مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(78- قیسم)
آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ آلدِی شَرطلَرِیدَن بِیرِی، “بَیاننِینگ دَرَجَمَه – دَرَجَه مَرحَلَه سِینِی رِعایَه قِیلِیشلِیک وَ شَرِیعَتدَگِی اِیککِینچِی اوُرِیندَگِی اِصلاحاتلَرنِی اِجرا قِیلِیش” دَن عِبارَت.
اِیندِی اَلله تَعالَی اِیماننِی تَعلِیم آلِیشلِیک وَ اِیماننِی،عَقِیدَه نِی اوُرگه نِیشلِیک هَم عِلمگه اَساسلَنگن بوُلِیشِی کِیرَک، دِیب اَمر قِیلگه نِیدَن سُونگ، باشقَه اِیشلَر بارَه سِیدَه گپِیرمَسَه هَم بوُلَه دِی:
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ (قتال/19) اوُ ذات امر قیله دی: وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا(اسراء/36) مَنَه بُو حالَتدَه، مَنَه بُو مَقصَدگه یِیتِیش اوُچُون تَنها اَبزار هَر بِیر اِنساننِینگ اِبتِدائِی حُقوُقِی بوُلمِیش عَقلنِی اِیشگه سالِیش، تَفَکُّر،تَدَبُّر حِسابلَه نَه دِی، مَنَه بُو اَبزارلَرنِی واسِیطَه سِیدَه اَلله دَستوُر بِیرگن اوُشَه عِلمنِی قوُلگه کِیرِیتِیلَه دِی.
حاضِرگِی دَوردَه جاهِلِی جَمِیعیَت بِیر تاماندَن مَنَه بُو تَفَکُّر وَ تَدَبُّر، تَعَقُّل قِیلِیش حَققِینِی شَخصدَن تارتِیب آلگن وَ اوُنِی مُصادَرَه قِیلگن، باشقَه تاماندَن اِیسَه اَلله تَعالَی توُرلِی- هِیل آیَتلَردَه قَیتَه – قَیتَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی، مَنَه بوُ آیَتلَرنِی سِیزلَرگه کوُرسَتدِیم وَ سِیزلَرگه بُو تَوصِیَه لَرنِی بِیردِیم:
وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ(بقره/73)
قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿آل عمران/ ١١٨﴾
ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ (أنعام/ ١٥١﴾
بوُنِی کِیتِیدَن هِیلمَه – هِیل جایلَردَه قوُیِیدَگِی سَواللَرنِی بِیرَه دِی: أَفَلَا تَعْقِلُونَ؟؛ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ؟؛أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ؟؛ أَفَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ؟ شَخص اَلله تَعالَی نِینگ مَنَه بُو سَواللَرِیگه قَندَی قِیلِیب جَواب بِیرَه آلَه دِی؟ چوُنکِی حاضِیرگِی دَوردَه جاهِلِی جَمِیعیَت تَفَکُّر، تَعَقُّل، تَدَبُّر قِیلِیشنِی وَ شَرعِی عِلملَرنِی تَعلِیم آلِیش وَ اوُنِی قوُلگه کِیرِیتِیش یوُللَرِینِی یاپِیب تَشلَه گن، هَمدَه اَلله تَعالَی اوُندَن طَلَب قِیلگن نَرسَه لَرنِی جُودَه کوُپِینِی مَمنوُع قِیلِیب قوُیگن وَ شَخصنِینگ عِلم تامانگه عَقل، تَفَکُّر، تَدَبُّر بِیلَن حَرَکَت قِیلِیشِیگه وَ طَلَب قِیلِینگن اوُزگه رِیشلَرنِی اوُزِیدَه وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه رُحصَت بِیرمَیدِی؟!
مُسُلمان شَخصدَن اوُغِیرلَب آلِینگن اَندِیشَه قِیلِیش، تَفَکُّر،تَدَبُّر قُدرَتِینِی اوُنگه قَیتَه رِیب بِیرِیلِیشِی کِیرَک، اِیندِی مَنَه بُو قُدرَت اوُنگه قَیتَه رِیب بِیرِیلگچ، اوُ اوُچُون آلدِینگه سَرِی حَرَکَت قِیلِیش، اوُسِیش، رِواجلَه نِیش شَرائِطِینِی مُهَیّا قِیلِیش لازِم، شُو نَرسَه نِی هَم قَبوُل قِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، عِلمنِی کَسب قِیلِیش وَ اِیماننِی قُوَّتلَه نتِیرِیش یوُلِیدَه حَرَکَت قِیلِیش، شُبهَه سِیز اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن مَعلوُم مُددَتدَه وَ اَکثَر حاللَردَه خَطالَر بِیلَن بِیرگه دَوام اِیتَه دِی.
شَرِیعَت شَخص اوُچُون سُورَشگه رُحصَت بِیرگن جایدَه، نِیمَه اوُچُون، دِیب سوُرَی آلِیشِی کِیرَک؟ وَ اَگر قَلبِی بِیلَن ذِهنِیگه بِیرِیلگن نَرسَه لَر بارَه سِیدَه تَعَقُّل قِیلگن بوُلسَه، «لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا» وَ قَلبِی بِیلَن کِیرَکلِی تَفَقُّه نِی قوُلگه کِیرِیتگن بوُلسَه وَ «لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا» جُملَه سِیدَن بوُلمَسَه وَ ذِهن بِیلَن قَلبنِی اوُرتَه سِیدَگِی مُخلِصانَه هَمکارلِیکنِی یوُلگه قوُیِیشگه قادِر بوُلگن بوُلسَه، دَرحَقِیقَت آچِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن قوُلفلَرنِی هَمَّه سِینِی کَلِیدِینِی قوُلگه کِیرِیتِیبدِی.
بوُگوُنگّی کوِندُه سِکوُلار جاهِلِیَت مُنافِقلَرنِی،سِکوُلارزَدَه لَرنِی، اوُلَمایِی سُوء وَالرُّوَیبِیضَه نِی، اَئِمَّةُ المُضِلِّیننِی وَ دُعاةُ عَلَی الاَبوابِ جَهَنَّمنِی قوُللَب – قُوَّتلَش بِیلَن مَنَه بُو کَلِیدنِی مُسُلمانلَردَن تارتِیب آلگن وَ مُسُلمانلَر اوُچُون غَلَبَه وَ اوُسِیش یوُللَرِینِی توُسِیب قوُیگن وَ اوُلَرنِی فَقَط اِیشِیتوُچِی بوُلِیشگه، هَمدَه اوُزلَرِی بِیر نَرسَه نِی کِیتِیدَن توُشِیب اِیزلَه مَسلِیککَه عادَتلَنتِیردِی، بَلکِی مُسُلمانلَرنِی اوُلَر تامانِیدَن تَیّارلَنگن،یَنگِی حالَتدَه قَداقلَنگن “جَواب”نِی وَ تَیّار لوُقمَه لَرنِی کوُتِیشگه وَ اوُلَرنِینگ عَقِیدَه وِی وَ فِکرِی وُجُودگه کِیلتِیرگن مَخصُولاتِینِی مَصرَف قِیلوُچِیلَرِی بوُلِیشلِیککَه اوُرگتدِی. اوُلَر بُو رَوِیش بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اِیچکَه رِیدَن باغلَب تَشلَه شَه دِی وَ اوُلَردَن آزادلِیکنِی تارتِیب آلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی قوُلفلَب قوُیِیشَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه بُو قوُلفنِی کَلِیدِینِی هَم اوُزلَرِینِی آلدِیلَرِیدَه سَقلَه شَه دِی وَ مَنَه بُو اَسِیرنِی، مَحبوُسنِی ذِهنِی وَ دِیلِیگه بِیرار کِیمسَه اوُلَرنِی رُحصَتِیسِیز کِیرِیشِیگه رُحصَت بِیرِیشمَیدِی. بُو یِیردَه مَنَه بُو قوُل وَ اَسِیرنِی قَلبلَرنِینگ کوُپچِیلِیگِینِی عَیبِی بِیلمَسلِیکدَه اِیمَس، بَلکِی خَطا صوُرَتدَه بِیلِیشلِیکدَه دوُر.
اِیندِی مَنَه بُو خَطا بِیلِیشلِیکنِی بَرابَرِیدَه اوُچتَه خاص طَبَقَه وُجُودگه کِیلَه دِی، اوُلَرنِینگ بَعضِی بِیرلَرِی مَنَه شوُ خَطالَرِیدَه دَوام اِیتِیشَه دِی وَ آلدِینگه سَرِی حَرَکَت قِیلِیشَه دِی وَ حَتَّی توُغرِی نَظَرنِی قَرشِیسِیدَه هَم مَنفِی مُناسَبَتنِی بِیلدِیرِیشَه دِی، باشقَه بَعضِی بِیرلَرِی اِیسَه بوُلَرنِی خَطا، فاسِد اِیکَه نِینِی بِیلِیشَه دِی، اَمّا جاهِلانَه وَ بُو نَظَرنِی توُغرِیسِیگه مُراجَعَت قِیلمَسدَن اِسلامنِی قَرشِیسِیدَه صَفلَه نِیب آلِیشَه دِی وَ کوُپِینچَه مُنافِقلَرنِی،سِکوُلارزَدَه لَرنِی شُبهَه لَرِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلِیشَه دِی، اوُچِینچِی دَستَه دَه جوُدَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز مَوجُود بوُلِیب، اوُلَر یا اِصلاح بوُلِیشگن یاکِی مَنَه شوُ خَطا بِیلِیشلِیکلَرِی بِیلَن بِیرگه “آنگلِی وَ مَقصَدلِی حَرَکَتنِی اوُچ اَبزارِیدَن” بِیرِیگه تابِع بوُلِیشگن، اوُلَردَن اوُغِیرلَب آلِینگن تَعَقُّل، تَفَکُّر وَ تَدَبُّر قُدرَتِینِی بُو کِیشِیلَرگه قَیتَه رِیب بِیرِیلِیشِیگه اِیختِیاجلَرِی بار، اَلله نِینگ شَرِیعَتِینِینگ پاکلَه نِیش خانَه لَرِیدَه ناخالِصلِیکلَرِی بَرطَرَف قِیلِینِیشِی کِیرَک وَ اَلله اوُلَر اوُچُون نَظَرگه آلگن طَبِیعِی اوُسِیش یوُلِیگه جایلَه شِیشلَرِی لازِم بوُلَه دِی.
بِیزلَرنِینگ تَرَقِّی تاپِیب رِواجلَه نَه یاتگن بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز حوُددِی اوُزِیمِیزگه اوُحشَب رَقِیبگه اِیختِیاجلَرِی یوُق، قَرشِیلَرِیدَه مَنَه شوُنچَه آشکار وَ پِینهان، اِیچکِی وَ تَشقِی کافِرلَرگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه،هَمراهلَرِی هَم اوُلَرگه بِیر رَقِیبدِیک مُناسَبَتدَه بوُلِیشِیگه اِیختِیاجلَرِی یوُق، چوُنکِی کافِرلَرنِینگ اَصلِی مَقصَدِی دِیلسُوزلِیک بِیلَن رَوشَنلَشتِیرِیش یا یَحشِیلِیک قِیلِیش اِیمَس، بَلکِی سوُزلَه شوُدَن بوُلگن هَدَفِی هَم قَرشِیلِیک قِیلِیش، اوُلَرنِی قَرشِیسِیدَه جِبهَه لَه نِیب آلِیش، قاچِیش، بُو شاهدَن اوُ شاهگه سَکرَش وَ مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه تِیشدَن عِبارَت.
مَنَه بوُندَی مُناسَبَتلَرنِی بَرابَرِیدَه بِیزلَرنِینگ قَرَب تاماشَه قِیلِیب توُرِیشِیمِیز، حَقِیقَتدَه کِیلِیشوُنِی، بِیزنِینگ مَقصَدلَرِیمِیزنِی وَ آزادلِیگِیمِیزنِی اوُلِیمِینِی اَنگلَه تَه دِی. بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز قَنچَه لِیک مُخافِظَتگه، دِفاعگه، تَفَکُّرگه، تَدَبُّرگه اِیختِیاجلَرِی بوُلسَه، بِیزلَر هَم اَنَه اوُشَه مِقداردَه دِفاعگه اِیختِیاجِیمِیز بار، باشقَه لَرنِینگ تاماشَه بِین بوُلِیب سوُکوُت سَقلَه شِی، آشکار ظُلمنِی بِیر نَوِی وَ مَنَه بُو جاهِلِیَتنِی دَوام اِیتِیشِیگه راضِیلِیک بِیلدِیرِیش وَ “اَساسِی اوُچ اَبزارنِی” آنگلِی حَرَکَتِیدَگِی هَمراهلَرِینِی صَفِینِی بوُلغَش وَ بِیر “واحِد دَستوُرنِی” پَناهِیدَگِی “واحِد کوُچ”نِینگ وَحدَتِینِی، هَمدَه “اِینگ یَقِین واحِد مَقصَدنِی” قوُلگه کِیرِیتِیشنِی بَرابَرِیدَه توُسِیق اِیجاد قِیلِیش دِیمَکدِیر.
(دوامی بار……..)