مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(128- قیسم)
- غَضَبنِی باشقَه رِیب نَظارَت قِیلَه دِیگن شَرعِی اَبزارلَردَن یَنَه بِیرِی، اَلله اوُچُون مُعامَلَه قِیلِیشدَن عِبارَت، یَعنِی اَلله بِیزلَرنِی کِیچِیرِیشِی اوُچُون عَوف اِیتَه مِیز وَ کِیچِیرَه مِیز. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: وَلْیَعْفُوا وَلْیَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَن یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ (نور/22) سِیزلَردَن فَضل وَ کِینگ – کَتتَه مال- دَولَت اِیگه لَرِی قَرِینداشلَرگه، مِسکِینلَرگه وَ مُهاجِرلَرگه اَلله یوُلِیدَه اِنفاق – اِحسان قِیلمَسلِیککَه قَسَم اِیچمَه سِین، بَلکِی اوُلَرنِی عَوف قِیلِیب، کِیچِیرسِینلَر! اَلله سِیزلَرنِی مَغفِرَت قِیلِیشِینِی اِیستَه مَیسِیزلَرمِی؟! اَلله مَغفِرَتلِی وَ مِهرِیباندِیر.
مَنَه بوُلَر مُسُلمان شَخص اوُچُون اِینگ کوُپ دُنیاوِی وَ اُخراوِی مَنفَعَت کِیلتِیرَه دِیگن یوُلدَگِی غَضَبنِی باشقَه رِیب نَظارَت قِیلِیش اوُچُون کِیرَکلِی اَبزارلَر نَمُونَه سِیدُور. اَلبَتَّه بوُندَن باشقَه شَرعِی اَبزارلَر هَم مَوجُود، اَمّا بُو قِیسقَه فُرصَت اِیچِیدَه اوُلَرنِی هَمَّه سِیگه اِیشارَه قِیلِیشنِی عِلاجِی یوُق.
اَنِیق – رَوشَن کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک غَضَب بِیر اِیختِیاج بوُلِیشِی بِیلَن بِیرگه فِطرِی نَرسَه هَم حِسابلَه نَه دِی، بوُندَن تَشقَه رِی غَضَب شوُندَی بِیر حالَتکِی، اِنساننِی باطِینِیدَه جَملَه نِیب باسِیم آستِیدَه قالَه دِیگن وُولقاننِی قُدرَتِیگه اوُحشَیدِی، مَنَه بُو وُولقاننِینگ قُدرَتِینِی بوُشَب توُرِیشگه اِیختِیاجِی بار. اَگر بُو اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی یوُلِیدَه بوُشَه تِیلَه دِیگن بوُلسَه بُو عَینِ مُدَّعا بوُلَه دِی، اَمّا اَگر غَیرِی شَرعِی یوُلگه توُشِیب قالَه دِیگن بوُلسَه، باشقَه لَرنِی حَتَّی شَخصنِی اوُزِینِی نابوُد بوُلِیشِیگه سَبَب بُولَه دِی.
هَر قَندَی حالَتدَه، یَعنِی مُسُلمان شَخص “اوُچ اَبزاردَن” اوُزاقلَه شِیب کِیتگه نِی وَ شَخصِی، فِرقَه ئِی اِجتِهادلَرگه وَ تَعوِیلاتلَرگه یاپِیشِیب آلگه نِی سَبَبلِی اوُزِینِی سَرگردان قِیلگن بوُلسَه وَ نَتِیجَه دَه اوُرِینسِیز غَضَبدَن فایدَه لَنسَه وَ بُو صِیفَتلَردَه اوُزِینِی کافِر وَ مُنافِقلَرگه اوُحشَتسَه هَم، یاکِی شَخص غَضَبِینِی باشقَه رِیب نَظارَت قِیلِیشنِی اوُرنِیگه اوُنِی باستِیرگن بوُلسَه وَ بُو اَینِیگن غَضَب اوُنِی اوُزِینِی وَ باشقَه لَرنِی هَم گِیرِیفتار قِیلگن تَقدِیردَه هَم؛ اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی کَسَللِیک حِسابلَه نَه دِی وَ هَر اِیککاوِی اوُزِینِی رَوِیشِیگه کوُرَه مُسُلمانلَرنِینگ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِیگه ضَربَه اوُرَه دِی وَ بُوندَی وَحدَت قَرشِیسِیدَه مانِع، توُسِیق بوُلَه دِی.
مُسَلمانلَرنِینگ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِینِینگ جَرَیانِیگه غَیرِی مُسُلمانلَرنِی هَم هَمراه قِیلِیشلِیک.
بِیز شُو یِیرگه چَه دَرسِیمِیزدَه اَیتِیب اوُتگن نَرسَه لَر، اوُزِیمِیزگه یَعنِی اَهلِی اِسلامگه تِیگِیشلِی وَحدَت حَقِیدَه اِیدِی، اِیندِی کافِرلَرنِینگ رَنگا – رَنگ وَ هِیلمَه – هِیل جَمِیعیَتِی حَقِیدَه – چِی؟ اَهلِی قِبلَه کافِرلَرنِینگ دَستَه لَرِی بِیلَن بِیرگه هَمپَیمان بوُلِیشِینِی وَ مُسُلمانلَر اوُلَرگه اوُزلَرِینِی جِبهَه لَرِیدَن جای بِیرِیشلَرِینِی اِمکانِی بارمِی؟
دُشمَنشوُناسِی وَ دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگه اَجرَه تِیش دَرسِیمِیزدَه دوُستلَرِیمِیزگه کِیرَکلِی ضَرُورِی نوُقطَه لَرنِی اَیتِیب اوُتگن اِیدِیک، اوُندَه بِیزلَر اوُچُون جاهِلِی توُزُوم وَ عَقِیدَه لَر وَ جاهِلِی رَفتارلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش هوُنَرِی کوُرسَه تِیب اوُتِیلگن. حوُددِی شوُ دُشمَنشوُناسِی دَرسِیمِیزدَه اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، بِیزلَر کافِرلَرنِی آرَه سِیدَه مُسُلمانلَر اوُچُون یامانلِیگِی کَمراق وَ مَنفَعَتِی کوُپراق بوُلگن یامانلِیکنِی حِمایَه قِیلَه مِیز؛ اوُنِی مُوَفَّقِیَتِی اوُچُون حوُرسَند بوُلَه مِیز وَ مَغلوُبِیَتِی اوُچُون حَفَه هَم بوُلَه مِیز.
اِیندِی یَنَدَه مَیدَه لَب اَیتَه دِیگن بوُلسَک: کافِرلَرنِینگ مَنَه بُو هِیلمَه – هِیل جَمِیعیَتِیدَه صالِح اِنسانلَرنِینگ صِیفَتلَرِیگه اِیگه بوُلگن شَخصلَر هَم بار، اوُلَر اوُزلَرِینِی قَوملَرِینِی اوُرتَه سِیدَه وَ مِنطَقَه لَرِیدَه شایِیستَه، یَحشِی وَ توُغرِی صِیفَتلَرگه اِیگه اِنسانلَر بوُلِیب، اوُلَر یَحشِیلِیکنِی وَ توُغرِی اِیشلَرنِی کِیتِیدَن یوُرِیشَه دِی.
کافِرلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُثبَت کوُز- قَرَشلَروَ صِیفَتلَر مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی، بَعضِی وَقتلَردَه فِطرِی مَسَلَه لَرگه اِیرگه شِیلگه نِی باعِث بِیر نَوع دوُستلِیک وُجُودگه کِیلَه دِی، بَعضِی وَقتلَردَه اِیسَه اَنبِیالَرنِینگ تَعلِیملَرِینِی قالدِیقلَرِی بارلِیگِی اوُچُون هَر قَندَی قَومدَه مَدَنِی صُورَتدَه بُو صِیفَتلَر سَقلَه نِیب قالگن ، مَثَلاً حَیاگه اوُحشَش، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:
“إنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلَامِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى: إذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئْت” . بَعضِی وَقتلَردَه اِیسَه بوُ صِیفَتلَر مَدَنِی تَرَقِّیاتگه وَ باشقَه مِللَتلَر بِیلَن مَدَنِیَتنِی،رَفتارنِی اَلمَه شِینوُوِیگه باعِث بوُلَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه هَم وَ هَر قَندَی دَلِیلگه کوُرَه بُولسَه هَم، مَنَه بُو یَحشِی صِیفَتلَر شَخصدَه وُجُودگه کِیلَه دِی،بِیز بُو صِیفَتلَرنِی یاقلَیمِیز وَ اوُلَردَن کِیرَکلِی اوُرِینلَردَه فایدَه لَه نَه مِیز.
مَنَه بوُندَی شَخصلَرنِی بَعضِیلَرِیگه اِسلام یِیتِیب کِیلِیشِی بِیلَن اوُنگه تَسلِیم بوُلِیشَه دِی، چوُنکِی اِسلام اوُلَردَگِی صِیفَتلَرنِی کامِل کوُرِینِیشِیدوُر. حوُددِی نَصرانِیلَرگه اوُحشَش، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلگه نِیدِیک اوُلَر مُسُلمانلَرگه مَوَدَّه نَظَرِی بوُیِیچَه یَقِیندوُرلَر وَ بوُندَن تَشقَه رِی تَکَبُّرگه هَم اِیگه اِیمَسلَر: وَإِذَا سَمِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُواْ مِنَ الْحَقِّ یَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاکْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِینَ (مائده/83) اوُلَر پیغمبرگه نازِیل قِیلِینگن نَرسَه نِی (قُرآننِی) اِیشِیتگن پَیتلَرِیدَه اوُنِینگ حَق اِیکَه نِینِی بِیلگنلَرِی سَبَبلِی کوُزلَرِیدَن یاش قوُیِیلَه یاتگه نِینِی کوُرَه سِیز. اوُلَر: “پَروَردِیگارار، اِیمان کِیلتِیردِیک. بَس، بِیزنِی گوُواهلِیک بِیرگوُچِیلَر قَطارِیگه یازگِین”، دِییدِیلَر.
حوُپ، مَنَه بوُلَر یَحشِی اِیمتِیاز وَ یَحشِی صِیفَتلَردوُر.
مَنَه بوُلَر یامانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی یَحشِیلَر بوُلِیب اَلبَتَّه اوُلَرنِی حِمایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک. شوُ یِیردَه سِیزلَرگه بِیر مِثالنِی اَیتِیب اوُتماقچِیمَن، بُو مِثال حَبَشَه دَگِی مُهاجِر مُسُلمانلَرگه وَ نَجّاشِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی کافِر لَشکَرِیگه باغلِیقس.
اَمر اِبنِ عاص کافِر قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِینِینگ وَکِیلِی صِیفَتِیدَه، مَنَه بُو کافِرلَر قَتتِیق مَغلوُبِیَتگه اوُچرَشگه نِیگه قَرَمَسدَن، حَبَشَه دَگِی آدَملَرنِی آرَه سِیدَه اِیچکِی جَنگ اوُرُوغِینِی اِیکمَه گوُنِیچَه بُو مِنطَقَه نِی تَرک قِیلمَیدِی. اوُ اوُزِینِینگ سِیاسَتِی بِیلَن حَبَشَه دَگِی نَصرانِی کافِرلَرنِی اِیککِی جِبهَه گه بوُلِیب قوُیَه دِی: بِیرِینچِی جِبهَه نَجّاشِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی رَهبَرلِیگِیدَه بوُلِیب، حَبَشَه دَگِی مُهاجِرلَرنِی یَشَه شِیگه رُحصَت بِیرَه دِی، اِیندِی مُسُلمانلَرنِی ساکِن بوُلِیشِیگه قَرشِی بوُلگن اِیککِینچِی جِبهَه اِیچکِی جَنگنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی. قُرَیش سِکوُلار کافِرلَرِینِینگ وَکِیلِی بوُلمِیش اَمر اِبنِ عاص حَبَشَه دَگِی مُسُلمانلَرنِینگ ساکِن بوُلِیشلَرِیگه مُخالِف بوُلگن جِبهَه نِی حِمایَه قِیلَردِی، مُسُلمانلَر اِیسَه نَجّاشِی بِیلَن بِیرگه بوُلگن، یَعنِی اوُلَر مُسُلمانلَرنِینگ حَبَشَه دَه ساکِن بوُلِیشلَرِینِی حِمایَه قِیلَه دِیگن کافِرلَرگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشَردِی.
(دوامی بار…….)