مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(6- قیسم)
اَلله تَعالَی مُشرِک وَ سِکوُلارِیستلَرگَه آمانلِیک بِیرِیب اوُلَرنِی مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیدِی، وَقتِیکِی اوُلَر تَوبَه قِیلِیب نَماز اوُقِیسَه لَر:
– فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّکَاةَ فَخَلُّواْ سَبِیلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ (توبه/5)
– فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّکَاةَ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ وَنُفَصِّلُ الآیاتِ لِقَوْمٍ یعْلَمُونَ (توبه/11)
جَنَّت اَهلِی جِنایَتچِی کِیمسَه لَردَن سوُرَه گَن پَیتلَرِیدَه: «فِی جَنَّاتٍ یَتَسَاءلُونَ * عَنِ الْمُجْرِمِینَ » سِیزلَرنِی جَهَنَّمگَه وَ سَقَرگَه توُشِیشِینگِیزگَه نِیمَه باعِث بوُلدِی، «مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ ؟» اوُلَرنِی جَوابلَرِیدَن بِیرِی شوُکِی، اوُلَر نَمازنِی پَرپا قِیلِیشمَه گَن: قَالُواْ لَمْ نَکُ مِنَ ٱلْمُصَلِّینَ (مدثر/32-43) اوُلَر اَیتوُرلَر: “بِیزلَر نَماز اوُقِیگوُچِیلَردَن بوُلمَه دِیک.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم نَماز اوُقِیمَیدِیگَن کِیمسَه لَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلگَنلَرکِی:
– «بَیْنَ الرَّجُلِ وَ بَیْنَ الْکُفْرِ تَرْکُ الصَّلاةِ»[1] کِیشِی بِیلَن کُفرنِی اوُرتَه سِیدَگِی فَرق، نَمازنِی تَرک قِیلِیشدوُر.
– «اَلْعَهْدُ الَّذی بَیْنَنا وَ بَیْنَهُمْ الصَّلاةُ فَمَنْ تَرَکَها فَقَدْ کَفَرَ»[2] بِیزلَرنِی کافِرلَردَن جُودا قِیلَه دِیگَن عَهد وَ پَیمان نَمازدوُر، نَمازنِی تَرک قِیلگَن کِیشِی کافِر بوُلَه دِی.
– «عُرى الإسْلامِ وَ قَواعِدُ الدِّینِ ثَلاثَةٌ، عَلَیهِنَّ أسِّسَ الإسْلامُ مَنْ تَرَکَ واحِدَةً مِنْهُنَّ فَهُوَ بِها کافِرٌ، حَلالُ الدَّمِ: شَهادَةُ أنْ لا اله إلاّ الله، وَ الصَّلاةُ الْمَکْتُوبَةُ، وَ صَوْمُ رَمَضانَ»[3] اِسلامنِینگ بِیر- بِیرِیگَه باغلَنگَن حَلقَه لَرِی وَ دِیننِی پایَه لَرِی اوُچتَه نَرسَه بوُلِیب، اِسلام اوُلَرنِی اوُستِیگَه بِینا قِیلِینگَن، اَگَر کِیشِی اوُلَردَن بِیرِینِی تَرک قِیلسَه، اوُنِی تَرک قِیلگَه نِی سَبَبلِی کافِر بوُلَه دِی وَ قانِی حَلال حِسابلَه نَه دِی:
اَلله تَعالَی دَن باشقَه هِیچ قَندَی مَعبُود یوُقلِیگِیگَه اِقرار بوُلِیشلِیک……..هَر کوُنگِی واجِب نَمازلَرنِی اوُقِیشلِیک……..رَمَضان آیِیدَه رُوزَه توُتِیشلِیک. باشقَه بِیر رِوایَتدَه قوُیِیدَگِیچَه کِیلتِیرِیلگَن: من ترك منهنَّ واحدةً فهوكافر باللّه، ولا يقبل منه صَرْفٌ ولا عدلٌ، و قد حل دمه وماله“ کِیمکِی مَنَه بوُلَردَن بِیرِینِی تَرک قِیلسَه، کافِر بوُلِیبدِی وَ اوُنِی فَرض وَ سُنَّت عِبادَتلَرِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی وَ شُبهَه سِیز قان وَمالِی حَلال سَنَلَه دِی.
رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ بَرچَه اَصحابلَرِی هَم نَمازنِی تَرک قِیلگَن کِیشِینِی کافِر وَ اِسلامدَن چِیققَن دِیب حِسابلَه شَه دِی. مَنَه بُو زَمِینَه دَه عَلی اِبنِ اَبِی طالِبدَن وَ اِبنِ مَسعُوددَن وَ جابِر اِبنِ عَبدُالله دَن وَ اَبوُ دَرداء دَن وَ اِبنِ عَبّاسدَن توُرلِی – هِیل رِوایَتلَر نَقل قِیلِینگَن وَ آچِیق- آیدِین نَماز اوُقِیمَه گَن کِیمسَه نِی کافِر دِییِیلگَن.
اِیندِی اَگَر بِیر کِیشِی نَمازنِی قَبوُل قِیلسَه وَ دَنگَسَه لِیگِی سَبَبلِی یا دُنیاگَه مَشغوُل بوُلگَه نِی اوُچُون بَعضِی وَقتلَردَه اوُنِی اوُقِیمَسَه ( یَعنِی بوُتوُنلَی اوُنِی تَرک قِیلمَه گَن بوُلسَه) اَهلِی سُنَّتنِینگ مَشهُور توُرت فِرقَه سِینِی اَئِمَّه لَرِی بُو بارَه دَه اوُچتَه نَظَر بِیرِیشگَن:
– اِمامِی حَنَفِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی، بوُندَی بِی پَروا شَخص فاسِقدوُر، اوُنِی شُو دَرَجَه دَه اوُرِیش کِیرَککِی، بَدَنِیدَن قان آقسِین،سوُنگرَه اوُنِی نَمازِیگَه قَیتمَه گوُنِیچَه زِندانگَه تَشلَه نَه دِی.
– اِمامِی مالِک وَ شافِیعِی اَیتِیشَه دِیکِی: بوُندَی دَنگَسَه، بِی پَروا شَخص فاسِقدوُر، اَمّا اوُنگَه شَللاق اوُرگَچ زِندانگَه تَشلَشنِی اوُزِی کِفایَه قِیلمَیدِی، بَلکِی اَگَر اوُ نَمازِینِی تَرک قِیلِیشدَه دَوام اَیتَه دِیگَن بوُلسَه، شَرعِی حَد صِیفَتِیدَه اوُنِی اوُلدِیرِیش کِیرَک.
– اِمامِی اَحمَد اَیتَه دِیکِی: نَماز اوُقِیمَیدِیگَن کِیمسَه کافِردوُر، اوُندَن تَوبَه قِیلِیشنِی سوُرَشلِیک واجِب بوُلَه دِی، اَگَر تَوبَه قِیلمَسَه اوُنِی بوُینِینِی اوُزِیب تَشلَنسِین، اوُ اوُچُون اوُلدِیرِیشدَن باشقَه جَزا یوُق.
حُوپ، مَنَه بوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر وَ قَلبِی بِیمار بوُلگَن شَخصنِینگ حُکمِیدوُر، اوُ نَمازنِی بَرپا قِیلمَسلِیک کَسَللِیگِینِی اوُزِینِی عَمَللَرِیدَه کوُرسَتگَن، دُنیادَه بوُندَن هَم کَتتَه راق جِنایَت بارمِی؟ چوُنکِی بُو اِرتِداد حَددِیدَگِی جِنایَت، اِیندِی مَنَه بوُندَی خَطَرلِی جِنایَتنِی قِیلگَن جِنایَتچِینِی قَلبِی اِینگ فاسِد قَلب حِسابلَنمَیدِیمِی؟
شُو طَرزدَه فاسِد عَمَللَر فاسِد قَلبلَردَن کِیلِیب چِیقَه دِی. فاسِد عَمَل فاسِد قَلبنِی بِیلگِیسِیدوُر، بوُلغَنگَن عَمَل بوُزِیلگَن وَ کَسَل قَلبنِی نِشانَه سِی بوُلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: إِنَّ اللهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ، وَأَعْمَالِكُمْ. [4] خُداوَند سِیزلَرنِی چِهرَنگِیزگَه وَ مالِینگِیزگَه قَرَمَیدِی، بَلکِی سِیزلَرنِی دِیلِینگِیزگَه وَ عَمَللَرِینگِیزگَه قَرَیدِی.
شُو یِیردَه مُسُلمان کِیشِی قَلبِیگَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُن بِیلَن شِفا بِیرِیشِی وَ سوُنگرَه اوُنِی عَمَللَرِی هَم قَلبِینِی سَلامَتلِیگِینِی اَندازَه سِیچَه ساغلام وَ پاک بوُلِیشِی کِیرَک، چوُنکِی عَمَللَر قَلبگَه تابِع بوُلَه دِی. ساغلام قَلبگَه اِیگَه بوُلگَن اِنسان اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنِیدَن چِیتگَه چِیققَن نَرسَه لَردَن بِیزار بوُلِیب نَفرَتلَه نَه دِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه خِلاف بوُلگَن نَرسَه لَردَن اوُزاقلَه شَه دِی: اَلله تَعالَی مَنَه بوُندَی مُؤمِنلَرگَه قَرَتَه مَرحَمَت قِیلَه دِی: … وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ(حجرات/ 7) لُیکِن اَلله سِیزلَرگَه (اِیمانِی کامِل،تَقوا اِمتِحانِیدَن اوُتگَن ذاتلَرگَه) اِیماننِی سوُیوُکلِی قِیلدِی وَ اوُنِی دِیللَرِینگِیزگَه چِیرایلِی کوُرسَتدِی هَمدَه سِیزلَرگَه کُفرنِی،( اَلله وَ پَیغَملَرگَه) اِطاعَتسِیزلِیکنِی وَ عِصیاننِی یامان کوُرسَه تِیب قوُیدِی. اَنَه اوُشَه لَرگِینَه ( یَعنِی اِیمان یوُلِیدَه ثابِت قَدَم بوُلِیب، کُفر- عِصیاننِی یامان کوُرگَن کِیشِیلَرگِینَه) توُغرِی یوُلگَه یوُرگوُچِی ذاتلَردِیر. فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَنِعْمَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (حجرات/8) (بُو) اَلله تامانِیدَن بوُلگَن فَضلوُ مَرحَمَت وَ نِعمَتدُور.
شُو سَبَبلِی هَم بَرچَه صالِح وَ مُصلِح کِیشِیلَرنِی دُعاسِی قوُیِیدَگِیچَه بوُلگَن: رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ (آل عمران/8) “پَروَردِیگارا، بِیزنِی هِدایَت قِیلگَه نِینگدَن کِییِین – اِیندِی دِیللَرِیمِیزنِی حَق یوُلدَن آغدِیرمَه وَ بِیزگَه اوُز حُوضُورِینگدَن رَحمَت عَطا اِیت! اَلبَتَّه سِینگِینَه بَرچَه یَحشِیلِیکلَرنِی عَطا اِیتگوُچِیسَن!”
رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ»[5] ، اوُ کِیشِی اَصحابلَرگَه اوُرگَه تَر اِیدِیلَرکِی، مَنَه بُو هَم اوُلَرنِی دُعالَرِیدَن بِیرِی بوُلِیشِی کِیرَک: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ… قَلْبًا سَلِيمًا، وَأَسْأَلُكَ لِسَانًا صَادِقًا»؛[6]
شُو یِیردَه اَلله تَعالَی قِیامَت کوُنِی اوُچُون هَم تَعکِیدلَب بَیان قِیلَه دِیکِی: یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ (شعراء/88) اوُ کوُندَه نَه مالوُ – دَولَت وَ نَه بالَه – چَقَه فایدَه بِیرمَس؛ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ (شعراء/89) مَگَر اَلله حوُضوُرِیگَه تازَه دِیل بِیلَن کِیلگَن کِیشِیلَرگِینَه (فایدَه بِیرُور).
(دوامی بار……)
[1] مسلم و ابوداود و ترمذی و ابنماجه و احمدبنحنبل
[2] احمد و صاحبان سنن
[3]ابویعلی آن را با »اسناد حسن« روایت کرده است.
[4]رواه مسلم في كتاب البر والصلة والآداب، باب تحريم ظلم المسلم وخذله واحتقاره وذمه وعرضه وماله 4/ 1987 [2564].
[5]رواه مسلم في كتاب القدر، باب تصريف الله تعالى القلوب كيف شاء 4/ 2045 [2654].
[6]رواه أحمد 4/ 123، 125، والترمذي في كتاب الدعوات، باب منه [23] 5/ 476 [3407]، والنسائي في كتاب السهو، باب [61] نوع آخر من الدعاء 3/ 54 [1304] بلفظ: كان يقول في صلاته، وصححه ابن حبان 5/ 310 [1974].