.
ابتدايي درسونه/ لومړی درس: دین څه شی دی؟ سیکولران زموږ څخه کوم دین غواړي؟ (۴)
– زردشتیان، د کتابونو متفکر خلک په همدې ډول له مرګ وروسته ژوند باور لري، خو له مرګ وروسته ژوند څنګه دی؟ دوی هم د خپلو پیروانو لپاره جنت او دوزخ ابدي نه ګڼي او په دې باور دي چې د دوزخ خلک به د دنیا د پای ته رسیدو په وخت کې له دوزخ څخه را وایستل شي او له ګناهونو به یې پاک شي. په پاکوالي سره به دوی د نیکو روحونو سره یوځای شي، په ځمکه کې یو نوی دوره پیل کیږي، کوم چې ابدی دی، او په هغه کې د نیکمرغۍ او خوښۍ پرته بل هیڅ بد او مصیبت نشته.
-یهودیان د مرګ وروسته ژوند په اړه ورته نظرونه لري. که څه هم په یهودي انجیل کې له مرګ وروسته د ژوند په اړه دقیق معلومات نشته، په تلمود کې ځینې معلومات شتون لري، چې د تورات تفسیر دی. سره له دې، د یهودانو یوې ډلې چې صدوق نومیږي د مړو د بیا ژوندي کیدو عقیده رد کړه؛ ځکه دوی باور درلود چې په خمسه تورات کې د دې مسلې ذکر نه دی شوی. له دې ډلې پرته، پاتې یهودیان د قیامت په اصولو باور لري. له دې سره سره د يهودو يوه ډله په دې عقیده ده چې قيامت د هر چا لپاره دى او بله ډله په دې عقيده ده چې راتلونکى ژوند او اجر د صالحانو او صالحانو لپاره دى او دوى په دې باور دي چې بد او بدکاران به د تل لپاره په جسماني مرګ سره له منځه ځي.
– په عیسویت کې هم همداسې ده (یا هغه څه چې په خلکو کې د عیسویت په نوم پیژندل کیږي) دوی هم د مرګ وروسته ژوند باور لري، مګر د مرګ وروسته ژوند څه معنی لري؟ د دوی تفسیر څه دی؟ دوی په دې باور دي چې انسان له مرګ وروسته په دوو محکمو کې راڅرګندېږي، په لومړي قضاوت یا “ځانګړي قضاوت” کې نېک او پاک جنت ته ځي او ګناهګاران سمدستي دوزخ ته لېږل کېږي. خو هغه کسان چې وظيفه يې نه ده مشخصه شوې لومړی د پاکوالي له پاره ليږل کيږي او له پاکيدو وروسته جنت ته ځي. مګر وروستی قضاوت یا “عمومي قضاوت” به د نړۍ له پای او د مړو د بیا راژوندي کیدو وروسته ترسره شي. په دې مرحله کې، عیسویان به د تل لپاره جنت ته ځي او غیر عیسویان به د تل لپاره دوزخ ته ځي.
په دې اساس الله جل جلاله په ښکاره فرمایي:
قَاتِلُواْ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْیَوْمِ الآخِرِ وَلاَ یُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ یَدِینُونَ دِینَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَابَ حَتَّى یُعْطُواْ الْجِزْیَةَ عَن یَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ (توبه/۲۹)
مطلب دا چې دوی په الله تعالی چې ځان یې معرفی کړی او نه یې د قیامت په ورځ چې الله تعالی یې غوښتی دی ایمان نه لری او په دې مانا چې د خدای او د قیامت د ورځې په اړه د دوی له نظرونو سره سره دا نظرونه د منلو نه دی. او د الله له نظره نه په الله ایمان لري او نه د قیامت په ورځ ایمان لري.
توپیر ته وګوره، “بل ژوند” یا “راتلونکی ژوند” اصطلاح ده، مګر دلته موږ ګورو چې که څه هم د مړینې وروسته ژوند په عقیده کې د هندویزم، بودیزم، زردشتیزم، یهودیت او عیسویت ترمنځ اتفاق شتون لري. د “بل ژوند” یا “راتلونکي ژوند” په اړه د دې میتودونو تعریف د یو بل سره څرګند او نه منل کیدونکي توپیرونه لري، نو د دې لپاره چې په ځینو کې د مشترکاتو سره سره، دا نشي کیدی چې د دې څخه یو تعریف کړي. د “بل ژوند” یا “راتلونکي ژوند” په اړه د نورو په اړه قضاوت ته ورسید،
بلکه، موږ باید دا اصطلاح په یو ځانګړي او قضیه کې په قضیه کې تعریف کړو. د مثال په توګه، راځئ چې ووایو: د بودیزم، یا یهودیت، یا د کفر او مرتد ملي سوسیالیستانو د کردستان او داسې نور، د دې اصطلاح معنی دا ده.
د خدای کلمه همداسې ده. هرڅوک یو تعریف او یو نظر لري. له همدې امله یو مسلمان همغه “الله” مني چې ځان یې په قرآن او د خپل پیغمبر له لارې معرفي کړی.
