مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(48- قیسم)
اَلبَتَّه حافِظ اِبنِ حَجَر رَحِمَهُ الله “فَتحُ البارِی” کِتابِیدَه وَ اِبنِ قَیِّم رَحِمَهُ الله “اِغاثَه” کِتابِیدَه ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله نِی تَنقِید قِیلِیش بارَه سِیدَه یَنَه دَه رَوشَنراق اِیضاحلَرنِی کِیلتِیرِیشگَن. شوُندَن کِیلِیب چِیقِیب اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله دَن وَ اوُ کِیشِیگَه اِیرگَشگَنلَردَن تَشقَه رِی هِیچ کِیم بُو حَدِیثدَن خَطا تاپِیشگَن اِیمَس. بُو صُورَتدَه بوُیوُک عالِم ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی رَحِمَهُ الله نِی کِیلتِیرگَن دَلِیلِی بِیر نِیچَه حُجَّتگَه کوُرَه صَحِیح بُولَه آلمَیدِی:
- اِمامِی بوُخارِی اوُستادِی هِشام اِبنِ عَمّار بِیلَن مُلاقات قِیلگَنلَر وَ اوُ کِیشِیدَن حَدِیثنِی اِیشِیتگَنلَر، دِیمَک اَگَر هِشام اَیتگَن دِیب اَیتسَه، یَعنِی اوُ کِیشِیدَن بوُ سوُزنِی نَقل قِیلگَن بوُلَه دِی.
- اَگَراوُ کِیشِی هِشامدَن اِیشِیتمَه گَن بوُلگَنلَرِیدَه اِیدِی، اوُ کِیشِیدَن بُو سوُزنِی نَقل قِیلمَس اِیدِیلَر، بُو نَرسَه اوُلَرنِینگ اوُزَرا عَلاقَه دَه بوُلگَنلِیکلَرِینِی ثابِت قِیلَه دِی وَ اوُ کِیشِی اوُستادلَرِیدَن بوُندَن باشقَه جوُدَه کوُپ حَدِیثلَرنِی نَقل قِیلگَنلَر، اِمامِی بوُخارِیگَه تَدلِیس قِیلِیش توُحمَتِی یَرَشمَیدِی.
- اِمامِی بوُخارِی بُو حَدِیثنِی “صَحِیح” کِتابلَرِیدَه کِیلتِیرگَنلَر، اَگَر اوُنِی صَحِیح اِیکَه نِیگَه خاطِرجَمع بوُلمَه گَنلَرِیدَه اِیدِی، اوُ کِیشِی بُو اِیشنِی قِیلمَسدِیلَر.
- اوُ کِیشِی بُو حَدِیثنِی جَزم صِیغَه سِیگَه کوُرَه ذِکر قِیلگَنلَر، بُو حَدِیثنِی رِوایَتِی ضَعِیف اِیکَه نِینِی بَیان قِیلَه دِیگَن: «يَروِي عَن رَسُول الله صلی الله علیه وسلم » يا «يُذکَرُ عَنهُ» وَ…. کَبِی جُملَه لَردَن فایدَه لَنمَه گَنلَر، بَلکِی :«قال رسول الله صلي الله عليه وسلم“ گَه اوُحشَش جَزم وَ اِیشانچنِی اِفادَه لَیدِیگَن جُملَه دَن فایدَه لَنگَنلَر.
اَگَر بِیز مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِینِی اِعتِبارگَه آلمَه گَن پَیتِیمِیزدَه هَم حَدِیث صَحِیحدوُر. چوُنکِی اَبُو داوُد، اَبُو بَکر اِسمائِلِی، اِبنِ ماجَه وَ باشقَه لَرگَه اوُحشَش حَدِیث اوُلَمالَرِینِی نَزدِیدَه اوُنِی حُجَّتِی مُتَّصِلدوُر.
هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مَنَه بُو زَمِینَه دَه وَ بوُنگَه اوُحشَش اوُرِینلَردَه بوُیوُک اوُلَمالَرِیمِیز واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِینگ وَ واحِد اوُمَّتنِینگ وَ واحِد اِجماعنِینگ یوُقلِیگِی سَبَبلِی، شَخصِی اِجتِهاد قِیلِیشگَن بوُلسَه لَر، سُلَیمان تَمِیمِی رَحِمَهُ الله نِی سوُزلَرِینِی بَیان قِیلِیش لازِم دِیب حِسابلَیمَن، اوُ کِیشِی اَیتگَن اِیدِیلَرکِی: اَگَر هَر قَندَی عالِمنِی رُحصَتِی یا اوُنِی خَطاسِینِی آلَه دِیگَن بوُلسَنگ، بُو اِیش سِیندَه هَمَّه یامانلِیکلَر جَملَه نِیشِیگَه سَبَب بوُلَه دِی.
اَلسَّلامُ عَلَیکُم بِرادَر. مُوسِیقَه کانسِیرتلَرِی اوُچُون مَکانلَرنِی اِیجَرَه گَه آلِیشنِی حُکمِی قَندَی بوُلَه دِی؟
حَرامنِی فایدَه سِی اوُچُون اِیجَرَه قِیلِیش صَحِیح بوُلمَیدِی وَ بوُنگَه عَلاقَه دار اِیشلَر بارَه سِیدَه اِیختِلافلِی نَظَر مَوجُود اِیمَس. موُسِیقَه دَن فایدَه وَ مَنفَعَت آلِیش هَم صَحِیح اِیمَس وَ بوُ اِیشنِی قِیلگَن کِیشِیدَن کِیرایَه آلِیش هَم توُغرِی اِیمَس. بوُندَی مال- دَولَتدَن اِستِعمال قِیلِیشلِیک هَم آدَملَرنِی مالِینِی باطِل یوُل بِیلَن یِییِیشنِی بِیر نَوِعگَه کِیرَه دِی وَ اوُلَکسَه گوُشتِینِی سَوداسِینِی حُکمِی بِیلَن بَرابَر بوُلَه دِی.
شَخص هَم قوُلِیدَگِی مال- دَولَتِینِی مُوسِیقَه کانسِیرتلَرِیگَه صَرفلَه مَسلِیگِی کِیرَک، چوُنکِی بُو جائِز بوُلمَه گَن اِیشلَرگَه حَرج قِیلِیش حِسابلَه نَه دِی وَ حوُددِی اوُلَکسَه گوُشتِینِی ساتِیب آلِیشگَه صَرفلَه گَندِیک بوُلَه دِی. اِبنِ عَبدُالبِر هَم بُو عَمَللَرنِی بَهاسِی حَراملِیگِی بوُیِیچَه اِجماع اِدَّعاسِینِی قِیلگَن.
نِیمَه اوُچُون سِیز غُلوُ قِیلگَن بَعضِی مُسُلمانلَرگَه یَرِیم دِیوانَه ( جِیننِی) دِییسِیز؟
بوُندَن تَشقَه رِی مِعزانسِیز وَ مُواظَنَتسِیز هَم دِیگَنمَن. اوُلَرنِینگ قِیلگَن عَمَللَرِی بُو آدَملَرنِی دِیوانَه لَرگَه ( جِیننِی) اوُحشَه تِیب قوُیگَن: سُفیان اِبنِ عُیَینَه اَیتگَنکِی: گوُناه بِیلَن بوُلغَنگَن دانِیشمَندنِی وَ نادان زاهِدنِی فِتنَه سِیدَن اِیختِیاط بوُلِینگلَر، چوُنکِی اوُلَرنِی هَر بِیرِی دِیوانَه لَرچَه عَمَل قِیلِیشَه دِی وَ اِسلام اوُمَّتِینِینگ مَفاسِدلَرِیگَه اِعتِبار بِیلَن دِقَّت قِیلگَن هَر قَندَی کِیشِی مَنَه بُو اِیککِی دِیوانَه نِی تَأثِیرِینِی اَلبَتَّه کوُرَه دِی.
اَلسَّلامُ عَلَیکُم. اِبنِ عُثَیمِین اَیتَه دِیکِی، عَیاللَرنِینگ غَربِیلَرنِی شِیوَه سِیگَه اوُحشَب رَقصگَه توُشِیشلِیگِی، بُو اوُزِینِی اوُلَرگَه اوُحشَتگَه نِی بوُلَه دِی وَ بُو حَرام………
حَه، اوُ کِیشِی وَ حَنبَلِیلَر، حَنَفِیلَر هَم رَقصنِی مَکروُه دِییِیشَه دِی؛ وَ اِیتِیشَه دِیکِی: اَمّا اَگَر غَربلِیک عَیاللَرنِی شِیوَه سِی وَ رَوِیشِیگَه کوُرَه عَیاللَرنِی رَقصگَه توُشِیشلِیگِی وَ کافِرلَرگَه تَقلِید قِیلِیشلَرِی، حَرام بُولَه دِی. پَیغَمبَرِیمِیز صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی مَرحَمَت قِیلگَن سوُزلَرِیگَه کوُرَه: «مَن تشبه بقوم فهو منهم». [1]
آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگَه نِیمدِیک، کافِرلَرگَه اوُحشَش مَسَلَه سِی بُو عَقِیدَه وِی وَ فِزِیکِی جِهَتدَن اوُلَرنِی صَفِیگَه اوُتِیشدَن عِبارَت، اَگَر فَلانچِی اَبُو جَهل کِییگَن فَلان لِباسنِی کِییگَن بوُلسَه، اِیندِی اوُنِی حُکمِی هَم اوُنِی حُکمِیگَه اوُتِیب قالَه دِی، دِیگَه نِی اِیمَس. یاکِی اَگَر سِیز حاضِردَه کوُردلَر گَه اوُحشَب پایکوُبِی قِیلسَنگِیز، سِیز هَم کوُرد یا شافِیعِی بوُلِیب قالَه سِیز یا اَگَر سِیز توُرکمَنلَرنِینگ حَنجَر رَقصِیگَه توُشسَنگِیز، سِیز هَم حَنَفِی بوُلِیب قالَه سِیز یاکِی اَگَر سِیز کافِرلَرنِینگ فَلانچِی مَشِینَه سِینِی اِیشلَب چِیقَرسَنگِیز وَ اوُنگَه مِینسَنگِیز، سِیز هَم اوُلَرگَه اوُحشَب قالَه سِیز، دِیگَه نِی اِیمَس…….
حَبَشِیلَر رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی حوُضوُرلَرِیدَه اوُزلَرِینِی رَوِیشلَرِیگَه کوُرَه رَقصگَه توُشِیشگَن، یَعنِی مَنَه بُو رَوِیش مُسُلمانلَرگَه خاص بوُلگَن اِیمَسدِی، بَلکِی اوُلَرنِی اَکثَرِی حاضِرگِی پَیتدَه غَیرِی مُسُلمان بوُلگَن حَبَشِیلَرگَه تِیگِیشلِی اِیدِی. رَقص بُو بِیر فَن وَ عُرف حِسابلَه نَه دِی، فَن وَ عُرفلَر هَم مادامِیکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی مُخالِف بوُلمَس اِیکَن، اوُنگَه قَرشِیلِیک قِیلِینمَیدِی، بُو یِیردَه سِیز اوُنِی قَیسِی قَومدَن آلگَنلِیگِینگِیز هَم مُهِم اِیمَس.
(دوامی بار…….)
[1]لقاء الباب المفتوح ” (س 1085).