حاضرگی پَیتلرده کافرلرنینگ جوده کوپ بِرادَرلریمیزنی، آپه-سینگیلَّریمیزنی اَسیر قیلیب آلگنیگه گواه بولمیز، مَنه بو کافرلرگه قرشی جهاد مَنه شو دلیلگه کوره هم واجب بوله آلدیمی یا یوقمی؟
جواب: امامی نَوَوی رَحمَه الله ایتدیکی:
لَوْ أَسَرُوا مُسْلِمًا، أَوْ مُسْلِمَيْنِ، فَهَلْ هُوَ كَدُخُولِ دَارِ الْإِسْلَامِ؟ وَجْهَانِ، أَحَدُهُمَا: لَا؛ لِأَنَّ إِزْعَاجَ الْجُنُودِ لِوَاحِدٍ بَعِيدٌ، وَأَصَحُّهُمَا: نَعَمْ؛ لِأَنَّ حُرْمَتَهُ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ الدَّارِ [1]
اگر بیر مسلمان یا کوپگینه مسلمانلرنی اسیر قیلینگن بولسه، بونگه اوحشش ایشلر اسلام دِیاریگه هُجُوم قیلیش و اونگه کیریشگه اوحشیدیمی؟ بو حَقیده ایکّی هیل نَظر بار: مَنه بولرنی بیرینچیسینی ایتیشیچه: یوق، بیر کیشینی دیب اسکرلرنی اَذیَت قیلیش کیرَک ایمس، اما بو نَظرنی اینگ صَحیحی بودیر: البته، چونکه مسلماننی حورمَتی دِیار و مینطقه نی حورمَتی دَن کوپراقدیر.
یعنی اگر بیر مُسلمان کافرلرنی آلدیده اسیر بولادیگن بولسه، حُدّّءِنکه بَرچه مسلمانلرگه قرشی جنگ اعلان قیلیشی یاکی اسلام دِیاریگه حَمله قیلگنی بیلن برابردیر.
منه بو حُصوصده جوده کوپ اولامالر صُحبَت قیلیشگن. اولردَن میسال تریقَه سیده کیلتیرسَک آذ ابن عبدالسلام ایتدی: کافرلرنی قولیده گی مسلمان اسیرلرنی آزاد قیلیش الله گه یقینله شیش اسبابلرینی اینگ یَحشیسیدیر. بعضی اولامالرنی ایتیشیچه ایسه: اگر فقط بیر مسلمان اسیر بولسه،دشمنگه قرشی جنگنی دوام ایتیریشیمیز و برادریمیزنی نجات بیریشیمیز یاکی اولرنی همه سینی نابود قیلیشیمیز لازم. ایندی اگر جوده کوپ مسلمانلر اسیر بوله دیگن بولسه، بو حَقیده قه ندَی تَصَوُّر بولیشی مومکین؟![2]
امامی قرطوبی (671 ه) ایتدیکی: بیزنینگ اولامالرنی ایتیشیچه: حتی اگر بیر دِرهَم هَم قالمگن تَقدیرده هم اسیرلرنی آزاد قیلیش واجب بوله دی……..و اسیرلرنی بَیتول مالدَن آزاد قیلیش واجبراقدیر، اگر بو یولدن آزاد قیلیب بولمیدیگن بولسه، برچه مسلمانلرگه فَرض بوله دی. اگر اولردن فقط بیر کیشی بو ایشنی بوینیگه آلیب حَرَکت قیلسه باشقه لرنی بُوینیدَن ساقِت بوله دی. [3]
عمر ابن حطاب رضی الله عنه نی ایتیشیچه ایسه: راستینی ایتگنده بیر مسلمان کیشینی کافرلرنی قولیدَن قوتقریب آلیش مینی آلدیمده بوتون عَرَب آرالیدَن هَم سُویُوملیراقدیر.
لأَنْ أَسْتَنْقِذَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ أَيْدِي الْكُفَّارِ أَحَبَّ إلَيَّ مِنْ جِزيَرَةِ الْعَرَبِ.[4]
منه بو حکم و فرضلرنی برچه سی الله نی شریعتیدن آلینگن کورستمه لرگه کوره کیلتیریلگن، اولردَن میسال تریقه سیده ایتیلسه، رسول الله صلی الله علیه وسلم ایتدیلر:
مَا أَطْيَبَكِ وَأَطْيَبَ رِيحَكِ، مَا أَعْظَمَكِ وَأَعْظَمَ حُرْمَتَكِ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَحُرْمَةُ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ حُرْمَةً مِنْكِ: مَالِهِ وَدَمِهِ . [5]
ای کعبه! قندَی هَم پاکسَن، قندَی هَم حِیدینگ هُوشبُوی و پاکیزه، قندَی هم عَظمَتگه ایگه سَن، و ایحتیرامینگ قندَی هم بویوکدیر، اما محمدنینگ جانی اونی قولیده بولگن ذاتگه قَسَمکی، الله نی آلدیده گه مؤمِن کیشینی حُورمَتی سینی حُورمَتینگ و ایحترامینگ دَن کتّه راقدیر،یَعنی اونی مالی (حُورمتی) و قانی (حورمتی)/
شوندی بولگچ، مینگ لب دینداش برادرلریمیز، عافیه صدیقیگه اوحشش آپه-سینگیلّریمیزنی امیریکه،حَیتای و باشقه کافرلرنی زِندانلریدَن آزاد قیلینمه گونچه بو کافرلرگه قرشی جِهاد قیلیشیمیز فرضی عَین بولیب قالدی. چونکی مسلمانّی حُورمَتی هر قندی یر، دیارنی حورمتیدن یوقاری توره دی، بو یرلرگه کافرلرنی باستیریب کیریشی، قول چوزیشی بیلن ایسه همه گه فرضی عینگه ایله نه دی.
[1] نووی، روضة الطّالبين 7/ 418 / روضة الطالبين (10/216)
[2] أحكام الجهاد وفضائله (ص97) / وإنقاذ أسرى المسلمين من أيدي الكفار من أفضل القربات، وقد قال بعض العلماء: إذا أسروا مسلمًا واحدًا وجب علينا أن نواظب على قتالهم حتى نخلصه أو نبيدهم، فما الظن إذا أسروا خلقًا كثيرًا من المسلمين؟!
[3] الجامع لأحكام القرآن (2/23) / قال علماؤنا : فداء الأسارى واجب وإن لم يبق درهم واحد.!… ويجب فك الأسارى من بيت المال ، فإن لم يكن فهو فرض على كافة المسلمين ، ومن قام به منهم أسقط الفرض عن الباقين.
[4] مُصنف ابن أبي شيبة (12/418)
[5] سنن ابن ماجه ۴۰۶۷
