حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (1) ( 25 بوُلِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(8- قیسم)
اِیندِی شُو یِیرگچَه “قالِب” وَ “اَبزار”نِی جایگاهِینِی وَ هِیلمَه – هِیل قالِیبلَرنِی تَشکِیل قِیلگن مَغزِینِی مَسَلَه سِینِی وَ شَخصلَر، جَماعَتلَر، حُکوُمَتلَر،توُرلِی- هِیل عَقِیدَه لَر اوُزلَرِینِینگ خاص مَقصَدلَرِی یُولِیدَه بِیر قالِب وَ اَبزاردَن فایدَلَنِیش اِیختِمالِی بارلِیگِی آچِیق- آیدِین بُولَدِی.
دِیمَک آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگنِیدِیک، بِیزلَر “توُرلِی- هِیل دارُ الاِسلاملَرنِی” تِیکشِیرِیب اوُلَرنِی بِیر- بِیرِی بِیلَن سالِیشتِیرَیاتگن مَرحَلَه لَردَه، اوُلَرنِی اِیچِیگه قوُیِیلگن عَقِیدَه وَ مَذهَبلَر بارَسِیدَه اِیمَس، بَلکِی “دارُ الاِسلام” حُکوُمَتِینِی “قالِیبِی” وَ “اَبزارِی” حَقِیدَه صُحبَت قِیلَمِیز وَ مَنَه بُو “توُرلِی- هِیل دارُ الاِسلاملَرنِی” قَیسِی بِیرِی “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتگه” یَقِینراق اِیکَنِیگه اِعتِبار بِیرَمِیز.
بِیزلَر یَنَه قَیتَه دَن قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلَیاتگن اَوَّلگِی “اَبزار” وَ “قالِب” بُولمِیش “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت” اِیککِیتَه مُشَخَّص وَ اَصلگه اِیگه بُولِیب، آلتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِیدَه بُو حَقِیدَه قوُیِیدَگِی عُنوانلَر آستِیدَه مُفَصَّل صُحبَت قِیلگنمِیز:
- حاکِم، دَولَت وَ حُکوُمَتنِینگ وَ مُسُلمانلَرنِی حُکوُمَتِیدَگِی توُرلِی- هِیل اوُیُوشمَه لَرنِینگ اِیچکِی عَمَللَرِینِی اوُستِیدَه حَوفسِیزلِیک مَسَلَه لَرِیدَن تَشقَرِی عُمُومِی نَظارَت قِیلِیشلِیک.
- اوُلِی الاَمر شُوراسِینِی اَصلِی حُکُومَتنِی اِجرائِی اِیشلَرِینِی هَمَّه سِی وَ دارُ الاِسلامنِینگ عُمُومِی حَیاتِیگه تِیگِیشلِی بُولگن اِیجتِهاد قِیلسَه بُولَدِیگن اِیشلَرنِی بَرچَه سِی واحِد شوُرا وَ واحِد اِجماعنِی کَنَلِی آرقَلِی اِرایَه بِیرِیلَدِی.
اوُلِی الاَمر شُوراسِی بَرچَه مُتَخَصِّصلِیکلَردَه مَوجُود بُولِیشِی مُومکِین، اوُ عالِی باشقَه رُو مَجلِیسِی یاکِی حَل قِیلِیش وَ نِکاه اِیشلَرِیگه چَه یِیتِیب بارَدِی. بِیزلَر “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت ” دَورِیدَه اُمَوِیلَرنِینگ یاکِی عَبّاسِیلَرنِینگ وَ باشقَه لَرنِینگ شاهِیگرلِیک دَورِیدَگِی حاضِرگِی زَمانگه اوُحشَگن مَذهَبنِی زَمانَه وِی شَکلِیگه گوُواه بوُلمَگنِیمِیزنِی اَساسِی عِللَتِی هَم مَنَه شُو اوُلِی الاَمر وَ مُتَخَصِّصلَر شُوراسِینِی بارلِیگِی بوُلگن.
مَنَه بوُنگه اَساسلَنگن حالدَه وَ حُکوُمَتنِینگ توُزِیلِیشِینِی اِستِناد قِیلگن حالدَه وَ توُرلِی- هِیل حَلق اوُیُوشمَه لَرِینِی، شوُرالَرنِی بارلِیگِی وَ اِیچکِی، تَشقِی دِپلامَه تِیکَه نِی نَظَرگه آلِیب شوُنِی توُشُونِیب یِیتَمِیزکِی، بِیزلَرنِی بوُگوُنگِی کوُنگِی دُنیایِیمِیزدَه هَم “اَبزارلَر”، “قالِیبلَر” وَ حُکُومَت سِیستِیمَه سِی بِیزلَردَه مَوجُود، “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتگه” جوُدَه یَقِیندِیر، شوُنِی اَیتِیب اوُتِیش لازِمکِی اَگرچِی سِیاسَتلَرنِی شَرعِی اُوصُوللَرگه کوُرَه بِنا قِیلِینگن بُولسَه هَم، اَمّا اِجرا قِیلِیش بُویِیچَه آرقَدَه قالِینگن، لِیکِن شوُنگه قَرَمَسدَن اَگر بِیزلَر عَدالَت، اِنصاف، تَقوا اَهلِی بُولَدِیگن بُولسَک، بِیزلَرنِی آرَه مِیز بِیلَن رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ وَعدَه قِیلگن «ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» یوُلِینِی رُویابگه چِیقِیشِیگه بِیر نِیچَه قَدَم مَسافَه قالگن حالاص.
اَهلِی سُنَّتنِی مَنبَعلَرِیدَه هَم اَگر واجِب بُولگن یَحشِی اِیشلَرنِی بَجَرِیش شَرائِطِی مُهَیّا بُولگن بُولسَه وَ مَنَه بُو اِیشلَر اوُندَن کوُرَه کَتتَه راق، یَنَدَه اَساسِی واجِبراق بُولگن اِیشلَر اوُچُون شَرائِط یَرَتِیشگه بِیر اِمکان بُولَدِیگن بُولسَه، مَنَه بوُندَی یَحشِی وَ واجِب اِیشلَرنِی بَجَرِیش جائِز اِیمَس، دِیگن جایِی یُوق؛ بَلکِی قوُیِیدَگِی قائِدَه گه کُورَه «مَا لاَ يَتِمُّ الْوَاجِبُ إِلاَّ بِهِ؛ فَهُوَ وَاجِبٌ»[1] مَنَه بوُندَی یَحشِی اِیشلَرنِی بَجَرِیشنِی واجِب دِیب سَنَلگن، زِیرا واجِبلَرنِی مُکَمَّل قِیلِیشلِیک هَم واجِب حِسابلَنَدِی. گوُیاکِی بوُندَی مَسَلَه لَردَه طَهارَت آلِیش نَمازگه اوُحشَگن واجِبنِی مُقَدِّیمَه سِیدِیر وَ نَمازگه اوُحشَگن واجِب طَهارَتسِیز عَمَلگه آشِیرِیلمَیدِی، دِیمَک طَهارَت هَم ضَرُورِی، لازِم وَ مَنَه بُو واجِبنِی کامِل قِیلوُچِی نَرسَه لَردَندِیر، مَنَه شوُ صُورَتدَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی سَقلَب قالِیشلِیک وَ اوُنِی “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت” دَرَجَه سِیگه کوُتَرِیشلِیک هَم اَنَه اوُشَه واجِبلَرنِی جُوملَه سِیگه کِیرَدِی.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
[1] المغنی لا بن قدامه(9/236)
