حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (2) ( 26 بُولِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(15- قیسم)
اَلبَتَّه نَصِیحَت قِیلِیش، یَحشِیلِیکنِی رَوا کوُرِیش، کوُنگِیل اَچِینِیشِی عَیبلَشدَن فَرق قِیلَدِی، هَمَّه نَصِیحَت قِیلَه آلَه دِی. شوُنِینگدِیک رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: « الدِّينُ النَّصِيحَةُ. قُلْنا: لِمَنْ؟ قالَ: لِلَّهِ ولِكِتابِهِ ولِرَسولِهِ ولأَئِمَّةِ المُسْلِمِينَ وعامَّتِهِمْ» [1] دِین نَصِیحَتدَن، کوُنگِیل اَچِینِیشِیدَن، یَحشِیلِیکنِی رَوا کوُرِیشدَن عِبارَتدِیر، شوُندَه اَیتدِیککِی: کِیملَر اوُچُون؟ اِماملَر اوُچُون وَ مُسُلمانلَرنِی پِیشواسِی اوُچُون وَ عُمُوم مُسُلمانلَر اوُچُون.
مَنَه شوُندَی شَرعِی مَنبَعلَرگه اَساسلَنگن حالدَه فُضَیل اِبنِ عِیاض رَحِمَهُ الله اَیتگنکِی: مُؤمِن عَیبلَرنِی یاپَدِی وَ نَصِیحَت قِیلَدِی، فاجِر اِیسَه حُرمَتسِیزلِیک قِیلِیب عَیب تاپَدِی.
اَلبَتَّه بِیر دِیارنِی دارُ الاِسلام دِیب ناملَشگه نِسبَتاً شُوندَی عامِللَر هَم مَوجُودکِی،مُؤمِنلَرنِینگ بَعضِی بِیر دَستَه سِی بُو دِیارلَرنِی دارُ الاِسلام دِیب اِقرار بُولِیشلَرِیگه مانِعلِیک قِیلَدِی، بَعضِی بِیر کِیشِیلَر مَنَه بُو عامِللَر بِیلَن بوُلغَه نِیشگن وَ اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن دارُ الاِسلام حَقِیدَه نَصِیحَت قِیلِیش،یَحشِیلِیکنِی رَوا کوُرِیشگه اِیمَس، بَلکِی عَیبلَشلَرگه، حُرمَتسِیزلِیکلَرگه دُوچار بُولِیشَدِی. مَنَه بُو عامِللَر هَم کوُپراق 1- مَذهَبِی تَعَصُّوبلَرگه وَ شَرعِی حَقِیقَتنِی یَشِیرِیشگه وَ 2- نَجاد پَرَستلِیک وَ مِللَت پَرَستلِیککَه بارِیب تَقَلَدِی.
نَسِیانالِیزم وَ مِللَت پَرَستلِیک حِیسلَرِی اوُزاق اوُتمِیشدَن بوُیان حوُددِی حاضِرگِی زَمانگه اوُحشَش بِیر آفَت حِسابلَنگن. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن بِیر مُددَت آلدِین مُسَیلَمَه یِی کَذّاب یَمامَه دَه نُبُوَّتنِی اِدَّعا قِیلِیب چِیقَدِی. طَلحَه اَسلَمِی بِیر کِیشِینِی آلدِیگه مُسَیلَمَه بِیلَن مُلاقات قِیلِیشگه کِیلَدِی وَ اوُندَن سُورَیدِیکِی: مُسَیلَمَه قَیِیردَه؟ اوُنگه قَرَتَه اَیتِیشَدِیکِی: مُسَیلَمَه اِیمَس بَلکِی رَسُول الله دِیگِین! طَلحَه اَیتَدِیکِی: اوُنِی کوُرمَگوُنِیمچَه قَبوُل قِیلَه آلمَیمَن. مُسَیلَمَه بِیلَن رُوبَرُو بُولگن پَیتِیدَه، اوُندَن سُورَدِیکِی: سِینِی آلدِینگگه نِیمَه کِیلَدِی؟ مُسَیلَمَه اَیتدِیکِی: رِیجس. طَلحَه سُورَدِیکِی: نوُردَه کِیلَه دِیمِی یا قارانغِیدَه مِی؟ قارانغِیلِیکدَه، دِیدِی. شُوندَن سُونگ طَلحَه اَیتدِیکِی: گوُواهلِیک بِیرَه مَنکِی سِین یالغانچِیسَن وَ مُحَمَّد راستگوُیدِیر، اَمّا رابِیعَه قَومِینِی یالغانچِیسِی بِیزلَرنِی نَزدِیمِیزدَه مُضِر قَومِینِی راستگوُیِیدَن کوُرَه سِیوِیملِیراقدِیر. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مُضِر قَبِیلَه سِیدَن اِیدِیلَر، مُسَیلَمَه اِیسَه رابِیعَه نِی نَسلِیدَن بُولگن. اوُ شَخص هَم رابِیعَه نِی قَومِیدَن اِیدِی؛ قَوم پَرَستلِیک وَ نَسِییانالِیزم حِیسلَرِی سَبَبلِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابگه قوُشِیلَدِی وَ یَمامَه جَنگِیدَه اوُ بِیلَن بِیرگه اوُلدِیرِیلَدِی. [2]
بُوندَی کِیمسَه لَرنِی نَزدِیدَه اوُلَرگه شَخصِیَت بِیرَه دِیگن عامِل دِین اِیمَس؛ بَلکِی اوُلَرگه شَخصِیَت بِیرَه دِیگن عامِل نَجاد حِسابلَنَدِی. بِیرِینچِی بُولِیب نَجاد پَرَستلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن کِیمسَه هَم شَیطان بُولگن اِیدِی، اوُ آدَمنِی قَرشِیسِیدَه توُرَدِی، یَعنِی شَیطان اَلله نِی حُکمِینِی قَرشِیسِیدَه نَجادپَرَستلِیککَه اَساس سالگن اِیدِی: قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ ۖ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ (اعراف/12) (الله ) دِیدِی: “سِینگه بُویُورگن پَیتِیمدَه نِیمَه سِینِی سَجدَه قِیلِیشدَن توُسدِی؟” “مِین اوُندَن (آدَمدَن) یَحشِیراقمَن. مِینِی آلاودَن یَرَتگنسَن. اوُنِی اِیسَه لایدَن یَرَتدِینگ”، دِیدِی اوُ.
نَجاد پَرَست نَسِیانالِیستلَرنِینگ اِینگ کَتتَه دَلِیللَرِی شُوکِی، فَلانچِی مِینِی نَجادِیمدَن اِیمَس وَ مِینِی تِیلِیمدَه صُحبَتلَشمَیدِی. مَنَه بُو نَجاد اوُلَرگه قَیِیردَن یِیتِیب کِیلگن؟ آتَه لَرِینِی جِنسِی آلَه تِی آرقَلیی یِیتِیب کِیلگن، شوُ سَبَبلِی هَم اِمام اَحمَد وَ نَسائِی وَ باشقَه لَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن رِوایَت قِیلِیشِیب تَوصِیَه قِیلِیشگنکِی: بار آتَه نگنِی آلَه تِینِی تِیشلَب آل. [3]
حاضِرگِی پَیتدَه هَم مَنَه شُو قائِدَه حاکِم بُولِیب اَیتِیشَدِیکِی: اِیاردَنِیَه نِی، کوُردلَرنِی،سَعُودِیَه نِی، مِصرنِی، اوُزبِیکلَرنِی، تاجِیکلَرنِی دارُ الکُفرِی…….توُرکِستان، اِیران، اَفغان، چِیچِین، سُومالِی وَ باشقَه دارُ الاِسلامدَن کوُرَه یَحشِیراقدِیر. یاکِی حَتَّی اَیتِیشَدِیکِی، توُرکِیَه نِی، کوُردلَرنِی دارُ الکُفرِی تُرکِستانلِیک حَنَفِیلَرنِی دارُ الاِسلامِیدَن یاکِی جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی دارُ الاِسلامِیدَن یا طالِبان حَنَفِیلَرِینِی دارُ الاِسلامِیدَن یاکِی سُومالِیدَگِی شافِیعِیلَرنِی دارُ الاِسلامِیدَن یا مالِیدَگِی مالِیکِیلَرنِی دارُ الاِسلامِیدَن یا یَمَندَگِی زَیدِی- شافِیعِیلَرنِی دارُ الاِسلامِیدَن یا دَولَه نِینگ نَجدِیلَر دارُ الاِسلامِیدَن کوُرَه یَحشِیراقدِیر. نِیمَه اوُچُون؟ اوُلَرنِینگ مَذهَبِی مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِی مَذهَبِی بِیلَن بِیر هِیل اِیمَس.
سِین اَگر جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی یا حَنَفِیلَرنِی یا شافِیعِیلَرنِی یا حَنبَلِیلَرنِی یا زَیدِیلَرنِی، مالِیکِیلَرنِی، نَجدِیلَرنِی یاکِی اِسلامِی مَذهَبلَر وَ تَفسِیرلَرنِی بِیرارتَه سِینِی یاقتِیرمَه سَنگ حَتَّی اوُلَردَن نَفرَتلَنسَنگ هَم یا عَمَکِینگ یا تاغَنگ یا عَمَکِینگنِی اوُغلِی یا تاغَنگنِی اوُغلِی حَتَّی آکَه – اوُکَنگ، آتَه نگ، آنَه نگ وَ باشقَه یَقِینلَرِینگدَن نَفرَتلَنسَنگ یا نَفرَتلَنمَه سَنگ هَم، بُولَر شوُ بُوگوُنگِی کوُنگچَه صادِر بُولمَگن عَجایِیب- غَرایِیب نَرسَه لَر حِسابلَنمَیدِی؛ بَلکِی بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه سِین اوُزِینگدَگِی نَفرَتگه قَرَه مَسدَن عَدالَت قِیلَه آلِیشِینگ کِیرَک وَ مَنَه بُو نَفرَت سِینِی عَدالَت یوُلِیدَن اوُزاقلَه شِیشِینگگه بائِث بُولمَسلِیگِی کِیرَک.
(دوامی بار……)
[1] مسلم 55/ نسائی 4210
[2] ابن‌كثير، البدايه و النهايه: 6/ 400، دارابي‌حيان./ «أشهد أنك كذاب و أن محمداً صادق و لكن كذاب ربيعة أحب الينا من صادق مضر»
[3] قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَعَزَّى بِعَزَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ وَلَا تُكَنُّوا» رواه البخاري في (الأدب المفرد) ص 425 [963/1 ] ، والنسائي في (السنن الكبرى) (5/272) [8864] و (6/242) [10812] وفي (عمل اليوم والليلة) [976] ، وأحمد في (المسند) 5136، (5/136) وابنه في (زوائد المسند) (5/136) ، وابن أبي شيبة في (المصنف) (15/33) [19030] أو (7/456) [37183] ، وأبو عبيد القاسم بن سلام في (غريب الحديث) (3/163) [422] و (3/288) [467] (ط مجمع اللغة العربية) ، والحربي في (الغريب) (3/919) ، والطحاوي في (شرح مشكل الآثار) 8231، 233، 235 برقم (3204، 3205، 3207)، والهيثم بن كليب الشاشي في (مسنده) (3/374) [1499] ، وابن حبان في [3153الإحسان] أو [736 موارد] ، والطبراني في (المعجم الكبير) (1/198-199) [532] ، والقطيعي في (جزء الألف دينار) [209] ، وأبو نعيم في (معرفة الصحابة) [756] ، والبغوي في (شرح السنة) (13/120-121) [3541] ، والضياء المقدسي في (المختارة) [1242] و [1244] ، والمزي في (تهذيب الكمال) (19/339-330) و (19/330) النسائي في ((السنن الكبرى)) (8864) واللفظ له، وأحمد (21234) / آلبانی ، تخريج مشكاة المصابيح 4828/ شعيب الأرناؤوط: تخريج المسند 21236 / الألباني ، السلسلة الصحيحة269 / تخريج صحيح ابن حبان 3153 / ابن حجر العسقلاني: تخريج مشكاة المصابيح 4/404 / الألباني : السلسلة الصحيحة1/538 / محمد الأمين الشنقيطي: أضواء البيان3/527 / السخاوي: الأجوبة المرضية2/623 / شعيب الأرناؤوط: تخريج المسند21233 / السيوطي: الجامع الصغير629 / الألباني: صحيح الجامع567 / أخرجه أحمد (21271)، والنسائي في ((السنن الكبرى)) (10810)، والطبراني (1/198) (534) باختلاف يسير. ، والنسائي في (الكبرى) 8136، 9357، 358 برقم (8813، 10745، 10746) ، وابن حبان 7425 برقم (3153) ، ، وابن السني ص 384، 385 برقم (433) ، والبغوي 13 120 برقم (3541) .
