам кишилар хисобланади, унда қари ва ёш йигитни ё саводли ва саводсизни ё эркак ва аёлни фарқлаб ажратилмайди.
(давоми бор……..)