مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(26- قیسم)
حَه،مُؤمِن شَخص اَگَر هاحلَسَه، اوُزِینِینگ پاک نِیَتِی بِیلَن بِیرگَه یَحشِیلِیکنِی جُودَه کوُپ یوُللَرِینِی تاپَه آلَه دِی وَ دُنیادَه هَمَّه نَرسَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر یوُلِیگَه توُشَه دِی وَ اَلبَتَّه بوُلَر اوُنگَه ثَواب هَم کِیلتِیرَه دِی: قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]
آشکار کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، آواز اَیتِیشلِیک هَم شادلِیکنِی فِطرِی اَبزارلَرِیدَن بِیرِی وَ حَیاتنِی بِیر قِیررَه سِی بوُلِیب، اوُنِی اَلله تَعالَی اوُچُون اِیشلَه تِیلِیشِی کِیرَک، شُبهَه سِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر دُنیاوِی حَیاتدَه مُوختاج بوُلِینَه دِیگَن فِطرِی مَسَلَه لَرنِی باستِیرِیش اوُچُون کِیلگَن اِیمَس،بَلکِی اوُ مَنَه بُو اِیختِیاجلَرنِی باشقَه رِیش،تَشکِیللَشتِیرِیش، کانترال قِیلِیش وَ اوُنِی هِدایَت قِیلِیش اوُچُون کِیلگَن. اِبنِ تَیمِیَّه اَیتَه دِی: «اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها» اَنبِیالَر فِطرَتنِی اوُزگَرتِیرِیش اوُچُون اِیمَس، بَلکِی کامِل قِیلِیش وَ اوُنِی ثابِت قِیلِیش اوُچُون یوُبارِیلِیشگَن.
اِیندِی اَگَر مَنَه بُو فِطرَتنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن کانترال قِیلِیب هِدایَت قِیلِینسَه، مَطلوُب وَ پاکِیزَه، حَلال اِیشگَه اَیلَه نَه دِی، اَلله تَعالَی مَنَه بوُندَی پاکِیزَه اِیشلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4) (اِی مُحَمَّد،مُؤمِنلَر) سِیزدَن اوُزلَرِی اوُچُون نِیمَه لَر حَلال قِیلِینگَه نِینِی سوُرَیدِیلَر. اَیتِینگ: “سِیزلَر اوُچُون بَرچَه پاکِیزَه نَرسَه لَر حَلال قِیلِیندِی. حَه، بِیزلَر حَیاتدَگِی اِیشلَرِیمِیزنِی باشقَه رِیش وَ پاکِیزَه لَش آرقَه لِی اَیتَه آلَه مِیزکِی: الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5) بوُگوُن سِیزلَر اوُچُون بَرچَه پاکِیزَه نَرسَه لَر حَلال قِیلِیندِی.
اِیندِی مَنَه بُو آواز اَیتِیشلِیک اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی باشقَه رُووِی سَبَبلِی، طَیِّب پاکِیزَه نَرسَه گَه اَیلَه نَه دِی وَ بِیر فِطرِی اِیختِیاجنِی توُغرِی شَکلگَه کِیلتِیرَه دِی وَ اِنساننِی غَیرِی شَرعِی آواز اَیتِیشلَردَن اوُزاقلَشتِیرَه دِی وَ شَخصنِی گوُناهگَه باتگَن آواز اَیتِیشلَر تامانگَه بارِیشِیگَه یوُل قوُیمَیدِی، چوُنکِی شَخص بَعضِی بِیر کِیمسَه لَر تامانِیدَن آفَتگَه اَیلَه نِیشِی،بوُلغَه نِیشِی موُمکِین؛ اِیندِی شوُندَی کِیشِیلَر هَم بارکِی، اوُلَر مَنَه بُو آواز اَیتِیشگَه یا اوُنگَه قوُلاق سالِیشگَه عادَتلَه نِیب قالِیشگَن، اوُلَرنِی مَقصَدِی هَم اوُزلَرِینِی وَ باشقَه لَرنِی وَقتلَرِینِی خوُش اوُتکَه زِیشدَن عِبارَت، بُو یِیردَه مَنَه بُو اِیش لَغو اِیشگَه اَیلَه نَه دِی، بُو مَسجِدنِی اِیشِیگِینِی تَگِیدَه اوُتِیرِیب آلِیب وَقتلَرِینِی بِیکار اوُتکَه زَه یاتگَن چاللَرنِی اِیشِیگَه اوُحشَیدِی، یاکِی بوُلمَسَم سِیز اوُزِینگِیز عادَتلَنگَن فَلان اوُیِیننِی کوُرِیشِینگِیز……..مَنَه بوُندَی شَخص عادَتلَه نِیب قالگَن وَقتنِی بِیکارگَه اوُتکَه زِیشلَر یاکِی عُمرنِی بِیکارگَه کِیتکَه زِیشلَر، مُسُلمانلَرنِی صِیفَتِی اِیمَس، بَلکِی کافِرلَرنِی صِیفَتِی حِسابلَه نَه دِی، بُو اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی بَعضِی وَقتلَر اَیتگَن سوُزلَرگَه اوُحشَیدِی، اَلله تَعالَی اوُلَرگَه قَندَی مُعامَلَه قِیلِیش حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِی: وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ (قصص/55) قَچانکِی، بِیهُودَه (سوُز یا اِیشنِی) اِیشِیتسَه لَر اوُندَن یوُز اوُگِیرُورلَر وَ “بِیزلَرنِینگ عَمَللَرِیمِیز اوُزِیمِیز اوُچُون، سِیزلَرنِینگ عَمَللَرِینگِیز هَم اوُزلَرِینگِیز اوُچوُندِیر. آمان بوُلِینگلَر. بِیزلَر نادان کِیمسَه لَر بِیلَن ( هَمصُحبَت بوُلِیشنِی اِیستَه مَیمِیز”، دِیرلَر.
اَصلِیدَه بار حَقِیقَت هَم شوُ، مُسُلمانلَر دَعوَتگَه، جِهادگَه، اَلله نِی دِینِیگَه وَ اَلله نِی بَندَه لَرِیگَه حِذمَت قِیلِیشگَه اِیختِیاج بوُلَر اِیکَن وَ اوُنِی زِمَّه سِیدَه اوُزِینِی وَ دُنیادَگِی باشقَه سِیتَم کوُرگَن اِنسانلَرنِی آلدِیدَه اَنَه اوُشَنچَه مَسئوُلِیَت بوُلَر اِیکَن وَ اوُزلَرِینِی قِیامَتلَرِینِی بَرابَرِیدَه اوُشَنچَه وَظِیفَه لَرگَه اِیگَه بوُلَر اِیکَنلَر،فَلانچِی کوُچَه نِی باشِیدَه یا مَسجِدنِی آلدِیدَه توُرِیب اوُزلَرِینِی قِیامَتلَرِی اوُچُون هِیچ قَندَی فایدَه سِی بوُلمَه گَن نَرسَه لَر بِیلَن مَشغوُل بوُلِیشلَرِیدَه بِیر مَعنا بارمِی؟ یاکِی یوُزلَب بَلکِی مِینگلَب ساعَت وَقتِینگِیزنِی فوُتبالنِی، حَیوانات عالَمِینِی تاماشا قِیلِیشگَه صَرفلَه شِینگِیزدَه بِیر مَعنا بارمِی؟ بوُلِیب هَم شَخص اَنَه بُو صَرفلَه گَن وَقتِینِی یوُزدَن بِیرِینِی هَم دِینگَه آئِد دَرسلَرنِی اِیشِیتِیشگَه یا کوُرِیشگَه یا تَعلِیم آلِیشگَه صَرفلَه مَیدِی.
مَنَه بُو دوُستلَرِیمِیز نادان وَ جاهِللَرنِی یوُللَرِیدَن یوُرِیب کِیتِیشیَپتِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی شوُندَی اِیشلَر بِیلَن مَشغُول قِیلِیب قوُیِیشگَنکِی، عُمرلَرِینِینگ ساعَتِیگَه قِیاس قِیلِینسَه بوُ اِیشلَر نِهایَتدَه اَرزِیمَس،لَغو اِیشلَر حِسابلَه نَه دِی، عَقللِی شَخص بوُ اِیشلَردَن اوُزِینِی چِیتگَه تارتِیشِی وَ قوُیِیدَگِی سوُزلَرنِی اَیتِیشِی کِیرَک: لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ. اَگَر آواز اَیتِیشلِیکنِی یا آواز اِیشِیتِیشنِی کوُپَیتِیرِیب یوُبارِیب اوُنِی بِیر عادَتگَه اَیلَنتِیرِیب یوُبارِیلسَه وَ بُو وَقتنِی بِیکار اوُتکَه زِیلِیشِیگَه، هَمدَه اوُزِی بِیلَن باشقَه لَرگَه یَحشِیلِیکنِی یِیتمَسلِیگِیگَه باعِث بُولسَه، بُو جائِز بوُلمَیدِی، مُسُلمانلَر مَنَه بُو صِیفَتدَه اوُزلَرِینِی کافِرلَرگَه اوُحشَه تِیب آلگَن بوُلَه دِیلَر.
مَنَه بوُندَی بِی فایدَه وَ بِی اَرزِیش اِیشلَرنِی قِیلِیشلِیک بِیلَن فَفَط وَقت تَلَف بوُلَه دِی، اِیندِی اَگَر شَخص بُو اِیشنِی اوُزِیگَه کَسب قِیلِیب آلِیب، بُو آرقَه لِی مَشهُور بوُلِیب تَنِیلسَه، اَلبَتَّه بوُ کافِرلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن بوُلَه دِی وَ مُسُلمانلَر بوُلغَه نِیب قالگَن قَلبِی کَسَللِیکلَردَن وَ بُولغَه نِیشلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی، بوُ یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، اَنَه بُو لَغو سوُزلَر، دِیننِی حَقارَت قِیلِیش یا سوُکِیشدَن عِبارَت بوُلمَسَه شوُندَی بوُلَه دِی. چوُنکِی قُدرَتنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگَن پَیتدَه، کافِرلَرنِی حَقارَتلَرِیگَه فَقَط کوُچ – قُوَّت بِیلَن جَواب بِیرِیلَه دِی، حَقارَتلَرنِی آوازِینِی اوُچِیرِیشلِیک اَلسَّلامُ عَلَیکُمگَه یوُق دِییِیشدَن عبارَت. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم کَعَب اِبنِ اَشرَف، اَبُو عِفک،نَضر اِبنِ حارِث وَ باشقَه لَر بِیلَن شوُندَی مُعامَلَه قِیلگَن اِیدِیلَر. حَقارَت قِیلِیش وَ سوُکِیش فَقَط لَغو بِیلَن اِیمَس، بَلکِی تَنقِید قِیلِیشدَن هَم جوُدَه کَتتَه فَرق قِیلَه دِی.
مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشلِیک، غِیبَتگَه وَ آدَملَرنِی حَققِینِی ضایَه بوُلِیشِیگَه یاکِی واجِب اِیشنِی تَرک قِیلِینِیشِیگَه یا گوُناهگَه باعِث بوُلمَه گَن تَقدِیردَه گِینَه لَغو، بِی اَرزِیش وَ بِی فایدَه اِیش حِسابلَه نَه دِی، اِیندِی مَنَه بُو دَرَجَه گَه یِیتگَن بوُلسَه، بُو لَغو اِیمَس، بَلکِی اوُزِیگَه خاص اوُلچاوگَه اِیگَه بوُلگَن باشقَه جِنایَتلَرگَه،گوُناهلَرگَه اوُحشَه گَن جِنایَت سَنَلَه دِی. مَثَلاً بِیر جارِیَه قِیزچَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی حوُضوُرلَرِیدَه،اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنهانِی خانَه لَرِیدَه آواز اوُقِییاتگَن پَیتِیدَه: “وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ« بِیزنِی آرَه مِیزدَه پَیغَمبَر بار وَ اوُ اِیرتَه گَه نِیمَه اِیشلَر بوُلِیشِینِی بِیلَه دِی، شوُندَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اوُنگَه تِیزدَه اِیسلَه تَه دِیلَرکِی: لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]« بوُندَی دِیمَه گِین، بَلکِی آلدِین اَیتَه یاتگَن سوُزلَرِینگنِی اَیت.”
(دوامی بار……)
[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.
[2]رواه البخاري ( 3779)
