مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(131- قیسم)
مَنَه بُو حالَتدَه بَعضِیلَر مُخالِف تامان بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیشدَه اَساسنِی قوُراللِی جَنگگه باغلِیق دِییِیشَه دِی، بَعضِیلَر اِیسَه اَساسنِی دَعوَتگه باغلَب قوُیِیشَه دِی وَ جِهاد هَمِیشَه دَعوَتدَن کِییِینگِی اوُرِیندَه بُولگن، دِییِیشَه دِی،اَمّا اَصلِی حَقِیقَت شوُکِی، تَرِیخگه نَظَر تَشلَیدِیگن بوُلسَک، دَعوَت وَ قوُراللِی جَنگنِی اَساسِینِی “قُدرَتنِی مِعزانِی” تَعیِینلَه گن وَ حاضِردَه هَم تَعیِینلَیدِی.
مَثَلاً اَگر مُسُلمانلَر اِیراننِی یا رُومنِی یاکِی باشقَه قَبِیلَه لَرنِی اِسلامگه دَعوَت قِیلسَه لَر وَ اوُلَر قَبوُل قِیلمَه گن تَقدِیردَه، اَگر مُسُلمانلَر قُدرَتگه اِیگه بوُلمَه گنلَرِیدَه اوُلَرگه قَرشِی قوُراللِی جَنگ قِیلَه آلِیشَرمِیدِی؟ اَلبَتَّه یُوق. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قوُشنِی دَولَت وَ قَبِیلَه لَرگه قَچان نامَه آرقَه لِی دَعوَت قِیلگنلَر وَ قَچان قوُراللِی جَنگ آلِیب بارِیلدِی – بوُلِیب هَم بِیر نِیچَه مَرتَه دَعوَت قِیلِینگن اِیدِی – اِیندِی مَنَه بُو دَولَتلَر وَ قَبِیلَه لَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش عُمَر اِبنِ خَطّابنِی وَ عُثمان اِبنِ عَفّاننِی دَورِیگه کِیلِیب مُیَسَّر بوُلمَه دِیمِی؟ بُو یَعنِی اَصلِی تَعیِین قِیلوُچِی اَساسنِی مُسُلمانلَرنِینگ “حَربِی قُدرَتِی” تَشکِیل قِیلَه دِی.
مَنَه شوُندَی قُدرَتنِی حِمایَه سِی آستِیدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم کافِرلَر بِیلَن قِیلگن عَلاقَه لَرِیدَه، دِیپلامَه تِیکَه سِیدَه عُمُومِی وَ ثابِت،دائِمِی اوُصُولدَن فایدَه لَنگن اِیدِیلَر، اوُ کِیشِی اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ کَتتَه سِیاسَتِیدَگِی چارچوُپنِی شَکللَنتِیرگنلَر. اوُصُول قوُیِیدَگِیلَر: 1- تَوحِید وَ دَعوَتنِی اَصلِی، 2- اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اَصلِی حاکِمِیَتِی،3- اَمنِیَتنِی تَعمِینلَشنِی اَصلِی، 4- نَفِی سَبِیلنِی وَ عِزَّتنِی وَ اِسلامِی باشقَه رُونِی اَصلِی، 5- اوُزَرا رَفتارنِی اَصلِی، 6- عَهدگه وَفا قِیلِیش وَ قَراردادلَرنِی، پَیمانلَرنِی حوُرمَت قِیلِیشنِی اَصلِی.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بُو اوُصُوللَرنِی رِعایَت قِیلِیش وَ اوُلَرنِی نَظَرگه آلِیش بِیلَن بِیرگه، اوُزلَرِی کافِرلَر بِیلَن آلِیب بارگن دِیپلامَه تِیکَه لَرِیدَه تَوحِدنِی اَصلِیگه وَ نُبُوَّتنِی، مُشتَرَک نوُقطَه لَرنِی اِعلان قِیلِیشگه سوُیَنگلَر.
بَرچَه مُسُلمان وَ کافِر اِنسانلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَگِی مُشتَرَک نوُقطَه لَر «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ» آچلِیکنِی یوُقاتِیش اِقتِصادِی فَراوانلِیکنِی آلِیب کِیلِیش وَ قوُرقوُنِی یوُقاتِیب اَمنِیَتنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدوُر، جوُدَه کوُپ اِنسانلَر مُقابِل طَرَفنِی عَقِیدَه سِینِی نَظَرگه آلمَه گن حالدَه، مَنَه بُو مُشتَرَک نوُقطَه لَرگه دِققَتنِی قَرَه تِیشَه دِی. بوُندَن تَشقَه رِی اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی بِیلَن اوُرتَه دَه باشقَه مُشتَرَک نوُقطَه لَر مَوجُود، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ (آل عمران/64) اَیتِینگ (اِی مُحَمَّد): “اِی اَهلِی کِتاب ( یَعنِی یَهُودِی وَ نَصرانِیلَر)، بِیزگه هَم، سِیزگه هَم بَب – بَرابَر بوُلگن بِیر سوُزگه کِیلِینگِیز – یالغِیز اَلله گه گِینَه عِبادَت قِیلَیلِیک، اوُنگه هِبچ نَرسَه نِی شِیرِیک قِیلمَیلِیک وَ بِیر- بِیراولَرِیمِیزنِی اَلله دَن اوُزگه خُدا قِیلِیب آلمَیلِیک.” اَگر اوُلَر ( یَعنِی اَهلِی کِتابلَر) اوُشبُو دَعوَتدَن یوُز اوُگِیرسَه لَر، اوُ حالدَه سِیزلَر ( اِی مُؤمِنلَر): “گوُواه بوُلِینگلَر، بِیز مُسُلمانلَر – یَگانَه اَلله گه اِطاعَت قِیلگوُچِیلَرمِیز”، دِیب اَیتِینگِیز!
مَنَه بُو مُشتَرَک نوُقطَه لَردَن تَشقَه رِی، اَلله تَعالَی اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِیگه مُشرِکلَرگه وَ سِکوُلارِیستلَرگه بِیرمَه گن بِیر حُقوُقنِی بِیرگن، شُو سَبَبلِی هَم کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک مَدِینَه دَه اَهلِی کِتابنِی یَهُودِیلَرِی بِیلَن پَیمان توُزِیلگن پَیتِیدَه، اَهلِی کِتابنِی مَنَه بُو کافِرلَرِی اِیچکِی عَقِیدَه وِی وَ اِیچکِی گوُرُوهِی مُختارِیَتنِی بِیر نَوِیدَن بَهرَمَند بوُلِیشَه دِی ، اوُلَرنِینگ مُسُلمانلَر بِیلَن عَلاقَه لَرِی هَم بِیر- بِیرِینِی حوُرمَت قِیلِیشنِی اَصلِیگه، بِیر- بِیرلَرِیگه نِسبَتاً حَملَه قِیلمَسلِیککَه، اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ دُشمَنلَرِی بِیلَن پَیمان توُزمَسلِیککَه وَ حَملَه صادِر بوُلگن حالدَه هَمکارلِیک قِیلِیشگه کوُرَه بِینا قِیلِینگن اِیدِی.
اَمّا اَگر مُسُلمانلَر اَصلِی دُشمَننِی قَرشِیسِیدَه ضَعِیف حَربِی قُدرَتگه وَ حُکوُمَتگه اِیگه بوُلگن اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه بوُلسَه، “اوُچ اَبزارنِی” مُشرِکلَر یا سِکوُلارِیستلَر بِیلَن پَیمان توُزِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِیگن مُشتَرَک نوُقطَه لَر «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ» دُنیاوِی مَنفَعَتلَر حِسابلَه نَه دِی.
– الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ، نِی نَصِیبَه سِی هَم مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتدَه دُنیاوِی مَنفَعَتلَرگه باغلِیق بوُلَه دِی.
– مَحَلِّی حاکِمِیَتلَرنِی اَنِیقلَش هَم اِسلامنِی قَبوُل قِیلِیشنِی بَرابَرِیدَه بِیر سِیاسِی اِمتِیاز صِیفَتِیدَه قوُللَنِیلَه دِی، بوُنگه یَمَن، غاسّان، بَحرَین وَ باشقَه لَر مِثال بوُلَه دِی،اِسلامنِینگ بوُتوُن عَرَب یَرِیم آرالِیدَه تَرقَه لِیشِی وَ حَتَّی رِیم وَ اِیران اِمپِیرَه تارلِیگِینِی کِینگه یِیشِی، مَنَه بُو مُهِم تَکتِیکَه نِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه مَوجُود باشقَه تَکتِیکَه لَرنِی سِیستِیمَه تِیک صوُرَتدَه اِجرا قِیلِیش، رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ مُوَفَّقِیَتلَرِیگه دَلالَت قِیلَه دِی.
اوُشَه زَماندَگِی اِیلاننِی باشِی وَ اَصلِی دُشمَن حِسابلَنگن قُرَیش مُشرِکلَرِی وَ سِکوُلارِیستلَر بارَه سِیدَه اِیسَه، اَوَّلا “باسِیم اوُتکَه زِیش” وَ اِقتِصادِی مُخاصَرَه سِیاسَتِیگه وَ قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِینِینگ اِقتِصادِی مَنبَعلَرِیگه ضَربَه اوُرِیشگه وَ اِمکان بارِیچَه مَککَه نِی اَطرافِیدَگِی کافِرلَردَن اِتِّفاقداشلَرنِی جَذب قِیلِیشگه اِعتِبار قَرَه تِیلگن.
هِجرِی بِیشِینچِی یِیلدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ قُدرَتلَرِی یَنَدَه کوُپَیگن پَیتدَه، دِیپلامَه تِیکَه هَم یَنَدَه فَعاللَشَه دِی، مَنَه بُو مَرحَلَه دَه اوُلَر کَسب قِیلِینگن حَربِی وَ حُکوُمَتِی قُدرَتنِی حِمایَه سِی آستِیدَه مَککَه سِکوُلارِیستلَرِیگه یَنَدَه کوُپراق باسِیم اوُتکَه زِیش اوُچُون هَر- هِیل عَمَللَردَن فایدَه لَه نِیشگن وَ اوُشَه پَیتگه چَه مَدِینَه دَگِی حاکِمِیَتنِی قَبوُل قِیلمَه گن قَبِیلَه لَر بِیلَن عَلاقَه لَر هَم تِیزلَه شِیب کِیتَه دِی.
مَنَه شُو اِیشلَر سَبَبلِی، اِیلگه رِی قِیلِیچنِی تِیلِی بِیلَن صُحبَتلَشَه یاتگن وَ دائِم جَنگ حالَتِیدَه بوُلگن وَ اوُشَه پَیتگه چَه بَدر وَ اُحُد جَنگلَرِینِی باشِیدَن اوُتکَزگن قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِی، بِیرِینچِی مَرتَه قِیلِیچنِی تِیلِی بِیلَن سوُزلَه شِیشنِی اوُرنِیگه دِیپلامَه تِیکَه تِیلِیدَن فایدَه لَه نِیشگه مَجبُور بوُلَه دِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مُهَیّا قِیلِینگن قُدرَتنِی یاردَه مِیدَه قُرَیش سِکوُلار کافِرلَرِینِی مَنَه بُو وَضِیعیَتگه توُشِیرگن اِیدِیلَر؛ وَ نِهایَت قُرَیشنِی کافِرلَرِی – یَعنِی اوُشَه زَماندَگِی اَمِیرِکَه وَ حِیتای،راسِّیَه، اَنگلِیَه، فرَنسِیَه وَ گِیرمَه نِیَه کافِرلَرِی – حوُدَیبِیَه صُلحِینِی تَکلِیف قِیلِیشگه مَجبُور بوُلِیشَه دِی وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی رَسماً تَن آلِیشَه دِی. اَلله تَعالَی مَنَه بُو تَرَقِّیاتنِی وَ آشکار غَلَبَه نِی فَتح سوُرَه سِیدَه نازِیل قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا. (فتح /1) دَرحَقِیقَت بِیز سِیزگه آچِیق – رَوشَن فَتح – غَلَبَه نِی عَطا اِیتدِیک.
حَه، مَنَه بُو دِیپلامَه تِیکَه دَن فایدَه لَه نِیش آشکار فَتحگه باعِث بوُلدِی، جوُدَه کُوپ مُسُلمانلَر مَنَه بُو آشکار فَتحگه سَبَب بوُلگن مُقَدَّماتلَرگه اِعتِبار بِیرِیشمَیدِی،بَلکِی نَصر سُورَه سِی نازِیل بوُلگن کِییِینگِی اِیککِی یِیل مابَینِیدَگِی دَورگه نَظَر تَشلَه شَه دِی. اَلله تَعالَی مَنَه بُو صُلحدَن،حُدَیبِیَه پَیمانِیدَن آلدِینگِی سِیاسِی قَدَملَرنِی غَلَبَه دِیب بِیلَه دِی: وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا (فتح/24) اوُ ( اَلله) مَککَه نِینگ اِیچِیدَه (یَعنِی حُدَیبِیَه دَه) سِیزلَرنِی اوُستِیگه غالِب قِیلگه نِیدَن کِییِین سِیزلَرنِینگ قوُللَرِینگِیزنِی اوُلَردَن توُسگن ( یَعنِی اوُرتَه لَرِینگِیزدَه صُلح پَیدا قِیلگن) ذاتدِیر. اَلله قِیلَه یاتگن عَمَللَرِینگِیزنِی کوُرِیب توُرگوُچِی بوُلگن ذاتدِیر.
(دوامی بار…….)