مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(14- قیسم)
بوُ وَ بوُنگَه اوُحشَش اِنسانلَر ذِکر قِیلِیب اوُتگَن اِجابِی اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِینِی، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر شادلِیککَه باعِث بوُلَه دِیگَن اَبزارلَر صِیفَتِیدَه قَبوُل قِیلَه دِی. اَلله تَعالَی ناملَرِینِی بِیز اَیتِیب اوُتگَن مَنَه بُو اِجابِی اوُرِینلَرنِی تَصدِیقلَش بِیلَن بِیرگَه، بوُندَن باشقَه مَوجُود مَیدَه اوُرِینلَرنِی شادلِیکنِینگ ظاهِرِی بِیلگِیسِی صِیفَتِیدَه، اوُزِینِینگ شَرِیعَتِیدَه وَ اَساسِی قانوُنلَرِیدَه عُمُومِی بِیر جَملَنمَه کوُرِینِیشِیدَه، اوُچتَه اَساسِی عامِلنِی اِنساندَه دائِمِی شادلِیک وَ بَختنِی وُجُودگَه کِیلتِیرُوچِی مَنبَع صِیفَتِیدَه تَنِیشتِیرگَن، اوُلَر “خَیالدَگِی بَخت وَ شادلِیککَه” اَیلَنمَه سِیدَن آلدِین مَنَه بُو شادلِیکلَرنِی تَشکِیللَشتِیرَه دِی وَ باشقَه رِیب کانترال قِیلَه دِی وَ هِدایَت قِیلَه دِی:
- اوُشبُو اَساسِی اوُرِینلَردَن بِیرِی شادلِیکنِینگ اِینگ مُهِم وَ اَساسِی عامِلِی صِیفَتِیدَه،لا اِلَهَ اِلّا الله وَ مُحَمَّد الرسُول الله گَه اِخلاص بِیلَن اِیمان کِیلتِیرِیش وَ چِین دِیلدَن اِیشانِیشدِیر. تَشوِیش، اِضطِراب وَ توُشکوُنلِیکنِی یوُقلِیگِی وَ قَلب خاطِرجَملِیگِینِی قوُلگَه کِیرِیتِیش هَر قَندَی شادلِیکنِی اَساسِی نَوِی حِسابلَه نَه دِی، مَنَه بوُنِی غَیرِی شَرعِی دَستوُرلَردَن وَ قانوُنلَردَن چِیتلَه نِیش وَ اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه سوُزسِیز اِطاعَت قِیلِیش آرقَه لِیگِینَه قوُلگَه کِیرِیتِیلَه دِی. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (رعد/28) اوُلَر اِیمان کِیلتِیرگَن وَ قَلبلَرِی اَلله نِی ذِکر قِیلِیش- اِیسلَش بِیلَن آرام آلَه دِیگَن ذاتلَردِیر. آگاه بوُلِینگِیزکِیم، اَلله نِی ذِکر قِیلِیش بِیلَن قَلبلَر آرام آلوُر.
شُو یِیردَه بِیر نَرسَه نِی اَیتِیب اوُتماقچِیمَن، مُؤمِنلَرنِی دَرَجَه سِی مُسُلمانلَرنِی دَرَجَه سِیدَن یوُقارِیراق بوُلگَه نِی کَبِی، تَسکِین تاپِیشنِی دَرَجَه سِی اِیمان دَرَجَه سِیدَن یوُقارِیراقدَه توُرَه دِی: وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَى وَلَکِن لِّیَطْمَئِنَّ قَلْبِی(بقره/260) اِیسلَنگ ( اِی مُحَمَّد)،اِبراهِیم: “پَروَردِیگار، مِینگَه اوُلِیکلَرنِی قَندَی قِیلِیب تِیرِیلتِیرِیشِینگنِی کوُرسَت”، دِیگَه نِیدَه، اَلله “اِیشانمَیسَنمِی؟”- دِیدِی. اِبراهِیم اَیتدِی: “یوُق، اِیشانَه مَن-کوُ،لِیکِن دِیلِیم یَنَه تَسکِین تاپِیشِی اوُچُون”.
شَخص طاغوُتگَه کُفر کِیلتِیرِیش وَ اَلله گَه اِیمان کِیلتِیرِیش آرقَه لِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِینگ قَدرِیَتلَرِیگَه وَ اَلله تَعالَی نِی رَحمَتِی، وَعدَه سِی،آگاهلَنتِیرِیشلَرِیگَه باغلَه نِیب قالگَن پَیتِیدَه، اوُ اوُزِینِینگ شادلِیگِینِی اَلله تَعالَی دَن باشقَه هِیچ قَندَی نَرسَه گَه وَ هِیچ کِیمگَه باغلَه مَیدِی، شُو سَبَبلِی هَم اوُ هَمِیشَه شادلِیک نِعمَتِیدَن بَهرَمَند بوُلَه دِی، چوُنکِی: وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکي. اِیندِی شَخص اوُزِینِی شادلِیگِینِی فَقَط اوُتکِینچِی ماددِی اِیشلَرگَه باغلَب آلگَن پَیتِیدَه، اَنَه بُو اِیشلَر تَمام بوُلگَن پَیتِیدَه اوُ هَم غَم – تَشوِیشگَه دوُچار بوُلِیشِی طَبِیعِی بِیر حالَت .
سِیز بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگ، هَمَّه آدَملَر اوُچُون رَسم آلِیشگَه اِمکانِیَت یَرَه تِیب بِیرگَن جارج اِیستمَن کادَکدِیک اِنساننِی 90 مِللِیان داللار دَرآمَدِی بوُلگَن، لِیکِن اوُ 1932 یِیلدَه مال- دُنیادَن وَ دُنیا لَذَّتلَرِیدَن توُیِیب کِیتگَه نِی سَبَبلِی، 82 یاشِیدَه اوُزِینِی اوُزِی آتِیب اوُلدِیرَه دِی. کادَک وَصِیَتنامَه سِینِی آخِیرگِی جُملَه سِیدَه قوُیِیدَگِیلَرنِی یازِیب قالدِیرگَن اِیدِی:” مِین کِیرَکلِی اِیشِیمنِی بَجَه رِیب بوُلدِیم. دِیمَک مِینِی بُو یِیردَه قالِیشِیمگَه اِیختِیاج قالمَه دِی. “
یَنَه بِیر باشقَه نَمُونَه اَدالف مِیرکِیل بوُلِیب، اوُ 74 یاشِیدَه 2009 یِیلدَه 43 مِللِیَرد داللار دَرآمَدِی بوُلِیشِیگَه وَ دارِی اِیشلَب چِیقَه رُوچِی وَ اَوتامابِیل اِیشلَب چِیقَه رُوچِی بِیر نِیچَه کَتتَه شِیرکَتگَه اِیگَه بوُلِیشِیگَه وَ اوُنِی قوُل آستِیدَه 100000دَن آرتِیق اِیشچِیلَر اِیشلَه شِیگَه قَرَمَسدَن وَ دُنیادَه 44 چِی اوُرِیندَگِی بَدَولَت کِیشِی بوُلَه توُرِیب، شِیرکَتلَرِیدَن بِیرِینِینگ اَکسِیَه سِی 50 % گَه توُشِیب کِیتگَه نِی توُفَیلِی اوُزِینِی پایِزدنِی آستِیگَه تَشلَب اوُلدِیرَه دِی، اوُ مَنَه بُو وَضِیعیَتدَه بَدَولَت کِیشِیلَرنِینگ 44 چِی اوُرنِیدَن 96 اوُرِینگَه توُشِیب کِیتَردِی خالاص.
مَنَه بوُ بارَه دَه نَمُونَه لَر جوُدَه کوُپ، اوُندَه شَخصلَر اوُزلَرِینِینگ شادلِیکلَرِینِی دُنیاوِی اوُتکِینچِی اِیشلَرگَه باغلَب آلِیشگَن، اوُلَر بُو اِیشلَرنِی قوُلگَه کِیرِیتِیشگَن پَیتدَه کوُداککَه اوُحشَب اوُزلَرِینِی اوُلدِیرِیشَه دِی یاکِی بوُلمَسَم اَگَر مِیرکِیلگَه اوُحشَب مال- دَولَتلَرِی بِیر مِقدار ناقِیص بوُلِیب قالسَه هَم اوُزلَرِینِی نابوُد قِیلِیب تَشلَه شَه دِی.
اَمّا مُؤمِن شَخص اوُزِینِی شادلِیگِینِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه وَ اَلله تَعالَی نِی وَعدَه لَرِیگَه باغلَه گَن پَیتِیدَه، گوُناهلَردَن پَرهِیز قِیلِیشلِیک هَم اوُنگَه شادلِیک کِیلتِیرَه دِی، اَلله نِی یوُلِیدَه جِهاد قِیلِیشلِیک وَ صِیلَه یِی رَحمنِی بَرقَرار قِیلِیشلِیک هَم اوُنگَه شادلِیک وَ بَخت کِیلتِیرَه دِی،مِهمان کوُتِیب آلِیشلِیک وَ اَلله نِی بَندَه لَرِینِی مُشکِلاتلَرِینِی یِینگِیللَه تِیش وَ اَلله تَعالَی نِی دَستوُرلَرِینِی اِجرا قِیلِیشلِیک هَم اوُنگَه شادلِیک وَ حوُرسَندچِیلِیک کِیلتِیرَه دِی، یَعنِی اوُ خَیرُ النَّاسِ أنفَعَهُم لِلنَّاس، اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمر بَه مَعرُوف وَنَهِی اَز مُنکَر، دَعوَت اِیشلَرِی وَ آدَملَر اوُچُون اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه دَن آلِیب کِیلِیشدَن تارتِیب، اِنسانلَرگَه ماددِی مَنفَعَت یِیتکَه زِیش وَ عُمُوم آدَملَرگَه فایدَه کِیلتِیرَه دِیگَن اِیشلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیشلِیک اوُنِی رُوحِیَه سِینِی شاد وَ حوُرسَند قِیلَه دِی، اوُنِی اوُمِیدِینِی وَ اوُزِیگَه بوُلگَن اِیشانچِینِی یوُقارِیگَه کوُتَه رَه دِی.
حَتَّی شَخص اوُزِینِی آرَستَه توُتِیشلِیگِی وَ اوُزِینِی لِباسلَرِیگَه، تَشقِی کوُرِینِیشِیگَه اِعتِبار بِیرِیشلِیگِی هَم مُؤمِن کِیشِینِی شادلِیگِیگَه شادلِیک قوُشَه دِی، چوُنکِی اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ» (اعراف/31) اِی آدَم بالَه لَرِی، هَر بِیر سَجدَه چاغِیدَه زِینَتلَه نِینگِیز ( یَعنِی تازَه لِباسدَه بوُلِینگِیز) هَمدَه ( هاحلَه گَه نِینگِیزچَه) یِیب – اِیچَه وِیرِینگلَر، فَقَط اِصراف قِیلمَنگلَر. ذاتاً، اوُ اِصراف قِیلگوُچِی کِیمسَه لَرنِی سِیومَس.
مَنَه بُو بارَه دَه نَمُونَه لَر جُودَه کوُپ، اَمّا بُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگَن نوُقطَه شوُکِی، کوُز یاش توُکِیشلِیک اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنِیدَه شادلِیکنِی توُلدِیرُوچِیلَرِیدَن بِیرِی صِیفَتِیدَه،هَمدَه غَم – اَندوُهدَن قوُتوُلِیش وَ غَم – اَندوُهنِی تَنَه دَن چِیقَه رِیب تَشلَش اوُچُون اِینگ فایدَه لِی وَ اِینگ عالِی، طَبِیعِی بِیر چارَه دِیب حِسابلَه نَه دِی.
کوُز یاش توُکِیشلِیک اِنساننِی توُشکِینلِیککَه توُشِیشدَن سَقلَشدَن تَشقَه رِی، اوُ حَکِیم خُداوَند تامانِیدَن اِنعام قِیلِینگَن اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگَن نِعمَتلَردَن بِیرِی سَنَلَه دِی، اوُ اِنساننِی تِینچلَنتِیرِیش اوُچُون اِنسانگَه بِیرِیلگَن اِینگ یَحشِی،اَفضَل واسِیطَه لَردَن بِیرِیدوُر. شوُنگَه اَساسلَنگَن حالدَه کوُز یاش توُکِیشلِیک وَ کوُلِیشلِیک شادلِیکنِی دَوامِی بوُلِیشِیدَه بِیر- بِیرِینِی توُلدِیرُوچِی حِسابلَه نَه دِی. اَلله تَعالَی هَم مَنَه بُو مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگوُنچَه هَم کوُلدِیرَه دِی وَ هَم کوُز یاش توُکتِیرَه دِی: « وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکي». رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم کوُز یاش توُکِیش وَ حَتَّی کِیشِی اوُزِینِی کوُز یاش توُکِیشگَه مَجبُورلَش اوُچُون هَم بِیر قَنچَه تَوصِیَه لَر بِیرگَنلَر.
مَنَه بُو دُنیاوِی حَیاتدَگِی اِنسانلَرنِینگ رُوحِی وَ اِیچکِی سَلامَتلِیکلَرِینِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر تامانِیدَن توُغرِی رِعایَت قِیلِینِیشِی دِیمَکدِیر، اَلبَتَّه مَنَه بُو شادلِیکنِی مُحافِظَت قِیلِیشلِیک وَ غَم – غوُصَّه نِی باشقَه اوُصُولگَه کوُرَه تَنَه دَن چِیقَه رِیب یوُبارِیشلِیک، مُؤمِن بوُلمَه گَن کِیشِیلَر اوُچُون هَم هَذم قِیلِیب بوُلمَیدِیگَن نَرسَه بوُلِیشِی موُمکِین.
(دوامی بار……)