مصداقهای دارالاسلام در دنیای معاصر (1) (قسمت 25)
پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله[D1]
(2- قسمت)
رسول الله صلی الله علیه وسلم هم در مورد چنین اشخاصی می فرماید:
- مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ[1] «هرکسی بدون علم در مورد قرآن نظر بدهد جایش را در دوزخ مهیا سازد.»
- مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ [2]«كسى كه با رأى شخصى خويش دربارة قرآن سخن بگويد، جايگاه او در آتش است.» حتی رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَأَصَابَ فَقَدْ أَخْطَأَ[3] هرکس (بدون علم) در مورد قرآن نظر بدهد، اگر چه نظرش درست باشد باز هم دچار خطا شده است.
بر این اساس ابن کثیر می گوید تفسیر قرآن تنها با رای و نظر شخصی حرام است.[4] پس در تفسیر قرآن هم باید مسائل قابل تفسیر و تأویل را باز از کانال رسول الله صلی الله علیه وسلم به الله تعالی برسانی و متصل کنی. اگر نتوانستی به این شکل سخنت را به الله تعالی متصل کنی باید بدانی که به رسول الله صلی الله علیه وسلم دروغ بسته ای، چون می گوئی الله تعالی چنین گفته در حالی که رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین چیزی از سوی الله نیاورده و می گوئی رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین گفته در حالی که چنین حدیثی وجود ندارد و به این شکل جایگاه خودت را در آتش جهنم آماده کرده ای چون رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: مَن كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا، فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ[5] هر کس به طور عمد بر من دروغ ببندد، باید جایگاه خود را در آتش دوزخ آماده سازد.
این در مورد مسائلی که می گوئی الله تعالی چنین گفت و رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین گفت؛ زمانی که از منبع سخنت مطئن شدی آنوقت به دستور : «بَلِّغُوا عَنِّی وَ لَو آیَةً»[6]:از من به دیگران برسانید اگر چه یک آیه باشد، بدون ابراز رای شخصی عمل می کنی. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا وَحَفِظَهَا وَبَلَّغَهَا فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ[7] خداوند فردی را شاد و شادمان کند که سخنی از من شنیده و حفظ کرده و همانطور که شنیده است آنرا بیان کند. چه بسا حامل فقهی که سخن را به فقیه تر از خود منتقل سازند.
در امور اجتهاد پذیر هم باز باید دقت کنی که این مسائل نیاز به علم کافی و جامع دارند و در مورد سخنانی که بر زبان می رانی مورد پرسش قرار می گیری و در برابر سخنانت مسئول هستی. به همین دلیل اهل علم در چیزی که کاملاً به آن علم دارند صحبت می کنند و در اموری که نمی دانند سکوت می کنند. در مدینه و در عصر تابعین (یعنی عصر فرزندان صحابه و شاگردان صحابه رضی الله تعالی عنهم اجمعین) در مورد طلاق سوال شد و در تمام مدینه با اینهمه بزرگوار و عالم، تنها یک نفر در این زمینه فتوا داد و آنهم سعید بن مسیب رحمه الله بود.
(ادامه دارد…….)
[1] سنن ترمذی / عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[2] جامع الترمذی 3205-2950 / جامع البيان، محمد بن جرير طبرى، دار المعرفة، بيروت، 1409ق، ج 1، ص 27. / وعن سعيد بن جبير عن ابن عباس عن النبي صلى الله عليه وسلم قال (مَن قالَ في القُرآنِ برَأيِه أو بِمَا لا يَعلَمُ فَلْيَتَبَوّأ مَقعَدَه مِنَ النّار) رواه النسائي.
[3] سنن ترمذی 2952./ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَأَصَابَ فَقَدْ أَخْطَأَ / رواه الترمذي والطبراني والبيهقي في الشعب. وَ كذلك حَدِيثِ (مَنْ أَفْتَى بِغَيْرِ عِلْمٍ لَعَنَتْهُ مَلائِكَةُ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ) رَوَاهُ ابْنُ عَسَاكِرَ.
[4] وقال ابن كثيرٍ في تفسيره: “فأمَّا تفسير القرآن بمجرد الرأي فحرام لما رواه محمد بن جرير رحمه الله – بسنده- عن سعيد بن جبير عن ابن عباس عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: ((من قال في القرآن برأيه أو بما لا يعلم فليتبوأ مقعده من النار))، وهكذا أخرجه الترمذي والنسائي من طرق عن سفيان الثوري به ورواه أبو داود”.
[5] بخاری 1291 (6197)، ومسلم (2134) الترمذي (2659)، وابن ماجه (30)، وأحمد (3847)
[6] بخاری3461
[7] الترمذي (2658) / وأبو يعلى في ((المعجم)) (219)، /والطبراني في ((المعجم الأوسط)) (5179)./ ابن ماجه 2498[D1]