مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(17-قیسم)
چوُنکِی عَرَب جاهِلِیَتِیدَه سَمع وَ طاعَه قِیلِینَه دِیگن واحِد رَهبَرگه اِیگه بوُلِیشگن اِیمَس، کِیمکِی عادِل یا سِیتَمکار اِمامگه بَیعَت بِیرمَه گن حالدَه اوُلسَه، اِطاعَت قِیلمَسلِیک وَ بوُیرُوق وَحدَتِی اَساسِیدَه حَرَکَت قِیلِیشدَه وَ دَستوُر وَحدَتِیدَه جاهِل عَرَبلَرگه اوُحشَب قالگن بوُلَه دِی.
بوُ یِیردَگِی قِیزِیقَرلِی بِیر نوُقطَه شوُکِی، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم بَیان قِیلَه دِیلَرکِی، اَگر سِیزلَر مُسُلمان سُلطاندَن سِیزلَرنِی نَزدِینگِیزدَه یامان بُولگن نَرسَه نِی کوُرسَنگِیز،بوُ اوُنگه بِیرِیلگن بَیعَتدَن اوُزاقلَه شِیشِینگِیزگه وَ اوُندَن جُودا بُولِیشِینگِیزگه بائِث بوُلمَسلِیگِی کِیرَک: مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْرًا ، فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلَّا مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً [1] حوُددِی شُو یِیردَه نِیمَه اوُچوُن حَسَن وَ حُسَین رَضِیَ الله عَنهُماگه اوُحشَه گن بوُیُوک کِیشِیلَر مُعاوِیَه دِیک شاهگه بَیعَت بِیرگنلِیکلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز، اَصلِیدَه اِیسَه مُعاوِیَه نِی اوُزِی نَه عَلِیگه بَیعَت بِیرگن اِیدِی وَ نَه حَسَن اِبنِ عَلِیگه، بوُلِیب هَم اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی مُسُلمانلَرنِی حَق خَلِیفَه سِی حِسابلَنگن وَ اوُ باغِی بوُلگن. بُو یِیردَه حَسَن وَ حُسَین رَضِیَ الله عَنهُما مُعاوِیَه نِی وَ اوُنِی اَطرافِیدَگِی مِینگلَب کِیشِیلَرنِی جِنایَتلَرِی بِیلَن اِیشلَرِی بوُلگن اِیمَس، بَلکِی اوُلَر اوُچُون اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی توُغرِی یوُلدَه حَرَکَت قِیلِیشلَرِی مُهِم بوُلگن اِیدِی.
مَنَه بُو رِوایَتلَرنِی هَمَّه سِی جَماعَت مَوجُود بوُلگن وَ بُو جَماعَت واحِد اَمِیرگه اِیگه بوُلگن زَمانگه تِیگِیشلِیدوُر، اِیندِی اَگر شوُندَی جَماعَت وَ شوُندَی اَمِیر مَوجُود بوُلمَیدِیگن بوُلسَه وَ تَفَرُّق حاکِم بوُلِیب آلگن تَقدِیردَه، حُذَیفَه نِی رِوایَتِی بوُیِیچَه: تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلَا إِمَامٌ قَالَ فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَكُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ. [2] بوُندَی وَضِیعیَتدَه اِینگ یَحشِی تَنلاو بَرچَه تَرقاق فِرقَه لَردَن چِیتلَه نِیش بوُلِیشِی موُمکِین، عادَتدَه فِرقَه یِی ناجِیَه مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی، «لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ”.» [3] و « “لَنْ يَبْرَحَ هَذَا الدِّينُ قَائِمًا يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ» [4] وَ سِکوُلارِیستلَرنِینگ مُسُلمانلَر اوُستِیگه یوُکلَب قوُیگن دائِمِی جَنگلَرِینِی بَرابَرِیدَه : وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَکُمْ حَتَّي يَرُدُّوکُمْ عَنْ دينِکُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا(بقره/217) مَنَه بوُندَی اوُرِین یِیر یوُزِیدَه شَخص فِرقَه یِی ناجِیَه تامانگه هِجرَت قِیلِیشگه قادِر بوُلمَیدِیگن وَ توُرلِی- هِیل فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه قالِیب کِیتگن بَعضِی مَکانلَرگه گِینَه تِیگِیشلِی بوُلِیشِی موُمکِین. چوُنکِی سِکوُلارِیستلَر قِیامَت کوُنِیگه چَه بِیزلَر بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلِیشَه دِی، لِیکِن مُسُلمانلَرنِینگ طائِفَه سِی هَم قِیامَت کوُنِیگه چَه آشکارَه اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی هَمَّه تَنِیدِی وَ اوُلَر حَقنِی اوُستِیدَه بوُلِیشَه دِی.
نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلدَن بای بِیرِیلگه نِی سَبَبلِی وُجُودگه کِیلگن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش بارَه سِیدَه وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِیگه بِنائاً آلِیب بارِیلَه دِیگن مَنَه بُو حُکوُمَت قَیتَه دَن قوُلگه کِیرِیتِیلگوُنِیچَه،
«ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی مَوجوُدلِیگِیدَن چِیتلَه نِیب بوُلمَیدِیگن نَرسَه، شوُنِینگ اوُچُون هَم هَمَّه گه تَنِیش بوُلگن تَرِیخِی نَمُونَه لَرنِی مَعلوُم مِقداردَه کوُرِیب چِیقِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی؛ بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِیر مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز، جاهِل بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِی وَ هَمراهلَرِی اوُچُون اوُیلَب تاپِیشگن وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُشمَنلَرِی هَم اوُنِی یَنَدَه یایِیب تَرقَه تَیاتگن چِیکلاولَردَن وَ مُوَفَّقِیَتسِیزلِیککَه بائِث بوُلَه دِیگن تَنگلِیکدَن نااوُمِید بوُلِیشدَن، تَفَرُّقدَن اَلله بِیزلَرنِی آلِیب چِیقِیب کِیتِیشِینِی اوُمِید قِیلَه مِیز. اِنشاءَالله.
بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ شَرِیعَتنِی مَقصَدلَریِدَن وَ هَدَفلَرِیدَن آگاه بوُلمَه گنلِیکلَرِی وَ مُسُلمانلَرنِی تَریِخِیدَن آگاه اِیمَسلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُزلَرِی اوُچُون اوُیلَب تاپِیشگن چِیکلاولَر بائِث، اوُزلَرِینِی فِکرلَش دائِرَه لَرِینِی نِهایَتدَه چِیگه رَه لَب، تار قِیلِیب آلِیشگن،باشقَه بِیر تاماندَن اِیسَه اوُلَر تَفَرُّقنِی یَنَدَه کوُپَه یِیشِیگه وَ اَهلِی قِبلَه نِی یَنَه کوُپراق سُوستلَه شِیشِیگه وَ مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه نااوُمِیدلِیکنِی تَرقَه لِیشِیگه سَبَب بوُلِیشگن.
شُونِینگدِیک اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک، مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرنِینگ آچِیق خَطالَرِیدَن یَنَه بِیرِی، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلَه شِیدَن سُونگ اِضطِرارِی حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشدوُر. بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو مِعزانسِیز بِرادَرلَرِیمِیز، اِسلام تَرِیخِیدَگِی صالِح بُویُوک کِیشِیلَرگه قَرَمَه – قَرشِی رَوِیشدَه، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنلَرِیچَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَردَن بِیر فُرصَت صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشنِی اوُرنِیگه ،کِینَه وَ نَفرَت، هَمدَه عَدالَتنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیش سَبَبلِی، بُو حُکوُمَتلَرگه نِسبَتاً بِیر تَحدِید، خَطَر دِیب قَرَشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُشمَنلَرِی هَم دِین فُرُوشلَرنِی وَ اوُلَمایِی سُوء وَالرُّوَیبِضَه نِی توُرلِی- هِیل کَنَللَرِی آرقَه لِی بُو کِینَه نِی یَنَدَه کِینگیتِیرِیشَه دِی وَ نَتِیجَه دَه اِیسَه مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِی هاحلَه گن جایلَرِیگه تارتِیب آلِیب کِیتِیشَه دِی.
اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَرگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش بارَه سِیدَگِی بَحثِیمِیزنِی یَنَدَه توُشوُنَرلِیراق بوُلِیشِی اوُچُون بَرچَه مُسُلمان تَرِیخچِیلَرِی وَ حَتَّی کافِرلَر بُو واقِیعَه لَرنِی صِحَتِی بارَسِیدَه شُبهَه قِیلمَیدِیگن وَ بَرچَه تَرِیخچِیلَر اِتِّفاقلِی نَظَرگه اِیگه بوُلگن مِثاللَرنِی ذِکر قِیلِیب اوُتِیشنِی لازِم تاپدِیم. صَلاحِ الدِّین وَ مِصردَگِی اِسمائِلِیلَرنِی حُکوُمَتِی وَ آلِ بُویَه وَ عَبّاسِیلَر حَقِیدَه سوُز باشلَیمِیز وَ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن عُثمانِیلَرگه یِیتِیب بارَه مِیز.
(دوامی بار…….)
[1] متفق علیه
[2] متفق علیه
[3] مسلم (1923)
[4] مسلم (1922)