مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(133- قیسم)
مَدِینَه یَهُودلَرِیگه بِیرِیلگن اِمتِیازلَر وَ کافِرلَرنِینگ اِیلچِیلَرِیگه وَ هَیئَتلَرِیگه بِیرِیلگن اِمتِیازلَر، مَخصُوصاً حُدَیبِیَّه صُلحِیدَه قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِیگه بِیرِیلگن اِیمتِیازلَر، بوُلَرنِینگ هَمَّه سِی اَصلِی اوُچاقنِی یَککَه لَش وَ مَککَه دَگِی اِیلاننِی باشِینِی ضَعِیفلَشتِیرِیش بارَه سِیدَگِی رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ دِیپلامَه تِیکَه رَوِیشلَرِیدَگِی اِینگ یارقِین نَمُونَه لَر حِسابلَه نَه دِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بُو اِیشلَر آرقَه لِی بِیر طَرَفدَن باشقَه مُشرِک وَ کافِرلَرنِینگ مَککَه دَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ مَرکَزِی حُکوُمَتِی بِیلَن اِتِّفاقداش بوُلِیشلَرِیگه توُسقِینلِیک قِیلگنلَر، باشقَه تاماندَن اِیسَه اوُ کِیشِی قوُللَرِیدَن کِیلگنچَه وَ اِمکانِی بارِیچَه باشقَه کافِرلَرنِی قُرَیشنِینگ مَرکَزِی حُکوُمَتِینِی قَرشِیسِیدَه اوُزلَرِیگه اِتِّفاقداش صِیفَتِیدَه اوُشلَب توُرِیشنِی هاحلَه گنلَر، بُو یَعنِی اوُزِینِی قُدرَتِینِی کوُپَیتِیرِیش وَ اوُلکَن دُشمَننِی بَرابَرِیدَه اوُلکَن قُدرَتنِی کَسب قِیلِیش دِیمَکدِیر.
حَتَّی اَگر کافِرلَرنِی اَصلِی دُشمَنگه قَرشِی اوُزلَرِینِی جِبهَه سِیدَه اِتِّفاقداش قِیلَه آلمَه گن بوُلسَه لَر، اوُلَر بِیلَن تَجاوُز قِیلمَسلِیک وَ حَربِی حَرَکَتلَرنِی توُحتَه تِیش بارَه سِیدَه قَرارداد اِمضالَردِیلَر. اَگرچِی بُو نَرسَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی کوُپَیتِیرمَسَه هَم، قُدرَتگه اِیگه بوُلگن بِیر دُشمَننِی باستِیرِیلِیشِیگه باعِث بوُلَر وَ اَصلِی دُشمَننِی قُدرَتِینِی کوُپَه یِیشِیگه مانِع بوُلِیب حِذمَت قِیلَردِی.
حَه، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بِیرگن اِمتِیازلَرِینِی بَرابَرِیدَه اِمتِیاز هَم آلگنلَر. کافِرلَر وَ دُشمَنلَرنِی مُسُلمانلَرنِی جِبهَه سِیگه اِتِّفاقداش قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِی قُدرَتِینِی کوُپَیتِیرِیش وَ اَصلِی دُشمَننِی قُدرَتِینِی کَمَیتِیرِیش بِیلَن بِیر اِمتِیاز آلسَه لَر، باشقَه تاماندَن بِیردَملِیکنِی قَبوُل قِیلمَیدِیگن دُشمَنلَرنِی باستِیرِیش وَ اوُلَر بِیلَن تَجاوُز قِیلمَسلِیک بارَه سِیدَه قَرارداد اِمضالَش بِیلَن اِیسَه اِسلامِی حُکوُمَت اوُلَرنِی دَستِیدَن آماندَه بوُلگن وَ هَم اوُلَر اَصلِی دُشمَنگه قوُشِیلِیب کِیتِیشمَه گن وَ اَصلِی دُشمَننِی قُدرَتِینِی کوُپَیتِیرِیشمَه گن بُولَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه هَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بِیرگن اِمتِیازلَرِینِی بَرابَرِیدَه اِمتِیاز آلگنلَر هَم، مَنَه بُو نَرسَه جوُدَه مُهِم سَنَلَه دِی.
مَنَه بُو سِیاسَتنِی اوُلکَن مَقصَدلَرِیدَن بِیرِی، کافِرلَرنِینگ صَفِینِی عُمُومِی صُورَتدَه بُولِیب تَشلَش وَ مُشرِک، سِکوُلار کافِرلَرنِینگ صَفِینِی خاص صوُرَتدَه مَیدَه لَش وَ اَصلِی دُشمَننِی اَجرَه تِیب قوُیِیش وَ یَرِیم آرالدَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ مَرکَزِی حُکوُمَتِیگه قَرشِی واحِد جِبهَه نِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش وَ توُرلِی- هِیل جِبهَه لَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِینِی آلدِینِی آلِیشدَن عِبارَت بوُلگن اِیدِی. حاضِردَه بوُ سِیاسَتگه جُودَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیز اِعتِبار بِیرِیشمَیدِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِیگه قَرشِی اِیش قِیلِیش اوُلَر اوُچُون مادَه گه، حَتَّی فَحرلَه نِیشگه اَیلَه نِیب قالدِی.
عاددِی حالدَه اَگر مُسُلمانلَرنِینگ قُدرَتِی دُشمَننِی قُدرَتِی بِیلَن کوُزلَنگن مُناسِب دَرَجَه گه یِیتگن پَیتِیدَه، قائِدَه بوُیِیچَه مُشرِک وَ سِکوُلارِیستلَر یا مُسُلمان بوُلِیشلَرِی کِیرَک یاکِی مُسُلمانلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیشلَرِی کِیرَک، اوُلَر اوُچُون اوُچِینچِی یُولنِی اوُزِی یوُق، اَمّا اَگر اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه مُسُلمانلَر قُدرَت جِهَتِیدَن اَصلِی دُشمَننِی قَرشِیسِیدَه تَنگلِیککَه توُشِیب قالگن بوُلسَه چِی؟ الضرورات تبيح المحظورات .
حَه، بِیزلَر آلدِین اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه جانِیمِیزنِی سَقلَب قالِیش اوُچُون موُمکِین بوُلگن اوُرِینلَر یاکِی باشقَه دوُچ کِیلِیشِی موُمکِین بوُلگن مَیدَه اوُرِینلَر حَقِیدَه کوُپ مَرتَه مَطلَبلَرنِی اِیشِیتگنمِیز، ضَرُورِی وَ غَیرِی عاددِی حالَتلَردَه شوُندَی اِیشلَرگه قوُل اوُرَه مِیزکِی، عاددِی حالَتدَه هَرگِیز بُو اِیشنِی قِیلمَه گن بوُلَردِیک، دُنیاوِی حَیاتدَگِی مَنَه بُو اِیشلَرنِی هَمَّه سِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ مُسُلمان اوُمَّتِینِی مَوجُودِیَتِینِی سَقلَب قالِیش وَ اوُنِی حِفظ قِیلِیشدَن کوُرَه پَستراق دَرَجَه دَه توُرَه دِی، اَگر اوُرنِی کِیلگندَه وَ اِضطِرارِی حالَتدَه مَنَه بُو قائِدَه لَردَن فایدَه لَه نِیلسَه، بُو جوُدَه هَم عاددِی حَتَّی ضَرُورِی هَم حِسابلَه نَه دِی.
مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَقصَدلَرِیگه یِیتِیش اوُچُون اَنَه بُو مُشرِکلَرنِی وَ سِکوُلارِیستلَرنِی هَمراه قِیلِیشلِیکنِی اوُشَه زَماندَگِی جَمِیعیَتنِینگ اِیختِیاجِی وَ ضَرُورَتِی دِیب بِیلگنلَر، مُشرِک وَ سِکوُلارِیستلَرنِی اوُستِیدَن مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَت کوُتَه رِیلمَه گوُنچَه حَتَّی مالِیَه وِی مَسَلَه لَرنِی توُلاوِی بِیلَن – الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ صِیفَتِیدَه – اوُندَن بِیر اَبزار اوُرنِیدَه فایدَه لَنگنلَر، اوُلَر بِیلَن بِیرگه اَصلِی دُشمَنگه قَرشِی واحِد جِبهَه نِی تَشکِیل قِیلگنلَر وَ اوُلَر بِیلَن پَیمان توُزگنلَر.
اَوَّلگِی دَوردَن باشلَب رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم یَهُودِیلَرگه قوُشِیمچَه اوُ یِیردَگِی مُشرِکلَر بِیلَن هَم اِتِّفاقداش بوُلَه دِیلَر، اوُلَردَن بِیرِی مَدِینَه دَه توُزِیلگن پَیمان اِیدِی: هِیچ قَیسِی بِیر مُشرِک قُرَیشلِیکنِی مالِی وَ جانِیگه پَناه بِیرِیشگه یا بِیر مُؤمِنگه قَرشِی قُرَیشلِیکنِی حِمایَه قِیلِیشگه حَققِی یوُق. بوُنِی کِیتِیدَن یَهُودِیلَر بِیلَن توُزِیلگن پَیماننِی شَرطلَرِی هَم ذِکر قِیلِینَه دِی.
بوُندَن تَشقَه رِی عَرَب یَرِیم آرالِیدَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ مَرکَزِی حُکوُمَتِی بَنِی بَکرنِی سِکوُلار قَبِیلَه سِی بِیلَن مُتَّحِد بوُلگن پَیتِیدَه، اِسلامِی حُکوُمَت هَم سِکوُلار قَبِیلَه بوُلمِیش خوُزاعَه بِیلَن مُتَّحِد بوُلدِی، اَلبَتَّه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بوُندَن تَشقَه رِی باشقَه سِکوُلار قَبِیلَه لَر بِیلَن هَم مَککَه دَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ مَرکَزِی حُکوُمَتِیگه قَرشِی مُتَّحِد بوُلگن اِیدِیلَر، مَثَلاً:
– تَجاوُز قِیلمَسلِیک بارَه سِیدَه جُهَینَه قَبِیلَه سِی بِیلَن توُزِیلگن پَیمان. بُو قَبِیلَه بِیرِینچِیلَردَن بوُلِیب رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ اِسلامِی حُکوُمَتلَرِی بِیلَن پَیمان توُزِیش اوُچُون اوُزِینِی هَیئَتِینِی جوُنَتگن قَبِیلَه لَردَن بِیرِی بوُلگن. اوُلَر بِیلَن توُزِیلگن پَیمانگه کوُرَه، اوُلَر هَم مُسُلمانلَر بِیلَن وَ هَم کافِرلَر بِیلَن بِیر هِیل عَلاقَه قِیلِیش وَ هِیچ کِیمنِی حِمایَه قِیلمَسلِیک حُقوُقِیگه اِیگه اِیدِیلَر. اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ مَنَه بُو دَرَجَه دَه پَیمان توُزِیشگه راضِی بوُلِیشِی نِهایَتدَه مُهِم نَرسَه حِسابلَه نَه دِی.
– یاکِی هِجرِی اِیککِینچِی یِیلدَه بَنِی مَدلَجنِینگ سِکوُلارِیستلَرِی وَ مُشرِکلَرِی بِیلَن توُزِیلگن تَجاوُز قِیلمَسلِیک حَقِیدَگِی پَیمان.. [1]
– یاکِی هِجرِی اِیککِینچِی یِیلدَه بَنِی زَمرَه نِینگ مُشرِکلَرِی وَ سِکوُلارِیستلَرِی بِیلَن توُزِیلگن پَیمان: اوُ قَراردادنِی شَرطلَرِی قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت اِیدِی:
بِسْمِ اللهِ الرّحْمَنِ الرّحِیمِ. هَذَا کِتَابٌ مِنْ مُحَمّدٍ رَسُولِ اللهِ لِبَنِی ضَمْرَهَ، فَإِنّهُمْ آمِنُونَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ، وَأَنّ لَهُمْ النّصْرَ عَلَى مَنْ رَامَهُمْ إلّا أَنْ یُحَارِبُوا فِی دِینِ اللهِ مَا بَلّ بَحْرٌ صُوفَهً، وَإِنّ النّبِیَّ إذَا دَعَاهُمْ لِنَصْرِهِ، أَجَابُوهُ…[2] “بوُ بَنِی زَمرَه نِینگ مُحَمَّد رَسُولِی خُدا بِیلَن توُزگن پَیمانِی، بُو طائِفَه نِی مالِی وَ جانِی اَمنِیَتدَه بوُلَه دِی وَ “دِینگِیزدَه صَدَف بار بوُلَر اِیکَن” بُو طائِفَه مُسُلمانلَرنِینگ یاردَمِی وَ حِمایَتِیدَن بَهرَمَند بُولَه دِی، مَگرَمکِی اوُلَر اِسلام دِینِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشسَه بوُندَی بوُلمَیدِی، شوُنِینگدِیک اَگر پَیغَمبَر اوُلَرنِی یاردَمگه چَه قِیرسَه، اوُلَر مُسُلمانلَرگه یاردَم بِیرِیشلَرِی کِیرَک.”
بُو یِیردَه بِیزلَرنِینگ بَعضِی بِرادَرلَرِیمِیزنِی خَطا قِیلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلَه دِیگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی شُوکِی، اوُلَر کافِرلَر بِیلَن پَیمان توُزِیش یا وَحدَتگه اِیرِیشِیشنِی “کافِرلَردَن یاردَم سوُرَش”مَسَلَه سِیگه اَرَه لَشتِیرِیب یوُبارِیشَه دِی. مَدِینَه دَگِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ اِسلامِی حُکوُمَتِی یَهُودِی کافِرلَر بِیلَن توُزگن پَیمانِیدَگِی بَندلَردَن بِیرِیدَه قوُیِیدَگِیلَرنِی اوُقِیمِیز، “مَدِینَه دَگِی آدَملَر بِیگانَه لَر بِیلَن جَنگ قِیلگن تَقدِیردَه یَهُودِیلَر وَ مُسُلمانلَر جَنگنِی وَ دِفاعنِی حَزِینَه سِینِی بِیرگه لِیکدَه توُلَه شَه دِی”، مَنَه بُو اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی حَقِیدَگِی نَرسَه؛ سِکوُلار وَ مُشرِک طائِفَه حِسابلَنگن بَنِی زَمرَه بِیلَن توُزِیلگن پَیمانگه اِعتِبار بِیرِیلسَه هَم، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: وَإِنّ النّبِیَّ إذَا دَعَاهُمْ لِنَصْرِهِ، أَجَابُوهُ، اَگر پَیغَمبَر اوُلَرنِی یاردَمگه چَه قِیرَه دِیگن بوُلسَه، اوُلَر مُسُلمانلَرگه اِجابِی جَواب بِیرِیشلَرِی وَ مُسُلمانلَرگه یاردَم بِیرِیشلَرِی کِیرَک.
(دوامی بار……)
[1]السیرة النبویه، ج۲، ص۴۳۳./ الطبقات، ج۲، ص10
[2]روض الأنف ۲/ ۵۸ زرقانی ۱/ ۴۵۶٫