مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(73- قیسم)
حوُپ، مَنَه بُو شَرعِی کوُز- قَرَش بِیلَن حاضِرگِی مَوجُود وَضِیعیَتدَه،اَگرچِی بِیزلَر اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه اِیگه بوُلسَک هَم یا بُو نِعمَتدَن مَحرُوم بُولسَک هَم، هَر اِیککِی حالَتدَه هَم مَنَه بُو اِیککِی اَبزارنِینگ حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی شوُرانِی اِیچِیدَه، قِممَتلِی بِیر تَرِیخِی تَجرِیبَه صِیفَتِیدَه،عَمَلِی اَهَمِیَت بِیرِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی، وَ بُوندَن تَشقَرِی رَهبَرِیَتنِی قوُللَب – قُوَّتلَشنِی یانِیدَه اوُچتَه لِیک اَبزارلَرنِی یوُلِی آرقَه لِی آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ مُقَدَّماتلَرِی وَ آلدِی اِیختِیاجلَرِیدَن بِیرِی صِیفَتِیدَه “شوُراوِی اِرادَه نِی” تَعمِینلَش لَوازِملَرِیدَن بِیرِی حِسابلَنگن نَرسَه، اوُزلَرِینِینگ شَخصِی اِیشلَرِی بوُیِیچَه اِسلامِی تَفسِیرلَر وَ مَذهَبلَرنِینگ “گوُرُوهنِی اِیچِیدَگِی اِستِقلالِی” بوُلَه دِی.
واحِد اِجماعنِی وَ واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشگوُنِیچَه، مُسُلمانلَر اوُزلَرِینِینگ مَذهَبِی، تَفسِیرِی یوُللَرِیدَه اوُزلَرِی چِیگرَه لَنگن فِکرِی اِستِقلالگه سُویَه نِیشلَرِی، اِسلامِی حَرَکَتنِینگ مُهِم مَسَلَه لَرِیدَن حِسابلَه نَه دِی. اِسلامِی دِیندَگِی بَرچَه تَفسِیرِی وَ فِقهِی یوُنَه لِیشلَرنِینگ اِستِقلالِی زَمانَت قِیلِینگن پَیتدَه گِینَه، هَر قَندَی فِرقَه وَ مَذهَب وَ گوُرُوه یا حِزب، اِتِّحاد یوُلِیدَه اِسلامِی توُفانلِی حَرَکَتگه یاردَم بِیرَه دِی وَ اَلله نِینگ وَعدَه لَرِی رُویابگه چِیقِیشِی وَ نُصرَت،غَلَبَه نازِیل بوُلِیشِینِی تِیزلَشتِیرَه دِی.
شُورانِی چارچُوپِی بُویِیچَه فِکردَگِی اِستِقلال وَ بَیاندَگِی آزادلِیک وَ “شوُراوِی اِرادَه نِی” حِفظ قِیلِیشلِیک، هَر بِیر اِسلامِی یوُنَه لِیشلَرنِینگ حوُرمَت قِیلِینَه دِیگن وَ دَخلسِیز حَققِی حِسابلَه نَه دِی، بوُنگه توُسقِینلِیک قِیلِیشگه هِیچ کِیمنِینگ حَققِی یوُق. هَر بِیر تَفسِیر اوُزِینِی اوُلوُشِیگه کوُرَه باشقَه اِسلامِی تَفسِیرلَرنِینگ اِستِقلالِینِی حوُرمَت قِیلِیشِی، اوُنِینگ وَظِیفَه سِیدوُر. شوُرانِی چارچوُپِیدَگِی فِکرگه اِیگه بوُلگن اِستِقلالنِی وَ بَیاندَگِی آزادلِیکنِی حوُرمَت قِیلِیشلِیک، مُسُلمانلَرنِینگ بِیردَملِیگِیدَگِی “شوُراوِی اِرادَه نِی” مُقَدَّم وَ اَساسِی شَرطلَرِیدَن وَ اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی هَمکارلِیک سَنَلَه دِی، بِرادَر تَفسِیرلَرنِی آرَه سِیدَگِی بِیردَملِیک وَ هَمکارلِیک اِیشِی، شوُندَی حالَتدَه حَقِیقَتاً اِیختِیارِی، دائِمِی وَ صَمِیمِی بوُلَه آلَه دِیکِی، اوُندَه بَرچَه تَفسِیرلَر وَ مَذهَبِی یوُنَه لِیشلَر اوُزَرا بِیر- بِیرلَرِینِینگ اِستِقلالِینِی رِعایَت قِیلِیشِی کِیرَک. اَگر مَنَه بُو اَساسِی اَصلنِی آیاق- آستِی قِیلِینَه دِیگن بوُلسَه، بِرادَر تَفسِیرلَرنِی اوُرتَه سِیدَه زِدِّیَتلِی مُعَمّالَر وُجُودگه کِیلَه دِی. نَتِیجَه دَه اِیسَه اِسلامِی حَرَکَتنِینگ “شوُراوِی اِرادَه سِی” وَ بِیردَملِیگِی نابوُد بوُلَه دِی وَ اوُچ اَبزار وَ اوُچ کَنَل حِسابلَنمِیش نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَن یاکِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتدَن یاکِی مُجاهِدلَر شوُراسِینِینگ مَجلِیسِیدَن بوُلگن آلدِینگه سَرِی حَرَکَت قِیلَیاتگن اِسلامِی اوُیغانِیش حَرَکَتِینِی یوُلِیدَه جِددِی مُشکِلاتلَر توُغِیلَه دِی.
حاضِرگِی بِیزلَر یَشَب توُرگن یِیللَردَه وَ بوُ بَندَن آلدِین اوُتگن بِیر نِیچَه یِیل مابَینِیدَه یاکِی آخِیرگِی اوُتگن عَصردَه دِیسَک هَم توُغرِی بوُلَه دِی، اِسلامِی حَرَکَتلَردَه اِسلامِی تَفسِیرلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مَنَه بُو اَصلنِی آیاق- آستِی قِیلِیندِی. شُو سَبَبلِی هَم اِسلامِی مِللَتلَراَرا، حَتَّی مِنطَقَه وِی حَرَکَتلَردَه زِیدِّیَتلِی مُعَمّالَر ظاهِر بوُلدِی وَ بِرادَر فِرقَه لَر وَ تَفسِیرلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَه بِیردَملِیکنِی رُویابگه چِیقَه رِیش یوُلِیدَه جِددِی توُسِیقلَر وُجُودگه کِیلدِی، “شوُراوِی اِرادَه نِی” وَ اِسلامِی اِضطِرارِی حُکوُمَتنِی وَ یاکِی مُجاهِدلَر شوُراسِینِی مَجلِیسِینِی کَنَللَرِی وَ اَبزارلَرِینِی اِنکار قِیلِیب بُولمَیدِیگن اِیچکِی وَ تَشقِی خَطَرلَرنِی قَرشِیسِیدَه ضَعِیف،ناتَوان وَ حَتَّی سوُست وَ اُبُوهَتسِیز قِیلِیب قوُیدِی، هَمدَه دُشمَننِی مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِیگه نِسبَتاً تَجاوُزلَرِی وَ جِنایَتلَرِینِی کِینگه یِیشِیگه سَبَب بوُلدِی.
اوُچتَه لِیک کَنَلگه نِسبَتاً اوُلکَن دُشمَنلَرنِینگ بَرابَرِیدَگِی یِیرِیک قُدرَت اَبزارِی صِیفَتِیدَه اِعتِقادگه اِیگه بوُلگن اِسلامِی یوُنَه لِیشلَرنِی وَ تَفسِیرلَرنِی هَمَّه سِی، “شوُراوِی اِرادَه نِی” آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ اِیختِیاجلَرِیدَن بِیرِی صِیفَتِیدَه حوُرمَت قِیلِیشلَرِی شَرط وَ مَنَه بُو یوُنَه لِیشدَه ” هَمَّه اوُچُون بَرابَر حُقوُقلَر اوُرنِینِی” اِیگللَشلَرِی کِیرَک، یَعنِی اوُلَر اوُزلَرِی اوُچُون رَوا کوُرگن حَقلَرنِی باشقَه اَهلِی قِبلَه اوُچُون رَوا کوُرِیشلَرِی لازِم، هَمَّه حوُددِی پوُلَتدَن یَسَلگن دِیوار سِینگه رِی بَرابَر حُقوُق بِیلَن اِسلامگه یاردَم بِیرِیشلَرِی کِیرَک بوُلَه دِی.
بُو یِیردَه اَنَه اوُشَنچَه فِرقَه لَر، تَفسِیرلَر، سُنَّتِی وَ زَمانَه وِی مَذهَبلَر مَوجُود بوُلِیشِی بِیلَن بِیرگه، مُسُلمانلَرنِینگ اِیشلَر وَ رَفتارلَر بُویِیچَه یَگانَه یوُللاوچِیسِی اِسلام اِیکَه نِینِی توُشوُنِیب یِیتکَن بوُلسَک کِیرَک. وَ مُسُلمانلَر شوُراسِینِی سِیاسَتِی هَم اِسلام اَخلاقِینِی اِیشگه سالِیش اَساسِیدَه، مَنَه بُو شوُرانِینگ فَعالِیَت مَیدانِیدَگِی خاص شَرائِطلَرِینِی هَم نَظَرگه آلگن حالدَه تَنظِیم قِیلِینگن. بِیزلَر اوُچُون مَنَه بوُندَن باشقَه اِدِیآلاگِیَه، کوُز- قَرَش، رَهبَرِی تِیآرِیَه مَوجُود اِیمَس.
شوُرانِی اَهَمِیَتِی وَ شَرعِی اوُچ اَبزاردَن بِیرِینِی پَناهِیدَگِی “شوُراوِی اِرادَه نِی” شَرعِی جایگاهِینِی توُشوُنِیب یِیتکَن مُؤمِنلَر، باشقَه تَفسِیرلَر وَ بِرادَر یوُنَه لِیشلَرگه نِسبَتاً حَددَن آشگن رَفتارلَرنِی قِیلِیشلَرِیگه وَ اوُزلَرِینِی تَفسِیرلَرِینِی وَ فِکرلَرِینِی باشقَه فِرقَه لَرگه مَجبُورلَب یوُکلَشگه حَقلَرِی یوُق وَ باشقَه تَفسِیر وَ یُونَه لِیشلَرنِینگ تَفسِیرلَرِینِی، یوُنَه لِیشلَرِینِی باسِیم آستِیگه آلِیش حُقوُقِیگه اِیگه اِیمَسلَر. باشقَه چَراق قِیلِیب اَیتگندَه اوُلَرنِینگ اِیچکِی اِیشلَرِیگه دَخالَت قِیلَه آلِیشمَیدِی، چوُنکِی اوُلَرنِینگ اِرادَه سِیگه تابِع اِیمَسلَر وَ اوُلَرنِینگ خاص تَفسِیرلَرِیگه اِیرگشِیشمَیدِی.
(دوامی بار…….)
