مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(48- قیسم)
بِیزلَرنِینگ وَظِیفَه مِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی ستراتِیگِیَه سِی وَ تَکتِیکَه سِینِی بَیان قِیلِیشدوُر، اِیندِی بوُندَی قانوُن وَ سُنَّتلَرگه تابِع بوُلِیش یا بوُلمَسلِیک شَخصلَرنِی اوُزِیگه باغلِیق، بِیز اوُلَرنِی قِیامَتِیدَگِی وَکِیلِی هَم اِیمَسمِیز وَ اوُلَرنِی قَلبِینِی بِیلِیش هَم قوُلِیمِیزدَن کِیلمَیدِی: وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ (یونس/108) و « لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ »(انعام/66)
شوُنگه قَرَمَسدَن رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ، رَجُلًافَاجِرًا، يَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ لَايَرْعَوِي إِلَى شَيْءٍ مِنْهُ. “قُرآن” نِی اوُقِیدِیگن، اَمّا فاجِر شَخصلَر، اِینگ یامان اِنسانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی.
چوُنکِی اَلله نِی رِضاسِی وَ اِنسانلَرنِی آزادلِیگِی، سَعادَتِی « يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ »( رعد/ 11) گه باغلَنگن وُ حُوددِی پَروَرِیش قِیلِینگن پِیللَه قوُرتِیگه اوُحشَب عاقِبَتِینِی اوُیلَب اوُتِیرمَسدَن اوُنگه عادَت قِیلگن، اوُرگنگن شَخصلَر، اَحزابلَر، جَماعَتلَر، گوُروُهلَر اوُزِیگه قَرَملِیک، حوُدبِینلِیک وَ آلدِیندَن حُکم قِیلِیشدِیک خَطَرلِی قوُرغاندَن اوُزلَرِینِی نَجات بِیرِیشلَرِی لازِم وَ بوُتوُن اِعتِبارلَرِی وَ دِققَتلَرِینِی هَمَّه قَبوُل قِیلَه دِیگن رَهبَرِیَتنِی یَنگِیدَن قَیتِیشِیگه یَعنِی نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت وَ واحِد اوُلِی الاَمر شُوراسِی، واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَتگه قَرَه تِیشلَرِی کِیرَک.
سابِقوُنَ الاَوَّلوُننِینگ مَنَه بُو جَماعَتلَرنِی مُخافِظَت قِیلِیش بارَه سِیدَگِی اِینگ کوُزگه کوُرِینگن صِیفَتلَرِیدَن بِیرِی شوُ اِیدِیکِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی بِیردَملِیگِی وَ وَحدَتِینِی اوُزِیگه خاص سِیزگِیرلِیک بِیلَن مُخافِظَت قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر حَتَّی اوُزلَرِیگه تَفرَقَه گه آلِیب بارُوچِی فِکرلَرگه سَبَب بوُلَه دِیگن وَسوَسَه لَرگه هَم یوُل بِیرِیشمَیدِی، اوُلَرنِینگ مُسُلمانلَرگه نِسبَتاً کوُز- قَرَشلَرِی حُسنِ ظَنگه اَساسلَنگن. اوُلَر اِسلامِی حُکوُمَتنِی پَناهِیدَگِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی اَساسِیدَه وُجُودگه کِیلگن مُسُلمانلَرنِینگ جَماعَتِیدَن هِیچ کِیمنِی آسانلِیک بِیلَن چِیقَه رِیب بُویارِیشمَیدِی وَ اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی هَم مَنَه بوُندَی جَماعَتلَردَن ذَرَّه چَه اوُزاقلَه شِیشمَیدِی. چوُنکِی اوُلَر اِیشانچ بِیلَن قوُیِیدَگِیلَرنِی دَرک قِیلگن اِیدِیلَر: انه مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ[1] کِیمکِی جَماعَتدَن بِیر قَرِیچ اوُزاقلَشِیب اوُلسَه، جاهِلانَه اوُلگن بوُلَه دِی. جَماعَتدَن بُو رَوِیش بِیلَن چِیقِیشلِیک هَم، اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ اوُنِی واحِد اِجماعسِینِی اِطاعَتِیدَن چِیقِیشلِیک وَ مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه تَفَرُّقنِی اِیجاد قِیلِیشلِیک وَ مُسُلمانلَرنِی، مُؤمِنلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگنِی وَ اوُرُوشنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش وَ نِهایَتدَه اِیشنِی جاهِلِی جَنگلَرگه چَه آلِیب بارِیش حِسابلَه نَه دِی، بُو یِیردَه شَخصنِی اِیمانِینِی هَم حُورمَت قِیلِینمَیدِی وَ اَلله گه سَمِعنا وَ اَطَعنا بوُیِیچَه مُسُلمانلَرنِی قانوُنِی، مالِینِی، نامُوسِینِی حِفظ قِیلِیش وَ باشقَه شَرعِی اِیشلَر بارَه سِیدَگِی اَلله گه بِیرِیلگن عَهدگه وَ پَیمانگه هَم رِعایَت قِیلِینمَیدِی وَ بوُنِی عاقِبَتِیدَه کوُر- کوُرانَه، عَقلنِی اِیشلَه تِیش وَ شَرعِی صَحِیح دَرک بِیلَن آلِیب بارِیلمَه گن، مِللَتچِیلِیککَه وَ قَومپَرَستلِیککَه، نَفرَتگه، جاهِلِیَتگه اَساسلَنگن جَنگلَر وُجُودگه کِیلَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه یِیللَر دَوامِیدَه مَنَه بوُندَی کوُر- کوُرانَه جَنگلَرگه گوُواه بوُلَه مِیز: وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ .[2] کِیمکِی کُور- کوُرانَه جَنگنِی بَیراغِی آستِیدَه جَنگ قِیلسَه وَ قَومپَرَستلِیک اوُچُون غَضَبلَنسَه وَ اوُنگه دَعوَت قِیلسَه وَ اوُنگه یاردَم بِیرسَه وَ شوُ یوُلدَه اوُلدِیرِیلسَه، اوُ جاهِلِی اوُلِیم بِیلَن کِیتِیبدِی.
حوُپ، اِیندِی بِیز اوُرتَه دَه مُسُلمانلَرنِی واحِد جَماعَتِیگه اِیگه اِیمَسمِیز، بَلکِی یوُزلَب وَ حَتَّی مِینگلَب رَنگا- رَنگ،هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرِیمِیز بار. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی واحِد اِجماعگه اِیگه اِیمَسمِیز. وَ مَنَه بُو واحِد اِجماع هَم واحِد اوُمَّتدَن وَ واحِد اوُمَّت هَم واحِد اوُلِی الاَمر شُوراسِیدَن وُجُودگه کِیلَه دِی، مَنَه بُو شُورانِی اوُزِی هَم نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُتوُقلَرِیدَن بِیرِی سَنَلَه دِی.
دِیمَک مَنَه بُو یوُزلَب هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرنِینگ مَوجُودلِیگِی شَرعِی اَساسگه اِیگه اِیمَس وَ هِیچ کِیم اوُزِینِی جَماعَتِیدَن چِیققَن کِیشِیلَرنِی حَدِیثدَگِی عاقِبَتگه شامِل قِیلَه آلمَیدِی. بَلکِی مَنَه بُو تَرقاق جَماعَتلَر اِضطِرارِی حالَتدَه مُجاهِدلَر شوُراسِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش تامان حَرَکَت قِیلِیش اوُچُون تَنها اَبزار حِسابلَه نَه دِی. بوُلَرنِینگ هَمَّه سِی واحِد اِجماعگه وَ واحِد جَماعَتگه یِیتِیش اوُچُون اَبزار وَ وَاسِیطَه دُور. نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَن کِیلِیب چِیققَن واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی مَخصُولاتِی بوُلمِیش مَنَه بوُندَی واحِد اِجماعگه یِیتگن پَیتِیمِیزدَه، دَرحَقِیقَت واحِد جَماعَتگه هَم یِیتگن بوُلَه مِیز. بُو حالَتادَه رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سوُزلَرِیگه کوُرَه: مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا حُجَّةَ لَهُ. [3]
آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک،جَماعَت بارَه سِیدَگِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِینگ مَنَه بُو دَستوُرِینِی تَطبِیق قِیلِیشلِیکنِی، فَقَط وَ فَقَط مُسُلمانلَرنِینگ واحِد جَماعَتِی شَکللَنگن صُورَتدَه گِینَه اِمکانِی بوُلَه دِی حالاص، اوُنِینگ اِینگ عالِی شَکلِی اِیسَه دارُ الاِسلامدَه وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَه یاکِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتدَه اوُزِینِی کوُرسَه تَه دِی، مَنَه بُو مَنظوُرنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنِیمِیزچَه اِضطِرارِی حالَتدَه فَقَط کَتتَه راق جَماعَتلَر وَ جَماعَتلَرنِی شوُراسِی شَرعِی اَساسگه اِیگه بوُلَه آلَه دِی، اَمّا بوُنِی تِیسکَه رِیسِی موُمکِین اِیمَس.
(دوامی بار…….)
[1]متفق عليه عن ابن عباس
[2]صحيح مسلم كتاب الإمارة (54/ رقم الحديث 1848 )
[3]صحيح مسلم – الإمارة (1851) مسند أحمد – مسند المكثرين من الصحابة (2/70)