مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(7- قیسم)
مُثبَت وَ اوُرِینلِی،بَردَوام شادلِیکلَر بِیلَن عُمُومِی صُورَتدَه تَنِیشِیش.
اَوَّلا بَحثِیمِیزنِی باشِیدَن فِطرِی اِیشلَر حَقِیدَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه شادلِیک مَسَلَه سِیدَه تابِع بوُلِیشنِینگ اَهَمِیَتِی بارَه سِیدَه شوُ نَرسَه نِی اَیتِیش لازِمکِی، ظُلم- سِیتَمگَه قَرشِی مُبارَزَه قِیلِیشلِیک، عَدالَتنِی طَلَب قِیلِیشلِیک وَ قوُرال بِیلَن جَنگ قِیلِیش، جِهاد قِیلِیش کَبِیلَر اِنساننِی طَعبِیگَه یاقمَیدِی وَ اَلله تَعالَی آچِیق- آیدِین بَیان قِیلَه دِیکِی: كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(بقره/216) سِیزلَرگَه یاقمَسَه دَه، جَنگ قِیلِیشِینگِیز فَرض قِیلِیندِی. (ذاتاً) سِیزلَر اوُزِینگِیز اوُچُون یَحشِی بُولگَن نَرسَه نِی یاقتِیرمَسلِیگِینگِیز وَ سِیز اوُچُون یامان بوُلگَن نَرسَه نِی یَحشِی کوُرِیشِینگِیز موُمکِین. اَلله بِیلوُر، سِیزلَر بِیلمَسسِیز.
یَعنِی اَگَرچِی ظُلمگَه وَ عَدالَتسِیزلِیککَه قَرشِی مُبارَزَه قِیلِیشلِیک وَ ظالِملَرنِی ،فَسادچِیلَرنِی نابوُد قِیلِیشلِیک اِنساننِی فِطرَتِیدَه مَوجُود بوُلسَه هَم،اَمّا بوُنِی بَرابَرِیدَه اِنساننِی فِطرَتِی آچلِیککَه طاقَت قِیلِیشلِیک،یَرَه دار بُولِیشلِیک،زِندانگَه توُشِیش،سوُرگوُن قِیلِینِیش، قَوم- قَرِینداشلَردَن وَ وَطَندَن اوُزاقدَه بوُلِیش، مَخصُوصاً اوُلِیم وَ اوُلدِیرِیش کَبِی مَنَه بُو مُبارَزَه نِی عاقِبَتلَرِینِی یاقتِیرمَیدِی، اِنسان فِطرِی صُورَتدَه بوُندَی نَرسَه لَرنِی یامان کوُرَه دِی، بُو یِیردَه مَنَه بُو طَبِیعِی خام اَشیانِی فَقَط “توُغرِی تَعلِیم بِیرِیش وَ توُغرِی قانوُنلَر وَ توُغرِی تَنِیب آلِیش” گِینَه اوُنِیب – اوُستِیرَه دِی وَ صَحِیح یوُلگَه اوُنِی هِدایَت قِیلَه دِی.
بُو یِیردَه بِیرِیلَه دِیگَن تَعلِیملَر شَخصگَه فَقَط قوُراللِی جَنگ وَ جِهادِی مُشکِلاتلَرنِی، قِییِینچِییکلَرنِی اوُزِینِی نَظَرگَه آلمَسلِیکنِی اوُرگَه تَه دِی، بَلکِی عِزَّت وَ آزادلِیک،فَراوانلِیک،اَمنِیَت وَ اَلله نِینگ کامِل عِبادَتلَرِی، اَلله نِی شَرِیعَتِینِی کامِل تَطبِیق قِیلِینِیشِی کَبِی اوُنِینگ دُنیاوِی ثَمَرَه لَرِی فَقَط قوُراللِی جَنگ وَ جِهادنِی گوُروُهِیدَه مَوجوُدلِیگِیدَن تَشقَه رِی، اوُلَر اَلله تَعالَی بِیلَن مُعامَلَه قِیلَه یاتگَنلِیکلَرِینِی هَم نَظَرگَه آلِیشلَرِی کِیرَکلِیگِینِی وَ بُو مُعامَلَه نِی قِیمَتِینِی اَلله تَعالَی جَنَّت وَ اوُزِینِی راضِیلِیگِی بِیلَن توُلَه شِینِی تَعلِیم بِیرَه دِی. مَنَه بُو نَرسَه لَر شَخص دُنیادَه قوُلدَن بای بِیرَه دِیگَن نَرسَه لَرگَه قَرَگَندَه قَدرلِیراق وَ قِیمَتلِیراق ثَمَرَه دوُر. إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ۚ. اَلبَتَّه، اَلله مُؤمِنلَرنِینگ جانلَرِینِی وَ ماللَرِینِی اوُلَردَن جَنَّت بَرابَرِیگَه ساتِیب آلدِی، يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ ۖ اوُلَر اَلله نِی یوُلِیدَه جَنگ قِیلِیشِیب (کافِرلَرنِی) اوُلدِیرَه دِیلَر وَ ( اوُزلَرِی هَم اَلله اوُچُون شَهِید بوُلِیب) اوُلدِیرِیلَه دِیلَر. وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ ۚ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/111) (بوُندَی مُؤمِنلَرگَه جَنَّت بِیرِیلِیشِیگَه) اَلله تَورات، اِینجِیل وَ قُرآندَه اوُزِینِینگ حَق وَعدَه سِینِی بِیرگَندِیر. اَلله دَن هَم عَهدِیگَه وَفادارراق کِیم بار؟ بَس، (اِی مُؤمِنلَر)، قِیلگَن بُو سَودالَرِینگِیزدَن شاد بوُلِینگِیز. مَنَه شُو حَقِیقِی بوُیوُک بَختدِیر.
بُو یِیردَگِی خَرِیدار: اَلله تَعالَی، ساتوُوچِی: اِنسان؛ اوُرتَه دَگِی مُعامَلَه قِیلِینَه یاتگَن مَخصُولات: اِنساننِینگ اَرزِیمَس جانِی وَ مالِی، اَصلِیدَه اِیسَه مَنَه بُو مال- دَولَت هَم اَلله نِی اوُزِینِیکِی، اَنَه بُو مَخصُولاتنِی بَهاسِی وَ قِیمَتِی: اَبَدِی جَنَّت؛ مَنَه بُو مُعامَلَه نِی زَمانَتچِیسِی: اَلله تَعالَی. مَنَه بُو مُعامَلَه نِی رُکنلَرِی وَ شَرطلَرِی هَم آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرِیبدِی.
اِنسان فِطرَتِی بُویِیچَه فایدَه،مَنفَعَتنِی اِیستَه شِینِی وَ ضَرَر،زِیاننِی یامان کوُرِیشِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اِیندِی بُو یِیردَه شُو نَرسَه مُهِمکِی، اوُ تَعلِیم آلگَن نَرسَه لَر وَ اوُنگَه اوُرگَه تِیلگَن قانوُنلَر نِیمَه ضَرَرلِی وَ نِیمَه لَرنِی مَنفَعَتلِی دِیب کوُرسَتگَن؟ اَگَر اَلله تَعالَی بِیر نَرسَه دَه مَنفَعَت بار دِیگَن بُولسَه، اَمّا بُو شَخصگَه مَنَه بُو نَرسَه نِی ضَرَرلِی دِیب اوُرگَه تِیشگَن بوُلسَه، شُو یِیردَه مَنَه بُو شَخص ضَرَر بِیلَن مَنفَعَتنِی تَشخِیص بِیرِیش بوُیِیچَه گوُمراه بوُلِیب قالَه دِی وَ اَلله تَعالَی مَنفَعَتلِی دِیگَن نَرسَه نِی ضَرَرلِی دِیب سَنَیدِی وَ اَلله ضَرَرلِی دِیگَن نَرسَه نِی مَنفَعَتلِی دِیب حِسابلَیدِی، شُو یِیردَه شَخص، فِطرَتِینِی بُو بارَه دَه اوُزگَرتِیرگَن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنِی یَحشِی دِیگَن اوُندَه مَنفَعَت بار نَرسَه دَن بِیزار بوُلَه دِی وَ اَلله تَعالَی یامان، ضَرَرلِی دِیگَن نَرسَه نِی شَخص یَحشِی کوُرَه دِی وَ اوُ تامانگَه حَرَکَت قِیلَه دِی.
بَعضِی کِیشِیلَردَه ضَرَر تامانگَه مایِیل بوُلِیشلِیک وَ فایدَه لِی نَرسَه دَن اوُزاقلَه شِیشلِیک، اِنساننِی فِطرَتِیدَه مَوجُود بوُلگَن قوُراللِی جَنگنِی،اوُلدِیرِیشنِی،قِیرغِیننِی یامان کوُرِیش وَ اوُندَن بِیزارلِیک سَبَبلِی بوُلِیشِی موُمکِین وَ شَخص مَنَه بُو اِیککِی فِطرِی اِیشنِی اوُرتَه سِیدَه اوُیلَه نِیب قالگَن بوُلِیشِی هَم موُمکِین: اوُلَردَن بِیر ظُلمنِی، سِیتَمنِی،زَلِیللِیکنِی نابُود قِیلِیب فَراوانلِیک، اَمنِیَت وَ عِزَّت، دُنیادَگِی کامِل عِبادَت وَ قِیامَتدَگِی جَنَّت بوُلسَه، باشقَه بِیرِی اوُلدِیرِیشدَن،مُبارَزَه نِی وَ جِهادنِی عاقِبَتِیدَن بِیزار بوُلِیشدوُر. شوُ یِیردَه اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ. بُو یِیردَه اَلله تَعالَی بِیزلَرگَه مَرحَمَت قِیلیَپتِیکِی، سِیزلَرگَه نِیمَه مَنفَعَتلِی اِیکَه نِینِی مِین سِیزلَردَن کوُرَه یَحشِیراق بِیلَه مَن،بِیزلَر هَم اَلله تَعالَی نِی سوُزِیگَه وَ اوُنِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنِیگَه اِیرگَشگَن حالدَه قوُیِیدَگِیلَرنِی اَیتَه آلَه مِیز: حَه، فَقَطگِینَه سِین یَحشِی بِیلگوُچِیسَن وَ بِیزلَر هِیچ نَرسَه نِی بِیلمَیمِیز، باشقَه مَوجُوداتلَر حَق اِیمَس، بَلکِی سِین حَقدِیرسَن. سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ(بقره/285) وَ اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت اِیتدِیک. پَروَردِیگارا، گوُناهلَرِیمِیزنِی مَغفِرَت قِیلِیشِینگنِی سوُرَیمِیز. وَ فَقَط اوُزِینگگَه قَیتَه جَکمِیز”، دِیدِیلَر.
مُؤمِنلَر مَنَه بُو اوُرِینلَردَه اَلله تَعالَی گَه وَ اوُ ذاتنِی وَعدَه لَرِیگَه تَوَکُّل وَ اِعتِماد قِیلگَنلِیکلَرِی سَبَبلِی وَ مَنَه بُو دَستوُرلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیشنِی کِیتِیدَن اوُلَرگَه نَصِیب بُولَه دِیگَن دُنیاوِی وَ اُخراوِی نَتِیجَه لَرِی،ثَمَرَه سِی اوُچُون هَم اوُز اِیختِیارلَرِی بِیلَن قوُچاق آچِیب رَقابَتلَشگَن حالدَه،اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیشگَه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی وَ اوُنِی تَعلِیم آلِیشَه دِی. دَعوَت وَ جِهاد یوُلِیدَگِی مَشَقَّت وَ قِییِینچِیلِیکلَر مَککَه دَه مُسُلمانلَرنِی باشِیگَه توُشگَن نَرسَه لَر وَ وَطَننِی تَرک قِیلِیش وَ حَبَشَه گَه کِییِینچَه لِیک اِیسَه مَدِینَه گَه هِجرَت قِیلِیش وَ قوُراللِی جَنگ قِیلِیش، دُنیادَگِی هَمَّه نَرسَه نِی عائِلَه نِی، مال- دَولَتنِی،لَذَّتلَرنِی تَرک قِیلِیشگَه اوُحشَیدِی، شوُ شَکلدَه مُسُلمان شَخص اوُچُون بُو اِیشلَر آسان،یِینگِیل، یاقِیملِی وَ شادلِیک کِیلتِیرُوچِی بوُلِیب قالَه دِی وَ شَخص اوُزِیدَگِی عِلم وَ آگاهلِیک بِیلَن دَعوَتدَن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه عَمَل قِیلِیشدَن کِیلِیب چِیققَن مُشکِلاتلَرنِی، مَشَقَّتلَرنِی کوُتِیب آلَه دِی. مَنَه بُو مَشَقَّت وَ مُشکِلاتلَر اَچچِیق دارِیلَر بوُلِیب، اِنسانلَرنِینگ دُنیاوِی وَ اُخراوِی سَلامَتلِیگِی،شِفا تاپِیشِی اَنَه بُو اَچچِیق دارِیلَرنِی اِستِعمالِیگَه گَراولَنگَن.
(دوامی بار……..)