مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(125- قیسم)
باستِیرِیلگن یا اَینِیگن غَضَب:
3-اَینِیگن غَضَب یَعنِی باستِیرِیلگن غَضَب حِسابلَه نَه دِی، اوُ قَصاص آلِیش وَ شُجاعَت قُدرَتِیگه اِیگه اِیمَس، شَخص اوُزِینِی وَ عَقِیدَه سِینِی ، اِیشانچلَرِینِی، قَدر- قِیمَتِینِی، نامُوسِینِی وَ باشقَه لَرنِی بَرابَرِیدَه بِی پَروا، بِی غَیرَت بوُلِیب قالَه دِی. آلِ سَعُودنِینگ سَلطَنَتِیدَگِی فاسِد سَلَفِیلَرِی یا اِخوانُ المُفسِیدِین – اِیخوانُ المُسلِیمِیننِینگ اَدَشگن شاهَه سِی- کَبِی. بوُیُوک کِیشِیلَرِیمِیزدَن بِیرِینِی اَیتِیشِیچَه: غَیرَتِی بوُلمَه گن کِیشِیدَه یَحشِیلِیک یوُقدِیر.
اوُرِینسِیز کِینَه، اوُرِینسِیز قَصاص آلِیش، اِضطِراب،غِیبَت قِیلِیش، باشقَه لَرنِی عَیبِینِی قِیدِیرِیش، باشقَه لَر حَقِیدَه جاسوُسلِیک قِیلِیش، باشقَه لَرنِی سِیرلَرِینِی فاش قِیلِیش، آزار بِیرِیش کَبِی رُوحِی کَسَللِیکلَر توُپلَنمَه سِیگه اِیگه بوُلگن مَنَه بوُندَی شَخصلَر، اوُزلَرِیدَن تَشقَرِی اَطرافِیدَگِیلَرگه هَم ضَربَه اوُرِیشَه دِی. بوُندَن تَشقَه رِی غَضَبنِی بوُتوُنلَی باستِیرِیشنِی جِسمگه هَم مَنفِی تَأثِیرِی بار، شَخصنِی توُرلِی- هِیل جِسمِی کَسَللِیکلَرگه مُبتَلا قِیلَه دِی، مَثَلاً اوُلَردَن بِیرِی جِگردَن قَند ماددَه سِی اِیشلَب چِیقَه رِیلِیشِیگه سَبَب بُولَه دِی، بوُ اوُزِینِی اوُرنِیدَه جِسمِی توُتقَه ناققَه آلِیب کِیلَه دِی.
اَلبَتَّه بِیزلَرنِینگ قَدرلِی بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز شوُ نَرسَه گه دِققَت قِیلِیشلَرِی کِیرَککِی، مَنَه بوُ باستِیرِیلگن وَ ضَرَرلِی غَضَب، بَعضِیلَر اوُچُون غَضَبنِی نَظارَت قِیلِیش یا باشقَه رِیش رَوِیشلَرِیدَن بِیرِی یاکِی مُؤمِنلَرنِینگ صِیفَتلَرِیدَن بِیر صِیفَت دِییِیلِیشِی موُمکِین، اَمّا مَنَه بوُ اِیککاوِینِی اوُرتَه سِیدَه اَساسِی فَرقلَر مَوجُود. اوُلَرنِی بِیرِی عَینِی قُدرَتگه وَ قابِیلِیَتگه اِیگه بوُلگن پَیتدَه اوُزِینِی باشقَه رِیش بوُلِیب، اوُنگه تَواضِع هَم دِییِیلَه دِی، یَعنِی یَحشِینِی اوُرنِیگه یَحشِیراقنِی تَنلَش، اِیککِینچِیسِی اِیسَه غَیرَتسِیزلِیک وَ ضَعِیفلِیک پَیتِیدَگِی باستِیرِیش بوُلِیب، اوُنگه زَلِیللِیک وَ حارلِیک هَم دِییِیلَه دِی.
اَلله تَعالَی قُرآندَه مُؤمِنلَرنِینگ صِیفَتلَرِینِی بَیان قِیلگن پَیتِیدَه، اوُنِی بِیلگِیلَرِیدَن بِیرِینِی غَضَبنِی اوُستِیدَه غَلَبَه قِیلِیش قُدرَتِی دِیب تَنِیشتِیرَه دِی:
– الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ. (آل عمران/134) اوُ تَقوادار ذاتلَر( یَحشِی – یامان کوُنلَردَه اِنفاق – اِحسان قِیلَه دِیگن، غَضَبلَرِینِی اِیچلَرِیگه یوُتَه دِیگن، آدَملَرنِینگ (خَطا – کَمچِیلِیکلَرِینِی) عَوف اِیتَه دِیگن کِیشِیلَردِیر. اَلله بوُندَی یَحشِیلِیک قِیلوُچِیلَرنِی سِیوَه دِی.
– وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَا لْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَاغَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ (شوری/37) اوُلَر کَتتَه گوُناهلَردَن وَ بوُزوُقلِیکلَردَن چِیتلَه نَه دِیگن، غَضَبلَنگن وَقتلَرِیدَه اِیسَه کِیچِیرِیب یوُبارَه دِیگن ذاتلَردِیر.
غَضَبنِی اِیچِیگه یوُتِیشلِیک یاکِی اَلْكَاظِمِ الْغَيْظَ وَ کِیچِیرِیشلِیک، شَخص اوُچُون رُوحِی وَ جِسمِی سَلامَتلِیکنِی کِیلتِیرَه دِی وَ اوُرِینسِیز غَضَبنِی اِظهار قِیلِیشدَگِی مُشکِلاتگه توُلَه عاقِبَتلَرنِی آلدِینِی آلَه دِی وَ حَتَّی اوُرِینلِی غَضَبنِی هَم یَحشِیدَن کوُرَه یَحشِیراق دَرَجَه گه کوُتَه رَه دِی. یَعنِی اَگر اوُنِی عَمَلگه آشِیرمَسَه یَحشِیراق بوُلَه دِی، اَمّا اَگر بِیر کِیشِی بُو اِیشنِی قِیلگن بوُلسَه یامان اِیش قِیلگن حِسابلَنمَیدِی، لِیکِن بُو اِیشنِی قِیلمَسَه یَحشِیراق بوُلَه دِی، یَعنِی اوُ یَحشِی بِیلَن یَحشِیراقنِی اوُرتَه سِیدَه یَحشِیراقنِی تَنلَه گن بوُلَه دِی. مَثَلاً بِیر کِیشِی آدَم اوُلدِیرگن، اِیندِی قَرشِی طَرَف اَگر اوُنِی قَصاصِینِی آلسَه اوُنِی حَققِی حِسابلَه نَه دِی، بُو یَحشِی دِیب سَنَلَه دِی، لِیکِن اَگر شَرعِی دَلِیللَرگه کوُرَه اوُنِی کِیچِیرسَه، یَحشِیراق اِیشنِی قِیلگن بوُلَه دِی. بُو اِیش هَم اوُزِیگه خاص ثَمَرَه گه اِیگه بوُلِیب اَینِیگن وَ باستِیرِیلگن غَضَبدَن بوُتوُنلَی فَرق قِیلَه دِی: مَثَلاً :
– الْكَاظِمِ الْغَيْظَ گه اِیگه بُولگن شَخص اَلله وَعدَه بِیرگن مَنفَعَتلَرنِی اوُرتَه گه قوُیِیش آرقَه لِی، اَلله هَم اوُنِی کِیچِیرِیشِی وَ اوُنگه مُکافات بِیرِیشِی سَبَبلِی، قَرشِی طَرَفگه نِسبَتاً اوُزِینِی دِیلِیدَه کِینَه گه جای بِیرمَیدِی وَ اَلله نِی راضِیلِیگِینِی جَلب قِیلِیش بِیلَن شَیطان کِیرِیب کِیلَه دِیگن یوُللَرنِی یاپِیب تَشلَیدِی؛ اَمّا اَینِیگن وَ باستِیرِیلگن غَضَب کِینَه نِی کوُپَیتِیرَه دِی وَ اوُنِی باشقَه شِیوَه بِیلَن کوُرسَه تِیب بِیرَه دِی وَ شَیطاننِی وَسوَسَه سِی اوُچُون اِیشِیکلَرنِی آچِیب بِیرَه دِی.
– اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک الْكَاظِمِ الْغَيْظَ تامانِیدَن غَضَبنِی نَظارَت قِیلِیشلِیک، تَواضِعنِی عَلامَتِی بوُلِیب قُدرَتگه اِیگه بوُلگن اوُرِیندَه اِیشلَه تِیلَه دِی وَ شَخصنِی اِرادَه سِینِی وَ اوُزِیگه اِیشانچِینِی قُدرَتمَند بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی، بُو مُقابِل طَرَفنِی بَرابَرِیدَگِی ضَعِیفلِیک نِشانَه سِی حِسابلَنمَیدِی، اوُ قَصاص آلِیشگه قادِر،اَمّا بُو اِیشنِی قِیلمَیدِی؛ اَمّا غَضَبنِی باستِیرِیشلِیک هَمِیشَه ضَعِیفلِیک وَ قوُرقوُو سَبَبلِی عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی وَ حَقارَتنِی، اِرادَه سِیزلِیکنِی، حَقارَت وَ زَلِیللِیک حِیس قِیلِیشنِی یَنَدَه مُستَحکَملَه نِیشِیگه آلِیب کِیلَه دِی.
– غَضَبِینِی کانترال قِیلِیب باشقَه رَه آلَه دِیگن الْكَاظِمِ الْغَيْظَ بوُلگن شَخص قَصاص آلِیب اوُتِیرمَیدِی، اوُ کِیچِیرِیب یُوبارَه دِی، الْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ؛ اَمّا غَضَبنِی باستِیرِیش قَصاص آلوُچِی – هُجُوم قِیلوُچِی رَفتارلَر هَمراهلِیگِیدَه بوُلَه دِی، چوُنکِی اوُ توُپلَه نِیب کوُپَه یِیب کِیتَه دِی وَ کِییِینچَه لِیک یَنَدَه شِددَت بِیلَن بوُشَه تِیلَه دِی.
(دوامی بار…….)