تعارفي درس/څلورم درس: اسلام څه شی دی او مسلمان څوک دی؟ (۱۳)
د رسول الله صلی الله علیه وسلم د زمانې مسلمانان او مؤمنان د انسانانو په حیث د مختلفو خلکو مجموعه وه چې د مختلفو درجو ایمان او د مختلف نظریاتي او عقيدتي خطاګانې او مختلف عملي.
الله سبحانه وتعالی دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم لپاره د خپل ملاتړ څخه وروسته د قوت ترټولو لویه سرچینه ګڼي او فرمايي: هُوَ الَّذي أَيَّدَكَ بِنَصرِهِ وَبِالمُؤمِنينَ (انفال/62)، همغه ذات دی چې په خپل مدد او د مؤمنانو په مرسته یې تا تقویه کړ او قوت مو درکړ…
اوس، کله چې د جهل وجود شتون او عقيډټي تېروتنه په دې عقیدتی مسايلو کې په طاغوت باندې کفر او ايمان په الله یا ورته «لا اله الا الله»،یا د ټولو پیغمبرانو مشترک اصول او نور شرعي احکام دا د پیغمبرانو او د هغوی په حضور په وخت کې د مستقیمو شاګردانو په شتون کې یوه عادي خبره وه، دا نو زموږ په عصر کې عجیب شی کیدی نشي.
عجیبه خبره دا ده چې موږ د خپل شاوخوا د قبلې خلک لوړ له پیغمبرانو له یارانو او حتی معصومو او پرته له خطا اوګنو، او هڅه وکړو چې د غه د قدرت منبع چې الله تعالی د خپل پیغمبر او موږ په اختیار کې پریښودل ده په غیر شرعي عذرونو سره وچ کړو. هغه ټوټه ټوټه او ځان ترې محروم کړو. د ماهيان په څیر، څومره چې اوبه ډیر او زياتي وي ، هومره یې د لامبو چلولو وړتیا ځواک لري، او هر څومره چې اوبه کمې وي هغومره یې ساه بندۍ او تباهۍ ته نږدې کیږي. اوبه د ماهي لپاره قوت دی، مومنانو د مومنانو لپاره طاقت قوت او ځواک دی، هغه څوک چې غواړي اوبه وچې کړي، د ماهي دوست نه دی.
په یاد ولرئ چې په عموم کې عقیده د تقلید او میراث له لارې نشي ترلاسه کیدی بلکې باید تحقیق او د علم او د اګاهي پوهې پر بنسټ وي. کله چې موږ دا اصول منلي، موږ باید دا هم ومنو چې د علم لاسته راوړنه د آزموینې او خطا له لارې ترلاسه کیږي او له جهل څخه د پوهې علم په لور یو تدریجي حرکت دی، حرکت یې تدریجي دی، انسان ورو ورو له جهالت څخه علم ته حرکت کوي او داسې نه ده. او دا فوری سمدستي او یو ځل نه دی،
له همدې امله، په دې کې د خطا غلطۍ احتمال شتون لري.نو ځکه مسلمانان د اهلي قبلي د جاهلي خلکو په اړه چا چې د عقیدې په ډګر کې لوی جرم کړی وي یا د نور حکمونه که شووي دي د هغوئ لپاره عذر قائل دي او په دې عذر کې،له یو بل سره اختلاف نه لري، خو د اسلامي حکومت د نه شتون له امله. او په ډیرو د مسلمانانو استوګنې ځمکې کې د دې پورې اړوند بنسټونه، ډيراختلافونه په د پر سر دي لکه:
• په یو ټاکلي وخت او مشخص ځای او مکان کې، هغه څه چې د اهل قبلې د خلکو لپاره ښکاره او څرګند دي د هغه چا لپاره چې په پوهه اګاهانه سره جرم کوي، عذر ورته قائل نشو، او هغه څه چې پټ او خفیه دي،
د هغه شخص او چا لپاره چې جرم یې کړی دي
عذر او بهانه راوړو.
دا پدې مانا ده چې یو څه ممکن دي په وخت او ځای کې مشخص او روښانه نه وي.
د مثال په توګه، په ایران کې زموږ لپاره یو څه روښانه دي چې په افغانستان کې روښانه نه ده.
یا په افغانستان کې روښانه وي خو په ایران کې روښانه نه وي.
یا په مدينه کې روښانه وي خو په عراق کې روښانه نه وي.
نو د وخت او ځای مسله ډیره مهمه ده؛
په هغه وخت او ځای کې هغه څه چې د اهل قبلې د خلکو لپاره روښانه او اخکاره څرګند دي.
که روښانه او ښکاره وي دوی هیڅ عذر نلري
او که هماغه شي خبره په عین وخت کې روښانه او څرګنده نه وي نو بیا هغه وخت موږاورته عذر راوړو.
