یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(4- قیسم)
یاکِی مَثَلاً اوُ فَقَطگِینَه اوُچ اَبزارگَه کوُرَه اوُمَّتنِی، عِزَّتنِی تَشکِیل قِیلسَه بوُلِیشِینِی وَ تَفَرُّقدَن وَ اوُ سَبَبلِی کِیلِیب چِیققَن عَذابلَردَن نَجات تاپسَه بوُلِیشِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز اوُچ اَبزارنِی یانِیدَه توُرِیب توُرلِی- هِیل اَبزارلَرگَه،اَحزابلَرگَه وَ جَماعَتلَرگَه کوُنگِیل قوُیَه دِی وَ تَفَرُّق یوُلِیدَن یوُرَه دِی وَ عَدَدَّه شَرِیعَت اِجازَه بِیرگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی. یاکِی اوُ شَخص یا مُسُلمان یا کافِر بوُلِیشِینِی وَ اوُچِینچِی دَستَه مَوجُود اِیمَسلِیگِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن مُشرِک یاکِی باشقَه چَه عِبارَه بِیلَن اَیتگَندَه اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن کافِر کَبِی اِصطِلاحلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بِیلَن اَلله تَعالَی تَعیِین قِیلگَن اَنِیق عَدَدگَه قَرشِی بوُلگَن اوُچِینچِی دَستَه نِی وُجوُدگَه کِیلتِیرَه دِی؛ چوُن اَلله تَعالَی اوُزِینِی کَلامِیدَه هَر مُشرِکنِی کافِر دِیگَن، اِیندِی اوُلَر اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن مُشرِک دِیگَن پَیتلَرِیدَه بُو اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن کافِر دِیگَه نِی بوُلَه دِی. لا حول و لا قوة الا بالله، مَنَه بُو شَخص یَنگِی دَستَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش آرقَه لِی عَدَد بوُیِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم وَ اَلله نِی شَرِیعَتِی وَ قُرآن بَیان قِیلگَن اَصلگَه وَ عَدَدگَه قَرشِیلِیک قِیلگَن بوُلَه دِی.
اَوَّلگِیسِی سَبَبدَه قَرشِیلِیک قِیلگَن بوُلسَه، اِیککِینچِیسِی عَدَدَّه قَرشِیلِیک قِیلدِی، یاکِی شَخص حوُرسَندچِیلِیک وَ حَفَه گَرچِیلِیک خَبَرلَرِینِی قَبوُل قِیلِیب آلَه دِیگَن مَکان فَقَط وَ فَقَط اوُچ اَبزارنِی رَهبَرِیَتِی وَاِسلامِی جَمِیعیَتدَگِی مُتَخَصِّصلَر شوُراسِی وَ اِسلامِی جَمِیعیَتنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی اِیکَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی؛ اَمّا اوُ بوُتوُن جَهان کافِرلَرِینِی وَ مُرتَدلَرنِی یا مُنافِقلَرنِی کَنَلِی آرقَه لِی مِیش- مِیشلَر اَساسِیدَه خَبَرلَرنِی جَملَیدِی، بُو اِیشنِی مِثالِی شوُنگَه اوُحشَیدِیکِی، اوُ کَعبَه طَواف قِیلِینَه دِیگَن مَکان اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن فَلان تاشنِی یا دَرَختنِی یا قَبرنِی طَواف قِیلَه دِی وَ مَکان بارَه سِیدَه شَرِیعَت تَعیِین قِیلگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی اوُ رَمَضان رُوزَه سِینِی وَقتِی رَمَضَان آیِی اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز باشقَه آیدَه رُوزَه توُتَه دِی.
یاکِی اوُ فَلان مُنکَرنِی یا بِدعَتنِی یوُقاتِیشنِی وَقتِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ کِیرَکلِی قُدرَتنِی قوُلگَه کِیرِیتگَندَن سُونگ کِیلِیشِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ شاشِیلَه دِی وَ زَمانِی کِیلمَسدَن توُرِیب اوُنِی یُوقاتِیشنِی قَصد قِیلَه دِی وَ شُو رَوِیش بِیلَن شَرِیعَتدَه مَوجُود بوُلگَن اَصلگَه زَمان نوُقطَه یِی نَظَرِی بُویِیچَه قَرشِی چِیقَه دِی.
یاکِی اوُ اِسلامدَه زَکاتنِی اَندازَه سِی قَنچَه اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز اَندازَه دَه شَرِیعَتدَگِی اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی آگاهانَه وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز جِنس بوُیِیچَه شَرِیعَتدَه مَوجُود بوُلگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک کوُرسَه تَه دِی. مَثَلاً اوُ توُرت آیاقلِی بِیر حَیواننِی قوُربانلِیک قِیلِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی، لِیکِن اوُ بِیر تاوُوقنِی قوُربانلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی اوُ اَلله نِی مَخلوُقاتلَرگَه اوُحشَتمَسلِیگِی کِیرَکلِیگِینِی وَ اَلله گَه نِسبَتاً مَعشُوق صِیفَتِیدَه صِیفَتلَه مَسلِیک یاکِی مَخلوُقاتنِی اَلله گَه خاص بوُلگَن صِیفَتلَر بِیلَن صِیفَتلَه مَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی یاکِی اوُچ اَبزاردَن بِیرِینِی رَهبَرِیگَه خاص بوُلگَن صِیفَتلَر وَ بِیلگِیلَر، مَثَلاً سَمع وَ طاعَه کَبِیلَر بِیلَن بِیر حِزبنِی یا کِیچِیک تَشکِیلاتنِی یاکِی کَتتَه تَشکِیلاتنِی رَهبَرِینِی صِیفَتلَه مَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی هَم جُودَه یَحشِی بِیلِیشِی موُمکِین، اوُ مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلمَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز “صِیفَتلَشدَه” اَصلگَه قَرشِی چِیقَه دِی.
سَمع وَ طاعَه صِیفَتِی کِیچِیک گوُرُوه تامانِیدَن کَتتَه راق گوُرُوهگَه نِسبَتاً کوُرسَه تِیلَه دِی. کَتتَه راق گوُرُوه اِیسَه گوُرُوهلَرنِی شوُراسِیگَه نِسبَتاً کوُرسَه تَه دِی، اِیندِی سَمع وَطاعَه پَستدَه گِیلَرگَه تِیگِیشلِی اِیمَس. توُرلِی – هِیل جَماعَتلَرنِی شُوراسِی وَ شوُرا مَجلِیسِی تامانِیدَن اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگَه نِسبَتاً کوُرسَه تِیلَه دِی، اِیندِی بُو یِیردَه اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت مَوجُود بوُلگَندَن سُونگ، اوُ مُجاهِدلَرنِی شوُراسِیگَه تِیگِیشلِی بُولمَیدِی. نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن خِلافَت بار بوُلگَن پَیتدَه، مَنَه بُو سَمع وَ طاعَه اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگَه تِیگِیشلِی بوُلمَی قالَه دِی. مَنَه بُو صِیفَت اوُنِی اوُزِیدَن کوُرَه یوُقارِیراقدَه توُرگَنگَه نَصِیب بوُلَه دِی. اَمّا بُو شَخص سَمع وَ طاعَه نِی صِیفَتِینِی اوُزِیدَن پَستراقدَگِیلَرگَه بِیرَه دِی. شُو رَوِیش بِیلَن صِیفَتلَش بوُیِیچَه اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه، اَنَه بُو اَهلِی بِدعَت وَ اَنَه بُو اَهلِی فِسق مُسُلمان حِسابلَه نَه دِی، مُسُلمان، حَه اوُلَر مُسُلماندوُرلَر. اَنَه بوُلَرنِی اِسلامِی حُقوُقلَرِی رِعایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک، بُو مُسُلمان شَخص عَمَلگَه آشِیرگَن مَنَه بُو فِسق اوُنِی اِیمانِینِی کامِل بوُلِیشِیگَه یوُل قوُیمَیدِی وَ اوُنِی اِیمانِیدَه نوُقصاننِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی، اَمّا اوُنِی دِیندَن چِیقَه رِیب یوُبارمَیدِی. اِینگ آخِیرِیدَه اَگَر اوُ مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِیگَن بوُلسَه، اوُلَردَن “اِختِیاط” بوُلِیشگَه توُغرِی کِیلَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه هَم، بَرِیبِیر اوُلَر مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی وَ بُو شَخص بِدعَتنِی مُفَسِّقَه گَه دُوچار بوُلگَن، دِییمِیز وَ بُو شَخص اِیمانِی ناقِص بوُلگَن فاسِق مُسُلمان دِییَه آلَه مِیز.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم وَلِید اِبنِ عُقبَه نِی بَنِی مُصطَلِقنِی صَدَقاتلَرِینِی جَملَش اوُچُون یوُبارگَن پَیتلَرِیدَه، بُو شَخص اَنَه بُو قَبِیلَه گَه یِیتِیب بارمَسدَن توُرِیب آرتگَه قَیتَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه یالغاندَن بَنِی مُصطَلِق زَکات بِیرماقچِی اِیمَسلِیگِی وَ حَتَّی اوُلَرنِینگ دِیندَن قَیتگَن بوُلِیشِی وَ اوُلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه قَرشِی جَنگگَه تَیّار اِیکَنلِیکلَرِی اِحتِمالِی بارلِیگِینِی خَبَر بِیرَه دِی، بُو شَخص آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه وَ هِیچ قَندَی شَرعِی یا اِضطِرارِی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن حالدَه، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه توُغرِی سوُزنِی اوُرنِیگَه یالغان گَپنِی سوُزلَیدِی وَ اوُ راست سوُزنِی اوُرنِیگَه یالغاندَن فایدَه لَنگَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی. اَلله تَعالَی بوُندَی مُسُلمانلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ (حجرات/6)، اِی مُؤمِنلَر، اَگَر سِیزلَرگَه بِیر فاسِق کِیمسَه بِیران خَبَر کِیلتِیرسَه، سِیزلَر (حَقِیقِی اَحوالنِی) بِیلمَه گَن حالِینگِیزدَه بِیران قَومگَه مُصِیبَت یِیتکَه زِیب قوُیِیب، قِیلگَن اِیشلَرِینگِیزگَه اَفسُوس- نَدامَت چِیکِیب قالمَسلِیکلَرِینگِیز اوُچُون ( اوُ فاسِق کِیمسَه آلِیب کِیلگَن خَبَرنِی) اَنِیقلَب – تِیکشِیرِیب کوُرِینگلَر!
مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، شَخص آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن حالدَه، دِیندَه سابِیقَه سِی بوُلمَه گَن یَنگِی اِیشانچلَرگَه، عَقِیدَه لَرگَه وَ رَفتارلَرگَه اِیرگَشگَن، بُو شَخص مَنَه بُو اِیشلَرِی اوُچُون هِیچ قَندَی شَرعِی دَلِیلگَه یا قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدَگِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن آلِینگَن تَعوِیلگَه یا اِضطِرارِی دَلِیلگَه وَ عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن؛ بَلکِی بِیر یَسَمَه نَرسَه نِی اَصلِینِی اوُرنِیگَه قوُیِیب آلگَن. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: مَا أَحْدَثَ قَوْمٌ بِدْعَةً، إِلاَّ رُفِعَ مِثْلُهَا مِنَ السُّنَّةِ، فَتَمَسُّكٌ بِسُنَّةٍ خَيْرٌ مِنْ إِحْدَاثِ بِدْعَةٍ.[1] بِیر قَوم دِیندَه بِدعَتنِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن پَیتِیدَه، شُونِی اَندازَه سِیچَه سُنَّت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلَه دِی، سُنَّتنِی مَحکَم اوُشلَشلِیک وَ پایبَند بوُلِیشلِیک، بِدعَتنِی اِیجاد قِیلِیشدَن کوُرَه یَحشِیراقدوُر.
ایندی انه بو خدانی بنده سینی آلدیده هم راست و هم یالغان سوز بار ایدی، هم اصلی پولگه و هم یسمه پولگه ایگه بولگن ایدی، امّا اوزینی اختیاری بیلن یسمه سینی تنلیدی و حتّی آدملرنینگ جاهللیگی سببلی اصلی پولنی اورنیگه یسمه سینی اوتکه زیشنی هاحلیدی. انیق کورینیب تورگه نیدیک بو شخص جنایتچی، او جنایتینی مقداریگه کوره جزاله نیشی کیرک.
(دوامی بار……..)
[1]– فتح الباري شرح صحيح البخاري، الاعتصام بالكتاب والسنة، مسند الإمام أحمد، مسند الشاميين