مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(122- قیسم)
مَنَه بوُندَی مَعجوُنلَرنِی اِیشلَب چِیقَه رِیشگندَن سُونگ – اَنگلِیَه نِی اَمِیرِکَه نِی وَ آلِ سَعُودنِی مَحفِی حِذمَتلَرِی تامانِیدَن وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن سَلَفِیلَر مَعجُونِی کَبِی – بُو مَعجُون نِی رُوَیبِیضَه وَ اوُلَمایِی سوُءنِی کَنَلِی آرقَه لِی مُسُلمانلَرگه اِیرایَه بِیرِیشَه دِی وَ اَلدَنگن مُسُلمانلَر هَم مَنَه بُو اوُزگرتِیرِیلگن یَسَمَه مَطلَبلَرگه اِیشانِیشَه دِی وَ حوُددِی شوُ خَطا حِساب – کِتاب بِیلَن غَضَبلَرِینِی، قَتتِیق قوُللِیکلَرِینِی،وَلاء وَ بَراءلَرِینِی تَرتِیبگه کِیلتِیرِیشَه دِی؛ اوُلَر مَنَه شوُندَی آسانلِیک بِیلَن دُشمَننِی رِیجَه سِیگه کوُرَه عَمَل قِیلِیشَه دِی وَ اوُزلَرِی هاحلَمَه گن حالدَه دُشمَنلَرِینِی رِیجَه سِینِی یِیر یوُزِیدَه پِیادَه قِیلِیشَه دِی. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دُشمَنلَرِی وَ آلِ سَعُودنِی سَلطَنَت اوُلَمالَرِی وَ دارُ الکُفرلَردَه، حَتَّی اَنگلِیَه گه اوُحشَه گن دارُ الحَربلَردَه ساکِن بوُلِیب یَشَیاتگن اَبُو بَصِیر وَ اَبُو قَتادَه کَبِی، تَقلِید قِیلِینَه دِیگن شَخصلَر تامانِیدَن مُشرِکلَر، مُرتَدلَر وَ خَوارِجلَر کَبِی اِصطِلاحلَر بِیلَن اوُینَه شِیش، عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی آخِیرگِی کوُنلَرِیدَن باشلَب حاضِرگِی کوُنگه چَه رائِج بُولگن کوُزگه کوُرِینَرلِی تُوشُونچَه لَردَن حِسابلَه نَه دِی، شُو بُوگوُنگِی کوُنگه چَه بُو نَرسَه لَر مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی تَفَرُّقنِی چوُقوُرلَشتِیرِیشدَن تَشقَه رِی تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِینگ وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِینگ پایَه سِینِی یَنَدَه مَحکَمراق بوُلِیشِیگه وَ مِینگلَب مُسُلمانلَرنِینگ قانِینِی بِیکاردَن توُکِیلِیشِیگه سَبَب بوُلدِی.
دِیمَک اَصل مُشکِلات عَقِیدَه دَه وَ اِیچکِی مَسَلَه لَرنِی فَهملَشدَه دوُر، بَرچَه ظاهِرِی وَ رَفتارِی عَمَللَرنِی هَمَّه سِی هَم مَنَه بُو اِیچکِی مَسَلَه لَرنِی اَساسِیگه کوُرَه شَکللَه نَه دِی. اَگر رَفتارلَرنِی اوُزگرتِیرِیشنِی هاحلَه سَنگِیز عَقِیدَه وَ فِکرنِی هَم اوُزگرتِیرِیشِینگِیز کِیرَک بوُلَه دِی. حوُددِی شُو اِیشنِی بَرچَه پَیغَمبَرلَر قِیلِیشگن، حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم کافِرلَر مُسُلمانلَرگه قَرشِی آلِیب بارَه یاتگن رُوحِی وَ مَدَنِی جَنگلَرِیدَه شُو رَوِیشدَن فایدَه لَه نِیشیَپتِی.
اِیندِی یَسَمَه وَ اوُزگرتِیرِیلگن مَعجُوننِی اِستِعمال قِیلِیشنِی عاقِبَتِیدَه مُواظَنَتِینِی وَ مِعزانِینِی قوُلدَن بای بِیرگن وَ دِیننِی،اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِینِیشِینِی طَرَفدارِی بوُلگن مَنَه بُو مُسُلمانلَر، اوُزگرتِیرِیلمَه گن وَ اَصلِی دِیننِی بَرابَرِیدَه مَنفِی مُناسَبَت بِیلدِیرِیشَه دِی وَ مَنَه بُو اَیتِیلگن حَقِیقَتلَر اوُلَرنِی آسانلِیک بِیلَن غَضَبِینِی کِیلتِیرَه دِی، حوُددِی شوُ غَضَب اوُرِینسِیز وَ غَیرِی شَرعِی غَضَب حِسابلَه نَه دِی. شُو یِیردَه عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ نِی مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیز حَقِیدَه اَیتگن سوُزلَرِی اوُز تَصدِیغِینِی تاپَه دِی: اِنسان اوُزِی تَنِیمَه گن نَرسَه سِیگه نِسبَتاً دُشمَنچِیلِیک قِیلَه دِی.
اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ الله گه قوُیِیدَگِی سوُزلَر بِیلَن: یَحیَی اِبنِ مُعِین اِمامِی شافِعِی حَقِیدَه یامان سوُزلَر اَیتِیب اوُنِی عَیبلَه یَپتِی، دِییِیشگن پَیتِیدَه اوُ کِیشِی عَجَبلَه نِیب حَیران بوُلدِیلَر وَ اَیتدِیلَرکِی: یَعنِی یَحیَی اِبنِ مُعِین شافِیعِی حَقِیدَه یامان سوُزلَرنِی اَیتیَپتِیمِی؟ شوُندَه اَیتِیشدِی: حَه، شافِیعِی حَقِیدَه یامان سوُزلَرنِی اَیتیَپتِی، اِمامِی اَحمَد اَیتدِیکِی: اَلبَتَّه یَحیَی شافِیعِی اَیتگن گپلَردَن خَبَردار اِیمَس، هَر قَندَی آدَم بِیر نَرسَه نِی بِیلمَیدِیگن بوُلسَه، اوُنگه نِسبَتاً دُشمَنچِیلِیک قِیلَه دِی.
مَنَه بُو سوُزلَر تَکَبُّر، حَسَد،اوُجَرلِیک کَبِی کَسَللِیکلَرگه مُبتَلا بوُلمَه گن کِیشِیلَر حَقِیدَه دوُر، چوُنکِی اوُلَرنِینگ دُشمَنچِیلِیگِینِی عامِلِی جاهِللِیک خالاص. بوُ دَستَه دَگِی کِیشِیلَرنِی شَررِی حَسَد،اوُجَرلِیک وَ تَکَبُّرنِی باشقَه کَسَللِیکلَرِیگه مُبتَلا بُولگن کِیشِیلَرگه نِسبتاً کَمراق بوُلا دِی. چوُنکِی جاهِل عِلمدَن خَبَردار بوُلگچ آرام بوُلَه دِی، اَمّا اوُجَر وَ مُتَکَبِّر اِنسان عِلمدَن خَبَردار بوُلگچ هَم تِینچلَنمَیدِی.
بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِیر بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِی جاهِللِیکلَرِینِی مَعجُون یَسَیاتگن کِیمسَه لَرنِی وَ اوُلَمایِی سوُءنِی اوُجَرلِیگِی بِیلَن اَرَه لَشتِیرِیب یوُبارِیشگن وَ اوُزلَرِینِی مُواظَنَتسِیز وَ مِعزانسِیز وَ گاه یَرِیم دِیوَانَه (جِیننِی)گه اَیلَنتِیرِیب قوُیِیشگن، اوُلَر اوُزلَرِیگه کوُندَه لَنگ قِیلِینگن هَمَّه نَرسَه گه غَضَب بِیلَن مَنفِی مُناسَبَت بِیلدِیرِیشَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اَنَه بُو کِیمسَه لَر اوُلَرنِینگ تَقلِید قِیلَه دِیگن مَرجَعلَرِی حِسابلَه نَه دِی وَ بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیز اِیسَه اوُزلَرِینِی عَقللَرِینِی، قوُلاقلَرِینِی وَ دِیللَرِینِی اَنَه بُو تَقلِید قِیلِیشیَپگن مَرجَعلَرِیگه اِیجَرَه گه بِیریِب قوُیِیشگن. شوُ خالاص.
مَثَلاً، مُشرِکلَر یا بوُگوُنگِی تِیل بِیلَن اَیتگندَه سِکوُلارِیستلَرنِی اوُزلَرِیگه خاص اَحکاملَرِی وَ قانوُنلَرِی بار، اوُلَر شَرعِی مَنبَعلَردَه اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِیدَن فَرق قِیلِیشَه دِی؛ مَثَلاً بِیزلَر مُشرِکلَر یا سِکوُلارِیستلَر سوُیگن نَرسَه لَرنِی اِستِعمال قِیلَه آلمَیمِیز یاکِی اوُلَرنِی پاکِیزَه قِیزلَرِی وَ عَیاللَرِینِی نِکاهلَی آلمَیمِیز یاکِی اوُلَر جِزیَه گه شامِل بوُلِیشمَیدِی، اَمّا باشقَه کافِرلَر شامِل بوُلِیشَه دِی، آلِ سَعُودنِینگ فاسِد رِیجِیمِیدَگِی سَلطَنَت اوُلَمالَرِی بِیرِینچِی مَرتَه مُسُلمانلَرنِی قِیرغِینِی وَ آدَملَرنِی سَفَربَر قِیلِیش اوُچُون مُشرِکلَر کَلِیمَه سِینِی بوُلغَنگن، یَسَمَه وَ اوُزگرتِیرِیلگن حالدَه اِرایَه بِیرِیشدِی، اوُلَرنِینگ اِینگ یَقِین مَقصَدلَرِی هَم مُشرِکلَرنِی اَحکامِینِی اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن اَهلِی قِبلَه نِی اوُستِیدَه قوُللَشدَن عِبارَت بوُلدِی.
اوُلَردَه مَنَه بُو مُخالِف اَهلِی قِبلَه نِی قِیرِیش اوُچُون شَرعِیگه اوُحشَه گن اَساسگه اِیختِیاج توُغِیلگن اِیدِی، اَگر اوُلَر شُو اِیشنِی قِیلِیشمَه گندَه مُخالِف اَهلِی قِبلَه نِی قِیرغِینِیدَه مُسُلمانلَر اِیشتِراک اِیتِیشمَه گن بوُلَردِی؛ شُو سَبَبلِی هَم سَلطَنَت اوُلَمالَرِی مُشرِکلَر کَلِیمَه سِیدَن کِییِیینچَه لِیک اِیسَه خَوارِج اِصطِلاحِیدَن فایدَه لَه نِیشدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اِینگ اَوَّلا بوُندَن کوُرَه بَتتَرراق نَرسَه مَوجُود اِیمَسدِی. اِیککِینچِیدَن اِیسَه اوُلَر بُو مُخالِف مُسُلمانلَرنِی یَهُودِی یا نَصرانِی یا مَجُوسِی یا صابِیئِن دِییَه آلِیشمَسدِی؛ چوُنکِی مَنَه بُو کافِرلَر اوُزِیگه خاص شَکللَرگه اِیگه اِیدِیلَر، اَمّا اوُلَر مُشرِکلَر کَلِیمَه سِی آرقَه لِی اوُزلَرِی وُجوُدگه کِیلتِیرگن شُبهَه لَر بِیلَن بِیرگه سُوئِستِعفادَه قِیلِیش اِمکانِیگه اِیگه بوُلَه دِیلَر وَ مُسُلمانلَرنِی هَم اَلدَشگه مُوَفَّق بوُلِیشَه دِی. اَلبَتَّه کِییِینچَه لِیک مَنَه شوُ کَلِیمَه بِیلَن بَرچَه مُخالِفلَرِینِی یوُزِیگه قارَه چَپلَشدِی وَ خَوارِج دِیگن کَلِیمَه دَن فایدَه لَه نِیشدِی، اوُلَر بُو اِیشلَرنِی حاضِردَه هَم قِیلِیشیَپتِی.
اِیندِی بِیزلَرنِینگ شَرعِی مَنبَعلَرِیمِیزدَه سابِیقَه سِی بوُلمَه گن مَنَه بُو زَهَرلِی مَعجُوننِی اَهلِی قِبلَه نِی فَلان گوُرُوهِی مُشرِک، دِیگن عُنوان بِیلَن عَزِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِی مِیَه سِیگه قوُیِیشَه دِی، اَگر بُو کِیشِیلَرگه اَلله نِی آیَتلَرِینِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی سُنَّتلَرِینِی هَمَّه سِینِی وَ حَتَّی مَنَه بُو حُکمگه مُخالِف بوُلگن خَیرُ القُرُوندَگِی اَئِمَّه لَرنِی رَعیلَرِینِی کوُرسَتسَنگِیز هَم، مُشرِکلَرنِی حُکمِی یَهُودِی،نَصرانِی،مَجُوسِی کافِرلَرِینِینگ حُکمِیدَن فَرق قِیلَه دِی وَ اَلله تَعالَی مَنَه بُو آشکار کافِرلَرنِی مُشرِک، دِیب سَنَمَه گن، اِیندِی سِیزلَر قَیسِی دَلِیلگه کوُرَه اَصلِیدَه مُشرِک بوُلمَه گن اَهلِی قِبلَه نِینگ فَلانچِی گوُرُوهِینِی مُشرِک دِیب حِسابلَیسِیزلَر؟،- دِیسَنگِیز، اوُلَر جُودَه قَتتِیق غَضَبلَه نِیشَه دِی وَ اوُرِینسِیز عَصَبِیلَه شِیشَه دِی،اَکثَر حالَتدَه حَقارَت قِیلِیشلِیک وَ توُحمَت تاشِینِی آتِیشلِیک، مَنَه بُو اوُرِینسِیز غَضَبنِی مُقَدِّمَه لَرِیگه اَیلَه نَه دِی.
(دوامی بار…….)