مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(34- قیسم)
حاضِرگِی پَیتدَه مُصِیبَتلَر وَ مُشکِلاتلَر جُودَه کوُپ، اوُلَر اَلبَتَّه دَرَجَه لَرگَه تَقسِیملَه نِیشِی کِیرَک وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی رَوِیشلَرِیگَه کوُرَه شوُندَی آلدِینگَه حَرَکَت قِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، آخِیرِیدَه جَمِیعیَتِیمِیزنِی اَساسِی مُشکِلاتِی مُوسِیقَه بِیلَن آواز اَیتَه دِیگَن چوُرِیلَر بوُلِیب قالسِین، اَنَه بوُ پَیتگَه کِیلِیب اِبنِ مَسعُودگَه اوُحشَه گَنلَر «وَ مِنَ النَّاس مَن يَشتِري لَهوَ الحَديثِ ….» دَن مَقصَد آواز اِیکَه نِیگَه قَسَم اِیچِیشسِین، یَعنِی بَعضِیلَر چوُرِیلَرنِی قِیمَّت نَرخگَه ساتِیب آلِیشگَن وَ بُو چُورِیلَر هاحلَه گَن وَقتلَرِیدَه اوُلَرگَه آواز اَیتِیب بِیرِیشگَن، اوُلَر بُو اِیشگَه جوُدَه کوُپ وَقتلَرِینِی صَرفلَشگَن، چوُنکِی اِبنِ مَسعُودنِی اِعتِقادِی بُویِیچَه، سُوو گِیاهلَرنِی اوُسِیشِیگَه سَبَب بُولگَه نِیدِیک، آهَنگلَر هَم اِنسانلَرنِی دِیلِیگَه نِفاقنِی اِیکَه دِی؛ یاکِی اِبنِ عَبّاس کَبِی کِیشِیلَر هَم کِیلِیب اَیتِیشگَنکِی: “لهو الحدیث” دَن مَنضُور چوُرِیلَرنِی مُوسِیقَه بِیلَن آواز اَیتِیشِی یاکِی بِیهُودَه سوُزلَرِیدوُر. حَقِیقَتدَه اوُلَر قَندَی هَم یَحشِی جَمِیعیَت بوُلِیشگَن، چوُنکِی مَنَه بُو نَرسَه اوُلَرنِینگ اَساسِی وَ بِیرِینچِی دَرَجَه لِی مُشکِلاتلَرِی بوُلگَن، حَتَّی اَگَر بُو مُشکِلات مَوجُود بوُلگَن تَقدِیردَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگَن اِیش قوُیِیدَگِیچَه بوُلَه دِی: « و إذا مَرُّوا بِاللَّغوِ مَرَّوا کِراماً» (فرقان/72) اوُلَر ( یَعنِی رَحمَاننِینگ سوُیوُکلِی بَندَه لَرِی) یالغان گوُواهلِیک بِیرمَسلَر وَ لَغو (بِیهُودَه سوُز یا عَمَل) آلدِیدَن اوُتگَن وَقتلَرِیدَه عالِی جَنابلِیک بِیلَن ( یَعنِی اوُندَن یوُز اوُگِیرگَن حاللَرِیدَه) اوُتوُرلَر.
نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَت بار بوُلگَن دَوردَه جَمِیعیَت شوُندَی ساغلام بوُلگَن اِیدِی، لِیکِن شاهِیگَرلِیک وُجوُدگَه کِیلِیب اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت اِیجاد بوُلگَندَن سُونگ، اِسلام دَستَگلَرِی بِیرِین- کِیتِین پارَه بوُلِیشنِی باشلَه دِی وَ بوُلغَه نِیش هَم مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِینِی اوُرتَه سِیدَه اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن کِینگَه یِیب باردِی، جَمِیعیَتدَه کِینگ – کوُلَمدَه تَرقَلگَن مُشکِلاتلَردَن بِیرِی چوُرِیلَر تامانِیدَن اِجرا قِیلِینَه دِیگَن مُوسِیقَه بوُلگَن اِیدِی، شوُ سَبَبلِی هَم عُمَر اِبنِ عَبدُالعَزِیز رَحِمَهُ الله دِیک کِیشِی هَم فَرزَندِینِی مُعَلِّمِیگَه یازگَن مَکتوُبِیدَه اَیتَه دِیکِی: سِیزدَن بِیرِینچِی بوُلِیب تَعلِیم آلَه دِیگَن نَرسَه سِی مُوسِیقَه دَن نَفرَتلَه نِیش بوُلِیشِی کِیرَک، چوُنکِی اوُ شَیطاننِی بوُلاغِیدَن کِیلِیب چِیققَن بوُلِیب، عاقِبَتِی اِیسَه پَروَردِیگارنِی غَضَبِیگَه آلِیب بارَه دِی. عُمَر اِبنِ عَبدُالعَزِیز رَحِمَهُ الله خُلَفایِی راشِیدِیندَن کِییِینگِی اِینگ عادِل شاهلَردَن بوُلگَه نِیگَه قَرَمَسدَن، مُوسِیقَه گَه قَرَب تارتِیلِیب کِیتگَن کِیمسَه لَرگَه تَعزِیر هَم تَعیِین قِیلگَن اِیمَس وَ بُو بارَه دَه اِجرا قِیلسَه بوُلَه دِیگَن حُدوُد هَم مَوجُود اِیمَسدِی، بَلکِی بوُنِی تَنها چارَه سِی “مَنفِی مُبارَزَه” بوُلگَن خالاص.
“مَنفِی مُبارَزَه” مَثَلا: فَلان اِعتِراضدَه یا سَیلاودَه یا مَجلِیسدَه اِیشتِراک اِیتمَسلِیک یا فَلان مَکانگَه بارمَسلِیک یا فَلان اَخبارات کَنَلِیگَه کِیرمَسلِیک یا فَلان مَخصُولاتنِی ساتِیب آلمَسلِیک: مَثَلاً اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله چوُرِیلَر تامانِیدَن مُوسِیقَه بِیلَن آهَنگ اَیتِیلِیشِی وَ توُرلِی – هِیل مُوسِیقَه لِی یِیغِیلِیشلَر اوُتکَه زِیلِیشِیگَه قَرشِی مَنفِی مُبارَزَه بوُلِیشِی اوُچُون قوُیِیدَگِیچَه فَتوا بِیرگَن اِیدِی: کِیمکِی چوُرِی ساتِیب آلگَن بوُلسَه وَ ساتِیب آلگَندَن سُونگ بُو چوُرِی آهَنگ اَیتِیشِیدَن خَبَر تاپسَه، بُو نَرسَه نِی عَیب حِسابلَب اِیگَه سِیگَه قَیتَه رِیب بِیرسَه بوُلَه دِی.
سُلَیمان تَمِیمِی یِیتِیملَرگَه مِعراث بوُلِیب قالگَن آهَنگ اَیتَه دِیگَن چوُرِینِی ساتِیشنِی هاحلَشگَن پَیتِیدَه اوُلَرگَه قَرَتَه اَیتَه دِیکِی: اوُنِی آهَنگ اَیتِیش صِیفَتِینِی اَیتمَسدَن توُرِیب ساتِیلِیشِی کِیرَک،اَگَر آهَنگ اَیتِیش صِیفَتِینِی اَیتِیلسَه 20000 دِرهَم وَ اَیتِیلمَه گَن صُورَتدَه 2000 دِرهَم بَهالَنگَن تَقدِیردَه هَم، اوُنِی صِیفَتِینِی ذِکر قِیلِیش دُرُست بوُلمَیدِی. اَگَر آوازنِی مَنفَعَتِی مُباه بوُلگَندَه، بوُندَی مالنِی یِیتِیملَرگَه مَنع قِیلِینمَسدِی.
اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: اَگَر چوُرِینِی اِیگَه سِی آدَملَرنِی چوُرِیسِینِی آوازِینِی اِیشِیتِیشگَه چَه قِیرسَه، اوُ سَفِیه،اَخماق سَنَلَه دِی وَ اوُنِی گوُواهلِیگِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی، بُو آدَمنِی دَیُوس هَم دِییِیلَه دِی. قاضِی اَبُو طَیِّب اَیتَه دِیکِی: بُو چوُرِینِی اِیگَه سِی آدَملَرنِی باطِلگَه دَعوَت قِیلگَه نِی سَبَبلِی سَفِیه، اَخماق سَنَلَه دِی، آدَملَرنِی باطِلگَه چَه قِیرگَن،دَعوَت قِیلگَن هَر قَندَی کِیمسَه سَفِیه، فاسِق حِسابلَه نَه دِی.
بوُلَرنِی هَمَّه سِینِی خوُلاصَه قِیلگَن حالدَه قَتادَه اَیتَه دِیکِی، اَلله گَه قَسَمکِی بَلکِیم “لَهوَ الحَدِیث”نِی یوُلِیدَه مال- دَولَت صَرفلَنمَسلِیگِی موُمکِین، بُو یِیردَگِی ساتِیب آلِیشدَن بوُلگَن مَنضُور، شَخصنِینگ گوُمراه بوُلِیشِی نَظَردَه توُتِیلگَن، چوُنکِی اوُ بُو حالَتدَه باطِل سوُزنِی حَق سوُزدَن وَ زِیاننِی مَنفَعَتدَن کوُرَه اَفضَل کوُرَه دِی، شَخصدَگِی گوُمراهلِیکنِی اِینگ کَتتَه عَلامَتِی حَق سوُزنِی اوُرنِیگَه باطِلنِی تَنلَشِیدوُر.
بوُگوُنگِی کوُندَگِی “لَهوَ الحَدِیث”نِی بِیزلَرنِینگ جَمِیعیَتِیمِیزدَگِی اوُرنِی قَندَی؟ گوُمراه وَ سَرگَردان قِیلَه دِیگَن اَبزارلَرنِی جَملَنمَه سِی قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت،سپُوتنِیک اَپپَه رَتِی، تِیلِیفانلَر،کامپُوتِیر، بوُتوُن جَهان کافِرلَرِینِینگ یا مُرتَدلَر،مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگَه تِیگِیشلِی توُرلِی- توُمَن کَنَللَرنِی آچِیب کوُرِیش وَ فَسادنِی تَعلِیم بِیرَه دِیگَن مَرکَزلَر. مَنَه بوُلَر پِیچاق، قوُرال،گرَه نَتَه،مِینَه کَبِی اِیککِی هِیل اوُصُول بِیلَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِیگَن اَبزار حِسابلَه نَه دِی، بوُلَرنِی هِیچ کِیم حَرام قِیلَه آلمَیدِی، بَلکِی بُو یِیردَه اَنَه بُو اَبزارلَردَن فایدَه لَه نِیش اوُصُولِی وَ رَوِیشِی شَخصنِی فَسادگَه باتِیرِیب تَشلَیدِی.
حَه، حاضِرگِی دَوردَه مُوسِیقَه دَن تَشقَه رِی بِیزلَر کوُرِیب توُرگَن جُودَه کوُپ نَرسَه لَر فَسادنِی بوُلاغِیگَه اَیلَنگَن، اوُلَرنِی جُملَه سِیگَه توُرلِی- تُومَن سپوُتنِیک کَنَللَرِی، اوُلَردَه قوُیِیلَه یاتگَن فِیلملَر، بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی،مُنافِقلَرنِی،سِکوُلارزَدَه لَرنِی اوُزَرا توُپلَه نِیشلَرِی، اَنَه اوُشَنچَه اِینتِیرنِیتدَگِی اِجتِمائِی کَنَللَر کِیرَه دِی، بُو نَرسَه لَر نَضر اِبنِ حارِثگَه اوُحشَه گَنلَر یاکِی صَحابَه لَرنِی وَ تابِعِینلَرنِی عَصرِیدَگِی مُوسِیقَه طَرَفدارلَرِیدَن کوُرَه بَتتَرراق وَ زَمانَه وِیراق اوُصُول وَ رَوِیش بِیلَن مُؤمِنلَرگَه،اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه وَ حَتَّی مُؤمِنلَرنِی بارلِیغِیگَه حَملَه قِیلِیشگَن.
بوُگوُنگِی کوُندَه تَرِیخِی داستانلَر وَ یالغان،قَدِیمِی،پایَه سِیز، اَساسسِیز اَفسانَه لَر شَکلِیدَه نَضر اِبنِ حارِثگَه اوُحشَه گَن مِینگلَب کِیشِیلَرنِینگ تَرِیخِی اوُتمِیشلَرِی توُقِیب چِیقَه رِیلگَن، مَنَه بُو خَیالِی داستانلَر وَ اَفسانَه لَرنِی یَنگِی نَسل عالِی اوُقوُو یوُرتلَرِیدَه زَمانَه وِی اوُصلوُب وَ سِیستِیمَه تِیک رَوِیشدَه سِکوُلارِیزم دِینِینِینگ کُفر مَکتَبلَرِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه تَعلِیم آلِیشَه دِی وَ طاغوُتلَرنِینگ تَعلِیم آلِیش مَرکَزلَرِی وَ فاسِد اَخبارات واسِیطَه لَرِی آدَملَرنِی مِییَه سِیگَه قوُیِیشَه دِی، بوُندَن تَشقَه رِی قَدِیمِی وَ اَفسانَه وِی تَرِیخنِی پَناهِی آستِیدَه سِکوُلارِیستلَرنِینگ، هَمدَه بَشَرِیَت تَرِیخِیدَگِی باشقَه کافِرلَرنِینگ شِیرککَه توُلَه ناتوُغرِی اِیشانچلَرِینِی وَ کُفرلَرِینِی دِیماکرَه تِیَه، سِکوُلارِیزم وَ یَنگِی سِکوُلارِیستِیک جَمِیعیَت اِصطِلاحِی کوُرِینِیشِیدَه مُسُلمانلَرگَه سِینگدِیرِیب بارِیشیَپتِی، بوُلِیب هَم مَنَه بُو بِیچارَه مُسُلمان خُلَفایِی راشِیدِیننِی عَصرِی کَبِی یَگانَه حاکِمِیَتگَه هَم اِیگَه اِیمَس، اوُلَرنِی نَه قُدرَتِی وَ نَه اوُبُهَتِی بار، پَناهسِیز مُسُلمانلَرگَه قَرشِی آلِیب بارِیلَه یاتگَن مَنَه بوُندَی ساوُوق وَ یوُمشاق جَنگنِی بِیزلَر بوُتوُن بَشَرِیَت تَرِیخِی دَوامِیدَه کوُرگَن اِیمَسمِیز.
شُونگَه قَرَمَسدَن مُسُلمان شَخص مَنَه بُو اَبزارلَردَن توُغرِی فایدَه لَه نِیشنِی دَرک قِیلمَه گَن حالدَه، اَنَه بُو فَساد وَ گوُمراه قِیلوُچِی اَبزارلَرنِی ساتِیب آلَه دِی وَ خام حالَتدَه مَنزِیلِیگَه،عائِلَه سِیگَه آلِیب کِیرَه دِی وَ اوُزِینِی،اَطرافِیدَه گِیلَرنِی گوُمراه بوُلِیشِی اوُچُون شَرائِطنِی جُودَه هَم آسانلِیک بِیلَن مُهَیّا قِیلَه دِی. اَگَر بوُگوُنگِی کوُندَه اِبنِ عَبّاس وَ اِبنِ مَسعُودگَه اوُحشَه گَنلَر تِیرِیک بوُلگَندَه وَ مُسُلمانلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَگِی “لَهوَ الحَدِیث”نِی آدَملَرگَه کوُرسَه تِیب بِیرماقچِی بوُلِیشگَندَه اَلبَتَّه اَنَه بوُنگَه اوُحشَه گَن اوُرِینلَرگَه اِیشارَه قِیلِیشگَن بوُلَردِی، اوُلَر مَخصُوصاً آتَه – آنَه لَرنِی وَ خانَدانلَرنِینگ، هَمدَه جَمِیعیَتنِینگ باشلِیقلَرِینِی بوُ اِیشلَردَن آگاهلَنتِیرگَن بوُلِیشَردِی: اوُلَر اَلله نِینگ شَرِیعَت قانوُنلَرِیگَه دُشمَن بوُلگَن کِیمسَه لَرنِی یوُلِیدَگِی گوُمراهلِیکنِی ساتِیب آلِیشیَپتِی، شَخصنِی اوُزِینِی وَ باشقَه لَرنِی گوُمراه بوُلِیشِیگَه سَبَب بوُلَه دِیگَن نَرسَه لَر اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَه حَرام اِیکَه نِینِی وَ “لَهوَ الحَدِیث” حِسابلَه نِیشِینِی اوُلَر توُشوُنِیب یِیتِیشمَه یَپتِی، اَلله تَعالَی بُو نَرسَه لَرنِی کوُرِیشدَن وَ اِیشِیتِیشدَن نَهِی قِیلگَن، اوُلَر اوُزلَرِینِی ساتِیب آلگَن نَرسَه لَرِی اوُچُون جَواب بِیرِیشَه دِی، چوُنکِی اوُلَر ساتِیب آلگَن نَرسَه لَرِی بِیلَن هَم اوُزلَرِینِی وَ هَم باشقَه لَرنِی گوُمراهلِیگِیگَه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرِینِی نَظَرگَه آلِینمَسلِیگِیگَه، اَلله نِینگ شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتِیلِیشِیگَه سَبَب بوُلِیشگَن.
(دوامی بار…….)