مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(80- قیسم)
بُوگوُنگِی کوُندَگِی عَقِیدَه وِی وَ جَنگاوَر آنگنِی رِواجلَنتِیرِیشنِینگ ناتِیکِیس وَ مُقابِل یوُلِیدَه، هَمدَه مُسُلمانلَرنِینگ عَقِیدَه وِی وَ جَنگاوَر آنگِینِی اوُستِیرِیشنِی یوُلِیدَه، مُسُلمانلَرنِینگ هَر بِیر طائِفَه سِی، اَلله اوُلَرگه بِیرگن کوُلَمگه مُناسِب رَوِیشدَه وَ اوُزلَرِی کَسب قِیلگن تَجرِیبَه لَرگه مُناسِب حالدَه، اوُزِی اِیگه بوُلگن بِیلِیمِیگه کوُرَه بوُگوُنگِی کوُننِی جِهادِی وَ مُبارَزَه سِی حَقِیدَه فَرقلِی توُشوُنچَه گه اِیگه بوُلِیشِی کِیرَک. اَمّا اوُتگن بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیک مابَینِیدَه بِیزلَر مَنَه بُو توُرلِی- هِیل جَماعَتلَرنِی وَ شوُرالَرنِی اوُرتَه سِیدَه مَنَه بُو طَبِیعِی حَقِیقَتنِی دَرک قِیلمَسلِیک بوُیِیچَه خاملِیکلَرگه وَ بَحتسِیز حادِیثَه لَرگه گوُواه بُولِیب توُرِیبمِیز.
بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو پِیشمَه گن، خام بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ هَمَّه نَرسَه نِی هاحلَیدِیگن تَفَکُّراتلَرِی بِیلَن اوُزلَرِی اِیگه بوُلگن فَهمنِی،دَرکنِی باشقَه لَرگه مَجبُورلَب یوُکلَه ماقچِی بوُلِیشَه دِی وَ باشقَه لَرنِی اِیککِی یوُلنِی اوُرتَه سِیگه قوُیِیب قوُیِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی نَظَرلَرِیدَن واز کِیچِیشلِیککَه یاکِی کِیچِیک جَماعَت وَ کِیچِیک شوُرا وَ کِیچِیک اوُمَّتدَن چِیقِیب کِیتِیشلِیککَه مَجبُور قِیلِیشَه دِی.
آزادلِیگِی مُصادَرَه قِیلِینگن وَ مَوجُود نَرسَه گه کوُرَه گپِیرَه آلمَیدِیگن وَ عَمَل قِیلَه آلمَیدِیگن، هَمدَه اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلَه آلمَیدِیگن وَ اَگر خَطا قِیلسَه اِسلامِی رَوِیش بِیلَن اِصلاح قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن مُسُلمان شَخص، آیاغِینِی آستِیدَه مَنَه شوُنچَه چِیکلاولَرنِی کوُرگچ، اوُزِی هاحلَسَه وَ هاحلَمَسَه هَم اوُز- اوُزِیدَن دَواملِی رَوِیشدَه سِینزُورَه قِیلِیش خَطَرِینِی وَ نِهایَت اوُچِیرِیب تَشلَشلِیک، بِیر جایدَه قاتِیب قالِیشلِیک، رِواجلَنمَسلِیک یاکِی کوُپ حاللَردَه هَلاکَتلِی سوُرگوُن قِیلِیش، اِیچکِی کوُر- کوُرانَه تازَلَش یا بوُلِینِیش وَ تَفَرُّق کَسَللِیکلَرِیگه دُوچار بوُلِیشَه دِی.
مُسُلمانلَرنِینگ طَبِیعِی حالَتِیگه توُغرِی کِیلمَیدِیگن مَنَه بُو مَجبُورِی شَرطلَر سِینزُورَه قِیلوُچِی اَعضاگه یا اوُچِیرِیب تَشلَنگن کِیشِیگه شوُندَی باسِیم اوُتکَه زَه دِیکِی، بَعضِی اوُرِینلَردَه مَنَه بُو تَشکِیلاتلَرنِینگ، جَماعَتلَرنِینگ اَعضالَرِی اوُزلَرِینِینگ آزاد نَظَرلَرِینِی کوُرسَه تِیش اوُچُون تَشکِیلات یا جَماعَتنِینگ رَهبَرِیَتِینِی مُقابِیلِیدَه ناچار حالدَه “قِیام” قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر تَفَرُّق سَرِی یِیتَکلَب کِیتِیلَه دِی. مَنَه بُو اِیشلَر شوُراگه وَ واحِد اِجماعگه تِیگِیشلِی بوُلگن اَمنِیَتگه وَ کَتتَه سِیاسَتلَرنِی اِیشلَب چِیقَه رِیشگه باغلِیق اِیمَس، فَقَطگِینَه اوُلِی الاَمرنِی اِجماعسِی حَقِیقَتنِی اَنِیقلَه شِی موُمکِین وَ بُو یِیردَه اوُنگه تابِع بوُلِیش واجِب بوُلَه دِی: وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ(نساء/83) بَلکِی بُو اِیشلَر کامِلاً شَخصِی رَفتارِی وَ حَتَّی عَقِیدَه وِی بوُلِیب، شَخص باشقَه لَرگه تَقلِید قِیلمَه گن حالدَه دَرَجَمَه – دَرَجَه صوُرَتدَه خَطالَرنِی یِینگِیب اوُتِیش آرقَه لِی باسِیب اوُتِیشِی کِیرَک، مَنَه بُو تَکاموُللَشِیش یوُلِینِی آزادانَه وَ شَرعِی چارچوُپنِی چِیگرَه سِیدَه باسِیب اوُتِیشلِیک وَ اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلِیشلِیک اوُنِینگ شَرعِی حَققِی حِسابلَه نَه دِی، مَنَه بُو “اوُچ اَبزار” اوُزِینِینگ یوُلِیدَگِی هَمراهلَرِیگه قَیتَه رِیب بِیرِیشِی لازِم بُولگن وَ جاهِلِیَت اوُلَردَن اوُغِیرلَب آلگن حَقنِی اوُزِیدوُر.
مَنَه بُو حَق شَخصگه قَیتَه رِیب بِیرِیلگن پَیتدَه، بُو شَخص اوُزِینِینگ پَرچَه لَه نِیب کِیتِیشِیگه، هَمدَه “هَمَّه نِی” اوُبُهَتِی،قُدرَتِی یوُقالِیشِیگه، سُوستلَه شِیشِیگه باعِث بوُلَه دِیگن بِیر چِیتگه چِیقِیشگه، تَفَرُّققَه اَصلاً اِیختِیاج یوُقلِیگِینِی توُشوُنِیب یِیتَه دِی،بَلکِی اوُنِی اِیمانِینِی رِواجلَه نِیشِی وَ قُوَّتلَه نِیشِی اوُچُون دَروازَه لَر، هَمدَه اَندِیشَه لَرِی وَ فایدَه لِی نَظَرلَرِی جَماعَتِینِی اوُبُهَتِینِی وَ قُدرَتِینِی سَقلَب قالگن حالدَه، اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن کوُندَن- کوُنگه اوُسِیشِی اوُچُون دَروازَه لَر چِیکلَنمَه گن صوُرَتدَه آچِیب قوُیِیلگه نِینِی کوُرَه دِی، هِیچ کِیم اوُنِی وَ جَماعَتِینِی تَرَقِّیاتِیگه، رِواجلَه نِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه آلمَیدِی، اوُ وَ اوُنِینگ جَماعَتِی کوُندَن – کوُنگه اوُنِیب – اوُسَیاتگه نِینِی،تَرَقِّیاتگه اِیرِیشَه یاتگه نِینِی،یَنگِیلَه نَه یاتگه نِینِی حِیس قِیلَه دِی وَ وَحدَتگه،بِیردَملِیککَه، وَحدَتگه اِیگه بوُلگن جَماعَتنِی قُدرَتِی یَنَدَه کوُپَه یِیب بارَه دِی.
فَقَطگِینَه “اوُچ اَبزارنِی” کَنَلِی آرقَه لِی مَنَه بوُندَی آچِیق فَضا وُجُودگه کِیلَه دِی، اوُندَه بوُیرُوق مَرکَزِی وَ دَستوُر وَحدَتِی مَوجُود، شوُرا وَ تَرتِیب – اِنتِظام مَوجُود، آزادلِیک وَ اِرادَه وَحدَتِی مَوجُود، هَمدَه فِکر خاطِرجَملِیگِی وَ شَخصِی خَلّاقِیَت مَوجُود.
بوُ اَنَه اوُشَه اِسلام مُسُلمان شَخصلَرنِی وَ جَماعَتلَرنِی رِواجلَه نِیشِی اوُچُون پِیادَه قِیلِیش بوُیِیچَه اوُزِیگه عَهد بِیرگن آشکار وَظِیفَه حِسابلَه نَه دِی، مَنَه بُو اِیسَه اِسلامِی جَمِیعیَتنِینگ هَرگِیز ساکِن بوُلِیب بِیر جایدَه حَرَکَتسِیز بوُلمَسلِیگِیگه، بَلکِی اوُ هَمِیشَه حَرَکَتدَه، رِواجلَه نِیشدَه بوُلِیشِی بارَه سِیدَگی اوُنِینگ تَصدِیقلاوچِی مُهرِیدوُر، اوُندَن هَم مُهِمراغِی هَرگِیز گوُمراه بوُلمَیدِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی “اوُچ اَبزارنِی” کَنَلِی آرقَه لِی شَکللَنگن واحِد اوُمَّت وَ جَماعَت هَرگِیز گوُمراه بوُلمَیدِی، بوُنِی اَلله تَعالَی زَمانَت قِیلگن وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم آچِیق – آیدِین بَیان قِیلگنلَر: سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَايَجْمَعَأُمَّتِي عَلَى ضَلَالَةٍ فَأَعْطَانِيهَا
اوُچ اَبزاردَن بِیرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی وُجُودگه کِیلگن واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی یوُلِیدَگِی واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت، توُرلِی – هِیل تَفسِیرلَرنِی هَمَّه سِینِی حُقوُقلَرِینِی بَرابَر رِعایَت قِیلگن حالدَه اوُزِیدَن جای بِیرَه دِی. مَنَه بُو شوُرادَه سَلَفِیَتگه، اِیخوانِیلَرگه، مَکتَبُ القُرآنگه اوُحشَه گن سُنَّتِی وَ حَتَّی زَمانَه وِی مَذهَبلَر هَم یِیللَر دَوامِیدَه اوُزلَرِینِی حَیاتلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشلَرِی موُمکِین، اوُلَرنِینگ حَیاتِی شوُرا تامانِیدَن صادِر قِیلِینگن واحِد رَعینِی وَ واحِد اِجماعنِی اِرایَه بِیرِیش آرقَه لِی یاکِی مُسُلمانلَرنِینگ مَنَه بُو واحِد رَعیِیگه تابِع بوُلِیشلَرِی سَبَبلِی زِیدِّیَتگه دوُچار بوُلمَیدِی. شوُرادَگِی توُرلِی- توُمَن رَعیلَرنِی مَوجُودلِیگِی وَ توُرلِی- هِیل رَعیلَرنِی شوُرادَه اِرایَه بِیرِیلِیشِی حَرَکَتنِینگ عامِلِی بوُلَه دِی وَ حَیاتبَخش سوُونِینگ ساکِن بوُلِیب توُرِیب قالِیشِیگه، اَینِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی وَ شوُرانِینگ واحِد رَعیِیگه پایبَند بوُلِیش بِیلَن اِیسَه شوُرانِینگ اِیچِیدَگِی مَنَه بُو توُرلِی- توُمَن رَعیلَر شوُرادَن وَ وَحدَتدَن قاچِیشگه باعِث بوُلمَیدِی، بَلکِی شوُرانِی وَ وَحدَتنِی قُوَّتلَه نِیشِیگه، مُستَحکَمراق بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی.
بِیزلَر مَنَه بُو وَحدَتنِی حِفظ قِیلِیشلِیک اوُچُون نَمازلَرِیمِیزدَه کوُنِیگه مَجبُورِی عَهد بِیرَه مِیز، یَعنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُطلَقا تابِع بوُلِیشگه عَهد بِیرَه مِیز، چوُنکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِینگ اِینگ مُهِمِی وَحدَت وَ اوُنگه پایبَند بوُلِیشدَن عِبارَت. إِیَّاکَ نَعْبُدُ یَعنِی هَمَّه عِبادَتلَرِیم فَقَط وَ فَقَط اَلله اوُچُون بوُلَه دِی، دِیگه نِیدوُر. بُو مَعنانِی قوُیِیدَگِی آیَت هَم بِیرَه دِی: قُلْإِنَّ صَلاَتِيوَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ* لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ(انعام/162-163)
(دوامی بار……)