مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(136- قیسم)
حَقِیقَتدَه رَهبَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن سُونگ شوُندَی بِیر کَنَل بوُلِیب، مُسُلمانلَرنِینگ اوُلَمالَرِی وَ اَهلِی حَل وَ عَقد شوُراسِی اوُنِی اوُشَه زَمان وَ مَکاندَگِی مُسُلمانلَر اوُچُون جَمِیعیَتدَگِی اِجرائِی وَ حُکوُمَتِی اِیشلَردَه اِسلام دِینِینِینگ قانوُنلَرِینِی بَیان قِیلِیش اوُچُون سَیلَیدِی، شُبهَه سِیز بوُندَی قانوُنلَرنِی بَیان قِیلِیش وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی قَندَی تَطبِیق قِیلِیش اوُچُون مَنَه بُو رَهبَر اِیختِیاج بوُلَه دِیگن شَرعِی عِلمگه بِیر قاضِی وَ مُجتَهِدنِی اَندازَه سِیچَه اِیگه بوُلِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی، فَقَطگِینَه مَنَه بوُندَی واجِب شَرط بِیلَن مُسُلمانلَرنِینگ حاکِمِی وَ رَهبَرِی اوُزِینِی اَصلِی جایگاهِینِی قوُلگه کِیرِیتَه دِی. مَالایتِمُّ الوَاجُبُ إِلّابِهِ فَهُوَ وَاجِب” بُو جایگاه مَنَه بوُندَی شَرطلَر آرقَه لِی قوُلگه کِیرِیتِیلَه دِی وَ مَنَه بُو شَرطلَر هَم واجِب بوُلَه دِی، مَگَرَم ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حالَتدَه واجِب بوُلمَسلِیگِی موُمکِین.
مَنَه بوُندَی شَرعِی کَنَللَرگه کوُرَه اوُزِینِی مَوجُود وَضِیعیَتِیدَه سَیلَنگن مَنَه بُو اَمِیرنِی وَ رَهبَرنِی حُکمِی بارَه سِیدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ مَوجُود زَمانِی وَ مَکانِیدَگِی شَرائِط اوُچوُن اَلله نِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی دَستوُرلَرِی قوُیِیدَگِیچَه بوُلَه دِی، رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَمَنْ يُطِعِ الْأَمِيرَ فَقَدْ أَطَاعَنِي، وَمَنْ يَعْصِ الْأَمِيرَ فَقَدْ عَصَانِي”[1] “کِیمکِی مِینگه اِطاعَت قِیلسَه، اَلبَتَّه اوُ اَلله گه اِطاعَت قِیلِیبدِی. کِیمکِی مِینگه اِطاعَت قِیلمَسَه، اَلبَتَّه اوُ خُداگه اِطاعَتسِیزلِیک قِیلِیبدِی. کِیمکِی اَمِیرِیگه اِطاعَت قِیلسَه، مِینگه اِطاعَت قِیلِیبدِی. کِیمکِی اوُنِی اِطاعَتِیدَن باش تارتسَه، اَلبَتَّه اوُ مِینِی اِطاعَتِیمدَن باش تارتِیبدِی. ” صَحِیح بُخارِیدَه مَنَه بُو حَدِیثنِی دَوامِی باشقَه لَفظ بِیلَن کِیلتِیرِیلگن: وَإِنَّمَا الإِمَامُ جُنَّةٌ يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ، فَإِنْ أَمَرَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَعَدَلَ فَإِنَّ لَهُ بِذَلِكَ أَجْرًا، وَإِنْ قَالَ بِغَيْرِهِ فَإِنَّ عَلَيْهِ مِنْهُ» اَلبَتَّه اِمام قَلقاندوُر. اوُنِی دِفاع قِیلِیشَه دِی وَ اوُندَن پَناه تاپِیشَه دِی. شوُندَی بوُلگچ اَگر اوُ خُدادَن قوُرقِیب عَدالَتگه اَمر قِیلسَه، مُکافاتگه سَزاوار بوُلَه دِی. وَ اَگر بوُنِی تِیسکَه رِیسِینِی اَمر قِیلسَه، گوُناهکار بوُلَه دِی.
اِیندِی اوُنگه اِطاعَت قِیلِیشلِیک اَلله وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه اِطاعَت قِیلِیشنِی اوُرنِیگه اوُتَه دِیگن وَ مُسُلمانلَر اوُچُون قَلقان حُکمِیدَه بوُلَه دِیگن مَنَه بُو اَمِیر وَ رَهبَر، مُسُلمانلَر اِیگه بوُلگن اوُزِیگه خاص زَمان وَمَکاندَگِی شَرائِطدَه، مُسُلمانلَرنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِینِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِینِی وَ مِنطَقَه وِی حَلقَرا شَرائِطنِی اِعتِبارگه آلگن حالدَه، شوُندَی حُکم وَ رَوِیشنِی اِرایَه بِیرِیشی موُمکِینکِی، مَنَه بُو حُکم وَ عَمَلنِی حِکمَتِی بِیزلَر اوُچُون رَوشَن بوُلِیشِی یا بوُلمَسلِیگِی یاکِی دُشمَننِینگ اِیچکِی وَ تَشقِی رُوحِی جَنگِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَفَرُّقنِی وَ زَلِیللِیکنِی اِیجاد قِیلَه دِیگن شُبهَه لَرنِی تَرقَه تِیشِیگه سَبَب بوُلِیشِی موُمکِین.
مَنَه بُوندَی حالَتدَه اِینگ مُهِم مَسَلَه وَ نازِیک اِیش، رَهبَرنِینگ اوُچ اَبزاردَن بِیرِینِی یوُلِی آرقَه لِی سَیلَه نِیشِیگه باغلِیق بوُلَه دِی، اَگر مُسُلمانلَر اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی کَنَلِی آرقَه لِی وَ اِسلامِی شَرائِطگه کوُرَه فَقِیه وَ مُجتَهِد رَهبَرنِی سَیلَشگن بوُلسَه، مُسُلمانلَرنِینگ دِینِی، جانِی،ناموُسِی وَ مالِی وَ وَطَنِی اوُنِینگ قَندَی قَرار چِیقَه رِیشِیگه چَمبَرچَس باغلِیق بوُلَه دِی، اَلبَتَّه بوُ یِیردَه اوُنگه سَمع وَ طاعَه قِیلِینِیشِی کِیرَک، بِیزلَر دَلِیلِیدَن خَبَردار بوُلگن یاکِی بوُندَی سِیاسَتلَرنِی حِکمَتِیدَن بِیزلَر بِی خَبَر بوُلگن تَقدِیردَه هَم؛ اِینگ مُهِم نَرسَه مَنَه بوُندَی رَهبَرنِی بَرابَرِیدَگِی بِیزلَرنِینگ عَمَلدَگِی وَحدَتِیمِیز وَ اِعتِمادِیمِیز حِسابلَه نَه دِی.
حُدَیبِیَه صُلحِیدَگِی پَیماننِی بَرابَرِیدَه مُؤمِنلَر بِیلدِیرگن مُناسَبَتنِی مِثال کِیلتِیرِیش آرقَه لِی – اوُلَرنِی آرَه سِیدَه مُنافِقلَر حاضِر بوُلِیشمَه گن – اَیتَه یاتگن سوُزلَرِیمِیزگه جان بَغِیشلَیمِیز: قُرَیش سِکوُلارِیستلَر بِیلَن توُزِیلگن حُدَیبِیَه پَیمانِیدَه اِینگ کَتتَه اِمتِیاز مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَرگه بِیرِیلگه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز، حَتَّی رَهبَر بُو یِیردَه بَعضِی بِیر چِیکِینِیشلَرگه هَم رُحصَت بِیرگن اِیدِیلَر، اوُندَگِی بَندلَرگه کوُرَه مُسُلمانلَرنِینگ جُودَه کوُپ اِعتِقادلَرِی کوُرمَسلِیککَه آلِینَه دِی وَ بوُندَن تَشقَه رِی مَککَه دارُ الکُفرِیدَن مُهاجِر بوُلِیب کِیلِیشگه مُوَفَّق بوُلگن مُسُلمانلَرنِی یَنَه قَیتَه دَن مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَرگه قَیتَه رِیش بارَه سِیدَه هَم عَهد قِیلِینَه دِی.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قُرَیشلِیک مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَرگه بِیرگن اِیمتِیازلَردَن بِیرِی،پَیماننامَه دَن بِسمِ الله کَلِیمَه سِینِی حَذف قِیلِیش وَ اَلله نِینگ رَحمَن وَ رَحِیم صِیفَتلَرِینِی اوُچِیرِیب تَشلَش بوُلگن اِیدِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم الله نِی صِیفَتِی حَذف قِیلِینِیشِینِی آرقَه سِیدَن اوُزلَرِینِینگ خُدانِی پَیغَمبَرِی صِیفَتِیدَگِی ناملَرِینِی هَم حَذف قِیلَه دِیلَر یاکِی جابان کوُردِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی فَرزَندِی اَبُو بَصِیرنِی کافِرلَرنِی قوُلِیگه تاپشِیرَه دِیلَر یاکِی حَج وَ باشقَه نَرسَه لَرنِی یَرِیم یوُلدَه قالدِیرِیب قوُیِیش آرقَه لِی مَککَه دَگِی مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَرگه اِیمتِیاز بِیرَه دِیلَر وَ آرتگه چِیکِینَه دِیلَر، بُو یِیردَه مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَرتِیبسِیزلِیکلَرنِی وَ تَفَرُّقنِی آلدِینِی آلَه دِیگن نَرسَه، اوُلَرنِینگ اِیمانِی وَ شَرعِی کَنَلگه کوُرَه سَیلَنگن رَهبَرگه نِسبَتاً اِعتِمادِی، اِیشانچِینِی مِعزانِی حِسابلَه نَه دِی، اوُلَر مَنَه بُو رَهبَرنِینگ اوُزِیدَن کوُرَه هَم یُوقارِیراقدَگِی ذات آرقَه لِی نَظارَت قِیلِینِیشِیگه اِیشانِیشَردِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم اوُلَر بوُندَی رَهبَرگه نِسبَتاً اوُزلَرِینِی سَمع وَ طاعَه لَرِینِی اِعلان قِیلگن اِیدِیلَر.
(دوامی بار…….)
[1]أخرجه البخاري في الجهاد، باب يقاتل من وراء الإمام ويتقي به: 6 / 116،وفيالأحكام: 13 / 111،ومسلم في الإمارة – باب وجوب طاعة الأمراء في غير معصية برقم (1835) : 3 / 1466. والمصنف في شرح السنة: 10 / 69.)