دسته: شیخ ابوحمزه هورامینی اوزبیک تیلیدگی اثرلری

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(109- قیسم)

هَر قَندَی حالَتدَه اوُجَرلِیک قُرآندَه لَجُّو لَفظِی بِیلَن کِیلگن، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلگن سوُزگه اوُحشَیدِی:   «لَّلَجُّوا فِی طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُونَ» (مومنون/75)، یاکِی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  «بَل لَّجُّوا فِی عُتُوٍّ وَنُفُورٍ» (ملک/21)  لِیکِن حوُددِی شوُ مَعنانِی بِیرَه دِیگن باشقَه کَلِیمَه لَر هَم بار،مَثَلاً : آیاق تِیرَب آلِیش، نوُح قَومِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  «وَأصَرُّوُا وَاستَكبَروُا» یَنَه بِیر باشقَه کَلِیمَه قَیصَرلِیک. قَیصَرلِیک هَم قُرآندَه بِیر نِیچَه بار کِیلتِیرِیلگن:

–  وَتِلْكَ عَادٌ جَحَدُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهُ وَاتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ(هود/59). پَروَردِیگارلَرِینِینگ آیَتلَرِینِی اِنکار قِیلگن، اوُنِینگ پَیغَمبَرلَرِیگه عِصیان قِیلگن وَ بَرچَه قَیصَر، ظالِملَر اَمرُو فَرمانِیگه بوُیِینسوُنگن عاد قَبِیلَه سِی – اَنَه اوُشَه لَردِیر.

– أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ  (ق/ 24) ( شوُندَن کِییِین دوُزَخ خادِملَرِیدَن اِیککِی فَرِیشتَه گه اَیتِیلوُر): بَرچَه ( حَقگه قَرشِیلِیک قِیلگوُچِی) قَیصَر، یَحشِیلِیکنِی مَنع قِیلگوُچِینِی جَهَنَّمگه تَشلَنگلَر!

– كَلَّا إِنَّهُ كَانَ لِآيَاتِنَا عَنِيدًا (مدثر/16) یوُق، ( اوُنِینگ طَعمَه سِی بِیهُودَه دِیر)! چوُنکِی اوُ بِیزنِینگ آیَتلَرِیمِیزگه قَیصَرلِیک قِیلگوُچِیدِیر.

آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک اوُجَرلِیک،قَیصَرلِیک وَ باطِلگه آیاق تِیرَب توُرِیب آلِیشلِیک، مُسُلمانلَرنِی اِیمَس بَلکِی کافِرلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن حِسابلَه نَه دِی. شوُنِی هَم یَحشِی بِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، جَهالَت سَبَبلِی قِیلِینگن گوُناهلَر کِیچِیرِیلَه دِی، آدَمنِی گوُناهِیگه اوُحشَش، اَمّا اوُجَرلِیک سَبَبِیدَن قِیلِینگن گوُناه اِیسَه کِیچِیرِیلمَیدِی، حوُددِی شَیطاننِی تَکَبُّرِی وَ نَجادپَرَستلِیگِی کَبِی.

اوُجَر اِنسان هَم – شَیطانگه اوُحشَب – حَق وَ باطِل یا یَحشِی وَ یامان یا زِیان وَ فایدَه بِیلَن اِیشِی یوُق. شوُ سَبَبلِی هَم اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   «سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْلَا يُؤْمِنُونَ» نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرگه حَقنِی بَیان قِیلسَنگ یاکِی اوُلَرگه هَر قَنچَه نَصِیحَت قِیلسَنگ، اوُلَر اَیتِیشَه دِیکِی:  «سَمِعْنا وَ عَصَيْنا» یَعنِی “اِیشِیتدِیک وَ عاصِی بوُلدِیک”، یَهُودِیلَر هَم سَیِّدِیمِیز مُوسَی گه اَیتگن اِیدِیلَرکِی:  «وَقَالُواْ مَهْمَا تَأْتِنَا بِهِ مِن آیَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَکَ بِمُؤْمِنِینَ» (اعراف/132) اوُلَر (مُوسَی گه): “بِیزلَرنِی سِحرلَش اوُچُون قَندَی آیَت – مُعجِیزَه  کِیلتِیرسَنگ هَم بِیز سِینگه هَرگِیز اِیمان کِیلتِیرگوُچِی اِیمَسمِیز”، دِیگنلَرِیدَن کِییِین اوُستلَرِیگه توُفان (سِیل)، چِیگِیرتکَه، بِیت، بَقَه وَ قان (بَلالَرِینِی) آچِیق آیَت – مُعجِیزَه لَر قِیلِیب یوُباردِیک. قَچانکِی اوُلَرنِینگ اوُستِیگه بُو عَذاب توُشگچ: “اِی مُوسَی، سِینگه بِیرگن وَعدَه سِی حَققِی – حوُرمَتِی، پَروَردِیگارِینگگه دُعا قِیل.

شُو سَبَبلِی اَلله تَعالی بُو دُنیادَه مَنَه بوُلَرنِی اوُلَرگه جوُنَتدِی. اوُلَر قِیامَتدَه هَم یامان وَضِیعیَتگه اِیگه بوُلَه دِیلَر:  «سَوَاء عَلَیْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِن مَّحِیصٍ ‏» (ابراهیم/21) ( اِیندِی اِیسَه) داد- وای قِیلَه مِیزمِی، صَبر- قَناعَت قِیلَه مِیزمِی، بِیز اوُچُون بَرابَردِیر- هِیچ قَندَی نَجات یوُقدِیر”.

مُتَکَبِّر وَ اوُجَر اِنسان هَر قَندَی بَدبَختلِیکلَرگه لایِیق. چوُنکِی تَکَبُّر وَ اوُجَرلِیک،اِنساننِینگ بَرچَه بَدبَختلِیکلَرِینِی مَنبَعسِی، بوُلاغِی حِسابلَه نَه دِی، تَکَبُّر وَ اوُجَرلِیک بار بوُلگن جایدَه صُلح وَ آسایِیش یوُقالِیشِیدَن تَشقَه رِی: تَفَرُّق،باشقَه لَرنِی مَسخَرَه قِیلِیش، غَیرِی شَرعِی قَصاص آلِیشلَر،قوُراللِی یا رُوحِی جَنگ وَ نِزالَر یاکِی اوُتگن آتَه – بابالَرنِی وَ حاضِرگِی زَماندَگِی مِللَتلَرنِی ناتوُغرِی سُنَّتلَرِیگه تابِع بوُلِیش، بوُندَن باشقَه یوُزلَب  کَسَللِیکلَرگه  سَبَب بوُلَه دِی. اِیندِی بوُ یِیردَه شَخصنِی اوُستِیدَه  أَمَّارَةٌ بِالسُّوءِنَفسِی حاکِم بوُلَه دِی.

اوُجَرلِیک دائِمِی بوُلگن پَیتِیدَه اَلله تَعالَی قُرآندَه اَیتَه دِیکِی: «ذرهُم»، تَشلَب قوُی. «فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ» (توبه/95) اوُلَردَن یوُز اوُگِیرِینگلَر. یاکِی کافِرلَرنِینگ مَنَه بُو صِیفَتِیگه دوُچار بوُلگن مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه قَرَتَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  « فَإِن جَآؤُوکَ فَاحْکُم بَیْنَهُم أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِن تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَن یَضُرُّوکَ شَیْئاً »)مائده/ 42) بَس، اَگر سِیزگه کِیلسَه لَر(هاحلَه سَنگِیز)، اوُرتَه لَرِیدَه حَکَملِیک قِیلِینگ،(هاحلَه سَنگِیز) اوُلَردَن یُوز اوُگِیرِینگ. اَگر اوُلَردَن یوُز اوُگِیرسَنگِیز، زِنهار سِیزگه بِیران ضَرَر یِیتکَه زَه آلمَسلَر.

مَنَه بُو حالَتدَه اوُجَرلِیک نَه فَقَط نَفسنِی هَلاک قِیلَه دِی، بَلکِی اوُنِی تَشقِی وَ اِجتِمائِی تَأثِیرلَرِی هَم بار، اوُ جَمِیعیَتگه وَ مُهِیط گه تَأثِیر قِیلَه دِی وَ جَمِیعیَتنِی بوُلغَیدِی. بوُندَی شَخصلَر اِیچکِی مُواظَنَتگه اِیگه بوُلِیشمَیدِی وَ شَخصِی،عائِلَه وِی،اِجتِمائِی اِیشلَردَه هَم اِنقِراضگه یوُز توُتِیشَه دِی، اَگر بِیز بَعضِی بِرادَرلَرِیمِیزگه  مُواظَنَتسِیز وَ مِعزانسِیز دِیگن بوُلسَک، اوُلَردَگِی بَعضِی عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی حَقِیقَتلَرنِی بَیان قِیلگنمِیز خالاص. اَلبَتَّه مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز  وَ مِعزانسِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِی اَکثَرِینِی جاهِللِیگِی اوُلَرنِینگ اوُجَرلَر بِیلَن یوُلداش بوُلِیشِیگه عامِل بوُلگن.

یَنَه قَیتَه رِیب اَیتَه مَن، مَنَه بُو خَطَرلِی، اوُجَرلِیک صِیفَتِی مُسُلمانلَرنِی اِیمَس،بَلکِی کافِرلَرنِیکِیدوُر، بُو صِیفَت حوُددِی تَفَرُّققَه اوُحشَب مُسُلمانلَرنِیکِی اِیمَس کافِرلَرنِیکِی، (وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ * مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ). اِیندِی اَگر بوُ بِیلَن مُسُلمانلَر بوُلغَنگن بوُلسَه لَر، اوُلَر مَنَه بُو خاص صِیفَتدَه اوُزلَرِینِی کافِرلَرگه اوُحشَه تِیبدِیلَر وَ بُو خاص صِیفَتدَه کافِرلَر کَبِی بوُلِیشِیبدِی. عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ»^[1] بِیر قَومگه  اوُزِینِی اوُحشَه تِیشلِیک، لِباس کِییِیشدَه وَ باشِیگه سَللَه اوُرَشدَه، ساقال قوُیِیشدَه وَ شوُنگه اوُحشَه گن باشقَه اوُرِینلَردَه اِیمَس، بَلکِی مَنَه بوُنگه اوُحشَش اوُرِینلَرگه اَیتِیلگن، باشقَه اوُرِینلَردَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم بِیلَن باشقَه مُسُلمان یا غَیرِی مُسُلمان عَرَبلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَرق بوُلگن اِیمَس. اَگر بِیر بِیگانَه آدَم صَحابَه لَرنِی حُضوُرِیگه یَنگِی کِیلگن بوُلسَه، اَیتَر اِیدِیکِی: رَسُول الله  سِیزلَرنِی قَیسِی بِیرِینگِیز بُولَه سِیز؟

(دوامی بار…….)

---

[1]رواه أبو داود

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(108- قیسم)

نَتانِی یِیوراپَه اِتِّفاقِیدَگِی کافِر سِکوُلارِیست لَشکَرنِی توُرکِیَه سِکوُلار حُکوُمَتِینِی کَنَلِی آرقَه لِی اوُجَلاننِی – کوُردلَرنِینگ حاضِرگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی – اِیشچِیلَر حِزبِیدَگِی مُرتَد سِکوُلارِیستلَرِیگه قَرشِی آلِیب بارگن جَنگِیدَه، عِفرِیندَه کوُردِستاننِینگ سِکوُلار مُرتَدلَرِی مُسُلمانلَرنِینگ قُرآنِینِی قَندَی یاندِیرگه نِینِی وَ اَلله نِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی، اِسلام دِینِینِی ناموُسِی حَقارَتلَر بِیلَن حَقارَت قِیلِیشگه نِینِی کوُردِیک.

مَنَه بُو کوُرد مُرتَد سِکوُلارِیستلَر اَوَّلا اوُزلَرِی یِیوراپَه اِتِّفاقِینِی توُپراغِیدَه یَشَیاتگه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی، وَ اوُلَر یَشَب توُرگن جایدَگِی نَتانِی یِیوراپَه اِتِّفاقِیدَگِی لَشکَرِی نَتادَگِی اِتِّفاقداشلَرِیدَن بِیرِی بوُلمِیش توُرکِیَه نِی کَنَلَی آرقَه لِی اوُجَلاننِی مُرتَد سِکوُلارِیستلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشیَپگه نِینِی هَم یَحشِی بِیلِیشَه دِی، اِیککِینچِیدَن مَنَه بُو کوُرد مُرتَد سِکوُلارِیستلَرِی اوُجَلاننِینگ مُرتَد سِکوُلارِیستلَرِینِینگ راسِّیَه نِی سابِیق نَوکَرلَرِی وَ اَمِیرِیکَه نِی حاضِرگِی حِذمَتکارلَرِی اِیکَه نِینِی وَ بُو اِیککِی دَولَت اوُلَرنِی نَتاگه ساتِیب یوُبارگه نِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلِیشَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه اِیککِیتَه کافِر سِکوُلار، مُرتَد گوُرُوه بِیر- بِیرِی بِیلَن جَنگ قِیلَه یاتگه نِینِی هَم یَحشِی بِیلِیشَه دِی، اِیندِی مَنَه بُو اوُرتَه دَه اوُلَرنِینگ قُرآن یاندِیرِیشلَرِی وَ اَلله نِی، رَسُول الله  صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی، اِسلام دِینِینِی حَقارَت قِیلِیشلَرِی قَندَی مَعنانِی بِیلدِیرَه دِی؟ وَالله وَ بِللَّه وَ تَالله بِیزلَر اَلله گه، قُرآنگه وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه وَ اوُزِیمِیزگه نِسبَتاً قِیلِینگن حَقارَتلَر اوُچُون، اَگر مَنَه بُو اوُجَر،مُرتَد سِکوُلارِیستلَر تَوبَه قِیلمَه گن بوُلسَه لَر، قَصاص آلَه مِیز، بُو قَصاص آلِیش بِیر مُددَت کِیچِیکِیشِی موُمکِین. فَوَ الله لَنثأرنّ! والله لَنثأرنّ ولو بعد حين.  بِیزلَر مَنَه بُو کوُننِی کوُتیَپمِیز،سِیزلَر اوُجَر سِکوُلار مُرتَدلَر هَم بُو نَرسَه نِی کوُتِیب توُرِینگلَر.

 شوُندَی بوُلگچ مَنَه بُو قَدر- قِیمَتسِیز، فَسادچِی، جِنایَتکار نَسِیانالِیستلَرنِی اوُزِینِی قِیمَتِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلگن دَرَجَه دَه خالاص یَعنِی “بارِیب آتَه لَرِینِی جِنسِی آلَه تِینِی تِیشلَب آلِیشسِین” – چوُنکِی اوُلَرنِینگ نَجادِی وَ فَحرِی مَنَه بُو کَنَل آرقَه لِی اوُلَرگه مِعراث بوُلِیب قالگن – اوُلَر هَمِیشَه تَفَرُّقنِی، بوُزغوُنچِیلِیکنِی،رَقابَتچِیلَر یَسَشنِی، فِتنَه لَشتِیرِیشنِی عامِلِی وَ اوُزلَرِینِی هَمدَه باشقَه لَرنِی صُلحِینِی، آسایِیشِینِی یوُقالِیشِینِی ، وَحدَتنِی نابوُد قِیلِینِیشِینِی سَبَبچِیسِیدوُرلَر.

اَگرچِی اوُزِیمِیزنِی آرَه مِیزدَگِی مَنَه بُو کافِر سِکوُلار وَ مُرتَد نَسِیانالِیستلَر – اوُزلَرِینِینگ مِللَتلَرِینِی آرَه سِیدَه هَر قَندَی جِنایَتنِی کوُردایَتِی عُنوانِی آستِیدَه عَمَلگه آشِیرِیشگن – اَمّا گِیتلِیرگه، مُسِیلِینِیگه، آتَه توُرککَه، صَدَّم حُسَینگه وَ باشقَه لَرگه اوُحشَه گن اِیشلَرنِی قِیلمَه گن مَنَه بُو کِیمسَه لَر،گِیتلِیر بوُلِیشنِی یا صَدَّم حُسَین یا آتَه توُرک بوُلِیش اوُچُون قابِیلِیَتگه اِیگه اِیمَسلَر دِیگن مَعنانِی اَنگلَتمَیدِی. بَلکِی زَمان وَ مَکاندَگِی اوُرِینلَرِی اوُلَرگه مَنَه بُو رُحصَتنِی بِیرمَیدِی، بوُلمَسَم اوُلَر قِیلِیب اوُتگن اِیشلَرِینِی کَرتَه سِیگه نَظَر تَشلَه سَنگِیز، اوُلَر آچِیق – آیدِین گِیتلِیرگه، صَدَّم حُسَینگه،آتَه توُرککَه اَیلَه نِیش قابِیلِیَتِیگه اِیگه اِیکَه نِینِی کوُرَه سِیز.

مَنَه بُو مِللَتچِیلِیک وَ قَومپَرَستلِیک تَکَبُّرنِینگ عاقِبَتلَرِیدَن بِیرِی بوُلِیب، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم تَکَبُّر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ» قَالَ رَجُلٌ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنَةً، قَالَ: «إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ، وَغَمْطُ النَّاسِ» کِیمنِینگ قَلبِیدَه زَرَّه چَه کِبر مَوجُود بوُلسَه جَنَّتدَن مَحرُوم بُولَه دِی. کِبر یَعنِی: حَقدَن یوُز اوُگِیرِیش وَ پایمال قِیلِیش وَ آدَملَرنِی حَقِیر سَنَشلِیک.

اِیندِی فاسِد وَ بِی اَرزِیش مِللَتچِیلِیکدَن تَشقَه رِی، مُسُلمانلَرنِینگ آنگلِی وَ مَقصَدلِی، حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِیگن نَرسَه لَردَن بِیرِی، تَکَبُّردَن کِیلِیب چِیقَه دِیگن اوُجَرلِیک وَ قَیصَرلِیک حِسابلَه نَه دِی. اوُجَرلِیک یَعنِی: اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر قَیتَرگن وَ نَهِی قِیلگن اِیشلَرنِی دَوام اِیتتِیرِیش وَ بُو بارَه دَه دُشمَنچِیلِیکنِی آخِیرِیگه چَه آلِیب بارِیش دِیمَکدِیر. شَخص حَقِیقَتدَه نَهِی قِیلِینگه نِینِی بِیلَه دِی وَ بوُندَن آگاه، اَمّا اوُزِینِی هاحشِی بِیلَن مَنَه بُو حَقگه قَرشِی دُشمَنچِیلِیک قِیلَه دِی. بُو یِیردَه باطِلنِی اوُستِیدَه آیاق تِیرَب آلِیشنِی بِیر نَوِی بار. مَثَلاً مُسُلمانلَر هَم حَقنِی اوُستِیدَه مَحکَم توُرِیب آلِیشَه دِی وَ بوُنگه صَبر دِییِیلَه دِی. صَبردَه قَطعِیَت وَ مَحکَم توُرِیش مَوجُود، اوُجَرلِیک وَ قَیصَرلِیکدَه اِیسَه باطِلنِی اوُستِیدَه آیاق تِیرَب آلِینَه دِی. صَبر وَ قَطعِیَت بِیر اَرزِیشِی بار نَرسَه نِی اوُستِیدَه آیاق تِیرَب آلِیش بوُلسَه، اوُجَرلِیک اَیسَه اَرزِیشِی بار نَرسَه نِی زِدِّیگه آیاق تِیرَب آلِیشدَن عِبارَت.  

 مَنَه بُو اَرزِیش وَ اَرزِیشنِی زِدِّینِی کِیم تامانِیدَن تَعیِین قِیلِینِیشِی هَم جوُدَه مُهِم. گاهِیدَه اَرزِیشلَر عَقِیدَه لَرنِی هِیلمَه – هِیللِیگِیگه قَرَب هَر – هِیل بوُلَه دِی، مَنَه بُو هَم شُبهَه وَ مُشکِلاتنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی. سِکوُلارِیست بِیر نَرسَه نِی اَرزِیشِی بار دِیب بِیلسَه، اَمّا اَلله اوُزِینِی شَرِیعَتِیدَه حوُددِی شوُ نَرسَه نِی اَرزِیشنِی زِدِّی دِیب حِسابلَیدِی.

مُسُلمان شَخص اِسلامگه کِیرِیب کِیلگن قَدَمِینِی اَوَّلِیدَه “یوُق” “لا” بِیلَن کِیرِیب کِیلَه دِی. «لا اله » وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش بِیلن بِیرِینچِی اِیشِیکنِی آچَه دِی. اوُ بِیرِینچِی نَوبَتدَه اِیشنِی باشِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُخالِف بوُلگن قانوُنلَرنِی،دَستوُرلَرنِی، کِیرَک وَ کِیرَکسِیز نَرسَه لَرنِی،نَهِی قِیلِینگن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِینِی بِیر چِیتگه اوُلاقتِیرِیب رَد قِیلَه دِی؛ مَنَه بُو اِیشنِی قِیلگچ اِیشِیکنِی آچِیب اِسلامنِی مَنزِیلِیگه کِیرَه دِی وَ  «الا الله» نِی اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیشنِی تِیلگه آلَه دِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی قَرشِیسِیدَه “اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت قِیلدِیک” اوُرنِینِی مَحکَم اوُشلَیدِی، اوُ هَر کوُنِی بِیر نِیچَه بار «ایاک نعبد و ایاک نستعین» جُملَه سِی بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه تابِع بوُلِیشگه عَهد قِیلَه دِی.

بُو یِیردَه شوُ نَرسَه نِی قَبوُل قِیلِیش کِیرَککِی، نِیمَه یَحشِی وَ نِیمَه یامان اِیکَه نِینِی اَلله تَعیِین قِیلَه دِی؟ قَیسِی نَرسَه قانوُنِی اِیکَه نِی قَیسِی نَرسَه اِیسَه ناقانوُنِی اِیکَه نِینِی؟ قَیسِی نَرسَه آزاد وَ قَیسِی بِیرِی مَمنوُع اِیکَه نِینِی؟ اَلله نِینگ اوُزِیگه خاص بوُلگن مَنَه بُو حَقلَرنِی اوُجَرلِیک وَ تَکبُّر بِیلَن یا هَوایِی نَفسِینگگه بِیرَه سَن یاکِی اَلله نِی اِینگ یامان مَخلوُقاتِیگه بِیرَه سَن؟

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(107- قیسم)

رَحم – شَوقَت شوُندَی بِیر اِیشکِی، ضَرُورَت وَ اِیختِیاج پَیتِیدَه وُجُودگه کِیلَه دِی وَ بِیر تامانلَمَه بوُلَه دِی. مَثَلاً آنَه نِی بالَه سِیگه نِسبَتاً رَحم- شَوقَتِی، اَگر شوُ رَحم- شَوقَت بوُلمَه گه نِیدَه اِنساننِی حَیاتِی دَوام اِیتمَسدِی. رَحم – شَوقَت هَم عَمَلدَگِی بِیر اِیش بوُلِیب، فَقَط اوُنِی فَرقِی شوُکِی،اِیحتِیاج پَیدا بوُلگن مَرحَلَه دَه اوُزِینِی نَمایان قِیلَه دِی. مَخصُوصاً عَیال یا اِیرکَک کَسَللِیککَه یا مُشکِلاتگه یا قَرِیچِیلِیککَه اوُحشَه گن شَرائِطلَردَه مُختاج بوُلِیب قالگندَه کوُرِینَه دِی.

رَحم- شَوقَتنِینگ اِینگ مُهِم خُصُوصِیَتلَرِی شوُندَه کِی، اوُ بِیر تامانلَمَه وَ بِی غَرَض بوُلَه دِی، مَثَلاً عائِلَه وِی حَیاتدَه اَگر اِیرکَک یا عَیالنِی هَر قَیسِی بِیرِی بِیر- بِیرِینِی مَقابِیلِیدَه بِیر عَمَلنِی یا حِذمَتنِی قِیلگن بوُلسَه لَر، قَرشِیسِیدَگِی تاماندَن بوُنِی عِوَضِیگه بِیر نَرسَه نِی کوُتمَیدِی. اَلله تَعالَی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  وَمَا أرسَلنَاکَ إلاّ رَحمَه لِلعَالَمِین. یَعنِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ رَحمَت یِیتکَه زِیش اِیشلَرِی بِیر طَرَفلَمَه وَ بوُنِی عِوَضِیگه هِیچ نَرسَه نِی اوُمِید قِیلمَه گن حالدَه بوُلگن اِیدِی، شُو سَبَبلِی هَم آچِیق – آیدِین مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  وَمَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِیَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِینَ (شعراء/109) مِین سِیزلَردَن بُو (دَعوَتِیم) اوُچُون اَجر- مُکافات سوُرَه مَیمَن. مِینِینگ اَجر- مُکافاتِیم فَقَط بَرچَه عالِملَرنِینگ پَروَردِیگارِی اَلله نِینگ زِمَّه سِیدَه دِیر.

بُو یِیردَه بِیزلَر نَصارالَردَن کوُتَه یاتگن وَ اوُلَرنِی مُسُلمانلَرگه یَقِینلَشتِیرگن نَرسَه رَحم- شَوقَت اِیمَس مَوَدَّهدوُر، اَمّا هَمَّه نَرسَه نِی بوُزِیب تَشلَیدِیگن نَرسَه تَکَبَر بوُلَه دِی. تَکَبُّر هَمَّه اوُچُون خَطَرلِی بِیر آفَتدوُر. تَکَبُّر وَ اوُنگه تِیگِیشلِی بُولگن اوُجَرلِیک هَر قَندَی سَطحدَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر، فَقَطگِینَه رَحم – شَوقَتنِی اِیمَس، بَلکِی یَحشِی کوُرِیش، آرامِیش،مُحَبَّت، مَوَدَّه نِی اوُزِی بِیلَن بِیرگه آلِیب کِیتَه دِی.

اَصلِیدَه کافِرلَرگه تِیگِیشلِی بوُلگن، اَمّا بَعضِی مُسُلمانلَر هَم اوُنگه چَه لِینگن اوُجَرلِیک،تَکَبُّر وَ حَقدَن قاچِیشلِیک، کافِرلَرنِی حُصُوصِیَتلَرِیدَن بوُلِیب، مَوَدَّهنِی،صُلحنِی،وَحدَتنِی یوُقاتِیش اوُچُون اِینگ کَتتَه عامِل وَ اِینگ کَتتَه مانِع سَنَلَه دِی وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشنِی اَصل عامِلِی حِسابلَه نَه دِی. یَنَه بِیر مَرتَه قَیتَه رِیب اَیتَه مَن، تَکَبُّر بار جایدَه آرامِیش، صُلحگه اوُرِین قالمَیدِی.

کافِرلَر وَ مَحَلِّی مُرتَدلَر اِیگه بوُلگن مَنَه بُو تَکَبُّر وَ اوُجَرلِیک اوُچُون بِیر نَمُونَه نِی دوُستلَرِیمِیزگه اَیتِیب بِیرماقچِیمَن، بُو نَمُونَه اوُتگن بِیر نِیچَه کوُن دَوامِیدَه بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز وَ دوُستلَرِیمِیزنِی حَفَه قِیلگن وَ بَرچَه مِیز مَنَه بُو آشکار دُشمَننِی دَفع قِیلِیشگه چارَه قِیدِیرگن اِیدِیک. بِیزلَر وَطَننِی یَحشِی کوُرِیش دِیگن نَرسَه بارلِیگِینِی وَ بُو بِیر حِسِّیات اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز، اَمّا بوُنِی قَرشِیسِیدَه نَسِیانالِیزم دِیگن نَرسَه هَم بار، لِیکِن بوُ نَرسَه سِکوُلارِیستلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَقَطگِینَه بِیر حِسّیات اِیمَس، بَلکِی بِیر قانوُن،دَستوُر وَعَقِیدَه هَمدَه شَخصِیَتنِی تَصدِیقلَیدِیگن بِیر عامِل هَم حِسابلَه نَه دِی. سِیزلَر مَنَه بُو نَسِیانالِیزمنِی توُرلِی- هِیل مِللَتلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فارس، عَرَب، توُرک، پَشتوُن وَ باشقَه لَرنِی مِثالِیدَه کوُرَه آلَه سِیز، کوُردلَرنِی اوُرتَه سِیدَه – سِکوُلار کوُردلَرنِینگ اوُزلَرِینِی سوُزِی بِیلَن اَیتگندَه – کوُردایَه تِی دِییِیلَه دِی.

 ناسِیانالِیست ناملِی مَوجُودات بار جَایدَه آسایِیش هَم یوُقالَه دِی وَ اوُنِی اوُرنِینِی جَنگ،ظُلم اِیگللَیدِی، اِیندِی اَگر قوُلِیدَن کِیلسَه مَنَه شوُ جَنگ وَ ظُلمنِی اَسلَحَه آرقَه لِی اوُزِینِی مُخالِفلَرِیگه یوُکلَیدِی، حوُددِی شوُ اِیشنِی سِکوُلار گِیتلِیر یِیوراپَه دَه یا سِکوُلار مُصطَفَی کَمال پاشا توُرکِیَه دَه یا سِکوُلار حُسَین صَدَّم عِراقدَه قِیلگن اِیدِی، یاکِی حاضِردَه عِراقنِینگ کوُردِستان اِیقلِیمِیدَه وَ سُورِیَه نِی کوُردِستانِیدَه سِکوُلارلَرگه نَوکَر بُولگن کِیمسَه لَر حاضِرگِی پَیتدَه قِیلَه یاتگن اِیشگه اوُحشَیدِی. اَگر اوُلَر اَسلَحَه وَ جَنگ بِیلن بِیر نَرسَه گه قادِر بوُلِیشمَسَه؛ بُو اِیشنِی ساوُوق  وَ یُومشاق،روُحِی جَنگ بِیلَن عَمَلگه آشِیرِیشَه دِی، مَنَه بُو نَجادنِینگ باشقَه نَجادلَرگه نِسبَتاً آدابسِیزلِیگِیدَن، حَقارَت قِیلِیشِیدَن باشلَه نِیب مُخالِفلَرِینِینگ دِینِینِی تَحقِیر قِیلِیش وَ حَقارَت قِیلِیشگه چَه بارَه دِی.

(دوامی بار……)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(106- قیسم)

“اوُجَرلِیک” “آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت” اوُچُون یَنَه بِیر مانِعلِیکلَردَن وَ خَطَرلِی آفَتلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی

“اوُجَرلِیک” تَکَبُّرنِینگ هَلاک قِیلوُچِی کَسَللِیگِیدَن باشلَه نَه دِی. اِنساندَه اوُچتَه نَفس بارلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز،عِلم اَهلِی قُرآندَگِی آیَتلَرنِی حُجَّت کِیلتِیرگن حالدَه بوُنگه اِیشارَه قِیلِیشگن: لَوَّمَه نَفسِی یاکِی مَلامَت قِیلوُچِی، «وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» نَفس شَخصنِینگ قَدر- قِیمَتلَرنِی زِدِّیگه قَدَم تَشلَه شِیگه رُحصَت بِیرمَیدِی. اَگر اِنسان مَلامَت قِیلوُچِی نَفسنِینگ مَلامَتلَرِینِی قَبوُل قِیلَه دِیگن بوُلسَه، مُطمَئِنَّه دَرَجَه سِیگه چِیقَه دِی:  «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي» اَمّا اَگر قَبُول قِیلمَیدِیگن بوُلسَه اَمّارَه دَرَجَه سِیگه توُشِیب کِیتَه دِی، اوُ یامانلِیکلَر مَنفِی جِهَتلَرگه تارتِیب کِیتَه دِی.  وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَلَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِإِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّرَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ .

مَنَه بُو َأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ نَفسِی شَخص اِیشانَه دِیگن حَقِیقَتلَرنِی سِتَمکارلِیک وَ تَکَبُّر بِیلَن اِنکار قِیلَه دِی، بوُنِینگ مُؤمِنلَرنِی اِیمَس، بَلکِی کافِرلَرنِی وَ مُنافِقلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن اِیکَنلِیگِی اَنِیق نَرسَه، بُو اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلگن کافِرلَرنِینگ صِیفَتلَرِیدَن سَنَلَه دِی:  وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْماً وَعُلُوّاً فَانظُرْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ ‏(نمل/14) وَ اوُزلَرِینِی اَنِیق بِیلگن حاللَرِیدَه ظُلم وَ کِبر قِیلِیب، اوُ (مُؤجِیزَه لَرنِی) اِنکار اِیتدِیلَر. اِیندِی (اِی مُحَمَّد)، اوُ بوُزغوُنچِی کِیمسَه لَرنِینگ عاقِبَتِی قَندَی بوُلگه نِینِی کوُرِینگ.

مَنَه بُو حالَتدَه آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، اوُزلَرِینِی حَق دِیب بِیلگن وَ دِیللَرِیدَه اِیشانچ وَ خاطِرجَملِیککَه اِیگه بُولگن تَرِیخدَه اوُتگن فَسادچِی وَ بوُزغوُنچِی کِیمسَه لَرنِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرِیش، اَصلِیدَه تَکَبُّر وَ اوُجَرلِیک دائِرَه سِیگه قَدَم قوُیِیش دِیمَکدِیر: تَکَبُّر اوُزِی بِیلَن بِیرگه هِیچ قَچان آرامِیش وَ صُلحنِی کِیلتِیرمَیدِی، بَلکِی اوُ تَکَبُّردَن جوُدا بوُلمَیدِیگن دُشمَنچِیلِیک جُملَه سِیگه کِیرَه دِی، تَکَبُّر قَنچَه لِیک کوُپ بوُلسَه مَوَدَّه شوُنچَه لِیک کَمَیَه دِی وَ جَنگ طَلَب قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِی باستِیرِیش هَم کوُپَیَه دِی. بوُندَن آلدِینگِی دُشمَنلَرنِی شَرعِی دَرَجَه لَرگه اَجرَه تِیش دَرسِیمِیزدَه هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، اَلله تَعالَی نَصارالَرنِی پَستراق دَگِی دَرَجَه لَرگه قوُیگه نِینِی عِللَتِی، اوُلَردَگِی مَوَدَّه نِی بارلِیگِی وَ تَکَبُّرنِی یوُقلِیگِیدوُر.  

 لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَاناً وَأَنَّهُمْ لاَ یَسْتَکْبِرُونَ(مائده/82) اِیمان کِیلتِیرگن کِیمسَه لَرگه اِینگ قَتتِیق عَداوَت قِیلگوُچِی آدَملَر یَهُودِیلَر وَ مُشرِک بوُلگن کِیمسَه لَر اِیکَه نِینِی کوُرَه سِیز. اِیمان کِیلتِیرگن ذاتلَرگه اِینگ یَقِین دوُست بوُلگوُچِیلَر اِیسَه: “بِیز نَصرانِیلَرمِیز”،دِیگن کِیشِیلَر اِیکَه نِینِی کوُرَه سِیز. بُونگه سَبَب اوُلَرنِینگ آرَه سِیدَه عالِملَر وَ راهِبلَر بار اِیکَنلِیگِی وَ اوُلَرنِینگ کِبر- هَوا قِیلمَسلِیکلَرِیدوُر.

آچِیق کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، مَوَدَّه تَکَبُّر وَ دُشمَنچِیلِیکنِی قَرشِیسِیدَه تُورِیبدِی وَ اوُلَر بِیر- بِیرِی بِیلَن قَرَمَه – قَرشِی عَلاقَه گه اِیگه. مَوَدَّه هَر قَنچَه کوُپراق بوُلسَه تَکَبُّر وَ دُشمَنچِیلِیک کَمَه یَه دِی وَ تَکَبُّر قَنچَه لِیک کوُپَیسَه، مَوَدَّه کَمَه یَه دِی وَ دُشمَنچِیلِیک کوُپَه یَه دِی. اِیندِی مَنَه بُو مَوَدَّه اوُزِی نِیمَه؟ عُمُومِی قِیررَه لَرگه اِیگه بوُلگن مِثال بِیلَن آلدِینگه حَرَکَت قِیلَه مِیز: اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ (روم/21) اوُنِینگ آیَتلَرِیدَن ( یَنَه بِیرِی) – اوُ ذات سِیزلَر هَمدَم بوُلِیشلَرِینگِیز اوُچُون اوُزلَرِینگِیزدَن جُفتلَر یَرَه تِیشِی وَ اوُرتَه لَرِینگِیزدَن آشنالِیک وَ مِهر- مُحَبَّت پَیدا قِیلِیشِیدِیر. اَلبَتَّه بوُندَه تَفَکُّر قِیلَه دِیگن قَوم اوُچُون آیَت- عِبرَت باردِیر.

دِیمَک آرامِیش، صُلح وَ آسایِیش، هَمدَه تَرتِیبسِیزلِیکدَن، تَرقاقلِیکدَن، رُوحِی وَ حِسِّی نِزالَردَن خَلاص بوُلِیش نِکاهنِینگ اَساسِی مَقصَدلَرِیدَن حِسابلَه نَه دِی. مِهر،باغلَه نِیش بِیرِینچِی نَوبَتدَه هَر بِیر اِیر- حاطِیننِینگ قَلبِیدَه وُجُودگه کِیلَه دِی وَ شَکللَه نَه دِی، اِیندِی مَنَه بوُلَرنِی مَوَدَّه وَ رَحم – شَوقَت بِیلَن اِیختِیاط قِیلِینِیشِی وَ سَقلَه نِیشِی کِیرَک. مَوَدَّه آرقَه لِی اوُلَرنِی دِیللَرِیدَه اوُرنَه شِیب یوُکسَه لَه دِی وَ ضَرُورَت،مُشکِلات وَ قِییِینچِیلِیکلَردَه رَحم – شَوقَت بِیلَن نَمایان بوُلَه دِی.

مِهر وَ مُحَبَّت باشلَنغِیچ نوُقطَه وَ کِیرَکلِی شَرط سَنَلَه دِی، اَمّا اوُلَرنِی یالغِیز اوُزِی کِفایَه قِیلمَیدِی. مَنَه بُو مِهر بِیر تامانلَمَه بوُلِیشِی موُمکِین یا حَتَّی یالغان وَ حُوجَه کوُرسِینگه بوُلِیشِی یا اوُتکِینچِی بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی بوُلمَسَم فَقَط آغِیزدَگِی نَرسَه بوُلِیشِی هَم موُمکِین. اَمّا مَوَدَّه،مُحَبَّت وَ یَحشِی کوُرِیشنِی بِیر طوُرِی بوُلِیب، اوُ هَر اِیککِی تاماننِی ظاهِرِیدَه،عَمَلِیدَه اوُزِینِی کوُرسَه تَه دِی، اوُ هَر اِیککِی تاماندَه بوُلَه دِی وَ هَر اِیککِی تامان عَمَلدَه اوُزلَرِینِی یَحشِی کوُرِیشِی وَ مُحَبَّتِی بِیلَن اوُنِی بِیر- بِیرلَرِیگه کوُرسَه تِیشَه دِی. 

(دوامی بار……..)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (105- قیسم)

بُو یَعنِی هَر بِیر شوُرا اوُزِینِینگ یوُلداشلَرِیگه “اوُزلَرِینِینگ اِمکانِیَتلَرِینِی یَحشِیلَب اوُرگه نِیشلَرِینِی وَ اوُزلَرِینِینگ اِیلدِیزلَرِیگه اَساسلَه نِیب اوُسِیشلَرِی وَ اوُزلَرِیدَگِی حَقِیقَتگه سوُیَه نِیشلَرِینِی” اوُرگه نِیشِی کِیرَک، دِیگه نِیدُور. مَنَه بوُندَی پایدِیوارنِی تَیّارلَش آرقَه لِی اوُزلَرِینِی جَمِیعیَتلَرِیدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی بِناسِینِی قوُرِیش بوُیِیچَه بوُتوُن جَهاندَگِی باشقَه مُسُلمانلَرنِینگ کوُچلَرِیگه هَم سُویَه نَه آلِیشَه دِی.

عُمُوماً اَیتگندَه اَبلَه وَ جاهِل اِنسانلَردَن تَشقَه رِی هِیچ کِیم بُو خَطالَرنِی قِیلمَیدِی، یَعنِی باشقَه دِیارلَردَه اوُتکَه زِیلگن تَجرِیبَه لَرنِی کوُر- کوُرانَه اوُزلَرِینِینگ دِیارلَرِیدَه اِیشلَتمَیدِی. حَرَکَتلَر اَصلِیدَه “اِیچکِی” قِیلِینگن اِیشلَرنِی نَتِیجَه سِی بوُلِیب، آز یا کوُپ مِقداردَه مُناسِب یا نامُناسِب حالدَه تَشقِی عامِللَرنِی تَأثِیرِیگه هَم توُشَه دِی، اَمّا اَساساً تَقدِیرِینِی اوُشَه مِللَت تَعیِین قِیلَه دِی وَ شَکللَنتِیرَه دِی.

بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرگه قَرشِی جَنگنِی آلدِینگِی صَفِیدَه جایلَشگن مُستَضعَفِین آدَملَر مَخصُوصاً مُسُلمانلَر نِیمَه هاحلَه شَه یاتگه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم رَهبَرلَر “آدَملَرنِینگ تِیل شِیوَه سِینِی” اوُرگه نِیش، هَمدَه آدَملَرنِی اوُزِیدَن تَعلِیم آلِیش اوُچُون اوُلَرنِی آلدِیگه بارِیشلَرِی وَ اوُلَر بِیلَن قَندَی اوُصُولدَه صُحبَتلَه شِیشنِی اوُرگه نِیشلَرِی کِیرَک، شُو بِیلَن بِیرگه قَندَی قِیلِیب اوُلَرگه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اوُرگه تِیشنِی هَم بِیلِیشلَرِی لازِم.

ناساغلام وَ نوُقصانلِی تَعلِیم- تَربِیَه مُهِیطِیدَه وَ مَدَنِی حَتَّی آدَملَردَن تَشقَه رِیدَگِی اِجتِمائِی مُهِیطدَه اوُنِیب – اوُسگن بِیزلَرنِینگ تَحصِیل کوُرگن بِرادَرلَرِیمِیزنِی کوُپچِیلِیگِی، اَکثَراً اوُزلَرِینِی جَمِیعیَتلَرِی بارَه سِیدَه جوُدَه کوُپ بَقِیر- چَقِیرلَر قِیلِیشَه دِی، اوُشَه مَحَلنِی کوُچَه لَرِینِی بِیر چِیتِیدَه مَیدَه – چوُیدَه نَرسَه لَر بِیلَن سَودا قِیلِیب یوُرگن ساددَه ساتوُچِی، اوُزِینِینگ جَمِیعیَتِی بارَه سِیدَه قوُلِیدَه دِپلامِی بار، اَمّا آدَملَردَن جوُدا حالدَگِی تَحصِیل آلگنلَردَن کوُرَه بِیلِیمِی کوُپراق بوُلِیشِی وَ جَمِیعیَتِینِی یَنَدَه اَنِیقراق، حَقِیقِیراق تَنِیشِی موُمکِین. 

آزادلِیکنِی رَسمِینِی وَ یُولِینِی،نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت وَ واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت سَرِی حَرَکَتنِی آدَملَرگه اوُرگه تِیشِیمِیز اوُچُون حوُددِی شوُ آدَملَرنِی وَ جَمِیعیَتنِی یَحشِی تَنِیب آلِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی. اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن اِضطِرارِی حالَتلَردَه قَندَی قِیلِیب اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتنِی یَنَدَه یوُقارِیدَگِی دَرَجَه گه کوُتَه رِیشنِی وَ اوُنِی سَقلَب توُرِیشنِی اوُرگه تِیشِیمِیز اوُچُون هَم اوُلَرنِی یَحشِیلَب تَنِیب آلِیشِیمِیز لازِم. اوُندَن هَم بَتتَرراق بوُلگن اِضطِرارِی حالَتلَردَه قَندَی قِیلِیب مُجاهِدلَرنِینگ شوُراوِی مَجلِیسِینِی اوُندَن یوُقارِیراققَه کوُتَه رِیش وَ اوُنِی مُخافِظَت قِیلِیب سَقلَب توُرِیشنِی اوُرگه تِیش اوُچُون هَم، اوُلَرنِی یَحشِیلَب تَنِیب آلِیشِیمِیز کِیرَک. وَحدَت وَ قُدرَت اوُچُون وَ فَقِیرلِیکدَن، ناتِینچلِیکلَردَن قوُتوُلِیش اوُچُون وَ باسقِینچِی کافِرلَرنِی، مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی بِیر چِیتگه اوُلاقتِیرِیب تَشلَش، هَمدَه حُکوُمَت قُدرَتِینِی، عِززَتنِی کَسب قِیلِیش اوُچُون “اوُچ اَبزاردَن” باشقَه هِیچ قَندَی یوُل یوُقلِیگِینِی اوُرگه تِیشِیمِیز اوُچُون هَم اوُلَرنِی یَحشِیلَب تَنِیشگه اِیختِیاجِیمِیز بار.

بِیزلَرنِینگ شوُرایِیمِیز هَر قَندَی سَطحدَه وُجُودگه کِیلتِیرگن مَنَه بُو وَحدَتنِی سَقلَب توُرِیش یوُلِیدَه، آدَملَرنِی آرَه سِیدَه رائِج بوُلگن تار نَظَرلِی مُلاحَضَه لَردَن وَ بَعضِی دوُستلَرِیمِیزنِینگ حَیالپَرَستانَه حاضِرگِی مَوجُود وَضِیعیَتگه، هَمدَه اَلله نِی شَرِیعیَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اَساسِیگه بوُتوُنلَی عَلاقَه سِی بوُلمَه گن فِکرلَرِیدَن اوُزاقلَه شِیشِیمِیز کِیرَک.

اَگر اوُزِیمِیزنِی شَرعِی عِلملَر وَ شَرعِی دُشمَنشوُناسِی، هَمدَه شَرعِی “اوُچ اَبزارنِی”  کَنَلِی آرقَه لِی آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت بِیلَن قوُراللَنتِیرگن بوُلسَک، بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی اوُزِینِی اَطرافِیگه جَملَیدِیگن مُشتَرَک مَقصَدنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون آگاه حالدَه کِینگ – قَمراولِی وَحدَت وَ واحِد مَقصَدِیمِیز سَرِی قِیلِینَه یاتگن حَرَکَت اوُچُون هِیچ قَندَی فُرصَتنِی قوُلدَن بای بِیرمَسلِیگِیمِیز لازِم. بُو اَنَه اوُشَه مَقصَدلِی،آنگلِی وَحدَت بوُلِیب، اوُ هَر قَندَی قَومنِی وَ جَمیعیَتنِی سابِیقوُنَ الاَوَّلوُنلَرِینِی اوُزِیگه هَمراه قِیلِیب آلَه دِی،سابِقوُنَ الاَوَّلوُن بوُلگن کِیشِیلَر بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن بِیرلَشگچ، اوُشَه مِنطَقَه لَردَگِی بَرچَه مُسُلمانلَرنِینگ آنگلِی، مَقصَدلِی وَحدَتِی وَ شوُرانِی نُفوُذِی آستِیدَگِی مِنطَقَه لَرنِینگ آخِیرگِی سَفَربَرلِیگِی هَر قَندَی سَطحدَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر عَمَلگه آشَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه سابِقوُنَ الاَوَّلوُن بوُلگن کِیشِیلَرنِینگ آنگلِی،مَقصَدلِی وَحدَتِی عُمُوم مُسُلمانلَرنِینگ وَحدَتِیگه وَ اوُلَرنِینگ آخِیرگِی سَفَربَرلِیگِیگه توُغرِیدَن – توُغرِی تَأثِیر قِیلَه دِی.

اِیندِی مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن باشقَه دِیارلَر بارَه سِیدَه شوُنِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، بُو آدَملَر اَنچَه یِیللَردَن بوُیان اوُزلَرِینِینگ حَقِیقِی آزادلِیکلَرِینِی، عِزَّتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیش وَ اِسلامِی جَمِیعیَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی، اوُلَر کِیملَر وَ اوُلَر قَندَی عَقِیدَه گه اِیگه؟ حاضِرگِی وَضِیعیَتدَه اوُلَرنِینگ مُبارَزَه سِینِی اِدارَه قِیلِیشنِی قَصد قِیلگن تَشکِیلاتلَر کِیملَر؟ وَ اوُلَر قَیِیردَن سُوو اِیچِیشَه دِی وَ قَیِیرگه باغلَه نِیشَه دِی؟ مَنَه بُو باشقَه مِنطَقَه لَردَگِی باشقَه جَماعَتلَر بِیلَن بِیرگه عَلاقَه مِیزنِی تَرتِیبگه سالِیش اوُچُون اوُرگه نِیشِیمِیز وَ باشقَه لَرگه اوُرگه تِیشِیمِیز لازِم بوُلگن بِیلِیملَرنِی اَوَّلِی حِسابلَه نَه دِی.

آلدِینگِی حُدوُدلَردَه کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِی وَ مُسُلمانلَرِنِی جَمِیعیَتِی وَ اوُزلَرِینِینگ جَمِیعیَتلَرِی بارَه سِیدَه عِلمگه،توُشوُنچَه گه اِیگه بوُلمَه گن وَ دَعوَت،جِهاد مَیدانِیگه توُشگن بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیزنِینگ، مَنَه بُو جاهِللِیکلَرِی آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ قَرشِیسِیدَه اوُشلَب قالوُچِی عامِل صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلَه دِی وَ اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی اوُچُون وَ باشقَه مُسُلمانلَر اوُچُون مُشکِلاتلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی، اوُلَر هَر قَندَی حَرَکَتلَردَن آلدِین اوُزلَرِینِی حِساب – کِتاب قِیلگن حالدَه وَ اَصلِی “اوُچ اَبزاردَن” بِیرِیگه قَیتِیب اوُزلَرِینِی دَرمان قِیلِیشگه مَشغوُل بوُلِیشلَرِی کِیرَک.

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(104- قیسم)

اوُلَمالَردَن بِیرِیدَن عِلم مَسَلَه سِیدَه سَوال سُورَلگن پَیتِیدَه، اوُ کِیشِی جَواب بِیرمَیدِیلَر. سَوال بِیرگن شَخص اَیتَه دِیکِی: مَنَه بُو حَدِیثنِی اِیشِیتمَه گنمِیسِیز:  مَنْ كَتَمَ عِلْمًا يَعْلَمُهُ، جِيءَ بِهِيَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلْجَمًا بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ^[1] “کِیمکِی بِیر عِلمگه اِیگه بوُلسَه وَ اوُنِی یَشِیرسَه، قِیامَت کوُنِیدَه بوُینِیگه آلاودَن بوُلگن یوُگن باغلَه نَه دِی؟” شوُندَه اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلدِیلَر: حاضِر یوُگننِی تَشلَب کِیتَه وِیر، بُونِی فَهمِیگه وَ فِقهِیگه عَقلِی یِیتَه دِیگن کِیشِی تاپِیلگن پَیتِیدَه، اَگر مِین اوُندَن عِلمِیمنِی پِینهان قِیلسَم، کِیلِیب مِینِی یوُگنلَب قوُی.

حَتَّی اِمامِی حَسَن بَصرِیدِیک کِیشِی هَم، حاجِیلَر تامانِیدَن عُرنَیَین حَدِیثِی وَ اوُلَرنِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم طَرَفِیدَن جَزالَه نِیشِی حَقِیدَه سُورَلگن پَیتلَرِیدَه، حَدِیثنِی اِنکار قِیلَه دِیلَر،چوُنکِی اوُ کِیشِی حاجِیلَر آلدِین بُو حَدِیثنِی یَنَدَه کوُپراق قان توُکِیش اُوچُون واسِیطَه قِیلگنلِیکلَرِیدَن خَبَردار اِیدِیلَر وَ حاضِرگه کِیلِیب شوُ حَدِیثنِی اِستِناد قِیلگن حالدَه یَنَدَه کوُپراق قان توُکِیشنِی باشلَه شَردِی. عَبدُالرَّحمَن اِبنِ مَهدِی رَحِمَهُ الله اوُشَه اِیککِینچِی هِجرِی عَصردَه اَیتَه دِیکِی: “کِیشِی اِیشِیتگن نَرسَه لَرِینِی بَعضِیسِینِی اوُزِینِی آلدِیدَه سَقلَه مَه گوُنِیچَه اِمامَت وَ اوُنگه اِقتِدا قِیلِیش دَرَجَه سِیگه اِیرِیشمَیدِی” . .^[2].^[3].^[4]

حاضِرگِی پَیتدَه مُسُلمانلَر نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت بوُلمَه گنلِیگِی وَ اوُندَن سوُنگ وُجُودگه کِیلگن بَرچَه فَسادلَر، عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی بوُلغَه نِیشلَر سَبَبلِی، اوُلَرنِینگ هَمَّه سِی بِیر هِیل مِعزاندَگِی بِیلِیمگه اِیگه اِیمَسلَر، اوُلَرنِینگ جَمِیعیَتِی هَم بِیر هِیل سَطحدَه جایلَشگن اِیمَس، حتِّی هَر بِیر شَخص وَ گوُرُوه وَ جَمِیعیَت توُشوُنِیب یِیتِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن اوُزِیگه خاص بِیر چارَه لَرگه اِیحتِیاجِی بار، شوُنگه مُناسِب حالدَه «تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى» گه کوُرَه عَمَل قِیلِینِیشِی کِیرَک.

حَه ،مَعلوُم قَتلَمدَگِیلَر بِیلَن اِیمَس، بَلکِی هَمَّه آدَملَر بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیش شِیوَه سِینِی اوُرگه نِیشِیمِیز کِیرَک. شوُ سَبَبلِی هَم جاهِلِیَتنِی نَوِی اوُنِینگ حَرَکَتِینِی نَوِینِی وَ اوُنگه نِسبَتاً مُناسَبَت بِیلدِیرِیش نَوِینِی تَعیِینلَب بِیرَه دِی، هَر زَماندَگِی جاهِلِیَتنِی نَوِی باشقَه زَماندَگِیسِیگه نِسبَتاً فَرقلِی بوُلِیشِی موُمکِین، شوُنِینگ اوُچُون هَم اوُنگه نِسبَتاً مُناسَبَت بِیلدِیرِیش نَوِی وَ حَرَکَت قِیلِیش نَوِی هَم فَرق قِیلَه دِی، یاکِی حَتَّی بِیر زَماندَگِی جاهِلِیَت بِیر مَکاننِی اوُزِیدَه باشقَه بِیر مَکانگه نِسبَتاً  هَم فَرق قِیلِیشِی موُمکِین، شُو سَبَبلِی هَم اوُلَرنِینگ هَر بِیرِیگه نِسبَتاً بِیلدِیرِیلَه دِیگن مُناسَبَت هَر – هِیل بوُلَه دِی.

جاهِلِیَتنِی بَرچَه سِیدَه مُشتَرَک نوُقطَه لَر مَوجُود بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا بوُ جاهِلِیَتنِینگ مَحَلِّی اوُزِیگه خاص بِیلگِیلَرِی فَلان شَخص یا فَلان خانَدان یا فَلان قِیشلاق یا فَلان شَهَر یا فَلان وِلایَت یا دِیاردَگِی جاهِلِیَتنِی دَرمان قِیلِیشنِی دَردِیگه یِیگن چارَه نِی نُصحَه سِینِی کوُچِیرِیب آلِیب بِیرمَه – بِیر باشقَه جَمِیعیَتلَردَگِی اِنسانلَرنِی اوُستِیدَه اِمتِحان قِیلِیب کوُرَه آلمَیسِیز. اوُلَرنِینگ هَمَّه سِی بِیمار، اَمّا هَمَّه لَرِینِی کَسَللِیگِی بِیر هِیل اِیمَس، بِیر هِیل دارِی بِیلَن اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی دَرمان قِیلِیب بوُلمَیدِی. بِیر دارِی بِیر بِیمار اوُچُون مُناسِب بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا باشقَه بِیر بِیمار اوُچُون اوُ زَهَرنِی حُکمِیدَه بوُلِیشِی هَم موُمکِین.

بوُندَن تَشقَرِی مَنَه بُو دارِینِی آدَملَر توُشُونَه دِیگن وَ یَشَیاتگن ساددَه تِیل بِیلَن دَرَجَه لَرگه مُناسِب حالدَه بِیرِیلِیشِی کِیرَک وَ اوُلَر بِیلَن سپُوتنِیک تِیلِی یا سِیاسِی یا اِقتِصادِی، مَدَنِیَت تِیلِیگه اوُحشَش اوُزلَرِینِی تِیلِی بِیلَن صُحبَتلَه شِیشِیمِیز لازِم.  وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ (ابراهیم/4) بِیز هَر بِیر پَیغَمبَرنِی (حُکملَرِیمِیزنِی) بَیان قِیلِیب بِیرِیشِی اوُچُون اوُز قَومِینِینگ تِیلِی بِیلَن (سوُزلَیدِیگن قِیلِیب) یُوبارگنمِیز.

مَثَلاً کوُردِستاندَگیی آدَملَرنِینگ سِیاسِی وَ اِقتِصادِی تِیلِی، اوُلَرنِینگ اَوَّلگِی دَرَجَدَگِی اِیختِیاجلَرِی، اَفغانِستانلِیک آدَملَرنِینگ سِیاسِی تِیلِی وَ اوُلَرنِینگ اَوَّلگِی دَرَجَدَگِی اِیختِیاجلَرِی، حَتَّی عَرَبلَر بِیلَن هَم جوُدَه کَتتَه فَرقِی بار، اوُلَر بِیلَن اوُشَه یَنگِی کوُننِی تِیلِی آرقَه لِی اِیختِیاجلَرگه مُناسِب رَوِیشدَه صُحبَتلَه شِیش کِیرَک بوُلَه دِی.

شُونِینگدِیک آدَملَردَن کوُتِیلَه دِیگن اوُمِیدلَر هَم شَخص وَ جَمِیعیَتنِینگ اِمکانِیَتِیگه  مُناسِب بوُلِیشِی کِیرَک، چوُنکِی اَگر کوُتِیلَه دِیگن اوُمِید شَخص یاکِی جَمِیعیَتنِینگ اِمکانِیَتِیدَن کوُپراق بوُلَه دِیگن بوُلسَه، بُو نَرسَه شَخص وَ جَمِیعیَتنِینگ عُذر وَ بَهانَه اِیشِیکلَرِینِی آچِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی، اَگر بُو نَرسَه یَنَه اوُزاق مُددَت دَوام اِیتَه دِیگن بوُلسَه، اوُلَر مَنَه بُو مُبارَک حَرَکَت بِیلَن یوُلداش بوُلِیشدَن باش تارتِیشلَرِی موُمکِین.

(دوامی بار…….)

---

[1] سنن ابن ماجه ـ افتتاح الكتاب فی الإيمان وفضائل الصحابة والعلم ـ باب 24 ـ صفحه 98 ـ شماره 266

[2] «حديث عرنيين» اشاره به داستان عكل دارد كه در آن، چند نفر نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده و ايمان آوردند، و به دليل اينكه شرايط آب و هوا بر ايشان گران آمد، خواستار آن شدند كه پیامبر صلی الله علیه وسلم جای ديگری برايشان تدارك ببيند، رسول الله صلی الله علیه وسلم ايشان را به منطقه­ای فرستادند كه شتران متعلق به مسلمانان در آنجا می­زيستند تا هم آب و هوای بهتر داشته باشند و هم از شير و ابوال شتران بنوشند، اما اينان غدر نموده، و چوپان را به قتل رسانيده و شتران را بردند و مرتد گشتند، رسول الله صلی الله علیه وسلم به هنگام دستگيری ايشان، دست و پايشان را در جهت خلاف همدیگر قطع نموده و چشم­هايشان را كور نموده و آنها را در برابر آفتاب قرار دادند تا جان دادند. حديث را انس نقل می­كند اما حسن بصری نزد حجاج آن را منكر شمرد تا حجاج بيش از اين خونريزی ننمايد چرا كه بسياری از خون­ها را به ناحق می­ريخت.

[3] صحیح البخاری ـ کتاب المغازی ـ باب 34 ـ صفحه 1553 ـ شماره 3956

[4] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 8 ـ شماره 12 

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(103- قیسم)

مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیزنِی یانِیدَه شوُندَی کِیشِیلَر هَم بارکِی، مَثَلاً اوُلَر اَفغانِستاندَگِی، عِراقدَگِی، سوُرِیَه دَگِی، یَمَندَگِی وَ حَتَّی سُومالِیدَگِی ،مالِیدَگِی، چِیچِیندَگِی جِهاد بارَه سِیدَه جوُدَه یَحشِی بِیلِیمگه اِیگه وَ حَتَّی اوُلَر مَنَه بُو مِنطَقَه لَردَگِی مُجاهِدلَرنِی آرَه سِیدَه ساکِن بوُلِیب یَشَشگن، اَمّا اوُزلَرِینِینگ جَمِیعیَتِی حَقِیدَگِی مَعلوُماتلَرِی تَحمِیناً نال دَرَجَه دَه، اوُلَر اوُشَه دَولَتدَگِی کَسَللِیکنِی دَرمان قِیلِیش اوُچُون فایدَه لَه نِیلگن دارِی بِیلَن اوُزلَرِینِی مِنطَقَه سِیدَگِی کَسَللِیکنِی هَم دَرمان قِیلِیشنِی هاحلَه شَه دِی، بُولِیب هَم اوُلَرنِی دَولَتِیدَگِی کَسَللِیکلَر – اَگرچِی سِکوُلار کافِرلَر حاکِمِیَتِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَر وَ توُرلِی- هِیل فَقِیرلِیکلَرنِی رِواجلَه نِیشِی وَ ناتِینچلِیکلَر،عَقِیدَه وِی وَ رفتارِی بوُلغَه نِیشلَرگه اوُحشَه گن مُشتَرَک نوُقطَه لَرگه اِیگه بوُلسَه هَم – باشقَه دَولَتلَردَن فَرق قِیلَه دِی، اوُلَرنِینگ دَولَتِیدَگِی آدَملَر توُرلِی- هِیل اوُرِینلَردَه باشقَه دَولَتلَر بِیلَن آچِیق فَرقلَرگه وَ اوُلَردَن کوُرَه فَرق قِیلَه دِیگن اِیحتِیاجلَرگه وَ حَتَّی توُرلِی- هِیل دَرَجَه لَرگه  اِیگه بوُلَه دِی، اَمّا بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ یوُرتِیدَه بوُزِیلِیب قالگن مَشِینَه نِی تَعمِیرلَش اوُچُون باشقَه دَولَتدَگِی مَشِینَه نِی بوُلَکلَرِیدَن فایدَه لَنماقچِی بوُلِیشَه دِی، لِیکِن اوُلَر باشقَه دَولَتدَگِی مَشِینَه نِی بوُلَکلَرِی اوُلَردَگِی مَشِینَه گه توُغرِی کِیلمَسلِیگِینِی یا فَرق قِیلِیشِینِی توُشوُنِیب یِیتِیشمَه یَپتِی؛ بُو یِیردَه تَشقِی باسقِینچِیلَردَن وَ مُرتَدلَردَن تَشقَه رِی نَماز اوُقِیش، مُسُلمانلَرنِینگ جَماعَت نَمازِیگه بارِیشِی، سِکوُلارِیزم دِینِیگه تامان اِرتِداد، قُرآننِی یاقِیش، اَلله وَ پَیغَمبَرنِی حَقارَت قِیلِیشنِی اوُزِی اِیمَس، بَلکِم بُو یِیردَگِی مُشکِلات قَوم پَرَستلِیک، نَسِیانالِیزم وَ باشقَه نَرسَه لَرنِی اوُستِیدَه دوُر. لِیکِن کوُردِستاندَگِی مُشکِلاتنِی اَصلِی آدَملَرنِینگ سِکوُلارِیزم دِینِی تامانگه قِیلِینگن عُمُومِی اِرتِدادِیگه، نَماز اوُقِیمَسلِیک، جَماعَت نَمازِیگه وَ حَتَّی قُرآن یاقِیشلَر،قُرآننِی وَ اَلله نِی وَ پَیغَمبَرنِی وَ اِسلامنِی حَقارَت قِیلِیش اِیسَه اوُنِی ثَمَرَه سِی حِسابلَه نَه دِی.

بُو یِیردَه اوُلَرنِینگ عَیبلَرِیدَن تَشقَه رِی مَشِینَه لَرِیدَگِی عَیبلَر هَم بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی، اوُلَرنِینگ حَرَکَت واسِیطَه سِینِی باشِیدَه حَنَفِی دِیُوبَندِی ماترُودِی یاکِی اَشعَرِی فِکرِیگه اِیگه بِیر مُلّا بوُلسَه، سِیزلَرنِینگ مَشِینَنگِیزنِی حَرَکَتِینِی باشِیدَه شوُرا توُرگن بوُلِیشِی موُمکِین. بوُندَی حالَتدَه ترَکتارنِی کرَنگ مِیلِی بِیلَن اَوتابوُسنِی یا پایِیزدنِی کرَنگ مِیلِینِی تَعمِیرلَب اوُنِی حَرَکَتگه کِیلتِیرِیب بوُلمَیدِی.

مَنَه بُو حالَتدَه بِیزلَرنِینگ بِرادَرلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ دَولَتِیدَگِی کَسَللِیکنِی دَردِیگه یِیمَیدِیگن باشقَه دَولَتنِینگ دَرمانِینِی اِرایَه بِیرِیش یاکِی اوُزلَرِینِی دَولَتِیدَگِی مَشِینَه نِی عَیبِینِی حَل قِیلمَیدِیگن بوُلَکنِی اِرایَه بِیرِیش آرقَه لِی، مُناسِب دارِینِی یا مُناسِب بوُلَکنِی تاپِیش یوُلِیدَه توُسِیق بوُلِیشدَن تَشقَه رِی مُسُلمانلَرنِینگ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِینِی قَرشِیسِیدَه هَم آشکارَه مانِع،توُسِیق صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلِیشیَپتِی وَ اوُزلَرِینِینگ جاهِلانَه عَمَللَرِی بِیلَن حَلقنِی هَم اَلله نِی شَرِیعَیتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی قِیلِیب قوُیِیشیَپتِی. 

جَمِیعیَتنِی وَ جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی یَحشِی تَنِیشلِیک، مُناسِب دَرماننِی وَ مُناسِب بوُلَکنِی اِرایَه بِیرِیش بوُیِیچَه کَسَللِیکلَرنِی، عَیبلَرنِی، نوُقصانلَرنِی بَرطَرَف قِیلِیش اوُچُون اِینگ یَحشِی یاردَم بوُلَه آلَه دِی. بوُنِی جُملَه سِیگه بَعضِی کِیشِیلَرنِینگ حَلقنِی اوُرتَه سِیدَه بَعضِی اِجتِهادِی مَسَلَه لَرنِی آچمَسلِیگِی هَم کِیرَه دِی، اِمامِی اَحمَد حَدِیثلَرنِی اَیتِیشنِی یَحشِی کوُرمَه گن اِیدِیلَر، چوُنکِی اوُ کِیشِی ظالِم وَ اَهلِی بِدعَت بوُلگن حاکِمگه قَرشِی چِیقِیشنِی، قِیامنِی جائِز دِیب بِیلگنلَر، اَمّا عُمُوم حَلق اوُچُون مَنَه بُو قِیامنِی زَمانِی وَ مَکانِیگه شَرائِط مُهَیّا بوُلمَه گن اِیدِی.

قُرآننِی حَلق قِیلِینگه نِی مَسَلَه سِینِی حِمایَه قِیلَه دِیگن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه قَرشِی قوُراللِی جَنگگه رُحصَت بِیرَه دِیگن رِوایَتلَرنِی اَیتِیشمَیدِی، چوُنکِی اوُلَر بُو رِوایَتلَرنِی مُسُلمانلَرنِینگ اوُشَه زَمانِی وَ مَکانِی، هَمدَه حَلقَرا مِنطَقَه نِی شَرائِطِی اوُچُون مُناسِب دِیب بِیلِیشمَسدِی، اوُلَر مَنَه بُو اِضطِرارِی شَرائِطدَه مَوجُود وَضِیعیَتگه ماس، مُناسِب مُناسَبَتنِی بِیلدِیرِیشگن. حوُددِی شوُنگه اوُحشَش بَعضِی صَحابَه لَر یَزِیدنِی حُکوُمَتِی فاسِد بُولگه نِیگه قَرَمَسدَن، بُو شَرائِطدَه قِیامنِی مُناسِب دِیب بِیلمَه گنلَر، یاکِی اَبُو حَنِیفَه کوُفَه اَهلِیگه اِعتِماد قِیلمَه گنلَر وَ نَفَس زَکِیَه نِی حَرَکَتِیدَه هَم اِیشتِراک اِیتمَه گنلَر، لِیکِن اوُنگه تَبلِغات وَ پوُل جِهَتِیدَن یاردَم بِیرگنلَر. هَر قَندَی صُورَتدَه هَم جَمِیعیَتدَه اوُزِیگه خاص شَرائِطلَر وُجُودگه کِیلَه دِیکِی، بَعضِی حَلقلَر اوُچُون هَم نَه بِیر حُکمنِی بَیان قِیلِیشنِی عِلاجِی بوُلَه دِی وَ نَه بُو حَرَکَتلَردَه اِیشتِراک اِیتِیشنِی عِلاجِی بوُلَه دِی، بَلکِی بُو نَرسَه لَرنِی اوُشَه جَمِیعیَت اوُچُون مُناسِب زَمِینَه وَ مُناسِب زَمان مُهَیّا بوُلگوُنِیچَه آشکار قِیلمَسدَن توُرِیش لازِم.

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(102- قیسم)

مُسُلمانلَر وَ غَیرِی مُسُلمانلَر حَقِیدَه شَرعِی توُشوُنچَه نِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی، شَخص مُسُلمان وَ کافِرگه نِسبَتاً اوُزِیگه مُناسِب دِیپلامَتِیَه نِی شَرعِی اوُصُولدَه آلِیب بارَه آلمَیدِی وَ اوُزِیدَگِی شَخصِی قابِیلِیَتلَر وَ شَرائِطلَرگه مُناسِب حالدَه اوُلَر بِیلَن صُحبَتلَه شِیب اوُلَرنِی دَعوَت هَم قِیلَه آلمَیدِی وَ اَکثَر حالَتدَه باشِی بِیرک کوُچَه گه کِیرَه دِی وَ حَتَّی حَددَن آشِیق قوُپاللِیککَه،زُورَوانلِیککَه، کوُنگِیل ساوُوشِیگه سَبَب بوُلَه دِی، وَ اوُزِینِینگ  مُخاطابلَرِینِی هَم فِتنَه گه دوُچار قِیلَه دِی،هَمدَه اوُلَرنِی جاهِللِیک بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِیلِیک قِیلِیشلَرِیگه وَ اَلله وَ رَسُولِینِی تَکذِیب قِیلِیشلَرِیگه باعِث بوُلَه دِی، بُو نَرسَه آشکارَه آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِی یوُلِیدَه توُسِیق بوُلِیب عَمَل قِیلَه دِی.

اِمامِی بُخارِی اِمام عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلِیب اَیتَه دِیکِی:  حَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ، أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ؟^[1]  “آدَملَر بِیلَن اوُلَردَگِی بِیلِیمنِی اَندازَه سِیگه کوُرَه صُحبَتلَه شِینگلَر، اَلله وَ رَسُولِینِی یالغانچِی قِیلِیشلَرِینِی اِیستَیسِیزلَرمِی؟” یاکِی مُسلِم اِبنِ مَسعوُد رَضِیَ الله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلِیب اَیتَه دِیکِی:  مَا أَنْتَ بِمُحَدِّثٍ قَوْمًا حَدِيثًا لا تَبْلُغُهُ عُقُولُهُمْ؛ إِلا كَانَ لِبَعْضِهِمْ فِتْنَةٌ^[2] اَگر آدَملَر بِیلَن اوُلَرنِینگ عَقللَرِی یِیتمَیدِیگن دَرَجَه دَگِی سوُزلَر بِیلَن صُحبَتلَشسَنگِیزلَر، اَلبَتَّه اوُلَرنِینگ کوُپلَرِی شُو سَبَبلِی فِتنَه گه توُشِیب قالَه دِیلَر. “اَگر سِین بِیر قَوم بِیلَن صُحبَتلَشگن بوُلسَنگ وَ بُو قَوم سِین اَیتگن سوُزلَرنِی توُشوُنمَه گن بُولسَه (عَقللَرِی یِیتمَه گن بوُلسَه)، سِین اوُلَرنِی فِتنَه گه دوُچار قِیلِیبسَن.”

کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک بُو سوُزلَر اِیماننِی تَعلِیم بِیرِیش حَقِیدَه اِیمَس، چوُنکِی اِیماننِی دِیوانَه بوُلمَه گن وَ رُوحِی سَلامَتلِیککَه اِیگه بوُلگن هَر قَندَی اِنسان توُشوُنَه دِی. بُو باشقَه اَحکاملَرنِی تَعلِیم بِیرِیش وَ دَعوَت ،جِهاد اِیشلَرِیدَه شَرعِی عِلمگه،عَقلگه اِیختِیاجِی بوُلگن جاهِللِیکلَرنِی بَرطَرَف قِیلِیش بارَه سِیدَگِی رَوِیشدوُر؛ اَمّا بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو آگاه بوُلمَه گن بِرادَرلَرِیمِیز نَه دوُستنِی وَ نَه دُشمَننِی شَرعِی اوُصلوُب بِیلَن تَنِیشمَیدِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم دُنیادَه اَکثَراً مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه شَه دِی. اَگر اوُزلَرِی قَبوُل قِیلگن اوُتگن عَصرلَردَه یَشَب اوُتگن اوُلَمالَرنِینگ سوُزلَرِی بوُیِیچَه تَنِیگن تَقدِیرلَرِیدَه هَم، بوُنِی حاضِرگِی وَضِیعیَتگه عُمُوماً عَلاقَه سِی یُوق،اَگر اوُلَرنِی اوُزلَرِی بَعضِی بِیر عِلملَرنِی قوُلگه کِیرِیتگن بوُلسَه لَر، بوُ هَم حَیالدَگِی بِیر نَرسَه لَر بوُلِیب، حاضِرگِی جَمِیعیَتنِی وَ مِللَتنِی مَوجُود وَضِیعیَتِیگه عُمُوماً عَلاقَه سِی یُوق وَ اوُلَرنِی دَردِیگه یِیمَیدِی.

مَثَلاً فَلان عالِمنِینگ فَلان عَصردَه وَ فَلان مُشَخَّص مَکاندَه اَیتِیشِیچَه، صُوفِیلَر شَرِیعَتنِی بِیر چِیتگه سُورِیب قوُیِیشگن وَ خانَقاهلَرِیدَه راهِبلَرنِی رَوِیشِینِی توُتِیب چِیتلَه نِیب آلِیشگن،اوُلَر اَصلاً اَهلِی جَنگ وَ قِتال اِیمَسلَر، اَمّا کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک کِییِینگِی عَصردَه حوُددِی شُو صُوفِیلَر عُثمانِیلَر حُکوُمَتِیگه یا عُمَر مُختارگه یا شَیخ سَعِید پِیرانگه یا سَنجَرخان کوُردِستانِیگه وَ یا طالِباننِینگ گوُرُوهلَرِیگه وَ چِیچِیندَگِی مُسُلمانلَرگه اَیلَه نِیشدِی، اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی شَرِیعَتگه  تابِع بوُلِیشلَرِی بِیلَن بِیرگه ، اَلله نِینگ شَرِیعَتدَگِی قانوُنلَرنِی اِجراچِیلَرِی وَ کافِرلَرگه قَرشِی جِهادنِی بَیراقدارلَرِی هَم بوُلِیشدِی.

بُو یِیردَه اوُشَه عالِم مُشَخَّص مَکان وَ مُشَخَّص زَماندَه راست سوُزنِی اَیتگن، اَمّا بِیزلَرنِینگ بُو بِرادَرلَرِیمِیز اوُشَه بُویُوک عالِمنِینگ اوُزِینِی زَمانِی حَقِیدَه سوُزلَه گه نِینِی توُشوُنِیب یِیتِیشمَه گن، حاضِردَه صُوفِیلَرنِینگ بِیر دَستَه سِی بوُتوُنلَی مُرتَد بُولگن بُولِیشلَرِی موُمکِین، مَثَلاً عَلِیُّ اللَهِیلَرگه،یَزِیدِیلَرگه وَ باشقَه لَرگه اوُحشَش یاکِی مُوَحِّدلَر، مُجاهِدلَر دَستَه سِیگه یا باشقَه توُرلِی- هِیل طَبَقَه لَرگه اوُحشَب اوُلَرنِینگ هَر بِیرلَرِی اَلاهِیدَه حُکمگه شامِل بوُلِیشلَرِی هَم موُمکِین.

بِیزلَرنِینگ مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیز فَلان عالِمنِینگ نَظَرِینِی مُطالَعَه قِیلِیش بِیلَن بَرچَه صُوفِیلَرنِینگ اوُستِیدَه حاضِرگِی وَضِیعیَتگه مُناسِب بوُلمَه گن بِیر حُکمنِی صادِر قِیلِیشَه دِی، اوُلَرنِینگ بِیلِیملَرِی خَطا، حوُددِی شوُ خَطا بِیلِیملَرنِی اوُزِی آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ قَرشِیسِیدَه بِیر توُسِیق بوُلِیب عَمَل قِیلَه دِی، مِین مَنَه بُو مِثالنِی کِیلتِیرِیشِیمدَن مَقصَد سِیزلَر یَحشِی تُوشوُنِیب یِیتِیشِینگِیزنِی هاحلَه دِیم، اِسلامِی تَفسِیرلَر وَ فِرقَه لَردَگِی بِرادَرلَرِیمِیزنِی، اِسلامِی تَفسِیرلَر وَ فِرقَه لَردَگِی بِرادَرلَرِیمِیزنِی اَکثَرِی شوُ رَوِیش بِیلَن آچِیق خَطالَرگه دوُچار بوُلِیشَه دِی وَ اوُلَردَگِی مَوجُود بِیلِیمنِی نَه فَقَط بُو شَخصنِی اوُزِیگه وَ مُسُلمانلَرنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِیگه فایدَه سِی بوُلمَیدِی، بَلکِیم اَکثَر حالَتدَه اَهلِی قِبلَه نِینگ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نُوچِی وَحدَتِینِینگ قَرشِیسِیدَه تُوسِیق هَم بوُلِیب قالَه دِی.

(دوامی بار……..)

---

[1] صحیح بخاری ـ باب 49 ـ صفحه 59 ـ شماره 127

[2] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 9 ـ شماره 14 

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(101- قیسم)

 قَرَنگلَر، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مُعاذ اوُچُون قَندَی طَرزدَه قِیلَه دِیگن اِیشلَرِینِی دَرَجَه لَرگه، مَرحَلَه لَرگه اَجرَه تِیب بِیرَه دِیلَر: سِین اَهلِی کِتابدَن بوُلگن قَومنِی آلدِیگه کِیتیَپسَن، سِین اَهلِی کِتابدَن بوُلگن قَومنِی آلدِیگه کِیتیَپسَن، شوُ سَبَبلِی اوُلَرنِی دَعوَت قِیلَه دِیگن نَرسَنگنِی اِینگ اَوَّلِی اَلله نِی تَوحِدِی بوُلسِین.  «أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ تَعَالَى» اوُلَرنِی تَنِیب آلگچ ، اَلله اوُلَرگه بِیر کِیچَه کوُندُوزدَه بِیش وَقت نَماز اوُقِیشنِی فَرض قِیلگه نِیدَن خَبَردار قِیل.  «فَإِذَا عَرَفُوا ذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ» اَگر اوُلَر بُو اِیشلَرنِی بَجَه رِیشسَه، خُداوَند اوُلَرنِینگ ماللَرِی اوُچُون آرَه لَرِیدَگِی فَقِیرلَرگه بِیرِیلَه دِیگن زَکاتنِی فَرض قِیلگه نِیدَن خَبَردار قِیل.   «فَإِذَا صَلَّوْا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً فِي أَمْوَالِهِمْ تُؤْخَذُ مِنْ غَنِيِّهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فَقِيرِهِمْ» اَگر اوُلَر بُو دَستوُرگه اِطاعَت قِیلِیشسَه، اوُلَردَن زَکاتنِی آل، اَمّا آدَملَرنِی اِینگ یَحشِی ماللَرِینِی آلِیشدَن پَرهِیز قِیلگِین. «فَإِذَا أَقَرُّوا بِذَلِكَ فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِ النَّاسِ»^[1]

مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُزِی رِوایَت قِیلَه دِیکِی: .

بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ:إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً، تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ، فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ” ^[2]

 سِین اَهلِی کِتابدَن بوُلگن قَومنِی آلدِیگه کِیتیَپسَن، شوُنِینگ اوُچُون اوُلَرنِی یَککَه اَلله دَن باشقَه مَعبوُد یوُقلِیگِیگه وَ مِین اَلله نِینگ اِیلچِیسِی اِیکَه نِیمگه گوُواهلِیک بِیرِیشگه دَعوَت قِیل. اَگر اوُلَر بوُنِی قَبوُل قِیلِیشسَه، اَلله اوُلَرگه بِیر کِیچَه کوُندوُزدَه بِیش وَقت نَمازنِی فَرض قِیلگه نِیدَن خَبَردار قِیل. اَگر اوُلَر بوُنِی هَم قَبوُل قِیلِیشسَه، اَلله اوُلَرنِینگ مال – دَولَتلَرِی اوُچُون بایلَرِیدَن آلِینِیب اوُزلَرِینی آرَه سِیدَگِی فَقِیرلَرگه بِیرِیلَه دِیگن زَکاتنِی فَرض قِیلگه نِیدَن خَبَردار قِیل. اَگر اوُلَر بوُنِی هَم قَبوُل قِیلِیشسَه، اوُلَردَگِی اِینگ یَحشِی ماللَرِینِی آلِیشدَن پَرهِیز قِیل. مَظلوُمنِی دُعاسِیدَن قوُرققِین، چوُنکِی اوُ بِیلَن اَلله نِی اوُرتَه سِیدَه پَردَه یوُقدِیر.   

بُو رَسُول اَلله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بوُلِیب، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ(یوسف/108) اَیتِینگ: “مِینِی یوُلِیم شوُدِیر. مِین اَلله گه دَعوَت قِیلَه مَن. مِین وَ مِینگه اِیرگشگن کِیشِیلَر اَنِیق حُجَّتگه – اِیشانچگه اِیگه مِیز. 

مَنَه بُو رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بوُلِیب اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا(احزاب/21) ( اِی مُؤمِنلَر)، سِیزلَر اوُچُون – اَلله وَ آخِیرَت کوُنِیدَن اوُمِیدوار بوُلگن هَمدَه اَلله نِی کوُپ یاد قِیلگن کِیشِیلَر اوُچُون اَلله نِینگ پَیغَمبَرِی (اِیمان – اِعتِقادِی وَ حوُلقِی –اَطوارِیدَه ) گوُزَل نَمُونَه باردِیر.

رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ اوُزلَرِی هَم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر:  مَنْ عَمِلَ عَمَلاً لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ^[3]  کِیمکِی بِیزلَرنِینگ دَستوُرِیمِیزگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن اِیشنِی قِیلسَه، اوُ رَد قِیلِینَه دِی.

بِیز هَم شوُنگه اَساسلَنگن حالدَه شَرعِی دُشمَنشُوناسِی وَ دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگه اَجرَه تِیش دَرسِیدَه کافِرلَرنِینگ جَمِیعیَتِی وَ اوُلَرگه تِیگِیشلِیک اَحکاملَر بارَه سِیدَه یِیتَرلِی اَندازَه دَه صُحبَتلَشدِیک، مُسُلمانلَرنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِی بِیلَن تَینِیشِیش حَقِیدَه هَم آلدِینگِی دَرسِیمِیزدَه آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ آلدِی شَرطلَرِی وَ اِیختِیاجلَرِی صِیفَتِیدَه عُمُومِی نَرسَه لَرنِی قَدرلِی دُوستلَرِیمِیز اوُچُون بَیان قِیلِیب بِیردِیک، اوُندَه اِسلام جَمِیعیَتشوُناسلِیگِی وَ اِسلام اَنتراپالاگِیَه سِی  توُشوُنچَه لَرِینِی بَرچَه نَوِینِی بِیزلَرگه کوُرسَه تِیب بِیرِیلگن، اَمّا اَفسُوسکِی بَعضِی بِیر بِرادَرلَرِیمِیز مَنَه بوُ توُشوُنچَه لَرنِی بوُتوُنلَی توُشوُنِیشمَیدِی، اوُلَر حَتَّی رُوم سُورَه سِینِی اَوَّلِیدَگِی آیَتِیگه اوُحشَش اوُزلَرِیدَه مُسُلمانلَرنِینگ مُناسَبَتِینِی هَم کوُرسَه تَه آلِیشمَیدِی،اوُلَرنِینگ مَنَه بُو جاهِللِیکلَرِی جوُدَه کوُپ اوُرِینلَردَه آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِی قَرشِیسِیدَه آشکارَه توُسِیق هَم بوُلِیشیَپتِی، باشقَه بِیر تاماندَن اِیسَه دُشمَن هَم مُسُلمانلَرنِینگ مَنَه بُو جاهِللِیگِینِی کَنَلِی آرقَه لِی، اوُزلَرِینِینگ اِسلامگه زِد بوُلگن مَقصَدلَرِینِی،رِیجَه لَرِینِی حوُددِی شوُ مُسُلمانلَرنِی قوُلِی بِیلَن پِیادَه قِیلیَپتِی.

(دوامی بار…….)

---

[1] صحیح بخاری- التوحید 6937/ صحیح مسلم- الایمان 19/ سنن الترمذی-الزکاة 625، البر و الصلة 2014/ سنن النسائی- الزکاة 2435/ سنن اب داود- الزکاة 1584/ سنن اب ماجه – الزکاة 1783/ سنن الدارمی – الزکاة 1614/ مسند احمد- من مسند بنی هاشم 233/1

[2] صحيح البخاري6851. 4027. 1408. 1372. 1314/صحيح مسلم31. 30/جامع الترمذي567/سنن أبي داود1355/ سنن النسائى الصغرى2486. 2402/سنن ابن ماجه1773/سنن الدارمي1592. 1579/مسند أحمد بن حنبل1995/صحيح ابن خزيمة2128و دیگران

[3] رواه البخارى موصولا (2/166) ومعلقا مجزوما (2/25 , 4/437) ومسلم (5/132) وأبو داود (رقم 4606) وابن ماجه (رقم 14) والدارقطنى (ص 52 ـ 521) وأحمد (6/146 , 180 , 240 , 256 , 270) وأبو بكر الشافعى فى ” الفوائد ” (106/2) وعنه القضاعى فى مسند الشهاب (29/1) والهروى فى ” ذم الكلام ” (1/4/1)ودیگران

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(100- قیسم)

حَه، اَلله تَعالَی فَقَط مَنَه بوُندَی اوُمَّت وَ جَماعَتنِی تَصدِیقلَیدِی وَ اوُزِینِی نُصرَتِینِی هَم شوُندَی مُتَّحِد اوُمَّت وَ جَماعَت اوُچُون یوُبارَه دِی، شوُندَی اِیکَن قَدرلِی بِرادَر اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگن پَیتِیدَه:   وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ(بینه/5) آچِیق آیدِین اِعلان قِیلَه دِی:  أَلَالِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُۚ (زمر/3) وَ اَمر قِیلَه دِی:     فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ (غافر/14)  اَخِیر سِین هَر کوُنِی بِیر نِیچَه بار عَهد بِیرِیب اَیتَه سَنکِی:   إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ(فاتحه/5) سِین اوُزِینگگه یَنَه بِیر بار مُراجَعَت قِیلِیب کوُر، سِینِی جِهادِینگدَه بوُلغَه نِیش وُجُودگه کِیلِیشِیگه قَندَی نَفسانِی نَرسَه سَبَب بوُلدِی؟ سِین اوُزِینگنِی اوُن مَرتَه لَب مُحاکَمَه قِیل وَ نِیَتِینگنِی فَقَط وَ فَقَط اَلله نِی رِیضاسِی اوُچُون تَرتِیبگه کِیلتِیر، فَقَط شُو.  مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَقَدْ اسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ^[1]  بُو قوُیِیدَگِی  آیَتنِی تَفسِیرِی بوُلِیب اوُنِی رَشمَنلَشتِیرِیب بِیرَه دِی:   إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . بِیز اوُزِیمِیزنِی قوُیِیدَگِی اَیتِیلگن کوُنگه تَیّارلَه شِیمِیز کِیرَک:   يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ (شعراء/88-89)  اوُ کوُندَه نَه مالوُ- دَولَت وَ نَه بالَه – چَه قَه فایدَه بِیرمَس؛ ** مَگر اَلله حوُضوُرِیگه تازَه دِیل بِیلَن کِیلگن کِیشِیلَرگِینَه (فایدَه بِیرُور.)

“آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ” توُسِیقلَرِیدَن یَنَه بِیرِی “شَرعِی اَنتراپالاگِیَه نِی بِیلمَسلِیک” دُور.

حَقِیقَتدَه اِیسَه بُو توُسِیق کافِر جَمِیعیَتنِی ناتوُغرِی تَنِیلِیشِیگه یاکِی اوُلَر حَقِیدَگِی خَطا بِیلِیملَرگه، مَخصُوصاً مُسُلمانلَرنِینگ حاضِرگِی وَضِیعیَتِینِی ناتوُغرِی تَنِیشلِیککَه وَ مُسُلمان جَمِیعیَتِی بارَه سِیدَگِی خَطا عِلملَرگه اِیشارَه قِیلیَپتِی.

اَلله تَعالَی نِی قوُیِیدَگِی آیَتلَر بِیلَن مَرحَمَت قِیلگه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز:    إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِن بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَـئِكَ يَلعَنُهُمُ اللّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ (البقرة / 159)  بِیز نازِیل قِیلگن حُجَّتلَر وَ هِدایَتدَن عِبارَت (مُحَمَّدنِینگ حَق پَیغَمبَر اِیکَنلِیگِی حَقِیدَگِی) نَرسَه لَرنِی آدَملَرگه کِتابدَه (تَوراتدَه) رَوشَن قِیلِیب بِیرگه نِیمِیزدَن کِییِین بِیرکِیتگن کِیمسَه لَرنِی شُبهَه سِیز اَلله لَعنَتلَه گی وَ لَعنَتلاوچِی ذاتلَر (فَرِیشتَه لَر وَ مُؤمِنلَر) لَعنَتلَه گیلَر.

 مَنَه بُو حالَتدَه آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، مَقصَد اَلله نِینگ شَرِیعَیتِیدَگِی قانوُننِی اِینگ مَیدَه مَسَلَه لَرِینِی پِینهان قِیلِیش اِیمَس، بَلکِی اوُندَن بوُلگن مَقصَد، لا اله الّا الله نِی آچِیق وَ رَوشَن بَیان قِیلگندَن وَ اِیماننِی تَعلِیم بِیرگندَن سوُنگ اَلله نِینگ دَعوَتِینِی جَمِیعیَتدَگِی توُرلِی- هِیل طَبَقَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه قَندَی قِیلِیب عَقل وَ زِیرَکلِیک بِیلَن آلدِینگه یوُرگِیزسَه بوُلَه دِی؟

قوُیِیدَگِی اَلله نِینگ اَمرِینِی اُدْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَن (نحل/125) دَعوَتِیمِیزدَه  قَندَی رِعایَت قِیلَه آلَه مِیز؟

قَندَی قِیلِیب اَلله نِینگ اَمرِی بوُلمِیش  وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً (بقره/83) نِی رِعایَت قِیلَه آلَه مِیز؟

اَلله نِینگ اَمرِی بوُلمِیش قوُیِیدَگِی آیَتنِی  وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ  (اسراء/53) حَلقنِینگ توُرلِی – هِیل قَیسِی طَبَقَه لَرِینِی اوُستِیدَه فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی؟

رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ سِیرَتلَرِینِی تِیکشِیرِیب چِیقَه دِیگن بوُلسَک، مَنَه بُو شَرعِی اوُصلوُبلَرنِی پِیادَه قِیلِیش اوُچُون اوُ کِیشِی شَرعِی اَنتراپالاگِیَه حَقِیدَه قَنچَه لِیک چوُقوُر عِلمگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِینِی وَ مَقصَدلَرِیگه یِیتِیش اوُچُون بُو عِلمدَن فایدَه لَنگنلِیکلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز. رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم عُمُومِی صُورَتدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  «الْإِیمَانُ يَمَانٍ وَالْكُفْرُ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالسَّكِینَةُ فِی أَهْلِ الْغَنَمِ وَالْفَخْرُ وَالرِّيَاءُ فِی الْفَدَّادِینَ أَهْلِ الْخَيْلِ وَالْوَبَرِ»^[2] “یَمَنلِیکلَر اَهلِی اِیماندوُرلَر وَ کُفر هَم شَرق طَرَفِیدَه دوُر ( کُفر باش کوُتَه رَه دِیگن مِنقَطَه) سُکوُنَت آرامِیش اَهلِی غَنَمنِی اوُرتَه سِیدَه دوُر( چوُپانلَر وَ مال – چاروَه بِیلَن اِیشلَیدِیگنلَر) وَ فَحرلَه نِیش،رِیا ( بِیر رِوایَتدَه) کِبر، اوُزِینِی کَتتَه توُتِیشلِیک توُیَه وَ آت اِیگه لَرِینِی، هَمدَه صَحراوِی عَرَبلَرنِی اوُرتَه سِیدَه دُور.”

رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بُو آرقَه لِی اَصحابلَرِینِی اَطرافلَرِیدَگِی اوُلَر مُعامَلَه قِیلَه یاتگن آدَملَر بِیلَن آشنا قِیلِیشنِی هاحلَه گندِیلَر. حَتَّی اوُزلَرِینِینگ رُوحِی جَنگلَرِینِی اِجراچِیسِی بوُلمِیش شاعِر حَسّان اِبنِ ثابِت رَضِیَ الله عَنهُ نِی قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِینِی اوُزِینِی شِعرلَرِی بِیلَن هَجو وَ تَنقِید قِیلِیشگه بُویُورگن پَیتلَرِیدَه، آلدِینراق اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ دَن حَسّان رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُزلَرِینِینگ (مَککَه دَه) اوُتگن کوُنلَرِی وَ اَحواللَرِیدَن خَبَردار قِیلِیشنِی سوُرَه گن اِیدِیلَر.

یاکِی مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ نِی دَعوَتچِی وَ لَشکَرنِی اَمِیرِی صِیفَتِیدَه یَمَن حَلقِینِی آلدِیگه جوُنَه تَه یاتگن پَیتلَرِیدَه، مُعاذگه اَلله بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشنِی، مُعامَلَه قِیلِیشنِی اِیسلَه تِیب وَ اوُزِینِی هَوایِی نَفسِی بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشِینِی، مُعامَلَه قِیلِیشنِی اِیسلَه تِیب، اوُنگه یَمَن حَلقِی بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشنِی، مُعامَلَه قِیلِیشنِی اوُرگه تِیب مُعاذگه قَرَب مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: ” سِین اَهلِی کِتاب بوُلگن قَومنِی آلدِیگه کِیتیَپسَن”، اوُ کِیشِی مُعاذ اوُچُون قَندَی قَومگه وَ قَندَی عَقِیدَه گه رُوبَرُو کِیلِیشِینِی مُشَخَّص قِیلدِیلَر وَ اوُلَرگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشنِی هَم بَیان قِیلدِیلَر وَ اوُلَر بِیلَن صُحبَتلَه شِیشنِی مُعاذ اوُچُون دَرَجَه لَرگه تَقسِیملَب بِیردِیلَر، یَمَندَگِی اَهلِی کِتاب اوُچُون بِیرِینچِی اوُرِیندَه اَیتِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن نَرسَه لَرنِی هَم مَعلوُم وَ آشکار قِیلدِیلَر وَ بِیرِینچِی بوُلِیب اوُلَرگه اَیتِیلِیشِی لازِم بوُلگن اَمرنِی هَم تَعیِین قِیلدِیلَر، بِیرِینچِی اوُرِیندَگِی اِیشنِی قَبوُل قِیلِیشگچ وَ بُو اِیش اوُلَرنِی آرَه سِیدَه اوُرنَه شِیب آلگچ اِیککِینچِی اوُرِیننِی کوُندَه لَنگ قِیل، اِیککِینچِی اوُرِین قَبوُل قِیلِینِیب اوُرنَه شِیب بوُلگچ،نَوبَت اوُچِینچِی اوُرِینگه کِیلَه دِی، اوُچِینچِی اوُرِین هَم اوُرنَه شِیب قَبوُل قِیلِینگچ اِیسَه نَوبَت اوُچِینچِی اوُرِیننِی یَحشِیلَب اِجرا قِیلِیشگه کِیلَه دِی. ^[3]

(دوامی بار……)

---

[1]  رواه أبو داود/ آلبانی ،صحيح الجامع 5965

[2] صحیح مسلم ـ باب 23 ـ صفحه 52 ـ شماره 195

[3] همان ـ باب 9 ـ صفحه 38 ـ شماره 132