مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(16- قیسم)
بِیزلَر اوُتگن تَرِیخ دَوامِیدَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکُومَتلَرنِینگ بَتتَرراغِینِی جوُدَه کوُپ اوُچرَتگنمِیز وَ حاضِردَه هَم اوُلَر مَوجُود. سِیزلَرگه بِیر نَمُونَه نِی تَعرِیفلَب بِیرسَم قِیزِیقَرلِی بوُلسَه کِیرَک: نَقل قِیلِینِیشِیچَه، مَهدِی عَبّاسِینِی دَورِیدَه صَحرائِی بِیر کِیشِی پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلِیب چِیقَه دِی. اوُنِی اوُشلَب خَلِیفَه نِی آلدِیگه آلِیب کِیلِیشَه دِی. مَهدِی اَیتَه دِیکِی: سِین پَیغَمبَرمِیسَن؟ حَه ،- دِییدِی صَحرائِی کِیشِی. مَهدِی سوُرَیدِیکِی: کِیملَرگه جوُنَه تِیلدِینگ؟! شوُندَه اوُ کِیشِی جَواب بِیرَه دِیکِی: سِیزلَر مِینِی بِیرار کِیمسَه تامانگه جوُنَه تِیلِیشِیمگه قوُیدِینگلَرمِی؟ اِیرتَه لَب جوُنَه تِیلدِیم عَصردَه اِیسَه اوُشلَب آلِیب کِیلِیشدِی!
اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر بوُندَی رَوِیشلَر بِیلَن جُودَه کوُپ مُنکَر اِیشلَرنِی آلدِینِی آلِیشگه قادِر. اَمّا سِکوُلارِیزم دِینِیگه وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرگه اوُحشَه گن کافِر حُکوُمَتلَرچِی؟ اَگر سِیز خُدالِیکنِی اِدَّعا قِیلسَنگِیز هَم اوُلَرنِی اِیشِی یوُق، بَلکِی بَیان وَ عَقِیدَه آزادلِیگِی، شَخصِی آزادلِیکلَر وَ باشقَه لَر نامِی آستِیدَه سِیزلَرگه یوُل آچِیب بِیرِیشَه دِی. بِیر مُسُلمان کِیشِی اوُچُون قوُیِیدَگِی نَرسَه لَر نِهایَتدَه ضَرُور، اوُ قَیسِی سِیستِیمَه اوُنِی آلدِینگه آلِیب بارِیشِینِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتگه، واحِد اوُمَّتگه،واحِد جَماعَتگه یَقِینلَشتِیرِیشِینِی وَ قَیسِینِیسِی اِیسَه اوُندَن اوُزاقلَشتِیرِیشِینِی یَحشِی بِیلِیشِی وَ تَشخِیص بِیرَه آلِیشِی کِیرَک.
مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتگه تِیگِیشلِی بوُلگن وَ مُسُلمانلَرنِینگ بِیردَملِیگِینِی مِخافِظَت قِیلَه دِیگن نوُقطَه لَردَن یَنَه بِیرِی، بَعضِی بِیر حالَتلَردَه ضَعِیف اَمّا صالِح اَمِیر وَ رَهبَر بِیلَن کوُچلِی، لِیکِن فاجِر اَمِیر وَ رَهبَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُسُلمانلَر قَیسِینِیسِینِی حِمایَه قِیلِیش بارَه سِیدَه اوُیلَه نِیب قالِیشَه دِی؟ اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر کوُچلِی، اَمّا فاجِر اَمِیرگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشگه بوُیُورَه دِی وَ اَیتَه دِیلَرکِی: “اَمّا فاجِر کِیشِینِی قُوَّتِی مُسُلمانلَر اوُچُون وَ فاجِرلِیگِی اوُزِینِی نَفسِی اوُچُوندُور، صالِح کِیشِینِی ضَعِیفلِیگِی مُسُلمانلَر اوُچُون صالِحلِیگِی اِیسَه اوُزِینِی نَفسِی اوُچُوندِیر، دِیمَک فاجِر اَمّا کوُچلِی اَمِیر بِیلَن جَنگ قِیلِینَه دِی، پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: «وَإِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر» [1] ” اَلله تَعالَی مَنَه بوُ دِینگه فاجِر کِیشِینِی واسِیطَه سِیدَه هَم نُصرَت بِیرَه دِی.” شُو یِیردَه عَبدُالله اِبنِ زُبَیر بِیلَن بَنِی اوُمَیَّه نِینگ کوُچلِی فاجِر حاکِمِینِی اوُرتَه سِیدَگِی جَنگدَه اوُ یِیردَه مَوجُود بوُلگن اَنَه اوُشَنچَه بُویوُک صَحابَه لَر، مُسُلمان جَمِیعیَتِینِینگ عُمُومِی مَنفَعَتِی سَبَبلِی، نِیمَه اوُچُون ضَعِیف صالِح عَبدُ الله اِبنِ زُبَیرنِی طَرَفِینِی آلِیشمَه گن اِیدِی، دِییِیشِیمِیز موُمکِین؟ چوُنکِی بوُ یِیردَه بَنِی اوُمَیَّه نِینگ کوُچلِی فاجِر حاکِمِینِی مَنفَعَتِی حوُددِی شُو اِضطِرارِی حالَتدَه عُمُوم مُسُلمانلَر فایدَه سِیگه ، اَمّا فاجِرلِیگِی اوُنِی اوُزِیگه یِیتَه دِی.
اِضطِرارِی حالَتلَردَه اوُلَمالَر اِیشارَه قِیلگن یَنَه بِیر مَسَلَه شوُکِی، اَگر اِیککِی اَمِیر یا اِیککِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی هَر اِیککاوِی بِیر هِیل سَطحدَه بوُلسَه وَ اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگ صادِر بوُلسَه وَ اوُلَرنِی بِیرِی اِیککِینچِیسِینِی اوُستِیدَن کوُچ بِیلَن غالِب بوُلسَه، کوُچ وَ اَسلَحَه بِیلَن غالِب بوُلگه نِی مُسُلمانلَرنِی حاکِمِی وَ اَمِیرِی بوُلِیشگه حَقلِی وَ اوُنگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش توُغرِی دِیب حِسابلَنمَیدِی.
حَه، اَگر هَر اِیککاوِینِی کَیفِیَتِی بِیر هِیل بوُلسَه، بِیز قُدرَت وَ اَسلَحَه بِیلَن حاکِمِیَتنِی قوُلگه کِیرِیتگه نِی حاکِم بوُلَه دِی، دِییمِیز، باشقَه شَخص قِیام قِیلگن تَقدِیردَه هَم اوُندَن کوُرَه یَحشِیراق بوُلَه آلمَیدِی، چوُنکِی اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی هَم بِیر هِیل سَطحدَه جایلَشگن، شوُنِینگ اوُچوُن هَم اوُنگه قَرشِی باشقَه سِینِی قِیام قِیلِیشِی ناتوُغرِی سَنَلَه دِی، اَگر بِیر هِیل بوُلگن بِیر قَنچَه گوُرُوهلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگ وُجُودگه کِیلَه دِیگن بُولسَه – اوُرتَه دَه مُسُلمانلَرنِی قانِی بِیکارگه توُکِیلِیشِینِی، تَفَرُّق مُصِیبَتِینِی وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون – هَمَّه نِی اوُستِیدَن کوُچ وَ اَسلَحَه یاردَمِیدَه قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتگه نِی وَ تَرتِیبنِی بَرقَرار قِیلگه نِی حاکِمِیَتگه اِیگه بوُلَه دِی وَ اوُ باشقَه لَردَن یَحشِیراق حِسابلَه نَه دِی، چُونکِی باشقَه لَرنِی کَیفِیَتِی هَم اوُ بِیلَن بِیر هِیل سَطحدَه، بُولِیب هَم قالگنلَرِی اوُندَن مَغلوُب بوُلِیشدِی؛ شوُ سَبَبلِی هَم مَنَه بُو حاکِمگه قَرشِی جَنگنِی وَ اوُنِی اوُرنِیگه باشقَه سِینِی کِیلتِیرِیشنِی حِمایَه قِیلَه آلمَیمِیز.
اِبنِ حَجَر عَسقَلانِی رَحِمَهُ الله فَتحُ البارِیدَه اَیتَه دِیکِی: “فُقَها مُتَغَلِّی سُلطانگه اِیرگه شِیش ( غَلَبَه وَ قِیلِیچ بِیلَن سُلطان بوُلگن کِیشِی) وَ اوُ بِیلَن بِیرگه جِهاد قِیلِیش وَ اوُنگه اِطاعَت قِیلِیش، اوُنگه قَرشِی چِیقِیشدَن کوُرَه یَحشِیراقدوُر؛ زِیرا بوُندَن باشقَه اِیشنِی قِیلِینسَه قان توُکِیلِیشِیگه وَ فِتنَه گه سَبَب بوُلَه دِی.” [2]
اِمامِ اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحمَةُ الله عَلَیهِ اَیتَه دِیکِی: : اَگر بِیر کِیشِی قِیلِیچ بِیلَن (کوُچ وَ قُدرَت بِیلَن) غَلَبَه قِیلگن وَ خَلِیفَه بوُلسَه وَ اَمِیرَ المُؤمِنِین دِیب ناملَنسَه، اَلله گه اِیمان کِیلتِیرگن هَر قَندَی کِیشِی اَنَه اوُشَه اَمِیرَ المُؤمِنِیننِی ( اَگرچِی قِیلِیچ بِیلَن اَمِیرَ المُؤمِنِین بوُلگن بوُلسَه هَم) – عادِل یا سِیتَمکار بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر- تَن آلمَسدَن بوُ دُنیادَن اوُتِیب کِیتِیشِی حَلال اِیمَس. [3]
اِمامِی حَنبَلنِی سوُزِی آرقَه لِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَدِیثلَرِینِی یَنَدَه یَحشِیراق توُشوُنِیب یِیتِیشِیمِیز موُمکِین، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی: «مَنْ مَاتَ لا بَيْعَةَ عَلَيْهِ مَاتَ مَوْتَةَ جَاهِلِيَّةٍ » [4] یا «مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لا حُجَّةَ لَهُ “. قَالَ:” وَمَنْ مَاتَ وَلَيْسَ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ مَاتَ مَيْتَةً جَاهِلِيَّةً» . [5] بوُیسِینِیشدَن قوُلِینِی تارتگن کِیمسَه ( یَعنِی اوُزِینِی بَیعَتِینِی بوُزگن) قِیامَت کوُنِی خُداوَندگه رُوبَرُو بوُلگن پَیتِیدَه؛ عَمَلِیگه دَلِیل کِیلتِیرَه آلمَیدِی وَ شُونِینگدِیک بَیعَت قِیلمَه گن حالِیدَه اوُلگن کِیمسَه؛ جاهِلِیَت اوُلِیمِی بِیلَن اوُلِیبدِی.
(دوامی بار…….)
[1] (سنن دارمی ـ باب : «ان الله يؤيد هذا الدين بالرجل الفاجر» ـ صحفه ۳۱۴ ـ شماره ۲۵۱۷
[2] شرح النووى جلد ۱۲ ص۲۲۹
[3] اصول السنه-امام احمد- المعتمدا في أصول الدين ص ۲۳۸- الأحكام السلطانية لأبي يعلى صفحه۲۰ -طبقات الحنابلة لأبييعلى (جلد ۱ ص ۲۴۱-۲۴۶)- في اعتقاد أهل السنة- اللالكائي جلد۱ صفحه۱۶۰
[4] مسلم في صحيحه (1851)
[5] رواه مسلم