نویسنده: admin

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(44- قیسم)  

شُو شِیوَه بِیلَن اَلله تَعالَی توُرلِی- هِیل شوُرالَردَه شوُراگه اَمر قِیلَه دِی.  «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ» صِیفَتِیگه اِیگه بوُلگن کِیشِیلَر حَقِیدَه بَیان قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(شوری/38) اوُلَر پَروَردِیگارلَرِیگه اِجابَت – اِطاعَت اِیتگن وَ نَمازنِی توُکِیس عَدا قِیلگن ذاتلَردِیر. اوُلَرنِینگ اِیشلَرِی (مُودام) اوُزَرا شوُرا- مَصلَحَت ( اوُ بِیلَن) بوُلوُر وَ بِیز اوُلَرنِی رِزقلَنتِیرگن نَرسَه لَردَن اِنفاق – اِحسان قِیلوُرلَر.

اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی مَنَه بوُندَی اِیشلَرگه دَعوَت قِیلگن وَ بِیز هَم اَلله تَعالَی نِی دَعوَتِیگه اِجابِی جَواب قَیتَه رِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی:

1- أَقَامُوا الصَّلَاةَ « الصَّلَاةَ » فِعل ماضِيدوُر.

2- أَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ «شُورَى» جُملَه یِی اِسمِيَه بوُلَه دِی وَ اوُنِی اَهَمِیَتِینِی، نَقشِینِی مِعزانِینِی بِیلدِیرَه دِی.

 3- مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ « یُنفِقُونَ» هَم فِعل مُضارِع بوُلَه دِی.

حَه، سِیز بِیر مَخلوُق تامانِیدَن طَعاملَه نِیش اوُچُون شَرعِی دَعوَت قِیلِینگن پَیتِینگِیزدَه اوُنگه اِجابِی جَواب بِیرِیشِینگِیز کِیرَک بوُلَه دِی:   إِذَا دُعِىَ أَحَدُکُمْ إِلَى طَعَامٍ فَلْیُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَکَ^[1] . سِیزلَردَن بِیرارتَنگِیز طَعاملَه نِیشگه دَعوَت قِیلِینسَه، اوُنِی قَبوُل قِیلسِین. اَگر هاحلَه سَه طَعاملَنسِین وَ اَگر هاحلَه مَسَه طَعاملَنمَه سِین. بِیزلَرنِینگ اوُتگن عَصرلَردَه وَ حاضِردَگِی اَئِمَّه لَرِیمِیزنِی وَ صالِح بوُیوُک کِیشِیلَرِیمِیزنِی کوُپلَرِی مُستَحَب رُوزَه توُتگن حاللَرِیدَه بوُندَی شَرعِی دَعوَتدَه اِیشتِراک اِیتَردِیلَر وَ اوُی اِیگه سِی تامانِیدَن اوُلَرنِی حَققِیگه خَیرلِی دُعالَر قِیلِینگن.

حوُپ، اِیندِی بوُتوُن جَهاننِی یَرَتگن ذات بِیزلَرنِی دَعوَت قِیلِیبدِی، اوُ ذاتنِی دَعوَتِینِی اِجابَت قِیلمَیدِیگن بوُلسَک، بُو اِیش مَعقوُل بوُلَه دِیمِی؟ اَلله تَعالَی اَمر قِیلَه دِیکِی:  

  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ (نساء/59) اِی مُؤمِنلَر،اَلله گه اِطاعَت قِیلِینگِیز وَ پَیغَمبَرگه هَمدَه اوُزلَرِینگِیزدَن بوُلگن ( یَعنِی مُسُلمان) حاکِملَرگه بوُیِینسُونِینگِیز! باردِی- یُو بِیران نَرسَه حَقِیدَه تَلَه شِیب قالسَنگِیز- اَگر حَقِیقَتاً اَلله گه وَ آخِیرَت کوُنِیگه اِیشانسَنگِیز – اوُ نَرسَه نِی اَلله گه وَ پَیغَمبَرِیگه قَیتَه رِینگِیز! مَنَه شوُ یَحشِیراق وَ چِیرایلِیراق یِیچِیمدِیر.

مَنَه بُو صُورَتدَه اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی اوُزِیمِیز اوُچُون اِینگ یَحشِی یِیچِیم بُولگن اِیشگه دَعوَت قِیلِیبدِی. بِیزلَرگه مَنَه بوُندَی آشکارَه خِطاب قِیلِینِیب بُو اِیشگه اَمر اِیتِیلگن پَیتِیمِیزدَه قوُیِیدَگِی اوُرِیندَن جای آلَه مِیز:   ‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏.( احزاب/ 36) اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی بِیر اِیشنِی حُکم قِیلگن – بوُیُورگن وَقتِیدَه بِیرار مُؤمِن وَ مُؤمِینَه اوُچُون ( اَلله نِینگ حُکمِینِی قوُیِیب) اوُز اِیشلَرِیدَن اِیختِیار قِیلِیش جائِز اِیمَسدِیر. کِیم اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه عاصِی بوُلسَه، بَس اوُ آچِیق یوُلدَن آزِیش بِیلَن یوُلدَن آزِیبدِی.

آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، اِجتِهادگه اَساسلَنگن شوُرا اِسلامِی شَرعِی یوُنَه لِیش بوُیِیچَه دوُر. اَلله تَعالَی مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن شوُندَی شوُرانِی کَنَلِی آرقَه لِی چِیقَه رِیلگن، اِستِنباط قِیلِینگن حُکمنِی دِین صِیفَتِیدَه قَبوُل قِیلَه دِی وَ اوُنِی اِلاهِی اَحکاملَرنِی،توُشوُنتِیرِیشلَرنِی وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ سُنَّتلَرِینِی قَطارِیدَه دِیب حِسابلَیدِی.  

 أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ؛ اَطِیعُوانِی تَکرارلَه نِیب کِیلِیشِینِی دَلِیلِی تَشکِیل قِیلِینگن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه مُسُلمانلَرنِینگ اِطاعَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون آچِیق بَیان حِسابلَه نَه دِی. اِیندِی مُسُلمان شَخص هَر قَندَی آسُودَه یا قوُرقِینچلِی مَسَلَه لَر بوُیِیچَه شوُندَی شوُراگه مُراجَعَت قِیلِیشِی کِیرَک:   وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ… مَنَه بُو حَیرَتلَه نَرلِی خَبَرنِی کِیتِیدَن:   وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏؛  حَه، جُودَه هَم خَطَرلِیدوُر، اَگر اَلله تَعیِین قِیلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی کَنَلِیدَن باشقَه حُکم وَ دَستوُرگه تابِع بوُلِینَه دِیگن بوُلسَه، بُو شَیطانگه اِیرگه شِیش بِیلَن بَرابَر حِسابلَه نَه دِی. بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه.

بوُ یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، اَلله تَعالَی اَمر قِیلگن پَیتِیدَه:   أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ، چوُنکِی اوُ ذات اوُلِی الاَمرنِی مَخلوُق بوُلگنلِیگِی بائِث خَطادَن حالِی بوُلمَسلِیکلَرِینِی وَ بِیرار مَسَلَه نِی نَتِیجَه سِیگه اِیرِیشَه آلمَسلِیکلَرِینِی وَ عاقِبَتدَه اِیسَه واحِد اوُمَّتنِی وَ مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِینِی آرَه سِیدَه تَفَرُّقنِی اِیجاد بوُلِیشِیگه بائِث بوُلِیشِینِی یَحشِی بِیلگن، شوُ سَبَبلِی تِیزلِیک بِیلَن مَنَه بُو مُعَمّانِی یِیچِیمِینِی کوُرسَه تِیب بِیرَه دِی:   فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ……. وَ اَگر بِیرار نَرسَه دَه اِیختِلاف قِیلسَنگِیزلَر اوُنِی اَلله گه (قُرآنگه کوُندَه لَنگ قِیلِیش بِیلَن) وَ پَیغَمبَرگه (سُنَّتگه قَیتَه رِیش بِیلَن) قَیتَه رِینگلَر. وَ مَنَه بُو اَمرنِی نِهایَتدَه نازِیک وَ خَطَرلِی شَرط بِیلَن آخِیرِیگه یِیتکَه زَه دِی:  إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ. اَگر اَلله گه وَ قَیتَه تِیرِیلِیش کوُنِیگه اِیمان کِیلتِیرسَنگِیزلَر.

اِیندِی اَگر فَلانچِی شَخص یاکِی فَلانچِی گوُرُوه، فَلانچِی مَذهَب وَ فَلانچِی حِزب اِیمان کِیلتِیرگن بوُلسَه، بُو آدَم اَنَه اوُشَه لَرنِی آلدِیگه بارِیب اوُزِینِی مُشکِیلِینِی حَل قِیلِیشِی کِیرَک، اَمّا اَگر اَلله گه وَ قِیامَت کوُنِیگه اِیمان کِیلتِیرگن بوُلسَه، فَقَط اَلله کوُرسَتگن نَرسَه یِیچِیم بوُلَه  آلَه دِی حالاص:   “مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ ‏” (حشر/7). پَیغَمبَر اوُزِی سِیزلَرگه عَطا اَیتگن نَرسَه نِی آلِینگلَر، اوُ ذات سِیزلَرنِی قَیتَرگن نَرسَه دَن قَیتِینگلَر وَ اَلله دَن قوُرقِینگلَر! اَلبَتَّه اَلله نِینگ جَزاسِی قَتتِیقدِیر.

(دوامی بار…….)

---

[1]مسلم/ ۱۴۳۰

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(43- قیسم)

اِیندِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی مَوجُود بوُلمَه گن پَیتدَه، شوُنِی یَحشِی بِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، اَنَه اوُشَنچَه تَفَرُّق وَ تَرتِیبسِیزلِیکلَر وُجُودگه کِیلگه نِیگه قَرَمَسدَن، بِیزنِینگ اوُزِیمِیز رَوِیشِیمِیزنِی اِسلامگه یَقِینراق اِیکَه نِینِی تَشخِیص بِیرَه آلِیشِیمِیز لازِم. قاضِی ( یَعنِی شوُرا) بِیزلَرنِی تَشخِیصِیمِیزنِی صِیحَتِینِی تَصدِیقلَش اوُچُون کِیلگن اِیمَس، هَمَّه اِدَّعا قِیلَه دِی وَ هَمَّه شِکایَتچِی هَم بوُلَه دِی، چوُنکِی قاضِی مَوجُود بوُلمَه گنلِیگِی سَبَبلِی اوُلَرنِینگ هَر بِیرِی اوُزِینِی یوُز فائِز حَق وَ مُخالِفلَرِینِی اِیسَه یوُز فائِز ناحَق دِیب بِیلِیشلَرِی کِیرَک اِیمَس. مَنَه شُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِینگ سوُزلَرِی اوُزِینِی اَهَمِیَتِینِی کوُرسَه تَه دِی: مِینِی رَعیِیم صَحِیح، اَمّا خَطا بوُلِیشِینِی اِیحتِمالِی هَم بار، مِینگه مُخالِف بوُلگنلَرنِینگ خَطا رَعیِینِی صَحِیح بوُلِیش اِیحتِمالِی هَم بار.

بِیر اَهلِی قِبلَه گه نِسبَتاً مِینِی فِیرقَم اَیتگن نَرسَه اِسلامدوُر وَ سِینِی فِیرقَنگ اَیتگن نَرسَه غَیرِی اِسلامِیدوُر، دِییِیشِینگ عَینِ جَهالَت وَ اِنصافدَن تَشقَرِیدَگِی اِیش حِسابلَه نَه دِی. بِیز هَم صاف اِسلامنِی اِدَّعا قِیلَه مِیز،قَرَمَه – قَرشِی مُقابِل تامان هَم شوُنِی اِدَّعا قِیلَه دِی. اِدَّعا قِیلَه یاتگن تاماننِی هَر بِیرِی مَنَه بوُ اِدَّعانِی اوُستِیدَه قاضِی بوُلِیشگه حَققِی یوُق. بُو دُنیادَه بِیر تاماننِینگ هَم اِدَّعا قِیلوُچِی وَ هَم قاضِی بوُلِیشِی موُمکِینلِیگِینِی هِیچ قَیسِی بِیر ساغلام اِنسان قَبوُل قِیلمَیدِی.

وُجوُدگه کِیلگن مَنَه بُو تَفَرُّقنِی اوُستِیدَه هَم فَقَط اوُلِی الاَمر شوُراسِیگِینَه اَنَه اوُشَنچَه فِرقَه لَرنِی،تَرقاق مَذهَبلَرنِی آرَه سِیدَه قَضاوَت قِیلَه آلَه دِی. شَخصِی اِجتِهادلَرنِی کوُپ سانلِی بوُلِیشِی توُرلِی- هِیل مَذهَبلَرنِی اَحزابلَرنِی سانِینِی کوُپَه یِیشِیگه سَبَب بوُلدِی. اِجتِهادلَرنِینگ وَحدَتِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی مَجلِیسِیدَه گِینَه وَحدَتگه اِیرِیشَه دِی وَ فَقَط شوُ شوُرا قَیسِی اِجتِهاد وَ رَعیِ صَحِیحراق اِیکَه نِینِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن تَعیِین قِیلَه دِی. فَقَطگِینَه شُو صُورَتدَه اِیرگه شَه یاتگن اِجتِهادِیمِیز صاف اِیکَه نِینِی وَ بُونگه بَرچَه پَیغَمبَرلَر تَبلِیغ قِیلِیشگه نِینِی اِدَّعا قِیلَه آلَه مِیز.

اِسلام اِینگ کِیچکِینَه اِجتِمائِی مَجمُوعَه دَگِی اِیختِلافنِی حَل قِیلِیشدَن تارتِیب اِینگ کَتتَه اِجتِمائِی تَشکِیلات بوُلمِیش قَضاوَت وَ حُکوُمَت تَشکِیلاتلَردَگِی اِیختِلافلَرنِی حَل قِیلِیشنِی شوُراگه تاپشِیرگن. بِیر اِیرکَک کِیشِی وَ عَیالنِی اوُرتَه سِیدَه اِیختِلاف وُجُودگه کِیلگن پَیتِیدَه، مَنَه بوُلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافنِی حَل قِیلِیشنِی اِیککاوِیدَن تَشقَرِیدَگِی شوُراگه تاپشِیرِیلَه دِی، چوُنکِی اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی هَم اِدَّعا قِیلوُچِیدوُر. اِیرکَک کِیشِی وَ عَیالنِینگ آرَه سِیدَگِی اِیختِلاف، اوُلَردَگِی فِرقه لَر بِیلَن بِیرگه عاددِی وَ مُقَرَّر بِیر اِیش حِسابلَه نَه دِی، بُو حوُددِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بِیلَن اوُ کِیشِینِی عَیاللَرِینِی اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافگه اوُحشَیدِی. بوُ یِیردَگِی مُهِم نَرسَه، مَنَه بُو اِیختِلافنِی حَل بوُلِیشِی وَ تَفَرُّققَه، جُدا بوُلِیشگه سَبَب بوُلمَسلِیگِیدوُر.

جَمِیعیَت وَ حُکوُمَتدَگِی اِجرائِی مَسَلَه لَر بوُیِیچَه بَعضِی تابِیعِنلَر تامانِیدَن اوُمَّتنِی اِیختِلافِی رَحمَتدوُر، دِیب اِعلان قِیلِینگن پَیتدَه، اِیختِلاف اِتِّفاقنِی بَرابَرِیدَه بوُلَه دِی، یَعنِی نَتِیجَه سِی مَنفِی بوُلگن تَفَرُّقنِی بَرابَرِیدَه اِیمَس، بَلکِی اِتِّفاقسِیزلِیکنِی بَرابَرِیدَه دُور، اوُلِی الاَمر شُوراسِیدَه اِیختِلافلَر اَنَه اوُشَنچَه اِجابِی نَتِیجَه لَرگه سَبَب بوُلَه دِی. مَنَه بُو شوُرادَگِی توُرلِی – هِیل فِکرلَر تَرَقِّیاتگه، رِواجلَه نِیشگه وَ اِینگ مُناسِب وَ اِینگ یَحشِی چارَه نِی تَنلَه نِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

شوُرانِی آخِیرگِی رَعیِ اِعلان قِیلِینمَه گوُنِیچَه اِتِّفاق مَوجُود بُولمَیدِی وَ اِیختِلاف حاکِم بوُلَه دِی، توُرلِی – هِیل مَسَلَه لَر بوُیِیچَه اِتِّفاقسِیزلِیکنِی وَ اِیختِلافنِی مَوجُود بوُلِیشِی طَبِیعِی وَ دائِمِی نَرسَه دوُر. اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک اِنسانلَر تا قِیامَت کوُنِیگه چَه کافِر وَ مُسُلمان بوُلِیب شَکللَه نَه دِی، اوُلَر هِیچ قَچان واحِد اوُمَّت صُورَتِیدَه بوُلِیشمَیدِی، اوُلَر فَقَطگِینَه اَلله اوُلَرگه رَحم قِیلگن پَیتِیدَه گِینَه واحِد اوُمَّت شَکلِیگه اوُتِیشَه دِی وَ مُسُلمان بوُلِیشَه دِی، چوُنکِی اَلله کافِرلَرگه رَحم اِیمَس، غَضَب قِیلگن. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:

   وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119)  اَگر پَروَردِیگارِینگِیز هاحلَه گه نِیدَه، بَرچَه آدَملَرنِی بِیر مِللَت ( یَعنِی بِیر دِینگه اِیرگه شُوچِی) قِیلگن بوُلوُر اِیدِی. ( لِیکِن اوُ ذات بوُندَی بوُلِیشِینِی اِیستَه مَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون) اوُلَر ( آدَملَر) مُودام اِیختِلاف قِیلوُرلَر، مَگر پَروَردِیگارِینگِیز رَحم قِیلگن کِیشِیلَرگِینَه ( حَق یوُلدَه اِتِّفاق بوُلِیب یَشَرلَر). اوُلَرنِی شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی بِیراولَرِی حَق یوُلدَه هِدایَت تاپِیشلَرِی، باشقَه لَرِی ناحَق یوُللَردَه تَلَه شِیب – تارتِیشِیب یوُرِیشلَرِی اوُچُون) یَرَتگندِیر.

بُو یِیردَه «إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ» وَ اَلله نِی رَحمَتِینِینگ دائِمِی تَنلاوِی مُسُلمانلَرنِی واحِد جَماعَتِی بِیلَن بوُلِیب، بُو واحِد اِجماعدَن وَ واحِد اوُمَّتدَن وَ واحِد شوُرادَن صادِر بوُلگن بوُلِیشِی کِیرَک. مَنَه بُو طَبِیعِی، دائِمِی، اِتِّفاقسِیز اِیختِلافلَر تَفَرُّققَه اَیلَنمَسلِیگِی اوُچُون اِینگ یَحشِی زَمانَت، مُتَخَصِّصلَر شوُراسِی ناملِی اَبزار حِسابلَه نَه دِی، اوُ قُرآندَه  أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ نامِی بِیلَن مَشهوُر.

شوُرادَه مَوجُود بُولگن اَنَه اوُشَنچَه اِیختِلافلَر بوُلِیشِیگه قَرَمَسدَن، عاددِی آدَملَرنِی اوُلِی الاَمرنِی مُتَخَصِّصلَر شوُراسِیدَگِی نَتِیجَه سِیز اِیختِلافلَرِیدَن عِبارَت مَنَه بسو ناحوُش خَبَرلَر وَ واقِیعَه لَردَن خَبَردار هَم قِیلمَیمِیز، بَلکِی مُتَخَصِّصلَرنِی فَقَط اوُزلَرِیگه خاص بوُلگن مَنَه بُو بَحثلَرنِی اِیشِیتِیشدَن اوُلَرنِی مَنع هَم قِیلَه مِیز. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی هَمَّه سِی یِیتِیلمَه گن خام اَشیا بوُلِیب، اوُلَر شُورا ناملِی ماهِر آشپَز تامانِیدَن مَرامِیگه یِیتگن طَعامگه اَیلَنگن اِیمَس. چوُنکِی غَیرِی مُتَخَصِّصلَرنِی رَعیلَرِی بِیلَن تَفَرُّققَه بائِث بوُلِیشگه اِیمَس، بَلکِی اِیختِلافلَرنِی حَل قِیلِیشگه قَرار قِیلگنمِیز، چوُنکِی شوُرایِیمِیزنِی تَکاموُلَّه شتِیرِیش آرقَه لِی واحِد اوُمَّتگه وَ واحِد جَماعَتگه اَیلَه نِیشگه قَرار قِیلگنمِیز وَ مَنَه بُو مَقصَدلَرگه یِیتِیش اوُچُون اِینگ کوُچلِی اَبزارنِی یَعنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی وَ واحِد اِجماعنِی تَنلَه گنمِیز.

 شُو سَبَبلِی هَم اَگر هَر قَندَی زَمِینَه دَه هَر قَندَی مُشکِلات وُجُودگه کِیلَه دِیگن بوُلسَه، مِیش- مِیش تَرقَتمَسدَن وَ یَککَه حالدَه حَرَکَت قِیلمَه گن حالدَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه مُراجَعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک،    وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83) حَتَّی فایدَه لِی وَ اِیش بِیرَه دِیگن اِختِراع عُنوانِی آستِیدَه یَنگِی فِکر وَ یَنگِی رَوِیشگه اِیگه بوُلِیش بِیلَن هَم، هِیچ کِیم اوُزِی اوُچُون گوُروُه، توُدَه وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه وَ شوُرادَن جُدا بُولِیشگه حَققِی یوُق، بَلکِی مَنَه بُو یَنگِی کوُز- قَرَشنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِیدَه اوُرتَه گه تَشلَه نِیشِی کِیرَک وَ آخِیرِیدَه هَم شوُرانِی رَعیِی وَ نَظَرِیگه تابِع بوُلِیشِی لازِم، حَتَّی اَگر شوُرانِی نَظَرِی اوُنِی نَظَرِیگه خِلاف رَوِیشدَه بُولسَه هَم، شوُرانِینگ خَطا رَعیِینِی اوُزِینِینگ توُغرِی رَعیِیدَن کوُرَه اَفضَل کوُرِیشِی کِیرَک، یَعنِی  شوُرانِینگ ناتوُغرِی رَعیِینِی اوُزِینِینگ توُغرِی رَعیِیدَن اوُستوُن کوُرَه دِی، حوُددِی رَسُول الله صلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اُحُد جَنگِی بارَه سِیدَه شوُرانِی نَظَرِینِی اوُستوُن کوُرگنلَرِیدِیک قِیلِیش لازِم.

(دوامی بار…….)

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(44- قسمت)

به این شیوه الله تعالی در جاهای مختلفی امر به شورا می کند. در جایی زمانی که صفات  «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ» ‏را بیان می کند می فرماید: وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(شوری/38) و کسانیند که دعوت پروردگارشان را پاسخ می‌گویند، و نماز را برپا میدارند، و کارشان به شیوه شورائی و بر پایه مشورت با یکدیگر است، و از چیزهائی که بدیشان داده‌ایم انفاق می‌کنند. الله ما را به چنین اموری دعوت کرده  است و باید به این دعوت الله تعالی جواب مثبت داده بشود:

1. أَقَامُوا الصَّلَاةَ « الصَّلَاةَ » فعل ماضي است
2. أَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ «شُورَى» جمله اسميه ست و ميزان اهميت و نقش آن را می رساند
3. مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ « یُنفِقُونَ» هم فعل مضارع است

بله زمانی که شما باید به یک دعوت شرعی برای غذا خوردن توسط یک مخلوق لازم است پاسخ مثبت بدهید: إِذَا دُعِىَ أَحَدُکُمْ إِلَى طَعَامٍ فَلْیُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَکَ[1] .هرگاه، یکی از شما به صرف غذایی، دعوت شد، آن را بپذیرد. اگر میل داشت، بخورد. و اگر میل نداشت، نخورد. بسیاری از ائمه و بزرگان صالح ما در گذشته و حال در حالی که روزه ی مستحب داشتند در چنین دعوتهای شرعی شرکت می کردند و از طرف صاحب خانه ها برایشان دعای خیر می شد.

خوب، حالا خالق جهانیان ما را دعوت کرده، معقول است دعوتش را اجابت نکنیم؟ جواب مثبت ندادن به این دعوت الله تعالی کار یک انسان میزان و متعادل نیست.  زمانی که الله تعالی امر می کند : يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ (نساء/59) ای کسانی که ایمان آورده‌اید ! از خدا (قرآن) و از پیغمبر(سنّت) اطاعت کنید، و از متخصصین و صاحبان امر خود فرمانبرداری نمائید و اگر در چیزی اختلاف داشتید آن را به خدا (با عرضه به قرآن) و پیغمبر او) با رجوع به سنّت) برگردانید اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید . این کاربرای شما بهتر و خوش فرجام‌تر است .‏

در این صورت واضح است که الله تعالی ما را دعوت به کاری کرده است که برایمان بهترین راهکار است . زمانی که چنین آشکارا مخاطب قرار می گیریم و امر می شویم، ما در موقعیتی قرار می گیریم که: ‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏.( احزاب/ 36) هیچ مرد و زن مؤمنی، در کاری که خدا و پیغمبرش داوری کرده باشند اختیاری از خود در آن ندارند. هر کس هم از دستور خدا و پیغمبرش سرپیچی کند، گرفتار گمراهی کاملاً آشکاری می‌گردد .‏

واضح است، شورايي كه بر اساس اجتهاداست، خط السير تشريع اسلامی است. والله تعالی، هر حكمي را كه به این شیوه و از کانال چنان شورايي استخراج و استنباط بشود، بعنوان  دين مي پذيرد و آن را در رديف احكام الهي و  تبينها و سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم به حساب می آورد.

أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ؛ دليل تكرار أَطِيعُوا بياني روشن است برای اطاعت کردن  مسلمین از شورای أُولِي الْأَمْری که تشکیل دادند . حالا شخص مسلمان در هر امر یا مسأله اي چه آرام بخش باشد چه ترسناك، باید به چنین شورائی مراجعه کند: وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ… دنباله اين پيام ، تكان دهنده است كه: وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏؛ بله ،خطرناک است، اگر غیر از کانال شورای أُولِي الْأَمْری که الله تعیین کرده  است از حکم و برنامه ی دیگری تبعيت بشود مساوی است با پيروي از شيطان. و این خیلی خطرناک است.

نکته ی مهم دیگر اینکه زماني كه الله تعالي امر میکند :  أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ،  چون مي دانسته كه اولي الامرها هم به دلیل مخلوق بودن خالی از خطا و اشتباه نیستند و ممكن است روی مسأله ای کارشان به منازعه کشیده بشود، و به نتیجه نرسند، و باعث ایجاد تفرق در میان امت واحد و جماعت مسلمین بشوند بلافاصله راهکار برون رفت از این معضل را نشان می دهد:   فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ.. و اگر در چیزی اختلاف داشتید آن را به خدا (با عرضه به قرآن) و پیغمبر او) با رجوع به سنّت) برگردانید . و این امر را با یک شرط حساس و خطرناک به پایان می رساند : إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ.اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید .

حالا اگربه فلان شخص یا فلان گروه و فلان مذهب و فلان حزب ایمان دارد این باید برود و مشکلش را با خودش حل کند، اما اگر به الله و روز قیامت ایمان دارد تنها راهکار این است که الله نشان داده است و بس.:”مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ ‏” (حشر/7). چیزهائی را که پیامبر برای شما آورده است اجراء کنید، و از چیزهائی که شما را از آن بازداشته است، دست بکشید. از خدا بترسید که خدا عقوبت سختی دارد .‏

(ادامه دارد…….)

---

[1]مسلم/ ۱۴۳۰

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(43- قسمت)

زمانی که شورای أُولِي الْأَمْرِ وجود ندارد باید حداقل این را بدانیم که  با وجود اين همه تفرق و آشفتگی به وجود آمده این تشخيص خود ماست كه مي گوئيم روش ما به اسلام نزديكتراست . قاضي (یعنی شورا) نيامده است صحت این تشخیص ما را تاييد كند، همه مدعي اند و همه خودشان شاكي اند، و چون قاضي وجود ندارد هيچكدام نبايد خودش را صد درصد برحق بداند و مخالف را صد درصد بر باطل. اینجاست که قول امام شافعی رحمه الله اهمیت خودش را نشان می دهد که می گوید: رای من صحیح است اما احتمال اشتباه هم در آن هست و رای مخالف من اشتباهِ اما احتمال صحیح بودنش هم هست .

به دور از انصاف و عین جهالت است که در برخورد با یک فرقه ی اهل قبله بگویی هر آنچه فرقه ی من می گویید اسلام است و هر آنچه فرقه ی تو می گوید غیر اسلامی. هم ما مدعی هستیم که اسلام ناب پیش ماست هم طرف مقابل. دو مدعي نسبت به هم حق ندارند يكي از آنان قاضي بشود. دردنیا هم مدعی و هم قاضی بودن را هیچ انسان سالمی نمی پذیرد .

در این تفرقی که به وجود آمده است تنها شورای أُولِي الْأَمْرِکه می تواند بین اینهمه فرقه و مذهب متفرق و مدعی قضاوت کند . تعدد اجتهادات فردی باعث تعدد مذاهب و احزاب مختلف شده است. وحدت اجتهادها تنها در مجلس شورا ی أُولِي الْأَمْرمتحقق مي شود و تنها این شوراست که با اجماع واحدش تعیین می کند کدام رای و اجتهاد صحیح تراست . تنها در اين صورت است كه می شود ادعا كرد كه آنچه از آن پيروي مي كنيم اجتهاد ناب و آنی است كه تمامي پيامبران صلوات الله علیهم اجمعین مبلغش بوده اند.

اسلام حل اختلاف در کوچکترین مجموعه ی اجتماعی یعنی خانواده تا بزرگترین نهادهای اجتماعی چون نهاد قضاوت و حکومت وغیره را به شورا سپرده است. یک زن و شوهر که با هم دچار اختلافی می شوند راهکار حل اختلاف اینان را به شورائی خارج از این دو منتقل می کند، چون هر دو مدعی هستند.  اختلاف میان زن و شوهر با آنهمه تمایزاتی که با هم دارند امر عادی و اجتناب ناپذیری است، مثل اختلاف رسول الله صلی الله علیه وسلم با همسرانش. در اینجا مهم روش حل این اختلافات است که منجر به تفرق و جدائی نشود.

درمسائل اجرائی جامعه و حکومتی زمانی که از طرف بعضی از تابعین اعلام می شود اختلاف امت رحمت است، اختلاف در برابر اتفاق است، يعني عدم اتفاق، نه در برابر تفرق كه نتيجه منفي است، اختلاف در شوراي اولي الامر است كه آن همه نتايج مثبت را به بار می آورد. آراء مختلف در این شورا باعث پيشرفت و ترقي و باعث انتخاب بهترين و مناسب  ترین راه حل می شود.

در این شوراء تا زمان اعلام رأی نهائی اتفاق وجود ندارد و اختلاف حاکم است، و این عدم اتفاق و اختلاف در مسائل مختلف، طبیعی و همیشگی است. عرض کردیم که چون انسانها تا روز قیامت از کافر و مسلمان شکل گرفته اند اینها به صورت امت واحدی درنمی آیند تنها آنانی به صورت امت واحد درمی آیند که الله به آنان رحم کرده باشد که مسلمین هستند، چون الله بر کفار غضب کرده است نه رحم . الله تعالی می فرماید: وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119) اگر پروردگارت می‌خواست مردمان را ملّت واحدی می‌کرد ولی آنان همیشه متفاوت و مختلف خواهند ماند .‏« وَلا یَزالُونَ مُخْتَلِفِینَ » : همیشه متفاوت و مختلف می‌مانند. مگر کسانی که خدا بدیشان رحم کرده باشد و خداوند برای همین (مختلف بودن) ایشان را آفریده است، ‏« لِذالِک خَلَقَهُمْ »: خدا آنان را بر تفاوت و تنوّع آفریده است.

در اینجا و در این انتخاب همیشگی «إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ» و رحمت الله با جماعت واحد مسلمین است  که از اجماعی واحد و امتی واحد و شورائی واحد صادر شده باشد . واضح و روشن است که بهترین تضمین برای اینکه این اختلافات طبیعی و همیشگی و عدم اتفاقها تبدیل به تفرق نشوند، تنها و تنها ابزاری به نام شورای متخصصین وجود دارد كه در قرآن به أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ معروفند.

با تمام اختلافاتی که در این شورا وجود دارد، نه تنها مردم عادي را در جريان خبرها و وقايع ناخوشايند اختلافات بدون نتیجه ی شورای متخصصین اولی الامر قرار نمي دهيم، بلكه شنيدن این بگو مگوهای مختص متخصصین را هم برایشان ممنوع اعلام مي کنیم. چرا؟ چون اینها همگی مواد خام و مواد اولیه ای هستند که هنوز توسط آشپزی ماهر به نام شورا تبدیل به خوراک مطبوعی نشده اند . چون تصميم گرفته ايم كه اختلافات را حل کنیم، نه با ارائه ی آنها به غیر متخصصین باعث تفرق بشویم، چون تصمیم گرفته ایم که با تکامل شوراهایمان تبدیل به امة واحده و جماعت واحده بشویم و قويترين ابزار يعني شورای اولی الامر و اجماع واحد را برای رسیدن به این هدف انتخاب کرده ایم .  

برای همین است که اگر هر مشکلی در هر زمینه ای پیش بیاید باید بدون شايعه پراكني و تك روي ابلهانه به رای واحد اولي الامر مراجعه كرد، وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83) حتي با داشتن فكري جديد و روشي نوين كه بعنوان يك ابداع مفيد و كارآمد تلقي می شود باز كسي حق ندارد نحله و گروه و دارو دسته ای برای خودش به وجود بیاورد و از شورا جدا بشود، بلکه باید این دیدگاه جدید و نوین را در شوراي اولي الامر مطرح کند و در نهایت تابع رای و نظر شورا بشود، حتی اگر رای شورا برخلاف رای او باشد باید رای اشتباه شورا را بر رای درست خودش ترجیح بدهد، یعنی رای غط شورا را بر رای درست خودش ترجیح بدهد همانطوری که رسول الله صلی الله علیه وسلم در شورای جنگی احد همین کار را کرد.

(ادامه دارد……..)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(116- қисмат)

Замоники худимонро бо улуми шаръий ва душманшиносийи шаръий ва вахдати огохона, хадафманд ва харакатий аз коноли “ се абзори “ шаръий мусаллах кардем, бояд барои расидани ба хадафи муштаракики хаммайи моро дўври худиш жамъ карда аст огохона хеч фурсатиро барои вахдати фарогир ва харакати ба самти хадафи вохидимон аз даст надихем. Ин хамон вахдати хадафманди огохонайи астки нийрухойи пештоз ва сабиқунал аввалуни хар қовм ва жомеъайиро бо худиш хамрох мекунадки , бо пейвастан сабиқунал аввалун ба хамдигар, вахдати огохона ва хадафманди кулли муслимини он нохия ва басижи нахоийи манотиқи тахти нуфузи шўро дар хар сатхики боша анжом мешавад. Дар хар сурат вахдати хадафманд ва огохонайи сабиқунал аввалун таъсири мустақими бар вахдати кулли муслимин ва басижи нахоийи онхо дорад.

Дар мовриди соири сарзаминхойи мусалмоннишин хам лозим аст бибинемки ин мардумики солхойи сол аст дар талоши касби озодийи хақиқийи худ ва касби иззат ва расидан ба жомеъайи исломий хастанд, чи касони хастанд ва доройи чи ақоиди хастанд?, ва созмонхо ва ижройики дар холи хозир қасд доранд мубориза ононро идора кунанд кудом хастанд?, ва аз кужо об мехуранд, ва ба кужо васл шуданд? Ин аввалин огохихойи астки бояд барои танзими равобитимон бо дигар жамоатхойи сарзаминхойи дигар бояд ёдиш бигирем ва ёдиш бидихем.

Бародарон ва хохароники дар ин хадди муқаддамотий дар мовриди жомеъайи куффор ва жавомеъи муслимин ва жомеъайи худишон огохий ва шинохт надоранд ва вориди майдони даъват ва жиход шуданд, ин жахлишон метавонад ба унвони ек омили боздоранда дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатий амал кунад ва барои худишон ва соири муслимин мушкилсоз бишавад, ва бояд қабли аз хар иқдоми бо мухосибайи худ, ва баргашт ба еки аз “ се абзори” аслий, ба дармони худишон машғул бишаванд.

“лажбозий “ еки дигар аз мавонеъ ва офатхойи хатарноки “ вахдати огохона , хадафманд ва харакатий”.

“Лажбозий” аз беморийи мухлики такаббур сарчишма мегирад. Медонемки се нафс дар инсон вужуд дорад ва ахли фиқх бо истиноди ба оёти қуръон ба се нафс ишора карданд: нафси лаввама ё сарзанишгар

«وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ»

ки ижоза намедихад шахс ба самти зидди арзишхо биравад. Дар суратики нафси инсон сарзанишхойи нафси лаввамаро қабул кунад ба даражайи мутмаиннах мерасад:

«يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي»

Аммо агар қабул накунад нафс ба даражайи аммора суқут мекунад ва хамвора ба бадихо ва жахолати манфий героиш дорад.

وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِإِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّرَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ .

Ин нафси амморату биссуъ хақоиқироки шахс ба он яқин дорадро ситамгарона ва мутакаббирона инкор мекунад, мушаххас аст ин аз сифоти куффор ва мунофиқин аст на мўъминин, ин аз сифоти куффори астки аллох таоло дар мовридишон мефармояд:

وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْماً وَعُلُوّاً فَانظُرْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ ‏(نمل/14)

Ситамгарона ва мустакбирона мўъжизотро инкор карданд, хар чандки дар дил бидонхо яқин ва итминон доштанд. Аллох таоло чанин ашхосироки яқин доранд хақ чист аммо инкориш мекунанд ва бо он мухолифат ва душмани мекунандро табахкор ва муфсид ва идома дихандайи муфсидин ва табахкорони қаблий дар торих маърифий мекунад ва дар идомайи хамин оя мефармояд:

فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ.

Нигох кун саранжом ва сарневишти табахкорон чигуна шуд?

Дар ин сурат возих ва ровшан астки идома додани масири муфсидин ва табахкорони торихки хақро медонистанд ва дар дилишон ба он яқин ва итминон доранд, дар воқеъ қадам гузоштан дар доирайи такаббур ва лажбозийи астки: такаббур хам хеч вақт бо худиш оромиш ва сулх намеоварад, балки душманий жузъи жудойи нопазири такаббур аст, хар чи такаббур бештар бошад маваддах камтар аст, ва жанг талабий ва саркуби муслимин хам бештар мешавад. Дар дарси қаблимон дар даража банди шаръий душманон арз кардем иллатики аллох таоло насороро дар даражайи пойинтар қарор медихад вужуди маваддах ва набуди такаббур аст.

لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَاناً وَأَنَّهُمْ لاَ یَسْتَکْبِرُونَ(مائده/82)

( Эй пайғамбар!) хохи дидки душмантарин мардуми барои мўъминон, яхудиён ва мушриконанд, ва хохи дидки мехрабонтарин мардум барои мўъминин, касониандки худро насроний меноманд, ин бидон хотир астки дар миёни насронийхо, кашишон ва рохибон хастандки такаббур намеварзанд.

(идома дорад………)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(115- қисмат)

Дигар шумо бо тамоми муштаракотики мумкин аст дар жохилиятхо вужуд дошта бошад, аммо вижагихойи хосси ин жохилиятхойи бумий ва махаллий, ин ижозаро ба шумо намедихадки рохкорики ба дарди дармони жохилияти фалон шахс ё фалон хонувода ё фалон русто ё фалон шахр ва устон ва сарзамин хурдаро копи бардори кунид ва му ба му руйи инсонхойи дигар ва жавомеъи дигар пиёдаш кунид. Хаммайи инон бемор хастанд, аммо хаммашон ек беморий надоранд, ва бо ек дору намешавад хаммаро дармон кард. Мумкин аст ек дору барои бемори муносиб бошад ва барои ек бемори дигар хукми самро дошта бошад.

Илова бар ин бояд ин доруро бо забони содаки мардум мефахманиш, ва бо он зиндагий мекунанд, мутаносиб бо увлавиятхойи онхо ба он дода бишавад ва бо онхо вориди сухбат бишавем, мисли забони мохвораий ва забони сиёсий ва иқтисодий ва фархангий ва ғейрих.

وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ (ابراهیم/4)

Мо хеч пайғамбариро нафристодем магар инки ба забони қовми худишон барои онон ( ахкоми илохийро ) ровшан кунад. Ба унвони мисол забони сиёсий ва хатто иқтисодий ва увлавиятхойи мардуми курдистон бо забони сиёсий ва увлавиятхойи мардуми Афғонистон ва хатто бисёри аз аъроб тафовутхойи фохиши пейдо карда ва бояд бо ин забони руз ва мутаносиб бо увлавиятхойи онхо бо онон вориди гуфтагу шуд.

Хамчунин лозим аст таваққуъ ва интизор хам мутаносиб бо зарфияти шахс ва жомеъа бошад на бештар, чун агар таваққуъ ва интизор бештар аз зарфияти шахс ва жомеъа бошад боис мешавад шахс ва жомеъа дар урз ва бахонаро боз кунад, ва агар идома дошта бошад боис мешавад шахс ва жомеъа дар дироз муддат куллан хаммасир шудан бо ин жараёни муборакро рахо кунанд.

Ин яъни хар шўройи ба хам масирониш ёд бидихадки бояд ба “ имконоти бумийи худишон пей бибаранд, ва аз ришахойи худишон по бигиранд, ва ба воқеиятхойи худишон такия кунанд” бо ин заминайи зербано сози ва бетонрези астки метавонанд ру энержийи соири муслимини жахон дар сохтани сохтумони хукумати исломий жомеъашон хисоб боз кунанд.

Умуман хечкас ғейри аз инсонхойи аблах ва жохил муртакиби ин иштибох намешавандки тажрубайи сарзаминхойи дигарро куркурона дар сарзамини худишон ба кор бибаранд. Нехзатхо натажайи кори “ дохилий” андки кам ва пеш тахти таъсири авомили хорижий  мусоид ё номусоид хам қарор мегиранд, аммо асосан сарневишти он василайи хамон миллат таъйин мешавад ва шикл мегирад.

Мардуми мустазъаф ва бахусус муслиминики дар сафи муқаддами жанги бо куффори секуляри жахоний ва муртаддини махаллий қарор гирифтанд ба хуби медонандки чи мехоханд, ба хамин далил рахбарон бояд барои омухтани “ шевайи забони мардум” ва омухтан аз мардум, наздишон бираванд ва аз онон ёд бигирандки читури бо онхо сухбат кунанд, ва чижури қавонини шариати аллохро ба онон ёд бидиханд.

Бисёри аз бародарони дарсхондайи моки дар мухити омузиши носолим ва ноқис, ва дар мухити фархангий ва хатто ижтимоий хориж аз мардумики мехоханд бо онхо сухбат кунанд рушд карданд, аксаран дарборайи жомеъа худишон сар ва садойи зиёдий барох меандозанд, дар холики ғофиландки беиддаотарин фурушандайи дўврагарди хошия хиёбонхойи махаллий, мумкин ас дарбора даруни жомеъа худиш аз бисёри аз тахсилкардахойи мадрак гирифтайи жудо аз мардум, огохтар бошад ва шинохти дақиқтар ва айнийтар дошта бошад.

Мардум ва жомеъаро бояд бишносем то битавонем рох ва расми озодагий ва харакати ба самт ва суйи хукумати исломий ала минхажин нубувват ва уммати вохид ва жамоати вохидро ба онхо ёд бидихем, бояд онхоро бишносем то дар холатхойи изтирор мисли имоми Ахмад ибни Ханбал рохимахуллох хифз ва нигахдорий ва иртиқоъи хукумати бадили исломийро ба онон ёд бидихем. Бояд онхоро бишносем то дар холатхойи изтирорий бадтар чигунагийи мухофизат ва иртиқоъи мажлиси шўройи мужохидинро ба онон ёд бидихем. Ва бояд онхоро бишносем тоба онхо ёд бидихемки ғейри аз ин “ се абзор” ва се рох хеч рохи дигари барои вахдат ва қудрат ва халос шудани аз фақр ва ноамний ва дур рехтани куффори ишғолгар ва муртаддини махаллий ва касби қудрати хукуматий ва иззат вужуд надорад.

Дар рохи посдорийи аз ин вахдатики шўройи мо дар хар сатхи ба вужуд оварда аст бояд аз мулохазоти танг назаронайи роижи миёни мардум ва аз интизороти таваххум героёнайи иддайи аз дустонки рабти ба вазъи мовжуд ва рабти ба бунёдхойи қонуни шариати аллох надорад, дури кард.

(идома дорад……..)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(114- қисмат)

Дар инжо илова бар онки айбишон хам еки нест мошинишон хам бо хар фарқ дорад, василайи харакатийи онхо ек мулло бо ек фикри ханафий диюбандий мотрудий ё ашъарий аст, мошини харакатийи шумо мумкин аст шўро бошад. дар ин сурат бо мил ланги трактор намешавад мил ланги утубус ё қаторро таъмир кард ва инхоро ба харакат андохт.

Дар ин сурат ин бародарони мо бо ирояйи дармони он сарзаминхо барои сарзамини худишки ба дарди беморони сарзамини худиш намехурад, ё бо ирояйи қитъайики нақси мошини сарзаминишон рафъ намекунад, ошкоро ба унвони сад ва монеъи дар баробари пейдо кардани доруйи муносиб  қитъайи муносиб амал мекунанд, ва ошкоро дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатийи муслимин сад ва монеъ мешаванд, ва бо аъмоли жохилонайи худишон мардумро дар баробари қонуни шариати аллох қарор медиханд.

Шинохти жомеъа ва афроди жомеъа метавонад бехтарин кўмак дар ирояйи дармони муносиб ва қитъайи муносиб барои бартараф кардани беморихо ва уйуб ва нақсхойи он жомеъа ва афрод бошад. аз жумла касоники дуст надоштанд бо баъзи аз мардум, бархи мовзуъоти ижтиходийро дар миён бигузоранд, имоми Ахмад астки дуст надошта аходисироки зохири он қиём ва хуружи бар хокими золим ва ахли бидъатро жоиз медонист барои умум дар он зуруфи замони ва макони баён бишаванд.

Хукумати бадили изтирорийи исломийки аз масалайи халқи қуръон хамоят мекард, ва дар айёми мехнат он хамма мусибат барои худиш ва дигар уламо ба вужуд овард, аммо ишон биёянд ривоятхойики жанги мусаллахона бар алайхи чанин хукумати бадили изтирорийи исломийро жоиз медонистро муносиби он шароити замоний ва маконий бейнал милалий ва мантақаийи муслимин намедонист ва дар ин холати изтирор вокуниши мутаносиб бо ин вазъики пеш омада астро дар пеш гирфт. Хамонтурики баъзи аз асхоб бо вужуди фосид будани хукумати язид аммо заминахойи қиёмро муносиб намедонистанд, ё Абу Ханифа ба ахли Куфа эътимод надошт ва дар нехзати Нафси Закия ширкат накард ва танхо аз назари пулий ва таблиғий ба у кўмак кард. Дар хар сурат мовқеиятхойи дар жомеъайи хосси пеш меояндки на баёни ек хукми барои баъзи аз мардум лозим аст, ва на ширкат кардани дар он, балки бояд онро барои фарохам шудани заминахойи муносибиш ва замони муносибиш дар он жомеъайи хосси нигах дошт.

Аз еки аз уламо дар мовриди масалайи илмий суъол шуд, ишон посух надоданд. Суъол кунанда гуфт: магар ин хадисро нашанидид :

مَنْ كَتَمَ عِلْمًا يَعْلَمُهُ، جِيءَ بِهِيَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلْجَمًا بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ[1]

“ касики илми дошта бошад ва онро китмон намояд рузи қиёмат, ба афсари оташин баста хохад шуд?” ишон фармуданд: афсарро рахо кун ва буру, харгох каси омад ва фиқх ва фахми онро дошт ва ман аз чанин каси илмамро китмон намудам маро ба афсар бибанд.

Хатто каси чун имоми Хасани Басрийки Хажжож аз у дар мовриди хадиси арнаяйн ва мужозоти онхо тавассути росулуллох саллаллоху алайхи васаллам пурсид, имоми Хасан Басрий, хадисро инкор кард, чироки медонист Хажжож қаблан ин хадисро  [2]  

Василайи барои хунрези бештар қарор дода буд ва алъон бо истинод ба ин хадис пеш аз пеш дар рехтани хун зиёдий равий мекунад.[3].

Абдуррохман ибни Махдий рохимахуллох дар хамон қарни дувум хижрий мегуяд: “ марди ба даражайи имомат нарасадки ба вай иқтидо намуд, магар инки баъзи аз чизхойироки мешнавад дар назди хувиш нигах дорад.” [4]

Холо муслимин ба далили набуди хукумати исломий ала минхажин нубувват ва тамоми мафосид ва олудагихойи ақидатий ва рафторийки баъди аз ин ба вужуд омаданд дар ек мезон аз огохихо нестанд, ва жавомеъи онхо хам дар ек сатхи нестанд, ва хатто шахс ва гурух ва жомеъайи ниёзи ба ек рохкори хосси дорадки бояд фахмида бишавад ва мутаносиби бо он

««تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى»

Ва амал бишавад.

Бале, бояд шевайи бархурди бо хамма мардумро ёд бигирем на қишри хосси аз онхоро. Барои хамин астки новъи жохилият новъи харакатро ва новъи вокунишро мушаххас мекунад, ва мумкин аст новъи жохилияти хар замоний бо замони дигар мутафовут бошад, барои хамин астки хам новъи вокуниш ва хам новъи харакат фарқ мекунад, ё мумкин аст хатто новъи жохилият дар ек замон аз макони ба макони дигари фарқ дошта бошад, барои хамин аст вокуниши нисбат ба хар кудом бо он ки фарқ мекунад.

(идома дорад……..)

---

[1] سنن ابن ماجه ـ افتتاح الكتاب فی الإيمان وفضائل الصحابة والعلم ـ باب 24 ـ صفحه 98 ـ شماره 266

[2] «حديث عرنيين» اشاره به داستان عكل دارد كه در آن، چند نفر نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده و ايمان آوردند، و به دليل اينكه شرايط آب و هوا بر ايشان گران آمد، خواستار آن شدند كه پیامبر صلی الله علیه وسلم جای ديگری برايشان تدارك ببيند، رسول الله صلی الله علیه وسلم ايشان را به منطقه­ای فرستادند كه شتران متعلق به مسلمانان در آنجا می­زيستند تا هم آب و هوای بهتر داشته باشند و هم از شير و ابوال شتران بنوشند، اما اينان غدر نموده، و چوپان را به قتل رسانيده و شتران را بردند و مرتد گشتند، رسول الله صلی الله علیه وسلم به هنگام دستگيری ايشان، دست و پايشان را در جهت خلاف همدیگر قطع نموده و چشم­هايشان را كور نموده و آنها را در برابر آفتاب قرار دادند تا جان دادند. حديث را انس نقل می­كند اما حسن بصری نزد حجاج آن را منكر شمرد تا حجاج بيش از اين خونريزی ننمايد چرا كه بسياری از خون­ها را به ناحق می­ريخت.

[3] صحیح البخاری ـ کتاب المغازی ـ باب 34 ـ صفحه 1553 ـ شماره 3956

[4] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 8 ـ شماره 12 

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(113- қисмат)

Ин адами шинохти шаръий ва айний аз мусалмон ва ғейри мусалмон боис мешавад шахс натавонад дипломосийи мутаносиби худишро бо мусалмон ва кофар ба сурати шаръийяш ба пеш бибарад, ва натавонад мутаносиби бо зарфият ва тавоноийхойи шахсийки бо у сухбат мекунад вориди гуфтагу ва даъват бишавад, ва аксаран худиш ба новъи бун баст ва хатто героиши ба хушунат ва зиёдаравий ва дилсарди кашида мешавад, ва мухотобишро хам гох дучори фитна ва хатто уро ба масири мекашонадки жохилона бо мухолифат бо қонуни шариати аллох , аллох ва росулишро такзиб кунадки ошкоро ба унвони еки аз мавонеъи вахдати огохона, хадафманд ва харакатий амал мекунад.

Бухорий рохимахуллох аз имоми Али розиаллоху анху ривоят мекунадки гуфта аст:

حَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ، أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ؟[1]

“Бо мардум ба андозайи маъорифишон сухбат намойид, оё дуст доридки худо ва росулишро такзиб кунанд.” Ё Муслим аз ибни Масъуд розиаллоху анху ривоят мекунадки гуфта аст:

مَا أَنْتَ بِمُحَدِّثٍ قَوْمًا حَدِيثًا لا تَبْلُغُهُ عُقُولُهُمْ؛ إِلا كَانَ لِبَعْضِهِمْ فِتْنَةٌ[2]

Агар бо мардум сухани бигуйидки ақлишон ба фахми он нарасад, хатман бархи аз онон ба фитна меофтанд. “ агар ту барои қовми сухан гуфти ва он қовм, фахми гуфтахойи туро надоштанд ( ақлишон бидон нарасид) ононро дучори фитна намудайи.”

Мушаххас астки ин сухан дар мовриди омузиши иймон нест, чун иймонро хар инсоники девона набошад ва аз саломати равоний бархурдор бошад мефахмад. Ин равиш дар мовриди омузиши соири ахком ва бартараф кардани жахлхойи астки ниёзи ба огохий ва басирати шаръий дар амри даъват ва жиход дорад; аммо ин бародарони ноогохи мо на аз дуст ва на аз душман шинохти шаръий надоранд, барои хамин аст аксаран дар дунё шикаст мехуранд. Ва агар шинохти аз лобалойи гуфтахойи ошуфтайи уламойи мовриди қабулишон пейдо карда бошанд марбут ба қуруни гузашта аст ва иртиботи ба вазъи мовжуд надорад, ва агар худишон хам ба огохихойи даст пейдо карда бошанд, шинохти аст хиёлий ва ғейри марбут ба жомеъайи кунунийки дар хар ду холат ба дарди вазъи мовжуди миллатиш намехурад.

Ба унвони мисол фалон олим дар фалон қарн ва фалон макони мушаххас гуфтаки суфийхо шариатро кинор гузоштанд ва дар хонақохо ба сабки рохибхо гушагирий карданд ва аслан ахли жиход ва қитол нестанд, аммо мебинемки дар қуруни баъди хамин суфийхо табдил мешаванд ба хукумати усмоний ё Умар Мухтор ё шайх Саъид пирон ё Санжархон курдистон ва гуруххойи аз толибон ва муслимини  Чечен ва ғейрихки илова бар онки тобеъи шариат хастанд балки худишон мужрийи қонуни шариати аллох ва парчамдори жиход бо куффор мешаванд.

Дар инжо он олим дар он макони мушаххас ва замони мушаххас рост гуфта аст, аммо ин бародарони мо мутаважжих нестандки ин олими бузургвор барои замони худиш сухбат карда аст на барои соири замонхо, алъон мумкин аст дастахойи аз суфийхо бошандки куллан муртад шуда бошанд мисли Алиюллохийхо ва язидийхо ва ғейрих ва ё мумкин аст дастахойи муваххид ва мужохид ва ё табақоти дигари вужуд дошта бошандки хар кудом машмули хукми жудогонаий бошанд.

Ин бародарони мо бо мутолаъайи раъйи фалон олим, меоянд ва бар хаммайи суфийхо ек хукм содир мекунандки таносуби бо вазъи мовжуд надорад, ва огохихойишон иштибох аст, ва хамин огохихойи иштибохи худиш монеъи дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатий мешавад, ин мисолро арз кардамки бидонид дар мовриди аксари фирақ ва тафосири исломийи бародарони мо ба хамин сабк дучори иштибохоти фохиши мешаванд ва огохихойишон илова бар онки наметавонад хидмати ба худи шахс ва вазъи мовжуди муслимин бикунад балки аксаран монеъи мешавад дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатийи ахли қибла.

Дар кинори ин бародарони мо касони хастандки масалан дар мовриди жиходи Афғонистон ва Ироқ ва Сурия ва Яман ва хатто Сумолий ва Моли ва Чечен ва ғейрих огохихойи хуби доранд, ва хатто мумкин аст муддати хам дар миёни баъзи аз мужохидини ин манотиқ зиндагий карда бошанд, аммо дар баробари иттилоатишон дар мовриди жомеъа худишон тақрибан наздик ба сифр аст,ва мехоханд бо доруйики барои дармони беморихойи он кишвар ба дард хурда аст бо хамин дору беморийи хосси сарзамини худишро дармон кунанд, дар холики беморийи сарзамини у – бо вужуди муштаракоти чун хокимияти куффори секуляр ва муртаддини махаллий ва ривожи анвоъи фақр ва ноамнийхо ва олудагихойи ақидатий ва рафторий – бо сарзамини дигар мутафовут аст, ва мардуми сарзмини у дар мавориди мухталифи бо сарзаминхойи дигар тафовутхойи фохиш ва ниёзхойи мухталиф ва хатто увлавиятхойи мухталифи хастанд, аммо ин бародарони мо мутаважжих нестандки мошиники дар сарзамини худишон мехоханд нақсхойишро бардоранд ва таъмириш кунанд қитъайи маъюбиш бо қитъайи маъюби соири сарзаминхо фарқ дорад, дар онжо мил ланг айб дорад ва дар инжо лостикхо панчаранд ё супохо айб доранд; дар онжо илова бар ишғолгарони хорижий ва муртаддин мушкил бар сари намоз хонда ва жамоат рафтани муслимин ва иртидод ба дини секуляризм ва қуръон сузи тўвхини номусий ба аллох ва пайғамбар ва дин нест балки мушкил дар қовмиятгароий ва ноцианализм ва чизхойи дигар аст, аммо дар Курдистон мушкили аслий бар сари иртидоди умумийи мардум ба дини секуляризм астки намоз нахондан ва жамоат нарафтан ва хатто қуръонсузий ва ихонат ба қуръон ва аллох ва пайғамбар ва ислом ва ғейрих хам аз самароти он аст.

(идома дорад……..)

---

[1] صحیح بخاری ـ باب 49 ـ صفحه 59 ـ شماره 127

[2] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 9 ـ شماره 14 

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(42 қисм)

Кўриб турганимиздек мана бу мутахассисларнинг  адади саноқли бўлган, аллох таолонинг  мархамат қилиши бўйича: 

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ

Яъни хамма мужтахид ва мутахассис бўлмаган, балки шўрода иштирок этадиган ва уларни раъйи шўрода улил амр шўросида ироя бериладиган кишилар маълум ишлар бўйича  мутахассис бўлишган. Аммо шўро ижтиходини ва шўронинг вохид  ижмоъсини ўрнига келган  мазхаблар ва шахсий ижтиходлар, ночор холда нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни йўқлиги,шўрони ва ижмоъи вохидни йўқлиги сабабли изтирорий холатда вужудга келган. Бу зарурат пайтида ўлаксани гўштини истеъмол қилишга ўхшайди, уни лозим бўлган пайтда жонни хифз қилиш учун истеъмол қилиш керак бўлади. Мазхабдан  хам изтирорий холатда исломни хифз қилиш ва янада кўпроқ тафарруқни олдини олиш учун изтирорий холат ўртадан кўтарилмагунча фойдаланилади.

Имомлар ва мазхабни етакчилари уларга эргашувчиларга хилоф равишда хамиша, вохид шўрога ва вохид ижмоъга етиш учун  мана бу изтирорий холатни йўқотишга харакат қилишган ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтадан ташкил қилинишига ва улил амр шўросига, уни вохид ижмоъсига, вохид жамоатга қайтишга сабаб бўладиган  турли-хил йўлларни таклиф қилишган.

Мана бу кўрсатмалардан бири, уларга кўр- кўрона тақлид қилишдан манъ қилишган. Ёки айтишардики:

   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي .

агар хадис сахих бўладиган бўлса, у мени мазхабимдур. Ёки Абу Ханифа рохимахуллохга  ўхшаган кишилар айтадики: мусулмонлар шиъа мазхабидаги Нафас Закия рохимахуллохни қиёмига тарафдорлик қилишлари керак, тоинки аббосийларнинг меъросий салтанатли хукумати инқирозга учрагунча ва яна қайтадан нубувват манхажига асосланган исломий хукумат тиклангунича. Хатто мана бу мухим аслга ўзининг қанчалик пойбанд эканликларини меъзонини кўрсатиш учун айтган  эдики:  агар мансур аббосий масжид қуриб, келиб  мана бу масжидни эшикларини санагин, деса, харгиз унга ёрдам бермайман ва агар мана бу масжидни қуриш учун харж қилинган пулларини санашни талаб қилса, харгиз уни санамайман ва………ха, мана бу буюк имом рохимахуллох охирида хам худди шу аббосий хукуматни зиндонида захарланади ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматнинг қайтиши йўлида жон беради, мана бу хукумат Нафас Закияга ўхшаган бир шиъа шахсни қўли билан қайтиб келадими ё бошқа шахсми, бу нарсалар у кишига мухим бўлган эмас.

Имоми Молик рохимахуллох хам аббосийларнинг исломий изтирорий бадал хукуматига қаршилик сифатида ва бу хукуматни заифлаштириш учун нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтаришни хохлайдиган мужохидларни фойдасига мархамат қилган эдики: мажбурий талоқ сахих  бўлмайди. Мана бу Абдулмалик аббосий хоким бўлган хукуматга зарба эди. Мана шу аббосий шохни  замонида қасамли талоқ вужудга келди, унда кишилар агар сизни байъатингиздан бош тортсам аёлим талоқ бўлсин,дейишга мажбур қилинган. Имоми Молик шунда мажбурий талоқ тўғри бўлмаслиги хақида хадис келтирадилар ва бу ишлари сабабли у кишини шунчалик шаллоқ билан уришадики, бу ходиса тарихда машхур бўлган. Имоми Ахмад рохимахуллох хам худди шундай бўлганлар,имоми Шофеъий рохимахуллох доимий равишда олиб борган муборазалари билан бирга хижрат қилиб қочиб кетадилар. Шиъа имомларини барчаси хам қуръонни хамма нарса учун меъёр қилишган. Имоми Содиқ рохимахуллохдан ривоят қилинадики: 

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

Хар қандай хукм охирида худони китобига ва пайғамбарни суннатига қайтарилиши керак ва худони китобига мувофиқ келмайдиган хар қандай хадис бехудадур.  

Мана бу буюк кишилар ва мазхабларни етакчилари ислом динининг табиий йўналиши шахсларнинг раъйи ва ижтиходи йўлида қурбон бўлмаслиги кераклигини яхши билишарди, улар ўзларини хам хатодан холи маъсум деб хисоблашган эмас. Саййидимиз Довуд ва қазоват масаласида, саййидимиз Нух ва у кишининг фарзанди борасидаги дуоси, саййидимиз Иброхим ва у кишини отасини хаққига қилган дуоси, росулуллохнинг юзларини ўгиришлари ва бошқалар борасида аллох таоло бир озгина бўлса хам риоят қилмаганлигини ва уларни хатоларига кўз юммаганлигини яхши билишарди, дунёни охиригача хам бутун башарият бундан хабардор бўлади ва бу бошқаларнинг ибрат олишлари учун дарс бўлиб қолади, аллох таоло энг азиз бандаларини хатоларидан хам кўз юммаслигини билдиради.

 Аллох таоло аслий қози сифатида мана бу азизларни хато ижтиходларини ва раъйларини баён қилади, энди мусулмонлар учун мана бу буюк кишилар кетгандан сўнг сизлардан бўлган  улил амр шўросига итоат қилишни вожиб қилди ва сизлардан бўлган улил амр шўросини қози сифатида келтиради.

(давоми бор………)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (42 قیسم)

کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِینگ عَدَدِی سَناقلِی بوُلگن، اَلله تَعالَی نِینگ مَرحَمَت قِیلِیشِی بوُیِیچَه:  «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ  یَعنِی هَمَّه مُجتَهِد وَمُتَخَصِّص بوُلمَه گن، بَلکِی شوُرادَه اِیشتِراک اِیتَه دِیگن وَ اوُلَرنِی رَعی شوُرادَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیدَه اِرایَه بِیرِیلَه دِیگن کِیشِیلَر مَعلوُم اِیشلَر بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلِیشگن. اَمّا شوُرا اِجتِهادِینِی وَ شوُرانِینگ واحِد اِجماعسِینِی اوُرنِیگه کِیلگن مَذهَبلَر وَ شَخصِی اِجتِهادلَر، ناچار حالدَه نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِی شُورانِی وَ اِجماعِی واحِدنِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی اِضطِرارِی حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن. بُو ضَرُورَت پَیتِیدَه اوُلَکسَه نِی گوُشتِینِی اِستِعمال قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، اوُنِی لازِم بوُلگن پَیتدَه جاننِی حِفظ قِیلِیش اوُچُون اِستِعمال قِیلِیش کِیرَک بوُلَه دِی. مَذهَبدَن هَم اِضطِرارِی حالَتدَه اِسلامنِی حِفظ قِیلِیش وَ یَنَدَه کوُپراق تَفَرُّقنِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلمَه گوُنچَه فایدَه لَه نِیلَه دِی.

اِماملَر وَ مَذهَبنِی یِیتَکچِیلَرِی اوُلَرگه اِیرگه شوُچِیلَرگه خِلاف رَوِیشدَه هَمِیشَه، واحِد شوُراگه وَ واحِد اِجماعگه یِیتِیش اوُچُون مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتنِی یوُقاتِیشگه حَرَکَت قِیلِیشگن وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه دَن تَشکِیل قِیلِینِیشِیگه  وَ اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه، اوُنِی واحِد اِجماعسِیگه، واحِد جَماعَتگه قَیتِیشگه سَبَب بوُلَه دِیگن توُرلِی – هِیل یوُللَرنِی تَکلِیف قِیلِیشگن.

مَنَه بُو کوُرسَتمَه لَردَن بِیرِی، اوُلَرگه کوُر- کوُرانَه تَقلِید قِیلِیشدَن مَنع قِیلِیشگن. یاکِی اَیتِیشَردِیکِی:   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي . اَگر حَدِیث صَحِیح بوُلَه دِیگن بوُلسَه، اوُ مِینِی مَذهَبِیمدُور. یاکِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر اَیتَه دِیکِی: مُسُلمانلَر شِیعَه مَذهَبِیدَگِی نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله نِی قِیامِیگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشلَرِی کِیرَک، تائِنکِی عَبّاسِیلَرنِینگ مِعراثِی سَلطَنَتلِی حُکوُمَتِی اِنقِراضگه اوُچرَه گوُنچَه وَ یَنَه قَیتَه دَن نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت تِیکلَنگوُنِیچَه. حَتَّی مَنَه بُو مُهِم اَصلگه اوُزِینِینگ قَنچَه لِیک پایبَند اِیکَنلِیکلَرِینِی مِعزانِینِی کوُرسَه تِیش اوُچُون اَیتگن اِیدِیکِی: اَگر مَنصُور عَبّاسِی مَسجِید قوُرِیب ، کِیلِیب مَنَه بُو مَسجِیدنِی اِیشِیکلَرِینِی سَنَه گِین، دِیسَه،هَرگِیز اوُنگه یاردَم بِیرمَیمَن وَ اَگر مَنَه بُو مَسجِیدنِی قوُرِیش اوُچُون خَرج قِیلِینگن پوُللَرنِی سَنَشنِی طَلَب قِیلسَه، هَرگِیز اوُنِی سَنَه مَیمَن وَ…….حَه، مَنَه بُو بُویُوک اِمام رَحِمَهُ الله آخِیرِیدَه هَم حوُددِی شُو عَبّاسِی حُکوُمَتنِی زِندانِیدَه زَهَرلَه نَه دِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ قَیتِیشِی یوُلِیدَه جان بِیرَه دِی، مَنَه بُو حُکوُمَت نَفَس زَکِیَه گه اوُحشَه گن بِیر شِیعَه شَخصنِی قوُلِی بِیلَن قَیتِیب کِیلَه دِیمِی یا باشقَه شَخصمِی، بُو نَرسَه لَر اوُ کِیشِیگه مُهِم بوُلگن اِیمَس.

اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله هَم عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِیگه قَرشِیلِیک صِیفَتِیدَه وَ بُو حُکوُمَتنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش اوُچُون نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیشنِی هاحلَیدِیگن مُجاهِدلَرنِی فایدَه سِیگه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیکِی: مَجبُورِی طَلاق صَحِیح بوُلمَیدِی. مَنَه بُو عَبدُالمَلِیک عَبّاسِی حاکِم بوُلگن حُکوُمَتگه ضَربَه اِیدِی. مَنَه شوُ عَبّاسِی شاهنِی زَمانِیدَه قَسَملِی طَلاق وُجُودگه کِیلدِی، اوُندَه کِیشِیلَر اَگر سِیزنِی بَیعَتِینگِیزدَن باش تارتسَم عَیالِیم طَلاق بوُلسِین، دِییِیشگه مَجبُور قِیلِینگن. اِمامِی مالِک شوُندَه مَجبُورِی طَلاق توُغرِی بوُلمَسلِیگِی حَقِیدَه حَدِیث کِیلتِیرَه دِیلَر وَ بُو اِیشلَرِی سَبَبلِی اوُ کِیشِینِی شوُنچَه لِیک شَللاق بِیلَن اوُرِیشَه دِیکِی، بُو حادِیثَه تَرِیخدَه مَشهُور بوُلگن.  اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ الله هَم حوُددِی شوُندَی بوُلگنلَر، اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله دائِمِی رَوِیشدَه آلِیب بارگن مُبارَزَه لَرِی بِیلَن بِیرگه هِجرَت قِیلِیب قاچِیب کِیتَه دِیلَر. شِیعَه اِماملَرِینِی بَرچَه سِی هَم قُرآننِی هَمَّه نَرسَه اوُچُون مِعیار قِیلِیشگن. اِمامِی صادِق رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِینَه دِیکِی:

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ^[1]
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ^[2]
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

هَر قَندَی حُکم آخِیرِیدَه خُدانِی کِتابِیگه وَ پَیغَمبَرنِی سُنَّتِیگه قَیتَه رِیلِیشِی کِیرَک وَ خُدانِی کِتابِیگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن هَر قَندَی حَدِیث بِیهُودَه دِیر. ^[3]

مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر وَ مَذهَبلَرنِی یِیتَکچِیلَرِی اِسلام دِینِینِینگ طَبِیعِی یوُنَه لِیشِی شَخصلَرنِینگ رَعیِی وَ اِجتِهادِی یوُلِیدَه قُربان بوُلمَسلِیگِی کِیرَکلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی هَم خَطادَن حالِی مَعصُوم دِیب حِسابلَشگن اِیمَس. سَیِّیدِیمِیز داوُد وَ قَضاوَت مَسَلَه سِیدَه، سَیِّیدِیمِیز نوُح وَ اوُ کِیشِینِینگ فَرزَندِی بارَه سِیدَگِی دُعاسِی، سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم وَ اوُ کِیشِینِی آتَه سِینِی حَققِیگه قِیلگن دُعاسِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ یوز اوُگِیرِیشلَرِی وَ باشقَه لَر بارَه سِیدَه اَلله تَعالَی بِیر آزگِینَه بوُلسَه هَم رِعایَت قِیلمَه گنلِیگِینِی وَ اوُلَرنِی خَطالَرِیگه کوُز یوُممَه گنلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، دُنیانِی آخِیرِیگه چَه هَم بوُتوُن بَشَرِیَت بوُلَردَن خَبَردار بوُلَه دِی وَ بُو باشقَه لَرنِینگ عِبرَت آلِیشلَرِی اوُچُون دَرس بوُلِیب قالَه دِی، اَلله تَعالَی اِینگ عَزِیز بَندَه لَرِینِی خَطالَرِیدَن هَم کوُز یوُممَسلِیگِینِی بِیلدِیرَه دِی.

اَلله تَعالَی اَصلِی قاضِی صِیفَتِیدَه مَنَه بُو عَزِیزلَرنِی خَطا اِجتِهادلَرِینِی وَ رَعیلَرِینِی بَیان قِیلَه دِی، اِیندِی مُسُلمانلَر اوُچُون مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر کِیتگندَن سُونگ سِیزلَردَن بُولگن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه اِطاعَت قِیلِیشنِی واجِب قِیلدِی وَ سِیزلَردَن بوُلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی قاضِی صِیفَتِیدَه کِیلتِیرَه دِی.

(دوامی بار………)

---

[1]مستدرك الوسائل للنوري الطبرسي، الطبعة الجديدة، ج 17، ص 304 – 305.

[2]وسائل الشيعة، ج 18، ص 89، حديث 47. 

[3]و افي كتاب العقل و العلم باب ماخذ بالسنة و شواهدالكتاب