مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(26- قیسم)

 شُونِینگ اوُچُون هَم بِیبَرس اوُزِینِی اَصلِی دُشمَنِی بوُلمِیش قُطوُزگه نامَه یازِیب اوُ بِیلَن صُلح توُزِیشنِی وَ قَسَم بِیلَن اوُنِی طَلَبِینِی قَبوُل قِیلِیشنِی سوُرَیدِی. نَتِیجَدَه اِیسَه بِیبَرس عَسکَرلَرِی بِیلَن بِیرگه مِصرگه بارِیب قُطوُزنِی بَیراغِی آستِیگه اوُتَه دِی. مَنَه بوُ اِتِّحاددَن سوُنگ بِیبَرس، مُسُلمانلَر اوُنِینگ مُغوُللَرنِی وَ صَلِیبچِیلَرنِی،اَرَمنلَرنِی، اِیچکِی اَدَشگن فِرقَه لَرنِی اوُستِیدَن قازانگن غَلَبَه سِی بِیلَن حوُرسَند بوُلَه دِیگن قوُماندانگه اَیلَندِی. وَ بِیرِینچِی مَرتَه مُسُلمانلَر مُغوُللَرنِینگ مُتَّحِد لَشکَرِینِینگ ( اوُشَه زَماندَگِی اَمِیرِکَه نِینگ) حَملَه لَرِینِی آلدِینِی آلِیشگه قادِر بوُلِیشَه دِی. بوُندَن آلدِین کوُرِیب چِیقگه نِیمِیزدِیک صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی هَم صَلِیبچِیلَرگه قَرشِی کوُرَه شِیش اوُچُون مِصردَگِی فاطِیمِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَت سِیستِیمَه سِیگه، توُزوُمِیگه کِیرَه دِی وَ وَحدَت تامانگه حَرَکَت قِیلَه دِی وَ مَنَه شُو وَحدَت بِیلَن قُدرَتگه اِیرِیشَه دِی وَ اَلله اوُنگه نُصرَتِینِی نازِیل قِیلگچ فَتحنِی قوُلگه کِیرِیتَه دِی.

حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم مُغوُللَر اَمِیرِکَه نِی قالِیبِیدَه اوُزِیگه مُتَّحِد بوُلگنلَر بِیلَن بِیرگه مُسُلمانلَرگه حَملَه قِیلگن وَ اَتاملِی،،اوُرانِییُوملِی، هِمِیَه وِی، بِیر تاننَه لِیک بامبَه لَر بِیلَن وَ سوُنِّی یوُلداش اَخبارات واسِیطَه لَرِی، اِنتِیرنِیت وَ اِجتِمائِی کَنَللَرنِینگ کِینگ – کوُلَملِی وَ قِممَت تَبلِیغاتلَرِی، فاسِد دَرس کِتابلَرِی وَ باشقَه نَرسَه لَر آرقَه لِی هَر تامانلَه مَه مُسُلمانلَرنِی ساوُوق، اِیسسِیق وَ رُوحِی جَنگلَرگه مَجبُورلَشگن. مُغوُللَرنِی زَمانِیدَن کوُرَه خَطَرلِیراق نَرسَه شوُکِی، اوُلَر حاضِردَه مُسُلمانلَرنِی اِیمانِینِی نِشانگه آلِیشگن. وَ مُرتَدلَرنِی، مُنافِقلَرنِی، مَحَلِّی سِکوُلارزَدَه لَرنِی کَنَلِی آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی دِینِی اوُزلِیگِینِی اَلدَب، یوُق قِیلِیشماقدَه، اوُلَر بِیزلَرنِینگ جوُدَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیزنِی، آپَه – سِینگِیللَرِیمِیزنِی، قَرِینداشلَرِیمِیزنِی هَم بوُلغَشگن.

مَنَه بُو مَصِیبَت وَ آشکار بَلانِی هَمَّه مِیز کوُرِیب توُرِیبمِیز، اَگر حاضِرنِی اوُزِیدَه وَ اوُز وَقتِیدَه چارَه کوُرِیلمَسَه، اِیرتَه گه کِیچ بوُلِیشِی توُرگن گپ. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی بِیزلَر اوُتگن عَصرلَردَه اَندَلوُسنِی،عِراقدَگِی یَزِیدِیلَرنِی،هوُراماندَگِی عَلِیُّ اللَّهِی لَرنِی، توُرکِیَه دَگِی عَلَوِیلَرنِی،اِسمائِلِیلَرنِی، دَرُوزنِی، نُصَیرِیَه نِی، قاجارِیَه نِی، صَفَوِیَه نِی وَ قَرمَطِیَه نِی وَ باشقَه یوُزلَب مُصِیبَتلَرنِی وَ آخِیرگِی بِیر- اِیککِی عَصر مابَینِیدَه اِیسَه کامُّونِیزم، لِیبِیرَلِیزم، ساسِیال دِیماکرَه تِیَه گه اوُحشَش سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی مَذهَبلَرنِی بِیرِیگه قِیلِینگن عُمُومِی اِرتِدادنِی تَجرِیبَه قِیلِیب کوُرگنمِیز.

بِیزلَر اَفغانِستاندَه اَکثَر دِیُوبَندِی بوُلگن ماترُودِی مَسلَک حَنَفِی حُکوُمَتِیگه  اِیگه بُولگن طالِبان حُکوُمَتِیگه گوُواه بوُلدِیک،اوُلَرنِینگ حَلقِینِی آرَه سِیدَه یوُزلَب عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی بوُلغَه نِیشلَر مَوجُود اِیدِی. بِیزگه اوُحشَه گن بَعضِیلَر صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِیگه اوُحشَب عَمَل قِیلدِیک وَ باشقَه بِیر دَستَه اِیسَه آلِ سَعُودنِینگ سَلطَنَت سَلَفِیلَرِینِی اَلداولَرِیگه اَلدَه نِیب قالِیشدِی وَ پُوچ بَهانَه لَر بِیلَن بِرادَرلَرِینِی اَصلِی کافِرلَرنِی وَ مُرتَدلَرنِی قَرشِیسِیدَه یالغِیز تَشلَب کِیتِیشدِی، باشقَه بِیر خائِنلَر دَستَه سِی اِیسَه شِمالِی اِتِّفاقنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِی وَ حاضِرگِی زَماننِی مُغوُللَرِی بوُلمِیش اَمِیرِکَه، نَتا وَ راسِّیَه، حِتاینِی طَرَفدارِیگه اَیلَه نِیشدِی، اوُلَر شوُندَی جِنایَتلَرگه، فاجِیعَه لَرگه سَبَب بوُلِیشدِیکِی، اَنچَه یِیللَردَن بوُیان بُو جِنایَتلَر دَوام اِیتیَپتِی وَ هَلِی- هَنوُز آدَملَر قوُربان بِیرِیلیَپتِی.

اوُشَه اَوَّلگِی وَقتلَردَه هَم بِیزلَر اوُزِیمِیزنِینگ کوُردِستاندَگِی مُسُلمانلَرگه شوُ نَرسَه نِی اِیضاح بِیرگن اِیدِیککِی، اوُلَرنِینگ قِیلَیاتگن جِهادلَرِی   «اَلجِبهَة الإسلامية العالمية للجهادضد اليهود والصليبيين» قائِدَه سِیگه یاکِی سِکوُلارِیزمگه قَرشِی جِهادنِینگ اَساسِیگه وَ اوُنِینگ توُرلِی- هِیل مَذهَبلَرِیگه اِیرگشمَیدِی. بِیزلَرنِینگ آشکار دُشمَنِیمِیزنِی رَهبَرِیَتِی بوُتوُن جَهان سِکوُلارِیستلَرِینِینگ وَ مَحَلِّی سِکوُلار مُرتَدلَرنِینگ، مَحَلِّی سِکوُلارزَدَه مُنافِقلَرنِینگ قوُلِیدَه دوُر. جَهاندَگِی وَ مَحَلِّی مَنَه بوُ سِکوُلارِیستلَر قوُللَرِیدَن کِیلگنچَه یَهُودلَر، نَصارالَر وَ بَرچَه اِسلامِی فِرقَه لَر وَ مَذهَبلَردَن مُسُلمانلَرگه قَرشِی بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشَه دِی وَ بُوتوُن جَهاندَگِی مُسُلمان جَمِیعیَتِیگه نِسبَتا حِسابلَیدِیگن بُولسَه، مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه مَنَه بُو بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی اِیختِیارِیدَگِی کِیشِیلَرنِینگ اِینگ کوُپِینِی شُبهَه سِیز اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر وَ اوُنِی کِیتِیدَن شِیعَه فِرقَه لَرِی تَشکِیل قِیلَه دِی.

حاضِرگِی پَیتدَه بِیزلَر کوُردلَرنِی آرَه سِیدَه گوُواه بوُلِیب توُرگن نَرسَه شوُکِی، سِکوُلار وَ مُرتَد اَحزابلَر بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرنِینگ وَ مَحَلِّی طاغوُتلَرنِینگ حِمایَه سِی آستِیدَه، عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِینِی بِیر نِیچَه اوُن یِیللَر یَعنِی ستَلِیننِی، قاضِی مُحَمَّد مُرتَدنِی زَمانِیدَن بوُیان تا حاضِرگِی کوُنگه چَه، بِیرِینچِی اِرتِدادِی حِزبنِی وُجوُدگه کِیلتِیرِیش آرقَه لِی یوُلگه قوُیِیشگن. حوُددِی شوُ مَحَلِّی سِکوُلار مُرتَدلَر بِیزلَرنِینگ مُسُلمان مِللَتِیمِیزنِی مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ زَهَرلِی تَبلِیغاتلَرِی بِیلَن حار قِیلِیب دُشمَنلَرِیمِیزنِی قوُلِیدَگِی اَبزارگه، نَوکَرگه اَیلَنتِیرِیشدِی، بُو حَقِیقَتنِی هِیچ کِیم اِنکار قِیلَه آلمَیدِی، چوُنکِی حاضِرنِی اوُزِیدَه بُو نَوکَرلِیک دَوام اِیتِیب کِیلیَپگن وَ بوُنِی هَمَّه  کوُرِیب توُرِیبدِی. سِکوُلارِیزم دِینِیگه تامان عُمُومِی اِرتِداد بِیزلَرنِینگ اَکثَر خانَدانلَرِیمِیزنِی قَمرَب آلگن مَنَه بوُندَی وَضِیعیَتدَه، بِیزلَر اِیراندَه عِراق َو سُورِیَه گه خِلاف رَوِیشدَه شِیعَه لَرنِینگ 12 اِماملِیک مَذهَبِی حُکوُمَتِیگه اِیگه مِیز، بُو حُکوُمَت بِیزلَرنِی مِللَتِیمِیز اوُچُون بِیر قَلقان وَ اِضطِرارِی بَدَل صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلَه آلَه دِی، بُو صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی صَلِیبچِیلَرگه قَرشِی جَنگلَرگه رُوبَرُو بوُلِیشدَه فایدَه لَنگن مِصردَگِی اِسمائِلِیلَرنِی 6 اِماملِیک شِیعَه فاطِیمِیلَرِینِی توُزُومِیدَن کوُرَه اَنچَه اِسلامِیراق نَرسَه حِسابلَه نَه دِی.

بِیزلَر مَنَه شوُندَی وَضِیعیَت وَ حالَتدَه، طالِبان اَفغانِستاندَه حاکِمِیَت یوُرِیتَیاتگن دَوردَه صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِی اَولادلَرِیگه قوُیِیدَگِیچَه تَکلِیف بِیرگن اِیدِیک،اِیراندَگِی شِیعَه مَذهَبِیدَگِی بُو حُکوُمَت، اَطرافِیمِیزدَگِی بَرچَه دِیارلَرگه نِسبَتاً آلگندَه اوُلَر اوُچُون بِیر نِعمَت، بَشارات، مُناسِب بِیر فُرصَت بوُلِیب، شَرِیعَتگرا مُسُلمانلَر اوُچُون اِیچکِی وَ ماددِی جِهازلَه نِیش اوُچُون “حُدَیبِیَه صُلحِینِی” حُکمِیگه اوُتَه دِی وَ دَرحَقِیقَت بوُتوُن جَهان آشکار کافِرلَرِینِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی وَ مُنافِقلَرنِی،مَحَلِّی سِکوُلارزَدَه لَرنِی رَهبَرلِیگِیدَگِی سِکوُلارِیستِیک باسقِینچِی دِیکتَه توُرَه نِی قَرشِیسِیدَه “قوُراللَنگن، اِیسسِیق صُلح” وَظِیفَه سِینِی اوُتَیدِی؛ اوُلَر اوُزلَرِینِینگ حاضِرگِی وَضِیعیَتلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتِیش بارَه سِیدَه نااوُرِین نَفرَت سَبَبلِی خَطا قِیلِیشگه حَقلَرِی یوُق وَ مَخصُوصاً آلِ سَعُودنِینگ سَلطَنَت سَلَفِیلَرِینِی وَ اوُلَرنِینگ اَخبارات واسِیطَه لَرِیگه اَلدَه نِیب قالمَسلِیکلَرِی وَ عَدالَتدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتمَسلِیکلَرِی کِیرَک.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ‏(مائده/8)    اِی مُؤمِنلَر، اَلله نِینگ اوُزِی اوُچُون حَق یوُلنِی توُتگوُچِی، عَدالَت بِیلَن شَهادَت – گوُواهلِیک بِیرگوُچِی بوُلِینگِیز! بِیران قَومنِی یامان کوُرِیشِینگِیز سِیزلَرنِی عَدالَت قِیلمَسلِیککَه تارتمَه سِین! عَدالَت قِیلِینگِیز! شُو تَقواگه یَقِینراقدوُر. اَلله دَن قوُرقِینگِیز! اَلبَتَّه اَلله قِیلَه یاتگن عَمَللَرِینگِیزدَن خَبَرداردِیر.   

(دوامی بار……)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(25- قیسم)

مَثَلاً، بِیزلَرنِینگ بَعضِی مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرِیمِیز صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی مَنَه بُو حُکوُمَتگه کِیرِیشِی بِیلَن کافِر بوُلگن دِییِیشَه دِی، باشقَه بِیر دَستَه اِیسَه اَصلِینِی آلگندَه اوُ آلدِین هَم کافِر بوُلگن دِییِیشَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی صُوفِیلَرنِی عَقِیدَه سِیگه اِیگه بوُلگن. یاکِی بَعضِیلَرنِی اَیتِیشِیچَه، یوُق اوُ کافِر بوُلمَه گن، چوُنکِی اوُنِی نِیَتِی اِسمائِلِیلَرنِینگ شِیعَه حُکوُمَتِینِی یوُقاتماقچِی بوُلگن وَ شوُ سَبَبلِی اوُلَرنِی حُکوُمَتِیگه کِیرِیب کِیلگن. بوُلِیب هَم حُجَّتلَرنِی هَمَّه سِی مَنَه بُو نَرسَه لَرنِی عَکسِینِی کوُرسَه تَه دِی.

مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز وَ مِعزانسِیز دوُستلَرِیمِیز هِیچ قَندَی دَلِیلگه اِیگه بوُلمَه گنلِیکلَرِی سَبَبلِی، صَلاحِ الدِّیننِی نِیَتِیگه اِیشارَه قِیلِیشَه دِی، بوُلِیب هَم هِیچ قَیسِی بِیر عَقللِی اِنسان اوُزِینِی بوُندَی اوُصُولدَه حَقارَت قِیلمَیدِی وَ شَخصنِی نِیَتِینِی، قَلبِینِی مِعیار دِیب کوُرسَتمَیدِی، اَصلِیدَه اِیسَه بَرچَه حُجَّتلَر، سَنَدلَر بوُنِی تِیسکَه رِیسِینِی ثابِت قِیلَه دِی. اوُلَر اوُزلَرِینِینگ بوُندَی مُناسَبَتلَرِی بِیلَن یا بِیزلَرنِینگ مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز دوُستلَرِیمِیز یاکِی بوُلمَه سَم آگاه وَ رِیجَه گه اَساساً اِیش آلِیب بارَه دِیگن دُشمَنِیمِیز حِسابلَه نِیشَه دِی.

بِیزلَر مَنَه بوُ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر اِیگه بوُلگن ناتوُغرِی، غَلَط عَقِیدَه لَرنِی وَ رَفتارلَرنِی بَعضِیسِینِی حِمایَه قِیلمَیمِیز، بَلکِی بِیز شوُ فِکردَه مِیزکِی، رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بُویِیچَه وَ کِیچِیک مُنکَرنِی یوُقاتِیشگه حَرَکَت قِیلِیش کَتتَه راق مُنکَرنِی وُجوُدگه کِیلِیشِیگه سَبَب بوُلمَسلِیگِینِی یاکِی کَتتَه مُنکَرنِی یوُقاتِیشگه حَرَکَت قِیلِیش یَنَدَه کَتتَه راق مُنکَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِیگه سَبَب بوُلمَسلِیگِینِی حِسابگه آلِیشِیمِیز کِیرَک. نَبَوِی حُجَّتنِی مَنَه بُو شَخصلَرگه یا گوُرُوهلَرگه یاکِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَرگه یِیتکَه زِیشِیمِیز وَ اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر بوُیِیچَه وَظِیفَه مِیزنِی بَجَرِیشِیمِیز کِیرَک.

چوُنکِی مُسُلمانلَر مَنَه بُو حُکوُمَتلَرنِی وَ اَمِیرلَرنِی فَرمانِی آستِیدَه بوُلِیشمَه گن وَ مُسُلمانلَر کافِرلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشگه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز، اَهلِی قِبلَه بِیلَن کافِرلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی مَنَه بُو جَنگ، فَقَط اِیککِی دَستَه نِی اوُرتَه سِیدَه بوُلَه دِی.   الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ. حوُپ، اِیندِی مَنَه بُولَر کافِر بوُلِیشگنمِی یا مُسُلمانمِی؟ اوُلَر فَتح قِیلگن مِنطَقَه لَردَگِی آدَملَرنِی مُسُلمان قِیلِیشگنمِی یا کافِر قِیلِیشگنمِی؟ اَگر مُسُلمان بوُلِیشگن بوُلسَه، اوُلَرنِی حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی دِیارلَر هَم دارُ الاِسلام بوُلَه دِی وَ اَگر کافِر بوُلِیشگن بوُلسَه، اوُلَرنِی حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی دِیارلَر هَم دارُ الکُفر بوُلَه دِی.

دِیمَک مَنَه بوُ حُکوُمَتلَرنِی وَ مَنَه بوُ اَمِیرلَرنِی،قوُماندانلَرنِی فَرمانِی آستِیدَه جَنگ قِیلگن مُسُلمانلَر طاغوُتنِی لَشکَرِی اِیمَسلَر، اَگرچِی مَنَه بُو “اَهلِی تَعوِیل” مُسُلمانلَر اوُزلَرِی اِیگه بوُلگن شَرعِی عُذرلَرِی بِیلَن بِیرگه اِرتِدادگه چَه یِیتِیب بارمَیدِیگن طاغوُتلَرنِی صِیفَتلَرِیگه اِیگه بوُلِیشگن بوُلسَه هَم، مَنه بُو فاجِر اَمِیرلَرنِی فَرمانِی آستِیدَه جِهادنِی بِیر صَفدَه اوُیغوُنلَشگن حالدَه مُتَّحِد دُشمَنگه قَرشِی آلِیب بارِیشِیمِیز لازِم بُولَه دِی.

بِیز شوُنِی یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت قوُلَه گچ، مَنَه بُو کَتتَه مُصِیبَتنِی کِیتِیدَن واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت هَم نابوُد بوُلگچ، توُرلِی- هِیل اوُمَّتلَر وَ هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَر اوُنِی اوُرنِیگه کِیلدِی. مَنَه بُو کَتتَه مُصِیبَتنِی بَرابَرِیدَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر وُجسودگه کِیلِیشدِی، اوُلَر واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِی وَ واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت بوُلمَه گه نِی اوُچُون توُرلِی- هِیل فِرقَه لَر، مَذهَبلَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِیگه شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلِیشدِی وَ مُسُلمانلَر وُجُودگه کِیلگن تَفَرُّق سَرَطانِینِی اوُزِینِی وَقتِیدَه قَطعِیَت بِیلَن دَرمان قِیلِیشگه قادِر بوُلِیشمَه دِی. بُویُوک اوُلَمالَرنِینگ سَعی حَرَکَتلَرِی نَتِیجَه سِیدَه هَم مَنَه بُو سَرَطان وَ تَرقَلگن کَسَللِیک اوُچُون مُناسِب دَرمان یُولِی تاپِیلمَه دِی. شوُ سَبَبلِی هَم بِیزلَر جَمِیعیَتدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی کامِل اِیشلَه تِیلِیشِی نِعمَتِیدَن مَحرُوم بُولگه نِیمِیزدَن سوُنگ، توُرلِی – هِیل عَقِیدَه وِی وَ اِیچکِی کَسَللِیکلَرنِینگ حَملَه سِیگه دوُچار بوُلدِیک، تَفَرُّق وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِی، هَمدَه جُودَه کوُپ مُسُلمان دِیارلَرِیدَگِی عُمُومِی اِرتِداد هَم، مَنَه بُو مُصِیبَتنِی کوُزگه کوُرِینگن نَمُونَه سِی حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه هَم اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه تَشقِی آشکار کافِرلَرنِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی قَرشِیسِیدَگِی مُسُلمانلَرنِی حِمایَه قِیلِیشگه قادِر بُولِیشدِی،حَتَّی تَشقِی آشکار بِیر کافِر مُسُلمانلَرگه حَملَه قِیلَه دِیگن بوُلسَه، بوُ اِیشنِی کِیتِیدَن اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن حُکوُمَتلَر بِیلَن هَم مُتَّحِد بوُلِیشگه حَرَکَت قِیلِیشگن. مَنَه بُو مُسُلمانلَر تَرِیخِیدَگِی عَجایِیباتلَردَن حِسابلَه نِیب، بُو بارَه دَه یوُزلَب نَمُونَه لَرنِی کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی، مُغوُللَرنِی حَملَه سِی دَورِیدَگِی اِبنِ تَیمِیَّه نِی یاکِی ظاهِر بِیبَرس  Baibars  وَ سَیفُ الدِّین قُطوُزنِی مُغوُللَرگه قَرشِی اِتِّحادِی هَم بوُنگه مِثال بوُلَه دِی. بُو بارَدَه بِیر آز اِیضاح بِیرِیب اوُتماقچِیمَن، بُو فایدَه لِی بوُلِیشِی موُمکِین:

ظاهِر بِیبَرس بِیلَن سَیفُ الدِّین قُطوُزنِی آرَه سِیدَه مِصردَه قانلِی جَنگلَر بوُلِیب اوُتگن، اَمّا اوُنِی قوُماندانِی آقتای جَمدار اوُلدِیرِیلگچ، 652 هِجرِی یِیلدَه 4000 نَفَر عَسکَرلَرِی بِیلَن بِیرگه مِصردَن شامگه قاچِیب کِیتَه دِی. بِیبَرس وَ اوُنِینگ عَسکَرلَرِی بُو دِیاردَه اَیّوُبِیلَر بِیلَن هَم، سَیفُ الدِّین قُطوُزنِی لَشکَرِی بِیلَن هَم قانلِی جَنگلَرنِی باشلَرِیدَن کِیچِیرِیشَه دِی. اَمّا 656 هِجرِی یِیلدَه بَغدادنِینگ مُغوُللَرنِی قوُلِیگه اوُتگه نِی اوُنِی قوُلاغِیگه یِیتِیب بارگچ، تَشقِی آشکار کافِرلَر وَ اوُلَرنِینگ مَحَلِّی نَوکَرلَرِی مُسُلمانلَرنِی هَمَّه سِینِی تَحدِید قِیلَه یاتگه نِینِی توُشوُنِیب یِیتَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم 657 هِجرِی یِیلدَه حَلَبنِی حاکِمِی مَلِیک ناصِر یوُسُفگه نامَه یازَه دِی وَ اوُنگه 4000 نَفَر عَسکَر بِیلَن یاردَم بِیرِیشِینِی سوُرَیدِی، اوُلَر بِیلَن بِیرگه فوُراط دَریاسِیگه قوُرِیقچِیلِیک  قِیلِیشلَرِینِی وَ مُغوُللَر، اوُلَرگه مُتَّحِد بوُلگن مَحَلِّی ساتقِینلَرنِی شامگه اوُتِیشلَرِی اوُچُون کوُپرِیک قوُرِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرمَسلِیگِینِی اَیتَه دِی، اَمّا مَلِیک ناصِر اوُنِی طَلَبِینِی قَبوُل قِیلمَیدِی.

(دوامی بار……)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(24- قیسم)

شَخص وَ جَماعَتدَن وَ جَماعَتنِی شوُراسِیدَن وَ اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتدَن باشلَه نِیب وَ نِهایَت نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتدَه نِهایَه سِیگه یِیتَه دِیگن وَ بوُتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شوُراسِی وَ واحِد اوُمَّت وَ واحِد اِجماع وَ مُسُلمانلَرنِی واحِد جَماعَتِیدَه حَتم بُولَه دِیگن مَنَه بُو آنگلِی وَ مَقصَدلِی حَرَکَتِیدَه، بِیزلَر یوُقارِیگه وَ آلدِینگه سَرِی قِیلِینگن هَر قَندَی حَرَکَتنِی، وَحدَتنِی مُسُلمانلَرنِی فایدَه سِیگه، تَرَقِّیاتِیگه دِیب بِیلسَک، پَستگه یا آرقَه گه وَ تَفَرُّققَه تامان قِیلِینگن حَرَکَتنِی اِیسَه مُسُلمانلَرنِی ضَرَرِیگه قِیلِینگن آشکار ظُلم دِیب حِسابلَیمِیز.

کوُرگه نِیمِیزدِیک اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتلَرنِی اوُزِی هَم هِیلمَه – هِیل دَرَجَه لَرگه تَقسِیم بُولَه دِی، اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیر هِیل سَطحدَه اِیمَس. اِیندِی اَگر ضَعِیفراق بِیر اِسلامِی بَدَل حُکوُمَت، کوُچلِیراق اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتگه اَیلَه نَه دِیگن بوُلسَه، اَلبَتَّه بُو مُسُلمانلَرنِی فایدَه سِیگه دوُر. صَلاحِ الدِّین مَنَه بُو اِیشنِی قِیلگن اِیدِی. عَبّاسِیلَر هَم ضَعِیف بوُلِیب قالگن اوُمَوِیلَرگه نِسبَتاً بُو اِیشنِی قِیلِیشگن وَ عُثمانِیلَرنِی هَم حوُددِی شُو اِیشنِی ضَعِیفلَه شِیب قالگن تَرقاق حُکوُمَتلَرنِی اوُستِیدَه عَمَلگه آشِیرِیشگن. اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَردَه وَ حَتَّی جَماعَتلَردَه ، شوُرالَردَه اِیشتِراک اِیتِیشلِیک، اَگر مُسُلمانلَرنِی بِیر قَدَم آلدِینگه آلِیب بارَه دِیگن بوُلسَه، قانوُنِی حِسابلَه نَه دِی، اَمّا اَگر مُسُلمانلَرنِی بِیر قَدَم آرتگه قَیتَه رَه دِیگن بوُلسَه اوُزِینِینگ قانوُنِیلِیگِینِی قوُلدَن بای بِیرَه دِی.

بُو یِیردَگِی مُهِم نَرسَه شوُکِی، مُسُلمانلَر آلدِینگه سَرِی حَرَکَت قِیلِیشلَرِی کِیرَک، لِیکِن بوُ حَرَکَتنِی اِیککِی تامانگه تَقواسِیدَگِی مِعزان تَعیِین قِیلمَیدِی. حوُددِی شوُ مِعیارنِی بَنِی اوُمَیَّه نِی فَرمانِی آستِیدَگِی لَشکَر عَبدُ الله اِبنِ زُبَیرگه نِسبَتاً نَظَردَه توُتگن اِیدِیلَر. اوُلَر عَبدُ الله اِبنِ زُبَیر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ تَقواسِینِی  مِعزانِیگه شُبهَه قِیلِیشگن اِیمَس، اَمّا مَنَه بوُ شَخص مُسُلمانلَرنِی اِیستَلگن وَحدَتگه آلِیب بارمَسلِیگِیگه وَ اوُلَرنِی اِینگ کَمِیدَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت تامانِیدَن تَعمِین قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن شَرِیعَتنِی مَقصَدلَرِیگه ، هَدَفلَرِیگه یِیتکَزمَسلِیگِیگه اوُلَرنِینگ اِیشانچلَرِی کامِل بوُلگن. شوُ سَبَبلِی هَم عَبدُالله اِبنِ زُبَیرنِی تَقواسِیدَگِی مِعزاننِی نَظَرگه آلمَه گن حالدَه،بَنِی اوُمَیَّه نِینگ بوُلغَنگن لَشکَرِیدَه اِیشتِراک اِیتِیشَه دِی وَ مَکَّه،مَدِینَه دَگِی وَ باشقَه شَهَرلَردَگِی اَهالِینِی باشِیگه توُشگن مُصِیبَتلَرنِی مُسُلمانلَرنِینگ قَمرَب آلوُچِی وَحدَتِینِی وَ تَفَرُّقدَن پَرهِیز قِیلِیشنِی، دَستوُر وَحدَتِینِی،قوُماندانلِیک وَحدَتِینِی عِوَضِیگه قَبوُل قِیلِیشَه دِی. چوُنکِی اوُلَر فاجِر حاکِمنِی بَیراغِی آستِیدَگِی کِینگ قَمراولِی وَحدَتنِینگ فایدَه سِی تَقوالِی اَمِیرنِی بَیراغِی آستِیدَگِی تَفَرُّقدَن کوُرَه مُسُلمانلَر اوُچُون مَنفَعَتلِیراق دِیب فِکرلَشگن. عَبدُالله اِبنِ زُبَیر رَضِیَ الله عَنهُمانِینگ حُکوُمَتِینِی باستِیرِیش جَرَیانِی وَ 19 یاشلِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی رَحِمَهُ الله نِی مِصردَگِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَتِینِی وَزِیرلِیگِیدَه اِیشتِراک اِیتِیشِی وَ شوُنگه اوُحشَه گن مِثاللَر، بَعضِی بِیر ناآگاه وَ حَتَّی مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِی مُسُلمانلَرنِی صَحِیح مَنهَجِیگه توُغرِی کِیلمَیدِیگن آشِیرِیب یوُبارِیشلَرگه، غوُلوُ قِیلِینِیشِیگه، تَکفِیر قِیلیشلَرگه تارتِیب کِیتگن.

یِیر یوُزِیدَه اَلله نِی دِینِی یِیتِیب کِیلگن اِنسانلَر اِیککِی جَمِیعیَتگه یا  اِیککِی دَستَه گه بوُلِینگن بوُلِیب، اوُچِینچِی دَستَه مَوجُود اِیمَس، یا مُسُلمان جَمِیعیَتِی یا کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِی. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:      قُلْنَا اهْبِطُواْ مِنْهَا جَمِیعاً فَإِمَّا یَأْتِیَنَّکُم مِّنِّی هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَایَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ* وَالَّذِینَ کَفَرواْ وَکَذَّبُواْ بِآیَاتِنَا أُولَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ ‏ (بقره/38-39) ” اوُ جایدَن (جَنَّتدَن) هَمَّنگِیز توُشِینگ”، دِیدِیک. “بَس، سِیزلَرگه مِین طَرَفِیمدَن هِدایَت قِیلگه نِیدَه، شوُ حَق یوُلگه اِیرگشگن کِیشِیلَر غَمگِین بُولمَیدِیلَر”. *** آیَتلَرِیمِیزنِی اِنکار قِیلِیب، یالغان دِیگن کِیمسَه لَر اِیسَه دوُزَخ اِیگه لَرِی بوُلِیب، اوُندَه اَبَدِی قالَه جَکلَر.

اَلله نِی شَرِیعیَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِیش یا قِیلمَسلِیک بوُیِیچَه هَم مِنطَقَه لَر یا دِیارلَر دارُ الاِسلامگه وَ دارُ الکُفرگه تَقسِیم بوُلَه دِی وَ مَنَه بوُ اِیککاوِینِی اوُرتَه سِیدَگِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتَه دِیگن شَخصلَر هَم قوُیِیدَگِی اِیککِی حالَتدَه بوُلِیشَه دِی:    الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا (نساء/76)  اِیمان اِیگه لَرِی اَلله یوُلِیدَه جَنگ قِیلَه دِیلَر، کافِر کِیمسَه لَر اِیسَه شَیطان یُولِیدَه جَنگ قِیلَه دِیلَر. بَس، شَیطاننِینگ دُوستلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگِیز! شُبهَه سِیز، شَیطانِنینگ مَکرِی ضَعِیف بوُلگوُوچِیدِیر.

مُسُلمانلَرنِی بَرچَه سِینِی اوُستِیدَه بِیر هِیل حُکم چِیقَه رَه مِیز وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُسُلمان دِیب بِیلَه مِیز، اوُلَرنِینگ هَر بِیرِینِی اِیماننِی قَندَی دَرَجَه دَه اِیکَه نِی بِیلَن اِیشِیمِیز یوُق، حوُددِی شوُ تَرتِیبدَه بَرچَه کافِرلَرنِی هَم اوُلَرنِینگ رَهبَرِی بِیلَن قوُل آستِیدَگِیلَرنِی آرَه سِینِی اَجرَتمَه گن حالدَه، هَمَّه سِینِی کافِر دِیب حِسابلَیمِیز، یَعنِی طاغوُتنِی حُکمِی عَسکَرنِی حُکمِی بِیلَن بِیر هِیل بوُلَه دِی.   ” إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ ”  چوُنکِی اوُلَر هَم کافِردوُرلَر وَ هَم شَیطاننِی اَولِیالَرِی بوُلِیشَه دِی وَ هَم طاغوُتنِی یوُلِیدَه جَنگ قِیلِیشَه دِی.

عَزِیز دوُستلَر، مَنَه بوُندَی طاغوُتگه لَشکَر بوُلِیشلِیک مُسُلمانلَرگه یا اَهلِی قِبلَه گه اِیمَس، بَلکِی کافِرلَرگه خاص نَرسَه. بُو جُودَه هَم ساددَه نَرسَه، مُسُلمانلَرنِینگ اَمِیرِی یا رَهبَرِی گوُناه قِیلگن یا بَعضِی حُدُودلَرنِی بوُزگن یا آشِیرِیب یوُبارگن پَیتِیدَه طوُغیان قِیلگن بوُلَه دِی، اَمّا  اوُنِی طوُغیانِی کُفر وَ اِرتِداد دَرَجَه سِیگه یِیتمَه گن، اوُنگه فاجِر طاغوُت دِییِیلَه دِی، اوُ طاغوُتنِی حُکمِیگه اِیمَس فاجِرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلَه دِی. اِیندِی مِصردَگِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَتِیگه اوُحشَه گن اَهلِی تَعوِیل وَ اَهلِی اِجتِهاد وَ اَهلِی قِبلَه بوُلگن بِیر فِرقَه نِینگ صَفِیدَه یا مُؤتَزِیلَه بوُلگن وَ قُرآننِی حَلقِیگه اِعتِقاد قِیلگن مَعمُونگه اوُحشَش عَبّاسِیلَرنِینگ صَفِیدَه یاکِی اوُزِینِیکِیدَن باشقَه بِیر رَعیگه، اِجتِهادگه، تَفسِیرگه، تَعوِیلگه اِیگه بوُلگن نَقشبَندِی صوُفِی عُثمانِیلَرنِینگ صَفِیدَه جَنگ قِیلگن مُسُلمان هَم طاغوُتنِی لَشکَرِی حِسابلَه نَه دِیمِی یا یُوقمِی؟ صَلاحِ الدِّین هَم طاغوُتِی وَ کافِر حُکوُمَتنِی تَرکِیبِیگه کِیرِیب 19 یِیل مابَینِیدَه کافِر وَ طاغوُت حاکِمنِینگ وَزِیرِی، هَمدَه طاغوُتنِی لَشکَرِی بوُلگنمِی یا یوُقمِی؟ اوُ وَزِیر بوُلِیب اوُتکَزگن 19 یِیل مابَینِیدَه اوُنِی حُکمِی هامانگه اوُحشَه تِیب طاغوُتنِی لَشکَرِی جُملَه سِیدَه حِسابلَه شِیمِیز اِنصافدَنمِی؟

عَبّاسِیلَر هَم اَحمَد اِبنِ حَنبَلنِی زَمانِیدَگِی مَعمُوننِی حُکوُمَتِیگه اوُحشَب قُرآننِی حَلق بوُلگه نِیگه قائِل اِیدِیلَر، یاکِی نَقشَبندِی صُوفِی عُثمانِیلَر یاکِی باسقِینچِی وَ سِکوُلار اِیتَه لِیَه لَشکَرِینِی قَرشِیسِیدَگِی صوُفِی عُمَر مُختارنِی لَشکَرِیچِی؟ یاکِی کوُردِستان وَ کِیرمانشاهدَگِی ساسِیالِیست ساوِیت باسقِینچِیلَرِینِینگ لَشکَرِینِی قَرشِیسِیدَه جَنگ قِیلگن سَنجَرخان قوُماندانلِیگِی آستِیدَگِی نَقشَبندِی شَیخ حِسامِ الدِّیننِی لَشکَرِیچِی؟ یاکِی باسقِینچِی سِکوُلار کافِر حِسامِ الدِّیننِی لَشکَرِیچِی؟ یاکِی باسقِینچِی سِکوُلار کافِر اَنگلِیَه لِیکلَرگه قَرشِی هِند یَرِیم آرالِیدَه قِیام قِیلگن سُلطان تِیپُو وَ وِلایَتلَردَگِی طالِباننِی اَکثَر قوُماندانلَرِی ماترُودِی صُوفِی مَسلَگِیدَه بوُلِیشگن، لِیکِن اوُلَر عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی بوُلغَه نِیشلَرگه اِیگه بوُلِیشلَرِیگه قَرَمَسدَن اَمِیرِکَه رَهبَرلِیگِیدَگِی تَشقِی سِکوُلار کافِرلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشگن، بُونگه اوُحشَش باشقَه مِثاللَر هَم مَوجُود. مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِینِی طاغوُت وَ کافِرلَر وَ هَمدَه طاغوُتلَرنِی لَشکَرِی بوُلگن دِییِیشِیمِیز اِنصافدَن بوُلَه دِیمِی وَ عَقلگه توُغرِی کِیلَه دِیگن اِیش حِسابلَه نَه دِیمِی؟

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(23- قیسم)

دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر، مُسُلمانلَر نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت نِعمَتِینِی قوُلدَن بای بِیرِیش بِیلَن اوُزلَرِینیی قَیِیردَن پَستلِیککَه، زَلِیللِیککَه تامان یِیتَکلَب کِیتِیشدِی؟ وَ اوُزلَرِینِینگ بِیچارَه بوُلِیب نابوُد بوُلِیشلَرِی اوُچُون اَسبابلَرنِی قَندَی قِیلییب اوُز قوُللَرِی بِیلَن وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِی؟ وَ اَلله نِی بَندَه لَرِینِی آرَه سِیدَه اِینگه حَقِیر وَ اِینگ قَدرسِیز بوُلگن تَشقِی سِکوُلار کافِرلَر وَ مَحَلِّی مُرتَدلَر،مُنافِقلَرنِی آلدِیدَه، اوُزلَرِینِی حَقِیر، حار وَ قَدرسِیز قِیلِیب قوُیِیشدِی؟ بُو یِیردَه سِکوُلارِیستلَرنِینگ قوُل آستِیدَه زَلِیل بُولگن یَهُودلَر،نَصارالَر، مَجُوسلَر هَم مُسُلمانلَرنِینگ دِینلَرِیگه، ماللَرِیگه، یِیرلَرِیگه ،نامُوسلَرِیگه، فَرزَندلَرِیگه طَعمَه قِیلِیشدِی؛ مَنَه شوُنچَه دُشمَننِی قَرشِیسِیدَه مُسُلمانلَر اوُزلَرِینِی حِمایَه سِیز بِیر حالگه کِیلتِیرِیب قوُیِیشمَه دِیمِی؟

جُودَه کوُپ پَناهسِیز مُسُلمانلَر توُشِیب قالگن مَنَه بوُندَی کامِلاً اِضطِرارِی وَ آغِیر وَضِیعیَت، اَکثَرِیَت مُسُلمانلَرنِی جُودَه هَم تَنقِیدِی وَ اَچِینَرلِی حالَتگه سالِیب قوُیَه دِی، بَعضِیلَر اوُزلَرِینِی حَبَشَه دَگِی مُسُلمانلَرنِی حالَتِیگه توُشِیب قالگندِیک فِکر قِیلِیشَه دِی، اوُلَر دارُ الکُفرگه اَیلَنگن وَطَنلَرِینِی تَشلَب چِیقِیشگن وَ اوُندَن کوُرَه ضَعِیفراق دارُ الکُفرگه هِجرَت قِیلِیشگن، باشقَه لَرِی اِیسَه اوُزلَرِینِی هِجرَتگه هَم قادِر بوُلمَیدِیگن کِیشِیلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب اوُیلَه شَه دِی؛ یَنَه بِیر دَستَه مُسُلمانلَر هَم مَوجُود بوُلِیب، اوُلَر توُرلِی- هِیل تَرقاق اَحزابلَردَه، جَماعَتلَردَه اوُزلَرِینِینگ دِیارلَرِینِی وَ باشقَه مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِینِی دارُ الاِسلامگه قَیتَه رِیش وَ باسقِینچِی کافِرلَرنِی، تَشقِی سِکوُلارلَرنِی، سِکوُلار مُرتَدلَرنِی، اوُلَر تامانِیدَن تَعیِینلَنگن مَحَلِّی ساتقِینلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیش وَ یَنَه قَیتَه دَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِیش فِکرِیدَه دُورلَر. اوُلَر اَنَه اوُشَه غَرِیبلَرِی وَ فِرقَه یِی ناجِیَه بوُلِیب، اوُلَر توُرلِی- هِیل گوُرُوهلَردَه هِیلمَه – هِیل دِیارلَرگه تَقسِیم بوُلِیب کِیتِیشگن وَ حَتَّی اوُلَرنِی بَعضِیسِی چِیگه رَه لَنگن دِیارلَرنِی دارُ الاِسلامگه اَیلَنتِیرِیشگن وَ اوُزلَرِینِینگ خاص فِقهلَرِیگه اَساساً کِیچِیک اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیشگه مُوَفَّق بوُلِیشگن.

اوُلَرنِینگ وَظِیفَه لَرِی مُشَخَّصدوُر،بِیزلَر مَنَه بُو دَرسِیمِیزدَه وَ حَیاتِیمِیزدَه اِنشاءَالله بُو فِرقَه بِیلَن هَمراه وَ یوُلداش بوُلَه مِیز، اَمّا بُو یِیردَه اَنَه اوُشَه آغِیر وَ ناچار وَضِیعیَتدَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن وَ مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَر هَم اوُندَن جُودَه کوُپ سُوئِستِفادَه قِیلگن نوُقطَه شوُکِی: اَگر کِیچِیک یا کَتتَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت مَوجُود بوُلمَه سَه وَ مُسُلمانلَر دارُ الاِسلام نِعمَتِیدَن مَحرُوم بوُلِیشسَه وَ اَگر بِیر مُسُلمان نَجّاشِیگه اوُحشَب اوُزِینِی اِیمانِینِی اِعلان قِیلِیشگه قادِر بوُلمَسَه وَ شَرائِط تاپَه آلمَه سَه، اوُ بارِیب مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِینِی وَ مُسُلمانلَرنِی مَنفَعَتِینِی سَقلَیدِیگن بِیر گوُرُوهنِی یا بِیر جَماعَتنِی یا حُکوُمَتنِی رَئِیسلِیگِینِی قوُلگه آلسَه، مَنَه بوُندَی کامِلاً  اِضطِرارِی وَ آخِیرگِی مَرحَلَدَه قَندَی مُناسَبَت بِیلدِیرِیش کِیرَک؟

مَنَه بُو مُسُلمان شَخص بِیزلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِیمِیز بوُلمِیش نَصرانِیلَرنِینگ آشکار کُفرلَرِینِی تَصدِیقلَش اوُچُون بُو اِیشنِی قِیلگنمِی؟ بوُندَی اِیشلَر نَصرانِیلَرنِینگ آشکار کُفرلَرِینِی تَصدِیقلَش مَعناسِینِی بِیلدِیرَه دِیمِی؟ بوُ اِیشلَرنِی هَمَّه سِی اَگر مُسُلمانلَرنِی مَنفَعَتِی اوُچُون بُولَه دِیگن بوُلسَه وَ کافِرلَرنِی قَرشِیسِیدَگِی مُسُلمانلَرنِی حِمایَه قِیلِینسَه وَ مُسُلمانلَرنِی مَنفَعَتِی وَ جَماعَتِیگه قَرشِی بوُلمَسَه، قَبُول قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن یَگانَه یَحشِی اِیش حِسابلَه نَه دِی. وَ بِیزلَر هَم حَبَشَه دَگِی مُهاجِر مُسُلمانلَر نَجّاشِی رَحِمَهُ الله نِینگ کافِر لَشکَرِینِی قَرشِیسِیدَه کوُرسَتگن مُناسَبَتِینِی بِیلدِیرِیشِیمِیز کِیرَک.

اوُ یِیردَه حاضِر بوُلِیشلِیک مُسُلمانلَرگه ضَربَه اوُرِیلِیشِیگه یا مُسُلمانگه قَرشِی توُرگن آشکار کافِرنِی حِمایَه قِیلِینِیشِیگه بائِث بوُلَه دِیگن بوُلسَه، مَنَه بُو نَوعدَگِی اِضطِرارِی حالَت مُسُلمانلَر اوُچوُن غَیرِی شَرعِی وَ حَرام حِسابلَه نَه دِی، اَگر آگاه بوُلگن بوُلسَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قِیلسَه اِرتِداد وَ اِسلامدَن چِیقِیش سَنَلَه دِی، حَتَّی اَگر بِیر کَلِیمَه بِیلَن بوُلسَه هَم، اِیندِی اوُلَرگه حِذمَت قِیلِیش یا مُسُلمانلَرگه ضَربَه اوُرِیشدَه اوُلَرگه هَمراه بوُلِیش یا مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش حَقِیدَه گه پِیرِیب اوُتِیرمَسَه هَم بوُلَه دِی.

حَه، مَنَه بُو نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی شاهِیگرلِیککَه، مُلوُکِیَتگه اَیلَنتِیرگن اوُچقوُننِی ثَمَرَه سِیدوُر. اَگر بِیزلَرنِینگ مُجاهِد اوُلَمالَرِیمِیزنِی بُویُوک کِیشِیلَرنِی آرزُوسِی وَ حَرَکَتلَرِی اوُمَوِیلَرنِی،عَبّاسِیلَرنِی ،عُثمانِیلَرنِی دَورِیدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ یَحلِیط حُکوُمَتِینِی یَنَه قَیتَه دَن نُبَوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتگه اَیلَنتِیرِیش بوُلگن بوُلسَه، بوُگوُنگِی کوُندَگِی اَکثَرِیَت مُسُلمانلَرنِینگ آرزوُسِی وَ حَرَکَتلَرِی اوُزلَرِینِینگ دِیارلَرِیدَه تَشقِی سِکوُلار باسقِینچِیلَرنِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیش وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب جایلَرِیگه اوُتِیرغِیزِیب قوُیِیش اوُچُون وَاحِد جَماعَتگه اِیگه بوُلِیشدَن عِبارَت، اوُلَر اَگر قوُللَرِیدَن کِیلسَه جوُدَه کوُپ نوُقصانلَرگه اِیگه بوُلسَه هَم اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشنِی هاحلَه شَه دِی. اوُلَر بُو حُکوُمَتنِی بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی وَ مُنافِقلَرنِی وَ مَحَلِّی سِکوُلارِیستلَرنِی، مَخصُوصاً مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی شُبهَه لَرِینِی بَرابَرِیدَه حِمایَه قِیلِیشگه قوُللَرِیدَن کِیلگنچَه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی.

 مَنَه بوُندَی اِضطِرارِی حالَتدَه، بِیر شَخصنِینگ کِیچِیک جَماعَت تامانگه یا کِیچِیک جَماعَتلَرنِینگ واحِد شوُراسِی تامان یا مُجاهِدلَرنِینگ شوُرا مَجلِیسِینِی وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی نُبَوَّت مَنهَجِی تامانگه یا حَتَّی اِسلامِی بَدَل حُکوُمَت تامانگه باشلَنگن حَرَکَتِی، باشقَه دِیارلَردَه هَم شوُ طَرزدَه شَکللَه نِیشِی کِیرَک، شُو رَوِیش بِیلَن حَتَّی مُسُلمانلَر اوُزلَرِینِینگ اِسلامِی یَحلِیط  حُکوُمَتلَرِینِی اِنشاءَالله نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشَه دِی.

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(22- قیسم)

مَنَه بُو یوُمشاق جَنگلَردَن سوُنگ اِیچکِی تارتِیشُولَرنِی، تَفَرُّقنِی ، سُوستلِیکنِی،زَلِیللِیکنِی اِیجاد قِیلِیشدِی،  «فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُکُمْ» وَ نِهایَت اِیسَه اِیسسِیق جَنگلَرنِی وَ مُسُلمانلَرنِی حُکوُمَتِینِی نابوُد قِیلِیشنِی باشلَشدِی، اوُلَر حَتَّی مُسُلمانلَرنِی اوُزِینِی نابوُد قِیلِیشنِی اَندَلوُسدَه مُوَفَّقِیَت بِیلَن تَجرِیبَه دَن اوُتکَه زِیشگن اِیدِی. اوُلَر اَندَلوُس تَجرِیبَه سِیگه اِیگه اِیدِیلَر، شُونِینگ اوُچُون هَم عُثمانِیلَر حُکوُمَتِینِی اَندَلوُسِی قِیلِیش رِیجَه سِینِی اوُزلَرِیگه مَقصَد قِیلِیب قوُیِیشَه دِی وَ بِیرِینچِی بوُلِیب یوُمشاق، ساوُوق، رُوحِی جَنگلَر آرقَه لِی اِیشلَرِینِی باشلَه شَه دِی، مَثَلاً:

1- مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مَذهَبِی تَعَصُّبلِیکلَرنِی کِینگیتِیرِیش، شِیعَه – سُنِّی، سَلَفِی – صُوفِی، سَلَفِی – حَنَفِیگه اوُحشه گن اِیختِلافلَرنِی چوُقوُرلَشتِیرِیش.

2- مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه زَبانِی وَ نَجادِی تَعَصُّبلِیکلَرنِی تَرقَه تِیش وَ کِینگیتِیرِیش، چُونکِی بَعضِی جایلَردَه بُو مَذهَبِی تَعَصُّبلِیکلَرگه اَرَه لَه شِیب کِیتَه دِی.

یِیورَاپَدَه سِکوُلارِیستلَرنِینگ قُدرَتگه کِیلگنلَرِیدَن سُونگ سِکوُلارِیزم دِینِینِی تَبلِیغ قِیلِیشلِیک.

پَرِیجدَه “تَرَقِّیات وَ صُلح اِتِّفاقِینِی کامِیتَه سِی” نامِی آستِیدَه سِکوُلارِیست تُورک یاشلَرِینِی تَربِیَه قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، اوُلَرگه تَعلِیم بِیرِیلگندَن سُونگ عُثمانِیلَرنِی حُکوُمَتِینِی آرَه سِیگه جُونَه تِیلَر اِیدِی، 1908 یِیلدَه بوُتُون جَهان سِکوُلارِیستلَرِی عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی نابوُد قِیلِیش اوُچُون حوُددِی شُو مُرتَد سِکوُلارِیستلَرنِی حِمایَت قِیلِیشدِی.

بُونِی بَرابَرِیدَه اَنگلِیَه لِیک وَ فرَنسِیَه لِیک سِکوُلارلَر هَم عَرَب مِللَتچِیلِیگِی شِیعارِی آستِیدَه وَ اوُلَرنِی عَرَبلَرنِی واحِد حُکوُمَتِینِی تَشکِیل قِیلِیشگه تَرغِیب قِیلِیب اوُزلَرِینِینگ سِکوُلارِیستِیک تَعلِیملَرِینِی اَحمَد جَمال پاشاگه اوُحشَه گن شَخصلَر آرقَه لِی اوُرگه تَه باشلَشدِی، اَحمَد جشمال پاشانِی کِیلِیب چِیقِیشِی توُرک بوُلگن، لِیکِن بُو یِیردَه عَرَبلَرنِینگ سِکوُلارِیستِیک نَسِیانالِیزمِینِی  حِمایَه قِیلِیب چِیقَه دِی. حوُددِی شوُنگه اوُحشَب توُرکِیَه دَه هَم کِیلِیب چِیقِیشِی عَرَب بوُلگنلَر توُرکلَرنِینگ سِکوُلارِیستِیک نَسِیانالِیزمِینِی حِمایَه قِیلِیب چِیقِیشَه دِی.

مَنَه بُو مَرحَلَه دَه مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنلَرِی نَصرانِیلَر، مُسُلمانلَرنِینگ بِیرِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِی سِکوُلارِیستلَرگه هَمراه بُولِیشَه دِی، بوُندَن آلدِین یَهُودِیلَر هَم سِکوُلار مُرتَدلَر بِیلَن بِیرگه مُتَّحِد بُولِیشگن اِیدِی. نَصرانِیلَرنِینگ مُبَلِّیغلَرِیدَن بِیرِی والمُویِز وِیمِیر 1935 یِیلدَه نَصرانِیلَرنِینگ بَیتُ المُقَدَّسدَگِی کانفِیرِینسِیَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی: بِیزلَرنِینگ مَقصَدِیمِیز مُسُلمانلَرنِی عِیسَی وِی قِیلِیش اِیمَس، بُو اوُلَر اوُچُون حَرام حِسابلَه نَه دِی، بَلکِی بِیزنِی مَقصَدِیمِیز اوُلَرنِی اِسلامدَن اوُزاقلَشتِیرِیش، اوُلَر اَلله بِیلَن عَلاقَه قِیلمَیدِیگن کِیمسَه لَرگه اَیلَه نِیشِی  کِیرَک وَ سِیزلَر مَنَه بُو اِیش آرقَه لِی اِسلام جَهانِینِی مُستَملَکَه قِیلِیش اوُچُون یوُلنِی تَیّارلَیسِیزلَر وَ اوُلَر سِیزلَر تَیّارلَه گن یوُلدَه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی. نِیمَه بوُلگه نِینِی توُشوُندِینگلَرمِی؟ اَگر کِیرَک بوُلسَه مُسُلمانلَرنِینگ دُشمَنِینِی یوُمشاق وَ ساوُوق اوُرُوشِی بارَه سِیدَگِی بوُ رِیجَه نِی اوُن مَرتَه لَب بوُلسَه هَم تَکرارلَه شِیمِیز لازِم، بَلکِیم شوُنِی تَأثِیرِیدَه اَلله بِیزلَرگه رَحم قِیلِیب اوُیغانسَک وَ عِزَّتِیمِیزنِی قوُلگه کِیرِیتسَک وَ مَنَه بُو حارلِیکلَردَن قوُتوُلسَک.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم سِکوُلارِیزم دِینِی مَنَه بُو ساوُوق وَ یوُمشاق،رُوحِی جَنگدَه مُرتَدلَروَ مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَردَن فایدَه لَنگن حالدَه اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتنِی تَفَرُّق اِیجاد قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِینگ اِیمان وَ وَحدَت قُدرَتِینِی یُوقاتِیش بِیلَن ضَعِیفلَه شِیشِی اوُچُون شَرائِطنِی مُهَیَّا قِیلگچ، اوُلَرنِینگ حَربِی جَنگلَرِی وَ حَملَه لَرِی باشلَندِی. فرَنسِیَه وَ راسِّیَه 17 عَصرنِی یَرمِیدَه عُثمانِیلَرنِی قوُل آستِیدَگِی بَعضِی مِنطَقَه لَرنِی اِیشغال قِیلَه دِی. سِکوُلار فرَنسِیَه کِییِینچَه لِیک جَزائِرنِی،توُنِیسنِی،مَراکَشنِی هَم اِیشغال قِیلَه دِی. سِکوُلار اِتَه لِیَه لِیکلَر اِیسَه لِیوِیَه گه کِیرِیب کِیلِیشدِی وَ سِکوُلار اَنگلِیَه هَم بوُندَن آلدِینراق هِند قِطعَه سِینِی بوُتوُنلَی مُسُلمانلَرنِی حُکمرانلِیگِیدَن چِیقَه رِیب آلِیب عَدَنگه کِیرِیب کِیلَه دِی وَ یَمَننِی جَنوُبِیگه چَه اِیشغال قِیلَه دِی.

عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی باسقِینچِیلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیش اوُچُون اوُزِیگه قَیتِیشنِی اوُرنِیگه گِیرمَه نِیَه گه اوُحشَه گن باشقَه بِیر سِکوُلار دَولَتگه اَلدَه نَه دِی وَ بِیرِینچِی جَهان اوُرُوشِیدَه ساسِیالِیست گِیرمَه نِیَه نِی فایدَه سِیگه جَنگدَه اِیشتِراک اِیتَه دِی، مُصطَفَی کَمال پاشا( آتَه توُرک دِیب مَشهُور بوُلگن) بُو جَنگلَردَه مَشهُور بوُلَه دِی وَ شُبهَه لِی طَرزدَه اِینگ یوُقارِی حَربِی دَرَجَه نِی قوُلگه کِیرِیتَه دِی.

  مَنَه بُو وَضِیعیَتدَه عُثمانِیلَرنِی دَولَتِی اوُزِیدَگِی ضَعِیفلِیککَه قَرَمَسدَن تَشقِی دُشمَن بِیلَن جَنگ قِیلِیشگه قُدرَتِی یِیتگن، شوُ سَبَبلِی هَم سِکوُلار اَنگلِیَه لِیکلَر یِیر وَ  آزادلِیک کَبِی یالغان وَعدَه لَر بِیلَن عَرَبلَرنِینگ مِللَتچِیلِیک حِسِّیاتلَرِیدَن وَ عَرَبلَرنِینگ عُثمانِی نَقشَبندِی حَنَفِیلَر بِیلَن اِیختِلافِیدَن فایدَه لَه نِیشدِی وَ شاه فَیصَل وَ اَشرَف حُسَینگه اوُحشَه گنلَرنِی اِستِقلالگه وَ تَفَرُّق اِیجاد قِیلِیشگه تَرغِیب قِیلِیش آرقَه لِی عُثمانِیلَرگه اِینگ کَتتَه ضَربَه لَرنِی اوُرِیشَه دِی. [1]

مَنَه بُو وَضِیعیَتدَه عُثمانِیلَرنِی دَولَتِی عَرَب مِللَتچِیلَرِیگه قَرشِی وَ اِیچکِی مَذهَبچِیلَرگه قَرشِی جَنگدَن عاجِیز بوُلِیب قالدِی وَ نِهایَت آتَه توُرک ناملِی بِیر سِکوُلارلَرنِی قوُزغَلانِی بِیلَن وَ خِلافَتنِی قانوُنِی اِیکَه نِینِی انِکار قِیلِیب اوُنِی آرَه دَن یوُقاتِیش بوُیِیچَه آتَه توُرکنِی قُوَّتلَنتِیرگن عَبدُالرَّزّاقگه اوُحشَه گن مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی حِمایَتِی آستِیدَه 57 رَهبَرگه وَ 57 بَیراققَه وَ 57 دَولَتگه تَقسِیملَندِی، مُسُلمانلَرنِینگ واحِد اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتِی 6 عَصرگه یَقِین اوُزِیدَگِی بَرچَه عَیبلَرِی بِیلَن بِیرگه مُسُلمانلَرنِینگ دارُ الاِسلامِینِی مُحافِظَت قِیلِیب کِیلگن اِیدِی، بَلکِیم بُو دَولَتلَرنِی بِیر یا اِیککِیتَه سِی اِستِثنا بوُلِیشِی مُومکِین، لِیکِن باشقَه قالگن هَمَّه سِی حاضِرگِی پَیتگه چَه بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِی وَ سِکوُلار مُرتَدلَر تامانِیدَن قوُیِیب قوُیِیلگن ساتقِینلَرنِی قوُلِیدَه سِکوُلارِیزم دِینِینِینگ کُفر قانوُنلَرِیگه کوُرَه اِدارَه قِیلِینَه دِی.   [2]

(دوامی بار…….)


[1] کسانی چون میرزا تقی شیرازی ، سید محسن حکیم ، سید مصطفی کاشانی ، سید ابوالقاسم کاشانی زعیم های شیعه بودند که بر خلاف غلات صفوی از دولت عثمانی حمایت و بعضا در حمایت از آنها در مقابل انگلیس جهاد کردند .

[2] آیات الله خمینی در مورد طرح خائنانه تجزیه دولت عثمانی می گوید:

مسلمین آنها بودند که مجد آنها دنیا را گرفته بود، تمدن آنها فوق تمدن ها بود، معنویات آنها بالاترین معنویات بود، رجال آنها برجسته ترین رجال بود، توسعه مملکتشان از همه ممالک بیشتر بود، سیطره حکومتشان بر دنیا غالب شده بود. دیدند که با این سیطره، با این وحدت دول اسلامی نمی شود تحمیل کرد چیزهائی را که آنها می خواهند، نمی شود ذخائر اینها را طلای سیاه اینها را، طلای زرد اینها را، نمی شود اینها را قبضه کرد، درصدد چاره بر آمدند، چاره این بود که بین ممالک اسلامی تفرقه بیندازند. شاید بسیاری، بعضی از شما یادشان بیاید جنگ بین المللی را، جنگ اول بین المللی را که با مسلمین و با دولت بزرگ عثمانی چه کردند، دولت عثمانی یکی از دولی بود که اگر با شوروی طرف می شد، گاهی او را زمین می زد، سایر دول حریف میدان او نبودند. دولت عثمانی یک دولت اسلامی بود که سیطره اش گرفته بود تقریباً از شرق تا غرب را، آنها دیدند که با این دولت اسلامی به این قوی ای نمی شود چاره ای کرد، نمی شود ذخائر را برد. بعد از اینکه در این جنگ با آن بساط غلبه پیدا کردند، تجزیه کردند دولت عثمانی را به دولتهای بسیار کوچک، کوچک. برای هر یک از آنها هم یا امیری قرار دادند یا سلطانی قرار دادند یا رئیس جمهوری قرار دادند. آنها در قبضه مستعمرچی ها و ملت بیچاره در قبضه آنها، با این وضع یک دولت عثمانی با آن مرز را زمین زدند و دولت های اسلامی از خواب بیدار نشدند یا خودشان را به خواب زدند. این دولت عثمانی در تحت ظل خلافت اسلامی، در تحت ظل اتکا به قرآن مجید آن مرز را داشت، بعد از آنکه تجزیه شد، در زمان ما، در زمان آتاتورک خبیث، اسلام را در آنجا الغاء کردند و الان دولت ترکیه دولت مسلم نیست، دولت حسابش از اسلام جداست مراسم دینی ندارد دولت، احکام دینی دولت ندارد لکن ملت شریف ترکیه مسلم هستند و اینها هستند که در سال هایی که به مکه می روند طایفه اینها به نسبت بیشتر از دیگران است. دولت یک همچو دولتی است، آن مرز را به اتکا به اسلام به دست آورد و آنها دیدند که اتکاء به اسلام نقطه بسیار بزرگی است که با این اتکا نمی شود دولت های اسلامی را از بین برد، در ترکیه اسلام را از حساب دولت جدا کردند و حالا می بینید که در قبرس که از ترک ها کشته می شود یک مسلم نیست که متاسف باشد. این تاسف دارد که یک دولتی جوری بکند طوری رفتار بکند که بعد از آنکه در مقابله نصاری زمین بخورد یا از آن کشته داده بشود، دول اسلامی دیگر بی تفاوت باشند نسبت به او. اگر یک نفر هم اظهار تاسف بکند (یک آخوند پوسیده ای مثل من) دول اسلامی که اظهار تاسف نمی کنند برای اینکه مجد اسلامی را از دست دادند. (صحیفه نور جلد 1 صفحه 88)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(21- قیسم)

اِسمائِلِیلَر هَم صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِی زَمانِیدَگِی مِصرلِیک اِسمائِلِیلَرنِی سِیاسَتِیگه خِلاف رَوِیشدَه، بِیرِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَن سِکوُلار مُغوُللَرنِی حَملَه سِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش اوُچُون، مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِی بوُلمِیش نَصرانِی کافِرلَرگه یوُزلَه نَه دِی. 637 قَمَرِی یِیلدَه رُکنِ الدِّین  حوُرشاه اِسمائِلِی بِیر  حَیئَتنِی  حوُددِی  شوُ مَقصَد  بِیلَن اَنگلِیَه نِی پادشاهِی هِینرِی اوُچِینچِینِی سَلطَنَتِیگه  یُوبارَه دِی؛ اَمّا وِینجِیستِیر یِیپِیسکاپِی اِسمائِلِی اِیلچِینِی کِیرِیب کِیلگه نِی حَقِیدَگِی خَبَرنِی اِیشِیتگچ اَیتَه دِیکِی، مَنَه بُو اِیتلَرنِی اوُز حالِیگه قوُیِیب قوُیِینگلَر، اوُلَر بِیر- بِیرلَرِینِی قِیرغِین قِیلِیب یوُقاتِیب تَشلَشسِین، شوُندَن سُونگ بِیزلَر اوُلَرنِی خَرابَه گه اَیلَنگن شَهَرلَرِینِی اوُستِیگه کَتالِیک دِینِیمِیزنِی قوُرَه مِیز؛ اَنَه اوُشَه حالَتدَه دُنیا بِیر چُوپانگه وَ بِیر قوُیگه اِیگه بوُلَه دِی.    [1]

بوُندَن تَشقَرِی 40000 اَطرافِیدَگِی مُتَّحِد مُغوُللَرگه گرُوزِینلَر وَ 12000 اَرمَنلَر، آرَه سِیدَه مُسُلمانزادَه لَر هَم مَوجُود بوُلگن حِتایلِیکلَرنِی 1000 تَه توُپخانَه سِی وَ توُرک،فارس وَ باشقَه لَردَن عِبارَت مِینگلَب حَنَفِی، شافِیعِی مُسُلمانلَرِی قوُشِیلِیب اِبنِ کَثِیرنِی سوُزِیگه کوُرَه 200000 نَفَر اَطرافِیدَگِی مُتَّحِد لَشکَرنِی تَشکِیل قِیلِیشَه دِی. اوُ زَمانلَردَه شِیعَه لَر یا اِسمائِلِی بوُلِیشگن یا 12 اِماملِیک، اِسمائِلِیلَر مُغُوللَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشگن وَ مُغوُللَر تامانِیدَن هَم نابوُد بوُلِیشَه دِی، 12 اِماملِیک اِیککِینچِی دَستَه دَگِی شِیعَه لَرنِی سانِی بوُ دِیارلَردَه کوُزگه تَشلَه نَه دِیگن دَرَجَه دَه بوُلگن اِیمَس، اَمّا مُغوُللَرنِی لَشکَرِینِی آرَه سِیدَه خوُجَه نَصرِ الدِّین طوُسِیگه اوُحشَه گن عِلملِی کِیشِیلَر هَم مَوجُود بوُلگن اِیدِی، لِیکِن اوُلَر سُنِّیزادَه لَرگه نِسبَتاً جوُدَه کَم سانلِی بوُلِیشگن. هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیرگه لِیکدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی  مُغوُللَرنِی جِبهَه سِینِی قُوَّتلَب کِیلِیشگن.    [2]

اِبنِ کَثِیرنِی اَیتِیشِیچَه، مُغوُللَرنِینگ مَنَه بُو مُتَّحِد جِبهَه سِینِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه خَلِیفَه نِینگ عَسکَرلَرِینِی سانِی 20000 نَفَردَن کوُپ بوُلگن اِیمَس. شُو ساندَگِی لَشکَرنِی اوُزِی هَم جوُدَه هَم آغِیر وَ حار حالَتدَه کوُن کِیچِیرِیشَردِی، اوُلَر حَتَّی کوُچَه لَردَه وَ مَسجِدلَرنِی اِیشِیکلَرِیدَه تِیلَمچِیلِیک قِیلِیشگن. تَرِیخچِیلَرنِی اَیتِیشِیچَه، مُغوُللَرنِینگ باسقِینچِی قَومِی بَغداد دَروازَه لَرِیگه یِیتِیب کِیلگن پَیتِیدَه، خَلِیفَه اوُزِینِی قَصرِیدَه کَنِیزلَرِی وَ عَیاللَرِی بِیلَن بِیرگه قوُشِیق اِیشِیتِیب وَقتِینِی حوُشلَش بِیلَن مَشغُول بوُلگن. بُو اوُشَه زَماندَگِی مُسُلمان حُکوُمَتِینِی پایتَختِی حَقِیدَه اِبنِ کَثِیرنِی بِیرگن خَبَرلَرِی اِیدِی. مَنَه شُو طَرزدَه مُغوُللَرنِینگ بِیرلَشگن، مُتَّحِد لَشکَرِی مُسُلمانلَرنِینگ اَنَه اوُشَه حالَتدَگِی عَسکَرلَرِی بِیلَن رُوبَرُو بوُلَه دِی وَ نَهایَت قَمَرِی 656 یِیلدَه مُغوُللَرنِی لَشکَرِی بَغدادگه کِیرِیب کِیلَه دِی. اِیندِی اوُشَه زَماندَن باشلَب عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی قُدرَتگه کِیلگوُنِیچَه مُسُلمانلَرنِینگ باشِیگه قَندَی مُصِیبَتلَر توُشگه نِینِی فَقَط اَلله بِیلَه دِی. [3]

باشقَه اوُنلَب تَرِیخِی واقِیعَه لَرنِی آرَه سِیدَه بِیزلَرنِی اَکثَرِیمِیز اوُچُون مَنَه بُو اِیککِی واقِیعَه یَحشِیراق تَنِیشدوُر، لِیکِن هَر اِیککِی واقِیعَه نِی نَتِیجَه سِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش بُویِیچَه بِیر- بِیرِیدَن بوُتوُنلَی فَرق قِیلَه دِی.

بِیزلَرنِی یَنَدَه آلدِینگِی دَورگه آلِیب بارَه دِیگن نَمُونَه لَردَن بِیرِی، عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی بوُلَه دِی:

عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتِی “اَبَدِی خِلافَت” شِیعارِی بِیلَن حَنَفِی مَذهَبِیگه، هَمدَه نَقشبَندِیلِیکنِی صُوفِیلِیککَه مایِیل رَوِیشِیگه اَساسلَنگن حالدَه یَقِین 6 عَصر حُکمرانلِیک قِیلِیشگن، اِیلدُرُم بایَزِیدنِی زَمانِیدَه مُسُلمانلَرنِی قوُل آستِیدَگِی مِنطَقَه لَر یِیوراپَه گچَه کِینگیدِی وَ بَلگه رِیَه، گرِیسِیَه،صِیربِیَه، اَلبَه نِیَه، باسنِیَه ،رُومِینِیَه فَتح قِیلِیندِی، مُسُلمانلر سُلیمان قانوُنِینِی زَمانِیدَه اِیسَه حاضِرگِی اَوِسترِیَه نِی پایتَختِی وِینَه گچَه یِیتِیب بارِیشدِی، اَلبَتَّه مُحُمَّد فاتِحنِی دَورِیدَه کانستَنتِیپالنِی هَم فَتح قِیلِیندِی وَ شَرقِی رِیمدَگِی نَصرانِیلَرنِینگ امپِیرَتارلِیگِینِی عُمرِیگه پایان بِیرِیلدِی.

مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنلَرِی بوُلمِیش کافِر نَصرانِیلَر اِیسسِیق جَنگ آرقَه لِی مُتَّحِد ،بِیردَم عُثمانِیلَرگه قَرشِی کوُرَه شَه آلمَسلِیکلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتِیشَه دِی، صَلِیبِی جَنگلَرِی وَ عُثمانِیلَرنِینگ آلِیب بارگن جَنگلَرِی بوُنِی اِثبات قِیلگن اِیدِی. مُسُلمانلَر بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن مُتَّحِد بوُلَر اِیکَنلَر، نَصرانِیلَر حَتَّی اوُزلَرِینِی هَم مُحافِظَت قِیلَه آلمَسلِیکلَرِینِی یَحشِی توُشوُنِیب یِیتِیشگن اِیدِی. اِیندِی اوُلَرنِینگ آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشلَرِی حَقِیدَه گه پِیرمَسَه هَم بوُلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم بِیر قَنچَه عَصرلَردَن بُویان یوُمشاق وَ رُوحِی ساوُوق جَنگنِی اَوَّلگِی وَ مُهِم قَدَم صِیفَتِیدَه مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِیگه ضَربَه اوُرِیش اوُچُون باشلَه شَه دِی.

(دوامی بار……)


[1] ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه علی اصغر حکمت (تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد و ابن سینا و مروارید، 1366) ج 3.

[2] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

[3] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(20-قیسم)

شُو یِیردَه جُودَه هَم عَجایِیب بِیر تِینگلَه مَه صادِر بوُلَه دِی، بِیر تاماندَه شافِیعِیلَر، حَنَفِیلَر وَ حَتَّی حَنبَلِیلَردَن عِبارَت اَهلِی سُنَّتنِینگ شِیرکوُه وَ صَلاحِ الدِّین باشچِیلِیگِیدَگِی لَشکَرِی، صَلِیبِی آشکار کافِرلَرنِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی فاطِمِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَتِینِی حِمایَه قِیلِیشگن بوُلسَه، باشقَه بِیر تاماندَه بِیر قَنچَه یِیللَردَن سوُنگ حوُددِی شُو اِسمائِلِی شِیعَه لَرِی صَلِیبِی کافِرلَر وَ مُسُلمانلَرنِی اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِینِی وَ طَواشِیگه اوُخشَه گن ساتقِین، مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِینگ شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی حُکوُمَتنِی حِمایَه قِیلَه دِی، کِییِینچَه لِیک اِیسَه اوُلَر بِیرگه لِیکدَه شوُندَی بِیر قُدرَتنِی تَشکِیل قِیلِیشَه دِیکِی، بَیتُ المُقَدَّسنِی فَتحِیگه وَ اِسلامِی دِیارلَرنِی آزاد بوُلِیشِیگه وَ باسقِینچِی کافِرلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی، بُو اِیشلَرنِی عَبّاسِیلَرنِی سُنِّی مَسلَگِیدَگِی یاکِی مِصرنِی شِیعَه مَسلَگِیدَگِی قُدرَتلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی بوُندَن آلدِین عَمَلگه آشِیرِیشگه قادِر بوُلگن اِیمَسدِی.

اِیندِی مِصردَگِی فاطِمِی شِیعَه لَرِینِی حُکوُمَتِینِی اوُستِیدَگِی صَلاحِ الدِّیننِینگ حُکمرانلِیگِی ثَمَرَه سِی بارَه سِیدَگِی نَمُونَه نِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه بِیزلَر باشقَه بِیر نَمُونَه بِیلَن تَنِیشِیب چِیقَه مِیز: آلِ بوُیَه شِیعَه لَرِینِی عَبّاسِیلَرنِی اوُستِیدَگِی حُکمرانلِیگِیگه – عَبّاسِیلَر اوُشَه دَوردَگِی اِسلامِی اِضطِرارِی یَحلِیط حُکوُمَت بُولگن – اِشارَه قِیلِیب اوُتماقچِیمِیز، بُو آرقَه لِی اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی قَدَمِی بِیزلَرنِی آلدِینگه عِزَّت سَرِی یِیتَکلَه گه نِینِی وَ قَیسِی بِیرِی اِیسَه بِیزلَرنِی آرتگه،زَلِیللِیککَه تارتِیب کِیتگه نِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز.

  اَبُو رَیحان بِیرُونِی آلِ بُویَه نِینگ عَبّاسِیلَرنِی اوُستِیدَه حُکمرانلِیک قِیلِیشِی اَساسِی اوُزگه رِیشلَرگه بائِث بوُلگن دِیب بِیلَه دِی وَ اَیتَه دِیکِی: “سَلطَنَت مُتَّقِینِی آخِیرگِی کوُنلَرِیدَه وَ مُستَکفِینِینگ اَوَّلگِی کوُنِیدَه آلِ عَبّاسدَن آلِ بوُیَه نِی قوُلِیگه اوُتَدِی.” [1]  اِبنِ خالدوُن اَیتَه دِیکِی: توُغرِیسِی خِلافَتنِی اَساسِی بوُتوُنلَی وَیران بُولَه دِی باشلَنگن اِیدِی.”             [2] .

آلِ بُویَه بَرچَه مَعنَه وِی دُنیاوِی کوُچلَرنِی عَبّاسِی خَلِیفَه لَردَن آلِیشَه دِی، بُو ضَربَه لَر شوُ دَرَجَه دَه چوُقوُر وَ اِیلدِیزلِی بُولگن اِیدِیکِی، حَتَّی آلِ بُویَه نابوُد بوُلگندَن سُونگ هَم عَبّاسِیلَرنِی حاکِملَرِی آلِ بُویَه دَن آلدِینگِی یَحلِیط وَ قُدرَتلِی جایگاهنِی قوُلگه کِیرِیتَه آلِیشمَه دِی.

رُوملِیک صَلِیبِی کافِرلَرنِینگ حَملَه قِیلِیش واقِیعَه لَرِی وَ اوُلَرنِینگ مُوصِیلنِی بِیر قِیسمِیدَه اِیلگه رِیلَشلَرِی، مَنَه بُو یَحلِیط وَاِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی باشِیگه توُشگن نَرسَه لَر بِیزلَرنِی یَنَدَه یَحشِیراق تَنِیشتِیرَه آلَه دِی. عِزُّ الدَولَه دِیلَه مِی سِیاسِی بِیر اوُیِیندَه قَمَرِی 360 یِیلدَه رُوملِیکلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیش اوُچُون اوُنِی اوُزِیگه سُویَنگن عَبّاسِی حُکمداردَن نامَه آرقَه لِی ماددِی یاردَم سوُرَیدِی وَ نَصرانِی کافِر بِیلَن جَنگ قِیلِیشنِی عَبّاسِی حاکِمنِی وَظِیفَه سِی دِیب حِسابلَیدِی. عَبّاسِی شاه اوُنِی نامَه سِینِی جَوابِیگه یازَه دِیکِی: “قوُماندانلِیک مِینِی قوُلِیمدَه بوُلگن تَقدِیردَه گِینَه مِینگه جَنگ قِیلِیش واجِب بوُلَه دِی. یَعنِی اَگر مال – موُلک وَ لَشکَر مِینِی اِیختِیارِیمدَه بُولسَه. حاضِردَه اِیسَه مِینِی قوُلِیمدَه اوُلمَه گوُدَی مِقدار بار حالاص، اوُلَرنِی هَمَّه سِی سِیز وَ دَولَتنِی باشقَه قوُماندانلَرِینِی قوُلِیدَه،جَنگ قِیلِیش هَم وَ حَج هَم، باشقَه یِیتَکچِی وَظِیفَه لَر هَم مِینگه واجِب اِیمَس. مِین سِیزلَر اوُچُون فَقَط شوُ نَرسَه اوُچُون کِیرَکمَنکِی، سِیزلَرنِی اِمام خَطِیبلَرِینگِیز مِنبَردَن توُرِیب مِینِی نامِیمنِی آدَملَرنِی آرامِیشدَه اوُشلَب توُرِیش اوُچُون اَیتِیشَه دِی حالاص. مَنَه بُو نَرسَه دَن هَم چِیتلَه نِیشِیمنِی هاحلَه گن پَیتِینگِیزدَه اوُزِیمنِی چِیتگه آلَه مَن وَ هَمَّه اِیشلَرنِی سِیزلَرگه تاپشِیرَه مَن.” [3]اَمّا عِزُّ الدَّولَه جُودَه هَم کوُپ تَحدِیدلَر آستِیدَه عَبّاسِی حُکمداردَن مَعلوُم مَبلَغنِی آلِیشگه مُوَفَّق بوُلَه دِی، لِیکِن باسقِینچِی نَصرانِی کافِرلَرگه قَرشِی هِیچ قَندَی جِهاد قِیلِینمَیدِی. 

آل بُویَه مَنَه شوُ طَرزدَه عَبّاسِیلَرنِینگ یَحلِیط حُکوُمَتِینِی شوُندَی ضَعِیف دَرَجَه گه آلِیب بارَه دِی وَ حَتَّی مِصردَگِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِی حُکوُمَتِیدَن قوُرققَنلِیکلَرِی سَبَبلِی وَ اوُزلَرِینِی قُدرَتلَرِینِی سَقلَب قالِیش اوُچُون هَم عَبّاسِیلَرنِینگ اوُتِیرغِیزِیب قوُیِیلگن قوُغِیرچاقلَرِینِی هَم بِیر چِیتگه سوُرِیب تَشلَی آلِیشمَس وَ شِیعَه حُکوُمَتِینِی اِعلان قِیلِیشگه جُرعَت قِیلِیشمَسدِی. اَلبَتَّه اوُلَر بُو اِیشگه قادِر اِیدِیلَر، چوُنکِی اوُلَرنِی اِعتِقادِی بوُیِیچَه ،اَگر اوُلَر مَنَه بوُ قوُغِیرچاقلَرنِی آسانلِیک بِیلَن آلِیب تَشلَب یوُقاتِیب تَشلَشسَه وَ شِیعَه حُکوُمَتِینِی اِعلان قِیلِیشسَه، اوُزلَرِی بِیر قوُماندانگه وَ بِیر عَسکَرگه اَیلَه نِیب قالِیشَر وَ حاضِردَه اِیگه بوُلِیب توُرگن حُکمرانلِیکلَرِینِی قوُلدَن بای بِیرِیشَردِی.

 آلِ بُویَه جوُدَه هَم آسانلِیک بِیلَن شوُندَی یَحلِیط حُکوُمَتنِی خُراسان وَ ماوَراءُ النَّهردَگِی سامانِیلَرگه وَ طَبَرِستان وَ گوُرگاندَگِی عَلَوِیلَرگه وَ فارسدَگِی، مَرکَزِی شَهَرلَردَگِی آلِ بُویَه گه وَ کِییِینچَه لِیک سَلجُوقِیلَرگه وَ خارَزمشاهگه اوُحشَه گن بِیر نِیچَه کِیچِیک وَ تَرقاق حُکوُمَتلَرگه، اوُندَن تَشقَرِی اوُنلَب کِیچِیک، اَمّا تَحمِیناً مُستَقِیل، مَحَلِّی حُکوُمَتلَرگه بوُلِیب تَشلَه شَه دِی، لِیکِن اوُلَرنِی هَمَّه سِی اَکثَراً بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن جَنگ قِیلِیشَردِی.

اَمّا مُتَّحِد مُغوُللَر 616 قَمَرِی یِیلدَه اِسلامِی شَرقدَگِی مُسُلمانلَرگه وَ اِیرانگه حَملَه قِیلَه دِی وَ 656 یِیلگه چَه یَعنِی 50 یِیل مابَینِیدَه مَنَه بوُ مُسُلمانلَر مُغوُللَر تامانِیدَن قِیرغِین قِیلِینَه دِی، ضَعِیفلَه شِیب قالگن وَ فَسادگه توُلگن عَبّاسِیلَر حُکوُمَتِی اِیسَه فَقَط تاماشَه بِین بوُلِیب توُرَه دِی وَ حَتَّی حَنَفِی مَذهَبِیدَگِی خارَزمشاهلَر وَ اِسمائِلِی شِیعَه لَرِیگه اوُحشَه گن قُدرَتمَند حُکوُمَتلَر نابوُد بوُلِیب، اوُلَرنِی اوُرنِینِی کافِر اِیلِحانان حُکوُمَتِی اِیگللَه گن پَیتِیدَه حُرسَند هَم بوُلَه دِی، حَتَّی اِبنِ اُثَیر کامِل ناملِی کِتابِینِی اِیککِی جایِیدَه شوُ نَرسَه گه اِشارَه قِیلِیب اوُتَه دِیکِی، عَبّاسِی حُکمران «الناصِر لِدِینِ الله» [4]کافِر مُغوُللَرگه یازگن نامَه سِیدَه اوُزِینِینگ مُسُلمان رَقِیبلَرِیگه قَرشِی مُغوُللَرنِی تَرغِیب هَم قِیلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم مُغوُللَر تامانِیدَن یَقِین 50یِیل دَوامِیدَه مُسُلمان قَتلِی عام قِیلِینگن پَیتِیدَه عَبّاسِیلَرنِی لَشکَرِی مُغوُللَرنیی قَرشِیسِیدَه هِیچ قَندَی مُناسَبَت بِیلدِیرمَه گه نِینِی کوُرَه مِیز، حَتَّی مُغوُللَر بَغدادنِی دَروازَه لَرِیگه یِیتِیب کِیلِیشَه دِی، لِیکِن بوُ وَقتگه کِیلِیب جوُدَه هَم کِیچ بوُلگن اِیدِی.   [5]

(دوامی بار……)


[1] ابوریحان بیرونی، آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، (تهران، امیرکبیر، 1363) ص203.

[2] ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون: العبر و دیوان المبتداء و الخبر. ..، ترجمه عبدالمحمد آیتی، (تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1364) ج2، ص708.

[3] ابن مسکویه، ابن مسکویه الرازی، ابوعلی، تجارب الامم، الجزء السادس؛ حققه و قدم له ابوالقاسم امامی، (طهران، دار سروش للطباعه و النشر، 1379ش / 2000م).، ص349-350.

[4]ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 9، ص 330 و 361، برتولد اشپولر، تاریخ مغول در ایران، ترجمه میرآفتاب (تهران، 1351) ص 26 و 27،/ نیز الکامل  ابن اثیر ج 9، صص 331 – 361 / نیز مستوفی، تاریخ برگزیده، – چاپ سوم، تهران، امیرکبیر، 1364) ص 368 و 493 .

[5]ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 9، ص 330 و 361، برتولد اشپولر، تاریخ مغول در ایران، ترجمه میرآفتاب (تهران، 1351) ص 26 و 27،/ نیز الکامل  ابن اثیر ج 9، صص 331 – 361 / نیز مستوفی، تاریخ برگزیده، – چاپ سوم، تهران، امیرکبیر، 1364) ص 368 و 493 .

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.


مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(19- قیسم)

نَصرانِیلَر هَم صَلِیبِی جَنگلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیش بُویِیچَه قاهِیرَه نِی قوُلگه کِیرِیتِیشنِی وَ شِیعَه لَر، فاطِمِیلَر وَ عَبّاسِیلَر مَذهَبِیدَگِی حاکِمِیَتدَن تَشقَه رِیدَگِیلَر وَ باشقَه مُسُلمانلَر تَصَرُّفِیدَگِی مِصرنِی اِیشغال قِیلِیشنِی قَصد قِیلِیشگن اِیدِی، اوُلَرنِینگ بِیز مُسُلمانلَرنِی آرَه مِیزدَگِی مَذهَبِی اِیختِلافلَرِیمِیزدَن جوُدَه هَم یَحشِی خَبَرلَرِی بار، شوُنِینگ اوُچُون هَم هَر قَندَی یوُل بِیلَن بوُلسَه هَم مَنَه بُو تَفَرُّقدَن اوُزلَرِینِی فایدَه سِیگه سُوئِستِفادَه قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی. شوُ سَبَبلِی اوُشَه زَماندَه قاهِیرَه تامانگه حَملَه قِیلِیشَه دِی وَ یُول – یوُلَه کَی کَتتَه بَلبِیس شَهرِینِی اِیشغال قِیلِیشَه دِی، اوُلَر مُسُلمانلَر شَهرِینِی تَلان – تَراج قِیلگچ هَمَّه نِی قَتلِی عام قِیلِیشَه دِی وَ قاهِیرَه نِی اَطرافِیگه یِیتِیب کِیلِیشگچ، شوُ یِیردَه قاهِیرَه دَگِی حَلقنِی قَرشِیلِیگِیگه دُوچ کِیلِیشَه دِی.

مَنَه بُو صَلِیبِی کافِرلَر اِیشنِی شوُ دَرَجَه گه یِیتکَه زِیشَه دِیکِی، اوُشَه دَوردَگِی فاطِمِی حاکِم عاضِد نوُرِالدِّین مَحمُوددَن اوُزِی بِیلَن عَیاللَرِینِی صَلِیبِی کافِرلَرنِی قوُلِیدَن نَجات بِیرِیشِینِی سُورَیدِی. شُو یِیردَه سُنِّی مَذهَبِیدَگِی نوُرِالدِّین اوُزِینِی رُوبَرُوسِیدَه اِیککِیتَه دُشمَننِی کوُرَه دِی، بِیرِی اِیچکِی توُرتِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَننِی حِمایَه سِی آستِیدَگِی اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَن بوُلمِیش آشکار کافِرلَر وَ اِیککِینچِیسِی اوُنِی مَذهَبداشلَرِیگه قَرشِی عَصرلَردَن بوُیان جَنگ آلِیب بارَیاتگن وَ مِینگلَب مُسُلمانلَرنِی اوُلِیمِیگه سَبَب بوُلگن اَهلِی قِبلَه نِی بِیر فِرقَه سِی،لِیکِن هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَر اَهلِی قِبلَه  وَ بوُ وَضِیعیَتدَه بِیر مُسُلمان اَصلِی کافِرنِی قَرشِیسِیدَه توُرِیبدِی؛ شوُ سَبَبلِی 548 یِیلدَه اَسَدِ الدِّین شِیرکوُه وَ اوُنِی اَکَه سِینِی اوُغلِی صَلاحِ الدِّیننِی قوُماندانلِیگِی آستِیدَگِی لَشکَرنِی مِصردَگِی شِیعَه مَذهَبِیدَگِی فاطِمِی حُکوُمَتِیگه یاردَم بِیرِیش اوُچُون جوُنَه تَه دِی.

صَلِیبِی کافِرلَر اوُچُون کوُتِیلمَه گن حالدَه شافِیعِیلَر بِیلَن حَنَفِیلَرنِی لَشکَرِی مِصردَگِی اِسمائِلِی وَ فاطِمِی شِیعَه لَرِیگه یاردَم بِیرِیش اوُچُون قاهِیرَه گه یَقِینلَشگن پَیتِیدَه، صَلِیبِی کافِرلَر قاهِیرَه نِی اَطرافِیدَن قاچِیب کِیتِیشَه دِی وَ اوُزلَرِینِی نَظارَتِی آستِیدَگِی شَهَرلَرگه قَیتِیشَه دِی.

شِیرکوُه قاهِیرَه گه یِیتِیب کِیلِیشِی بِیلَن مِصردَگِی فاطِمِی اِسمائِلِی وَ شِیعَه مَذهَبِیدَگِی حاکِم   “اَلعاضِد لِدِینِ الله” ، مُسُلمانلَرگه نِسبَتاً قِیلِینگن خِیانَتنِی مَسئوُلِی وَ صَلِیبِی کافِرلَرنِی مِصر تامانگه وَ قاهِیرَه نِی اَطرافِیگه هِدایَت قِیلگن “شاوَرنِی” اوُلدِیرِیشگه تَرغِیب قِیلَه دِی. شِیرکوُه هَم اوُنِی اوُلدِیرَه دِی.مِصرنِی شِیعَه  وَ اِسمائِلِی حاکِمِی هَم اوُنِی اوُزِینِی وَزِیرِی دِیب تَعیِینلَیدِی، اوُ هَم بُو مَنصَبنِی قَبُول قِیلَه دِی، لِیکِن اِیککِی آیدَن سُونگ شِیرکوُه وَفات تاپَه دِی؛ شِیرکوُهنِی اوُلِیمِیدَن سُونگ اوُنِی یارانلَرِینِی اوُرتَه سِیدَه اوُرِینباسَرلِیک بارَه سِیدَه اِیختِلاف وُجُودگه کِیلَه دِی، اَمّا  “العاضِد لِدِینِ الله”  صَلاحِ الدِّینگه طَرَفدارلِیک قِیلَه دِی وَ وَزِیرلِیک مَنصَبِینِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِیگه بِیرَه دِی، صَلاحِ الدِّین هَم اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَتِیدَگِی وَزِیرلِیک مَقامِینِی قَبوُل قِیلَه دِی. 

صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِی وَزِیرلِیگِیدَن 19 یِیل اوُتگچ، اوُشَه دَوردَگِی حاکِم اوُلِیم ساعَتِینِی یَقِینلشگن وَ عُمرِینِی آخِیرگِی کوُنلَرِینِی اوُتکَه زَیاتگن پَیتِیدَه، اوُنِی اوُرِینباسَرلِیگِینِی اوُستِیدَه قُدرَت طَلَبِیدَه جَنگ وُجُودگه کِیلَه دِی،جَنگنِی بِیر تامانِیدَه طَواشِیَه اِسملِی بِیر شَخص بوُلِیب، اوُ یِیورَاپَه دَگِی صَلِیبِی کافِرلَرِی بِیلَن عَلاقَه دَه بوُلَه دِی وَ اوُلَرنِینگ قُدرَتِی یاردَمِیدَه حُکوُمَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشنِی وَ یَنَه مُسُلمانلَرنِی اَصلِی کافِرلَرنِی قوُل آستِیگه قوُیِیشنِی قَصد قِیلَه دِی. باشقَه بِیر تاماندَه اِیسَه بوُندَی حَقارَتگه راضِی بوُلمَیدِیگن شِیعَه وَ اَهلِی سُنَّت مُسُلمانلَرِی توُرِیشَه دِی.

حَه، مَنَه بوُ اوُزگه رِیشلَرنِی بِیر تامانِیدَه شافِیعِی مَذهَبِینِی عَقِیدَه سِیگه اِیگه بوُلگن صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی وَ عَبّاسِیلَرنِی یَحلِیط حُکوُمَتِی بوُلسَه، اِیککِینچِی تاماندَه یِیورَاپَه دَگِی صَلِیبِیلَرگه نامَه یازِیب اوُلَردَن مُسُلمانلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیش بُویِیچَه یاردَم سُورَه گن “فاطِمِیلَر خِلافَتِینِی مُتَوَلِّیسِی” طَواشِی اِسملِی شَخص توُرَه دِی. عاقِبَتدَه اِیسَه نامَه نِی آلِیب کِیتَه یاتگن کِیشِی قوُلگه توُشَه دِی وَ طَواشِی هَم اوُلدِیرِیلَه دِی. [1] سوُدَنلِیک قوُللَردَن تَشقَه رِی قَصردَگِی شِیعَه مَذهَبِیدَگِی وَ مِصرلِیک اِسمائِلِی بوُلگن آدَملَر خائِن طَواشِینِی وَ صَلِیبِی کافِرلَرنِی وَ مُسُلمانلَرنِی اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِینِی عَبّاسِیلَرنِینگ یَحلِیط حُکوُمَتِینِی طَرَفدارِی بوُلگن اَهلِی سُنَّت مَذهَبِیدَگِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی حِمایَه قِیلمَسدِی.

وَ نِهایَت قَمَرِی 567 یِیلدَه مُحَرَّم آیِیدَه صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی قاهِیرَه دَه عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل یَحلِیط حُکوُمَتِینِی نامِیگه خُطبَه اوُقِیدِی.

شُو طَرزدَه نِیچَنچِی دَرَجَه دَگِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت 271 یِیلدَن سُونگ یَنَه قَیتَه دَن کَتتَه راق وَ قُدرَتلِیراق اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه اَیلَندِی. بُو یِیردَه بِیر نِیچَه دَرَجَه پَستدَگِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت، یوُقارِیراقدَگِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه اَیلَه نَه دِی، اوُ بِیزلَرنِی “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت” گه عَمَل وَحدَتِیگه، بوُیرُوق وَحدَتِیگه، بوُیرُوق بِیرِیش وَحدَتِیگه یَقِینلَشتِیرَه دِی.

بُو یِیردَه شوُ نَرسَه مُشَخَّصکِی، مِصرنِی اِسمائِلِی حاکِمِیَنِی طَلَبِی سَبَبلِی سُنِّی مَذهَبِیدَگِی شِیرکوُه وَ صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی مِصرگه  کِیرِیب کِیلِیشَه دِی وَ صَلاحِ الدِّین اَصلِی کافِرلَرنِی دَفع قِیلِیش نِیَتِی بِیلَن مِصردَگِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرگه یاردَم بِیرَه دِی، مَنَه بوُ حُکوُمَتنِی اوُزِینِی اوُرِینباسَرِی مَوجُود بوُلِیب، اوُ اوُشَه دَوردَگِی حاکِمنِی آخِیرگِی کوُنلَرِیگه چَه تِیرِیک بوُلگن، لِیکِن خِیانَتِی وَ صَلِیبِی کافِرلَرگه نامَه یازگنلِیگِی سَبَبلِی مَنصَبِینِی قوُلدَن بای بِیرَه دِی وَ اوُلدِیرِیلَه دِی، نَتِیجَه دَه اوُلِیمِی یَقِینلَه شِیب قالگن حاکِمگه اوُرِینباسَر بوُلَه آلمَیدِی.

(دوامی بار……)


[1]البدایة والنهایة (۱۲/۲۵٧، ۲۵۸ )

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(18-قیسم)

شِیعَه مَذهَبِیدَگِی اِسمائِلِیلَر وَ شِیعَه غوُلّاتلَرِینِی بِیر طائِفَه سِی اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز، اوُلَرنِی اوُزلَرِی حالِیصَه وَ مُبارَکَه گه تَقسِیم بوُلِیشَه دِی، بوُلَر هَم یَنَه قَیتَه دَن اَساسِی اوُچ شاهَه نَظَرِی وَ دَرُوزِی وَ مُستَعلا گه، حاضِردَه اِیسَه آغاجانِیَه وَ بُوهرَه گه بوُلِینَه دِی، اَیتِیب اوُتِیلگنلَرنِی هَر بِیرِی بِیر قَنچَه توُرلِی- هِیل فِرقَه لَرگه تَقسِیم بوُلِیشَه دِی، قَرامِیطَه دَن تارتِیب بِیزلَر حاضِرگِی کوُندَه اَفغانِستاندَه، اِیراندَه کوُرِیب توُرگن گوُرُوهلَر وَ اَفرِیکَه نِی شِمالِیدَگِی اِسمائِلِیلَر، مَخصُوصاً مِصردَگِی مَوجُود حُکُومَتنِی عُمرِینِی آخِیرلَرِیدَه حَتَّی اوُزلَرِینِینگ خاص فِقهلَرِیگه، اَزهَرگه اوُحشَه گن عالِی اوُقوُو یوُرتلَرِیگه،فِقهلَرِینِی تَعلِیم بِیرَه دِیگن مَدرَسَه لَرگه اِیگه بوُلگن گوُرُوهلَر هَم شوُلَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی.

اِسمائِلِیلَر جَعفَر صادِقگه چَه بوُلگنلَرنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی، اوُ کِیشِیدَن سُونگ اِسمائِلنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم اوُلَرگه آلتِی اِماملِیکلَر دِییِیلَه دِی. اوُلَرنِینگ غالِیلَرگه اوُحشَه گن عَقِیدَه لَرِی هَم شَرعِی مَنبَعلَر بُویِیچَه باطِنِیگرلِیککَه ،باطِنِی تَعوِیلگه وَ 7 تَه رُکنگه اَساسلَنگن.

  • وِلایَت. خُدا بِیلَن وَ پَیغَمبَرلَر، اِماملَر، مُبَلِّغلَر بِیلَن یِیتَکچِیلِیکنِی، دوُستلِیکنِی قَبوُل قِیلِیشلِیک. اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه خُدا پَبغَمبَرلَردَه، اِماملَردَه تَجَلِّی قِیلَه آلَه دِی.
  • طَهارَت. اَمّا دَرُوزِیلَر بوُنِی دِین رُکنِی دِیب سَنَشمَیدِی.
  • نَماز. اوُنِی شِیوَه سِی وَ رَوِیشِینِی تَعیِینلَش حاضِرگِی پَیتدَگِی اِمامنِی زِمَّه سِیدَه دُور. اوُلَر باشقَه مُسُلمانلَرنِی رَوِیشِیگه کوُرَه نَماز اوُقِیشنِی جاهِللَرنِی شِیوَه سِی دِیب حِسابلَه شَه دِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم حَسَن صَباح اوُزِیگه اِیرگشگنلَرنِی بوُینِیدَن نَماز وَ رُوزَه نِی آلِیب تَشلَیدِی.
  • زَکات. اوُلَر اوُزلَرِینِینگ بِیر آیلِیک دَرامَدلَرِینِی 12 فائِزِینِی حاضِرگِی پَیتدَگِی اِماملَرِیگه بِیرِیشَه دِی. اَلبَتَّه دَرُوزِیلَردَن تَشقَه رِی باشقَه گوُرُوهلَر.
  • رُوزَه. اوُلَر رَمَضاندَگِی رُوزَه گه پایبَند اِیمَسلَر.
  • حَج. مَککَه دَگِی حَجگه قائِل اِیمَسلَر وَ اوُزلَرِینِی اِماملَرِی وَ داعِیلَرِی بِیلَن دِیدارلَه شِیشنِی حَجدَن کوُرَه یوُقارِیراق دِیب حِسابلَه شَه دِی.
  • جهاد. بونی نفس بیلن مبارزه قیلیش دیب بیلیشه دی.

مَنَه بُو اوُرِینلَردَن تَشقَه رِی جِسمانِی جَنَّت وَ دوُزَحگه اِعتِقاد قِیلِیشمَیدِی وَ اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر بَهانَه سِی بِیلَن اوُزلَرِینِی مُخالِفلَرِینِی تِیرار قِیلِیشَردِی، بُو بارَه دَه خوُجَه نِظامُ المُلکنِینگ تِیرار قِیلِینِیشِی مَشهُوردِیر. اَلبَتَّه غالِی اِسمائِلِیلَرِینِینگ هَر بِیرِی هِندِیلَرنِی یا مَزدَکِیلَرنِی یا نَصرانِیلَرنِی وَ باشقَه لَرنِی عَقِیدَه لَرِینِی تَأثِیرِیگه توُشِیشگن، بَعضِی بِیر نِسبَتلَرگه کوُرَه بِیر- بِیرلَرِیدَن فَرق قِیلِیشَه دِی. اوُلَرنِی اَکثَرِیَتِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَر وَ اَهلِی سُنَّت دِیب مَشهُور بوُلگن فِرقَه لَر تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینگن. اَمّا مِصرگه اوُحشَه گن مُسُلمان وَ اِیلدِیزلِی مِللَتنِی اوُستِیدَه حُکمرانلِیک قِیلگن دَستَه لَر نَمازگه وَ رُوزَه گه وَ باشقَه لَرگه اوُحشَه گن ظاهِرِی آدابلَرنِی بِیر دَورلَردَه بَجَه رِیب کِیلِیشگن وَ یَعنِی ظاهِردَه بَجَه رِیشگن – بعضِیلَرنِی اَیتِیشِیچَه بُو توُقِیَه  سَبَبلِی قِیلِینگن – اوُلَر بُو بِیلَن اوُزلَرِینِی باشقَه اِسمائِلِی غالِیلَردَن جوُدا قِیلِیب آلِیشگن. هَر قَندَی دَلِیلگه کوُرَه بُولگندَه هَم اوُلَرنِی بِیر قِیسمِی مِصردَگِی فاطِمِیلَر دَولَتِینِی آخِیرلَرِیدَه اوُزلَرِینِینگ ظاهِرِی فِقهِی کِتابلَرِیگه اِیگه بُولِیشگن، ظاهِردَه اِیسَه اوُلَردَگِی مَوجُود بوُلغَه نِیشلَرگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی اوُستِیدَه اَهلِی قِبلَه حُکمِی صادِر قِیلِینَه دِی.

مَنَه بُو اِسمائِلِیلَر شوُندَی بوُلغَنگن عَقِیدَه وَ رَفتارلَر بِیلَن بِیرگه اَفرِیکَه نِی شِمالِیدَه عَبِیدِیلَر یا فاطِمِیُّون نامِی آستِیدَه اِسمائِلِی فِقهِیگه اَساساً حُکوُمَت تَشکِیل قِیلِیشگن. مَنَه بُو دَستَه دَگِی فاطِمِیلَرنِی دَورِیدَه بوُگوُنگِی کوُندَه بِیز کوُرِیب توُرگن مَراسِیملَر اِسمائِلِی شِیعَه لَرنِی تَبلِیغ قِیلِیشدَه فایدَه لَه نِیلگن، عاشُرا وَ عِیدِی غادِیر وَعِیدِی وِلایَتِی اَئِمَّه وَ فاطِمَه زَهرا رَضِیَ الله عَنها ، مَولوُد وَ شَعباننِی یَرمِی مَراسِیملَرِی شوُلَر جُملَه سِیگه کِیرَه دِی.

بِیرِینچِی مَرتَه عاشُرا عَزَدارلِیک مَراسِیمِی  363 یِیلدَه مُعِزِالدِّین فاطِمِینِی حاکِمِیَتِی دَورِیدَه اوُتکَه زِیلدِی وَ باشقَه حاکِملَرنِی دَورِیدَه هَم دَوام اِیتِیب حاضِرگِی کوُنگه چَه یِیتِیب کِیلدِی. مَقرِیزِینِی سوُزِیگه کوُرَه، فاطِمِیلَر عاشُرا کوُنِیدَن اوُچ کوُن آلدِین نانوایخانَه لَردَن تَشقَه رِی بازارلَرنِی، دوُکانلَرنِی هَمَّه سِینِی تَعطِیل قِیلِیشَر اِیدِی [1]،وَ آدَملَر مَنصَبدارلَر بِیلَن بِیرگه اَزهَر عالِی اوُقوُو یوُرتِیدَه عَزَدارلِیک مَراسِملَرِینِی عَمَلگه آشِیرِیشَردِی، بوُندَن سُونگ مَشهَدِی رَسُول حُسَین ناملِی جایگه بارِیب اوُ یِیردَه هَم شِعر وَ مَرسِیَه لَر اَیتِیش بِیلَن عَزَدارلِیکلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشَردِی. حوُددِی شوُ کوُنِی آدَملَر گوُلسُوم وَ سَیِّیدَه نَفِیسَه گه اوُحشَه گن اِمامزادَه لَرنِی زِیارَتِیگه هَم بارِیشَر وَ اوُ یِیردَه هَم شِعر وَ مَرسِیَه اوُقِیش بِیلَن عَزَدارلِیک قِیلِیشَردِی وَ حُکوُمَتنِی قَصرِیدَه هَم حاکِمنِی حُضُورِیدَه مَخصُوص عَزَدارلِیک مَراسِمِی اوُتکَه زِیلگن. بوُندَن تَشقَه رِی  حُوددِی شُو حُکوُمَتنِی دَورِیدَه  «حَیَّ عَلَی خَیرِ العَمَل» عِبارَه سِی عَذانگه قوُشِیلدِی.        

اِیندِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ شوُندَی حُکوُمَتِی اَیتِیب اوُتِیلگن عَقِیدَه لَر وَ دَستوُرلَر بِیلَن مِصردَه حُکمرانلِیک قِیلِیشگن اِیدِی، حافِظنِی زَمانِیدَن باشلَب فاطِمِیلَر تَفَرُّقگه ،ضَعِیفلِیککَه وَ قَتتِیق اِیچکِی کوُرَشلَرگه دوُچار بوُلِیشدِی، اوُشَه زَماندَن سوُنگ توُرلِی- هِیل مِنطَقَه لَرنِی حاکِملَرِی وَ وَزِیرلَرِی قوُزغَلان قِیلِیشَر، هَمدَه حاکِملَرنِی تَعیِینلَش وَ اِیشدَن آلِیب تَشلَشدَه نَقش اوُینَشگن. حوُددِی شوُ وَزِیرلَر اوُزَرا اِیچکِی رَقابَت پَیتِیدَه وَ اوُزلَرِینِی اَطرافلَرِیدَگِی مالِکِی، شافِعِی حُکوُمَتلَرِی بِیلَن بوُلگن رَقابَتدَه، اوُشَه زَماندَه فَرَنگِیلَر دِیب ناملَنگن کافِر نَصرانِی یِیوراپَه لِیکلَر اوُچُون دِیارلَرِیگه کِیرِیشگه رُحصَت بِیرِیشَه دِی، مِصردَگِی شاوَر ناملِی فاطِمِی وَزِیر قاهِیرَه نِی اَطرافِیدَن اوُلَرنِی حَربِی بَزَه گه یِیر اَجرَتَه دِی.

(دوامی بار…….)


[1] خطط، ج 2، ص 57؛ ابوشامه، الروضتين، ج1، ص 10.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(17-قیسم)

چوُنکِی عَرَب جاهِلِیَتِیدَه سَمع وَ طاعَه قِیلِینَه دِیگن واحِد رَهبَرگه اِیگه بوُلِیشگن اِیمَس، کِیمکِی عادِل یا سِیتَمکار اِمامگه بَیعَت بِیرمَه گن حالدَه اوُلسَه، اِطاعَت قِیلمَسلِیک وَ بوُیرُوق وَحدَتِی اَساسِیدَه حَرَکَت قِیلِیشدَه وَ دَستوُر وَحدَتِیدَه جاهِل عَرَبلَرگه اوُحشَب قالگن بوُلَه دِی.

بوُ یِیردَگِی قِیزِیقَرلِی بِیر  نوُقطَه شوُکِی، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم بَیان قِیلَه دِیلَرکِی، اَگر سِیزلَر مُسُلمان سُلطاندَن سِیزلَرنِی نَزدِینگِیزدَه یامان بُولگن نَرسَه نِی کوُرسَنگِیز،بوُ اوُنگه بِیرِیلگن بَیعَتدَن اوُزاقلَه شِیشِینگِیزگه وَ اوُندَن جُودا بُولِیشِینگِیزگه بائِث بوُلمَسلِیگِی کِیرَک:    مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْرًا ، فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلَّا مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً  [1]   حوُددِی شُو یِیردَه نِیمَه اوُچوُن حَسَن وَ حُسَین رَضِیَ الله عَنهُماگه اوُحشَه گن بوُیُوک کِیشِیلَر مُعاوِیَه دِیک شاهگه بَیعَت بِیرگنلِیکلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز، اَصلِیدَه اِیسَه مُعاوِیَه نِی اوُزِی نَه عَلِیگه بَیعَت بِیرگن اِیدِی وَ نَه حَسَن اِبنِ عَلِیگه، بوُلِیب هَم اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی مُسُلمانلَرنِی حَق خَلِیفَه سِی حِسابلَنگن وَ اوُ باغِی بوُلگن. بُو یِیردَه حَسَن وَ حُسَین رَضِیَ الله عَنهُما مُعاوِیَه نِی وَ اوُنِی اَطرافِیدَگِی مِینگلَب کِیشِیلَرنِی جِنایَتلَرِی بِیلَن اِیشلَرِی بوُلگن اِیمَس، بَلکِی اوُلَر اوُچُون اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی توُغرِی یوُلدَه حَرَکَت قِیلِیشلَرِی مُهِم بوُلگن اِیدِی.

مَنَه بُو رِوایَتلَرنِی هَمَّه سِی جَماعَت مَوجُود بوُلگن وَ بُو جَماعَت واحِد اَمِیرگه اِیگه بوُلگن زَمانگه تِیگِیشلِیدوُر، اِیندِی اَگر شوُندَی جَماعَت وَ شوُندَی اَمِیر مَوجُود بوُلمَیدِیگن بوُلسَه وَ تَفَرُّق حاکِم بوُلِیب آلگن تَقدِیردَه، حُذَیفَه نِی رِوایَتِی بوُیِیچَه:    تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلَا إِمَامٌ قَالَ فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَكُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ.  [2] بوُندَی وَضِیعیَتدَه اِینگ یَحشِی تَنلاو بَرچَه تَرقاق فِرقَه لَردَن چِیتلَه نِیش بوُلِیشِی موُمکِین، عادَتدَه فِرقَه یِی ناجِیَه مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی،  «لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ”.»  [3] و « “لَنْ يَبْرَحَ هَذَا الدِّينُ قَائِمًا يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ» [4]  وَ سِکوُلارِیستلَرنِینگ مُسُلمانلَر اوُستِیگه یوُکلَب قوُیگن دائِمِی جَنگلَرِینِی بَرابَرِیدَه :   وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَکُمْ حَتَّي يَرُدُّوکُمْ عَنْ دينِکُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا(بقره/217)  مَنَه بوُندَی اوُرِین یِیر یوُزِیدَه شَخص فِرقَه یِی ناجِیَه تامانگه هِجرَت قِیلِیشگه قادِر بوُلمَیدِیگن وَ توُرلِی- هِیل فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه قالِیب کِیتگن بَعضِی مَکانلَرگه گِینَه تِیگِیشلِی بوُلِیشِی موُمکِین. چوُنکِی سِکوُلارِیستلَر قِیامَت کوُنِیگه چَه بِیزلَر بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلِیشَه دِی، لِیکِن مُسُلمانلَرنِینگ طائِفَه سِی هَم قِیامَت کوُنِیگه چَه آشکارَه اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی هَمَّه تَنِیدِی وَ اوُلَر حَقنِی اوُستِیدَه بوُلِیشَه دِی.

نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلدَن بای بِیرِیلگه نِی سَبَبلِی وُجُودگه کِیلگن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه  بوُلِیش بارَه سِیدَه وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِیگه  بِنائاً آلِیب بارِیلَه دِیگن  مَنَه بُو حُکوُمَت قَیتَه دَن قوُلگه کِیرِیتِیلگوُنِیچَه،

«ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی مَوجوُدلِیگِیدَن چِیتلَه نِیب بوُلمَیدِیگن نَرسَه، شوُنِینگ اوُچُون هَم هَمَّه گه تَنِیش بوُلگن تَرِیخِی نَمُونَه لَرنِی مَعلوُم مِقداردَه کوُرِیب چِیقِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی؛ بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِیر مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز، جاهِل بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِی وَ هَمراهلَرِی اوُچُون اوُیلَب تاپِیشگن وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُشمَنلَرِی هَم اوُنِی یَنَدَه یایِیب تَرقَه تَیاتگن چِیکلاولَردَن وَ مُوَفَّقِیَتسِیزلِیککَه بائِث بوُلَه دِیگن تَنگلِیکدَن نااوُمِید بوُلِیشدَن، تَفَرُّقدَن اَلله بِیزلَرنِی آلِیب چِیقِیب کِیتِیشِینِی اوُمِید قِیلَه مِیز. اِنشاءَالله.

بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ شَرِیعَتنِی مَقصَدلَریِدَن وَ هَدَفلَرِیدَن آگاه بوُلمَه گنلِیکلَرِی وَ مُسُلمانلَرنِی تَریِخِیدَن آگاه اِیمَسلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُزلَرِی اوُچُون اوُیلَب تاپِیشگن چِیکلاولَر بائِث، اوُزلَرِینِی فِکرلَش دائِرَه لَرِینِی نِهایَتدَه چِیگه رَه لَب، تار قِیلِیب آلِیشگن،باشقَه بِیر تاماندَن اِیسَه اوُلَر تَفَرُّقنِی یَنَدَه کوُپَه یِیشِیگه وَ اَهلِی قِبلَه نِی یَنَه کوُپراق سُوستلَه شِیشِیگه وَ مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه نااوُمِیدلِیکنِی تَرقَه لِیشِیگه سَبَب بوُلِیشگن.

شُونِینگدِیک اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک، مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرنِینگ آچِیق خَطالَرِیدَن یَنَه بِیرِی، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلَه شِیدَن سُونگ اِضطِرارِی حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشدوُر. بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو مِعزانسِیز بِرادَرلَرِیمِیز، اِسلام تَرِیخِیدَگِی صالِح بُویُوک کِیشِیلَرگه قَرَمَه – قَرشِی رَوِیشدَه، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنلَرِیچَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَردَن بِیر فُرصَت صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشنِی اوُرنِیگه ،کِینَه وَ نَفرَت، هَمدَه عَدالَتنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیش سَبَبلِی، بُو حُکوُمَتلَرگه نِسبَتاً بِیر تَحدِید، خَطَر دِیب قَرَشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُشمَنلَرِی هَم دِین فُرُوشلَرنِی وَ اوُلَمایِی سُوء وَالرُّوَیبِضَه نِی توُرلِی- هِیل کَنَللَرِی آرقَه لِی بُو کِینَه نِی یَنَدَه کِینگیتِیرِیشَه دِی وَ نَتِیجَه دَه اِیسَه مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِی هاحلَه گن جایلَرِیگه تارتِیب آلِیب کِیتِیشَه دِی.

اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَرگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش بارَه سِیدَگِی بَحثِیمِیزنِی یَنَدَه توُشوُنَرلِیراق بوُلِیشِی اوُچُون بَرچَه مُسُلمان تَرِیخچِیلَرِی  وَ حَتَّی کافِرلَر بُو واقِیعَه لَرنِی صِحَتِی بارَسِیدَه شُبهَه  قِیلمَیدِیگن وَ بَرچَه تَرِیخچِیلَر اِتِّفاقلِی نَظَرگه اِیگه بوُلگن مِثاللَرنِی ذِکر قِیلِیب اوُتِیشنِی لازِم تاپدِیم. صَلاحِ الدِّین وَ مِصردَگِی اِسمائِلِیلَرنِی حُکوُمَتِی وَ آلِ بُویَه وَ عَبّاسِیلَر حَقِیدَه سوُز باشلَیمِیز وَ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن عُثمانِیلَرگه   یِیتِیب بارَه مِیز.

(دوامی بار…….)


[1] متفق علیه

[2] متفق علیه

[3] مسلم (1923)

[4] مسلم (1922)