مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(1-قیسم)
بسم الله و الحمدلله
“اَلبَتَّه حَمد وَ سَنا تَنها اَلله گه لایِیقدِیر، اوُنگه شُکر اَیتَمِیز وَ اوُندَن یاردَم سُورَیمِیز، وَ اوُندَن مَغفِرَت طَلَب قِیلَمِیز وَ اوُزِیمِیزنِی نَفسلَرِیمِیزنِی شَررِیدَن، عَمَللَرِیمِیزنِی یامانلِیگِیدَن اَلله دَن پَناه سُورَیمِیز، کِیمنِی اَلله هِدایَت قِیلسَه اوُنِی هِیچ کِیم گوُمراه قِیلَه آلمَیدِی، کِیمنِیکِی اَلله گوُمراه قِیلَدِیگن بوُلسَه اوُنِی هِیچ کِیم هِدایَت قِیلَه آلمَیدِی، وَ اَلله دَن اوُزگه اِلاه یُوقلِیگِیگه وَ اوُنِی شِیرِیکسِیز اِیکَنِیگه گُواهلِیک بِیرَمَن، مُحَمَّد اوُنِی بَندَه سِی،اِیلچِیسِی اِیکَنِیگه شَهادَت بِیرَمَن. “
“اِی مُؤمِنلَر، اَلله دَن حَق- راست قوُرقِیش بِیلَن قوُرقِینگلَر وَ فَقَط مُسُلمان بوُلگن حاللَرِینگدَه دُنیادَن اوُتِینگلَر!”
“اِی اِنسانلَر! سِیزلَرنِی بِیر جاندَن (آدَمدَن) یَرَتگن وَ اوُندَن جُفتِینِی (هَوانِی) وُجُودگه کِیلتِیرگن هَمدَه اوُ اِیککاوِیدَن کوُپ اِیرکَک وَ عَیاللَرنِی تَرقَتگن پَروَردِیگارِینگِیزدَن قوُرقِینگِیز! یَنَه آرَلَرِینگِیزدَگِی سَوال- جَوابلَردَه اوُرتَگه سالِینَدِیگن اَلله دَن قوُرقِینگِیز وَ قَرِینداش- اوُرُوغلَرِینگِیز ( بِیلَن اَجرَلِیب کِیتِیشدَن سَقلَنِینگِیز)! اَلبَتَّه اَلله اوُستِینگِیزدَه کوُزَتُوچِی بوُلگن ذاتدِیر.”
“اِی مُؤمِنلَر، اَلله دَن قوُرقِینگلَر، توُغرِی سُوزنِی سوُزلَنگلَر! (شوُندَه اَلله) اِیشلَرِینگِیزنِی اوُنگلَر وَ گوُناهلَرِینگِیزنِی مَغفِرَت قِیلوُر. کِیم اَلله گه وُ اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه اِطاعَت اِیتسَه، بَس اوُ اوُلوُغ بَحتگه اِیرِیشِیبدِی.”
اَمّا بَعَد: “إِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَ خَيْرَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَكُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي النَّارِ ” اِینگ راست سُوز اَلله نِی کِتابِی وَ اِینگ یَحشِی رَوِیش محمد صلی الله علیه وسلمنِی رَوِیشِیدِیر، اِینگ یامان اِیش دِیندَه یَنگِیلِیکنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِیر، دِیندَه یَنگِی پَیدا بوُلگن نَرسَه، بِدعَتدِیر؛ هَر قَندَی بِدعَت گوُمراهلِیک وَ هَر بِیر گوُمراهلِیک اِیسَه جَهَنَّمدَه دِیر.[1]
اَلسَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحمَةُ الله وَ بَرَکاتُه .[2]
اَلحَمدُ لِله، بوُگوُن مُقَدَّمات دَرسلَرِینِی سِیلسِیلَه سِینِی آخِیرگِی قِیسمِینِی تَشکِیل قِیلگَن سَککِیزِینچِی مُقَدَّمات دَرسِیمِیزگَه یِیتِیب کِیلدِیک، اوُندَه “فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش”نِی کوُرِیب چِیقَه مِیز.
دَرسِیمِیزنِی اوُز- اوُزِینِی تَنِیش،فِطرِی مَسَلَه لَر وَ اِسلام دِینِینِینگ توُرت مَضمُونِی وَ مَفهُومِیدَن بِیرِی صِیفَتِیدَه شَرِیعَت قانوُنِینِینگ مَوقِیعِی حَقِیدَه ضَرُورِی مَعلوُماتلَر بِیلَن دَوام اِیتتِیرَه مِیز، بُو اِیش بِیزلَرنِینگ شادلِیکنِینگ اَصلِی بَحثِیگَه کِیرِیشِیمِیز اوُچُون اَساسِی کَلِید وَظِیفَه سِینِی بَچَرَه دِی. اَلبَتَّه مُسُلمانلَرنِینگ شادلِیگِی دِیننِی توُرت مَضمُونِی وَ مَفهُومِیگَه ( 1- اَفضَل حاکِمِیَت وَ حُکمرانلِیک، 2- قانوُنلَر وَ اَحکاملَر، 3- مَنَه بوُ قانوُنلَر وَ حاکِمِیَتگَه اِطاعَت قِیلِیش، 4- اَفضَل حاکِمِیَت وَ حُکمرانلِیکنِی قوُل آستِیدَه مَنَه بُو قانوُنلَر وَ اَحکاملَر اَساسِیدَه جَزالَش وَ مُکافات بِیرِیش) توُغرِیدَن – توُغرِی باغلِیق اِیکَه نِینِی کوُرمَسلِیککَه آلِیب بوُلمَیدِی، چوُنکِی بُو دِیننِی اَلله اوُچُون خالِص قِیلِیش حِسابلَه نَه دِی، «أَلا لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ».
مَنَه بُو یوُلدَه هَر قَندَی مُعتَدِیل اِنساننِینگ باسَه دِیگَن اَوَّلگِی قَدَمِی شوُکِی، اوُ اوُز- اوُزِینِی تَنِیشگَه اِیگَه بوُلِیشِی کِیرَک. مَنَه بُو تَنِیشلِیکنِی مُشَخَّص یوُللَر آرقَه لِی قوُلگَه کِیرِیتسَه بوُلَه دِی، مَثَلاً:
– مَقصَدنِی تَنِیب آلِیش: شَخص مَنَه بُو دَرَجَه گَه یِیتگَن پَیتِیدَه اوُ خَیالِی وَ حَقِیقَتگَه اِیگَه بوُلمَه گَن مَقصَدلَردَن اوُزاقلَه شَه دِی. چوُنکِی حَقِیقَتگَه اِیگَه بوُلمَه گَن مَقصَدلَر هَمِیشَه مُوَفَّقِیَتسِیزلِیککَه، اوُمِیدسِیزلِیککَه، اوُرِینسِیز غَضَبگَه باعِث بوُلَه دِی. شَخص اوُزِینِینگ اِینگ کَتتَه مَقصَدِی فَقَط عِبادَتلَر وَ قانوُنلَرنِی اَلله اوُچُون خاصلَش اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی وَ بَس: وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56) بوُندَن باشقَه مَقصَدلَرنِی هَمَّه سِی اَنَه بُو اَصلِی مَقصَدنِی حِذمَتِیدَه بوُلِیشِی کِیرَک.
– اوُز- اوُزِینِی تَنِیشلِیکنِی قوُلگَه کِیرِیتسَه بوُلَه دِیگَن یوُللَرنِی یَنَه بِیرِی حَقِیقِی قَدر- قِیمَتلَرنِی تَنِیب آلِیشدُور: حَقِیقِی وَ توُغرِی بوُلگَن قَدر- قِیمَتلَرنِی تَنِیب آلِیشلِیک یالغان قَدر- قِیمَتلَردَن پَرهِیز قِیلِیشگَه وَ نَتِیجَه دَه حَیاتدَن راضِی بوُلِیشگَه سَبَب بوُلَه دِی. مَنَه بُو عَقِیدَه لَرنِی، اِیشانچلَرنِی،قَدر- قِیمَتلَرنِی جَملَنمَه سِی بِیزلَرنِی شَکللَنتِیرَه دِی وَ بِیزلَرگَه شَخصِیَت بِیرَه دِی. اوُلَر بِیزلَرنِینگ چارچُوپِیمِیزنِی وَ اِیچکِی سکلِیتِیمِیزنِی شَکللَنتِیرَه دِی وَ بِیزلَر مَنَه بُو عَقِیدَه لَر، اِیشانچلَر،قَدر- قِیمَتلَر اَساسِیدَه اَطراف – مُهِیطدَن آلِینگَن اوُزِیمِیزنِینگ مَعلوُماتلَرِیمِیزنِی وَ رَفتارلَرِیمِیزنِی تازَه لَیمِیز، شوُنگَه اَساسلَنگَن حالدَه دُنیاگَه،اِنساندَگِی نَرسَه لَرگَه، حَیوانلَرگَه،گِیاهلَرگَه، دِینگِیزلَرگَه وَ …….نَظَر تَشلَیمِیز وَ شوُنگَه اَساسلَنگَن حالدَه اوُزِیمِیز وَ باشقَه لَر حَقِیدَه حُکم چِیقَه رَه مِیز. بُو یِیردَگِی بِیرِینچِی سَوال شوُکِی، اِنسان اوُز- اوُزِینِی تَنِیب آلِیشنِی قَیسِی یوُلگَه وَ قَیسِی کَنَلگَه کوُرَه عَمَلگَه آشِیرِیشِی کِیرَک؟ اِنساننِی شَکللَنتِیرَه دِیگَن وَ اِنساننِی یَرَتگَن کَنَلگَه کوُرَه مِی؟ یاکِی اِنساننِی اوُزِینِی ذِهنِی وَ نَفسانِی اِیستَک – هاحِیشلَرِیگَه کوُرَه مِی؟
مَنَه بُو یِیردَه شَخص اِیچکِی (رُوحِی) سَلامَتلِیک کَلِیدِینِی تاپَه دِی وَ بُو نَفسنِی عِزَّتِی وَ اوُزِیمِیزگَه اِعتِماد قِیلِیش بوُلِیب، قوُیِیدَگِی آیَتدَه گِیلَرگَه خاصلَنگَن: وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ (منافقون/ 8) عِزَّت بُو هَر بِیر کِیشِی اوُزِیگَه قائِل بوُلگَن قَدرِیَتنِی وَ حوُرمَتنِی مِعزانِیدوُر، اَلله تَعالَی اوُزِینِی قانوُنلَرِی بِیلَن بِیرگَه مَنَه بُو کَرامَتنِی وَ عِزَّتنِی اِنسانگَه بِیرگَن. «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ» (اسراء/70).
بِیزلَرنِی اوُزِیمِیزنِینگ اوُستِیمِیزدَه چِیقَرگَن حُکملَرِیمِیز هَم قَدرِیَتلَرگَه باغلِیق. اَگَر قَدرِیَتلَرِیمِیزنِی اوُستِیدَه چِیقَرگَن حُکملَرِیمِیز مُثبَت بوُلسَه، دِیمَک عِزَّت نَفسِیمِیز هَم یوُقارِی دَرَجَه دَه، اَمّا اَگَر قَدرِیَتلَرِیمِیزگَه نِسبَتاً بِیزلَرنِینگ چِیقَرگَن حُکمِیمِیز مَنفِی بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، دِیمَک بِیز پَست دَرَجَه دَگِی عِزَّت نَفسگَه اِیگَه مِیز. دَرحَقِیقَت، اوُزِیمِیزگَه بوُلگَن اِیشانچ مَنبَعِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَن کِیلِیب چِیققَن قَدرِیَتلَرِیمِیزدَن عِبارَت وَ مَنَه بُو قَدرِیَتلَر بِیزلَردَه اوُزِیمِیزگَه بوُلگَن اِیشانچنِی وَ عِزَّتنِی اَصلِی عامِلِی بوُلگَن حَقِیقِی صِیفَتلَرنِی، فَضِیلَتلَرنِی، اِستِعدادلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی.
– اوُزِیمِیزنِی تَنِیب آلِیشلِیکنِی قوُلگَه کِیرِیتِیشدَه بِیزلَرگَه یاردَم بِیرَه دِیگَن یَنَه بِیر اوُرِین، بُو اِیختِیاجلَر حِسابلَه نَه دِی: اِیختِیاجلَرنِی تَنِیب آلِیش هَم اوُلَرنِی توُغرِی وَ صَحِیح یوُلگَه کوُرَه بَرطَرَف قِیلِیش اوُچُون قِیلِینَه دِیگَن حَرَکَتلَرگَه بَرابَردوُر. بوُ یِیردَه شَخص اِنسانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی مُشتَرَک اِیختِیاجلَرگَه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه، اَوَّلاً اوُزِینِی جِنسِیَتِیگَه اِعتِبار بِیرِیشِی وَ اوُنِی قَبوُل قِیلِیشِی لازِم. بوُندَن تَشقَه رِی اوُزِیدَگِی اَلاهِیدَه صِیفَتلَرگَه هَم اَهَمِیَت بِیرِیشِی کِیرَک. شَخص اوُزِینِی بِیر اِنسان صِیفَتِیدَه اوُزِیدَگِی اَلاهِیدَه بِیلگِیلَرِی بِیلَن قَبوُل قِیلگَن پَیتِیدَه، اوُ اوُزِیدَگِی کوُچلِی وَ ضَعِیف نوُقطَه لَرنِی تَنِیب آلگَن بوُلَه دِی وَ اوُزِینِی قَندَی بوُلسَه شوُندَی حالِیچَه، هَمدَه قابِیلِیَتلَرِینِی وَ قُدرَتِینِی اَندازَه سِیگَه کوُرَه یَحشِی کوُرَه دِی وَ اوُزِینِی قَدرلَیدِی، چوُنکِی اَلله تَعالَی اوُنگَه شوُ اَندازَه دَه اوُنگَه قُدرَت بِیرگَن وَ اوُ شُو اَندازَه دَه حَرَکَت قِیلگَن. لايُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها (بقره/286) اَلله هِیچ بِیر جاننِی طاقَتِیدَن تَشقَه رِی نَرسَه گَه تَکلِیف قِیلمَیدِی.
– اوُزِینِی تَنِیب آلِیش مَسَلَه سِی بوُیِیچَه اِعتِبار بِیرِیلِیشِی کِیرَک بوُلگَن یَنَه بِیر اوُرِین، بُو اوُزِیمِیزدَگِی کوُچلِی نوُقطَه لَرنِی تَنِیب آلِیشدَن عِبارَت، چوُنکِی بِیز مَنَه بُو کوُچلِی نوُقطَه لَرِیمِیزگَه سوُیَنگَن حالدَه اوُزِیمِیزدَگِی ضَعِیف نوُقطَه لَرنِی اوُستِیدَن غَلَبَه قاذانَه مِیز. بوُندَن تَشقَه رِی کوُچلِی نُوقطَه لَرنِی تَنِیب آلِیشلِیک، شَخصنِی اِرادَه سِینِی کوُپَه یِیشِیگَه وَ فَحرلَه نِیش حِیسسِینِی کوُچَه یِیشِیگَه وَ اوُزِیمِیزدَگِی ضَعِیف نوُقطَه لَرِیمِیزنِی هَم قَبوُل قِیلِیشِیمِیزگَه، هَمدَه بوُندَی ضَعِیف نوُقطَه لَرگَه اِیگَه اِیکَه نِیمِیزنِی تَن آلِیشِیمِیزگَه سَبَب بوُلَه دِی وَ نَتِیجَه دَه بِیز مَنَه بُو ضَعِیف نوُقطَه لَرنِی اِصلاح وَ دَرمان قِیلِیشگَه حَرَکَت قِیلَه مِیز. بِیزلَر اوُزِیمِیزدَگِی کوُچلِی نوُقطَه لَرنِی تَنِیب آلَه دِیگَن بوُلسَک، اوُزِیمِیزنِی یَنَدَه یَحشِیراق نَظارَت قِیلِیشگَه قادِر بوُلَه مِیز. شَخص اوُزِینِی تَنِیب آلِیش بوُیِیچَه مَنَه بُو عُمُومِی اوُرِینلَرگَه اِعتِبار بِیلَن دِققَت قِیلِیشِی کِیرَک.
(دوامی بار……..)
[1] این مقدمه را رسول الله صلی الله علیه وسلم قبل از هر خطبه و سخنرانی ایراد می فرموند.
[2] این مقدمه را رسول الله صلی الله علیه وسلم قبل از هر خطبه و سخنرانی ایراد می فرموند.