Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(125- қисм)
Бостирилган ё айниган ғазаб:
3-Айниган ғазаб яъни бостирилган ғазаб хисобланади, у қасос олиш ва шужоат қудратига эга эмас, шахс ўзини ва ақидасини,ишончларини, қадр-қийматини, номусини ва бошқаларни баробарида бепарво,беғайрат бўлиб қолади. Оли саъуднинг салтанатидаги фосид салафийлари ё ихвонул муфсидин – ихвонул муслиминнинг адашган шохаси – каби. Буюк кишиларимиздан бирини айтишича: ғайрати бўлмаган кишида яхшилик йўқдир.
Ўринсиз кина, ўринсиз қасос олиш, изтироб, ғайбат қилиш, бошқаларни айбини қидириш, бошқалар хақида жосуслик қилиш, бошқаларни сирларини фош қилиш, озор бериш каби рухий касалликлар тўпланмасига эга бўлган мана бундай шахслар, ўзларидан ташқари атрофидагиларга хам зарба уришади. Бундан ташқари ғазабни бутунлай бостиришни жисмга хам манфий таъсири бор, шахсни турли- хил жисмий касалликларга мубтало қилади, масалан улардан бири жигардан қанд моддаси ишлаб чиқарилишига сабаб бўлади, бу ўзини ўрнида жисмий тутқаноққа олиб келади.
Албатта бизларнинг қадрли биродарларимиз ва опа- сингилларимиз шу нарсага диққат қилишлари керакки, мана бу бостирилган ва зарарли ғазаб, баъзилар учун ғазабни назорат қилиш ё бошқариш равишларидан бири ёки мўъминларнинг сифатларидан бир сифат дейилиши мумкин, аммо мана бу икковини ўртасида асосий фарқлар мавжуд. Уларни бири айни қудратга ва қобилиятга эга бўлган пайтда ўзини бошқариш бўлиб, унга тавозеъ хам дейилади, яъни яхшини ўрнига яхшироқни танлаш, иккинчиси эса ғайратсизлик ва заифлик пайтидаги бостириш бўлиб, унга залиллик ва хорлик хам дейилади.
Аллох таоло қуръонда мўъминларнинг сифатларини баён қилган пайтида, уни белгиларидан бирини ғазабни устида ғалаба қилиш қудрати деб таништиради:
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ. (آل عمران/134)
(У тақводор зотлар) яхши – ёмон кунларда инфоқ – эхсон қиладиган, ғазабларини ичларига ютадиган, одамларнинг (хато – камчиликларини) авф этадиган кишилардир. Аллох бундай яхшилик қилувчиларни севади.
– وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَا لْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَاغَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ (شوری/37)
Улар катта гунохлардан ва бузуқликлардан четланадиган, ғазабланган вақтларида эса кечириб юборадиган зотлардир.
Ғазабни ичига ютишлик ёки казимул ғойз ва кечиришлик, шахс учун рухий ва жисмий саломатликни келтиради ва ўринсиз ғазабни изхор қилишдаги мушкилотга тўла оқибатларни олдини олади ва хатто ўринли ғазабни хам яхшидан кўра яхшироқ даражасига кўтаради. Яъни агар уни амалга оширмаса яхшироқ бўлади, аммо агар бир киши бу ишни қилган бўлса ёмон иш қилган хисобланмайди, лекин бу ишни қилмаса яхшироқ бўлади, яъни у яхши билан яхшироқни ўртасида яхшироқни танлаган бўлади. Масалан бир киши одам ўлдирган, энди қарши тараф агар уни қасосини олса уни хаққи хисобланади,бу яхши деб саналади,лекин агар шаръий далилларга кўра уни кечирса, яхшироқ ишни қилган бўлади. Бу иш хам ўзига хос самарага эга бўлиб айниган ва бостирилган ғазабдан бутунлай фарқ қилади: масалан:
– Казимул ғойзга эга бўлган шахс аллох ваъда берган манфаъатларни ўртага қўйиш орқали, аллох хам уни кечириши ва унга мукофот бериши сабабли, қарши тарафга нисбатан ўзини дилида кинага жой бермайди ва аллохни розилигини жалб қилиш билан шайтон кириб келадиган йўлларни ёпиб ташлайди; аммо айниган ва бостирилган ғазаб кинани кўпайтиради ва уни бошқа шева билан кўрсатиб беради ва шайтонни васвасаси учун эшикларни очиб беради.
– Айтиб ўтганимиздек казимул ғойз томонидан ғазабни назорат қилишлик, тавозеъни аломати бўлиб қудратга эга бўлган ўринда ишлатилади ва шахсни иродасини ва ўзига ишончини қудратманд бўлишига сабаб бўлади, бу муқобил тарафни баробаридаги заифлик нишонаси хисобланмайди, у қасос олишга қодир , аммо бу ишни қилмайди; аммо ғазабни бостиришлик хамиша заифлик ва қўрқув сабабли амалга оширилади ва хақоратни,иродасизликни, хақорат ва залилликни хис қилишни янада мустахкамланишига олиб келади.
– Ғазабини контрол қилиб бошқара оладиган казимул ғойз бўлган шахс қасос олиб ўтирмайди, у кечириб юборади, аъфина анин нас; аммо ғазабни бостириш қасос олувчи- хужум қилувчи рафторлар хамрохлигида бўлади, чунки у тўпланиб кўпайиб кетади ва кейинчалик янада шиддат билан бўшатилади.
(давоми бор………)
