مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(51- قیسم)

اِیندِی صُحبَت قِیلِینَه یاتگن عِلم تَنها ” لا اله الّا الله” اِیکَنلِیگِی وَ بَرچَه پَیغَمبَرلَر کِیلتِیرگن نَرسَه اِیکَه نِی آچِیق – آیدِین مُشَخَّص بوُلدِی:  « وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ» (نحل/36)  اَنِیقکِی، بِیز هَر بِیر اوُمَّتگه: ” اَلله گه عِبادَت قِیلِینگلَر وَ شَیطاندَن یِیراق بوُلِینگلَر”، (دِیگن وَحِی بِیلَن) بِیر پَیغَمبَر یوُبارگنمِیز.

شُو سَبَبلِی هَم مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ‏(بقره/256)  بَس، کِیم شَیطاندَن یوُز اوُگِیرِیب، اَلله گه اِیمان کِیلتِیرسَه، اوُ هِیچ اَجرَب کِیتمَیدِیگن مُستَحکَم حَلقَه نِی اوُشلَبدِی. اَلله اِیشِیتگوُچِی، بِیلگوُچِیدِیر. بَرچَه مُسُلمانلَرگه اَمر قِیلَه دِیکِی:  فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ(محمد/19) بَس، (اِی مُحَمَّد)، هِیچ قَندَی اِلاه یوُق، مَگر اَلله گِینَه بار اِیکَنلِیگِینِی بِیلِینگ.  رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اَمرنِی باشِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   يَا أَيُّهَا النَّاسُ، قُولُوا: لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ تُفْلِحُوا. اِی آدَملَر! «لا إله إلا الله» دِینگلَر راستگار بوُلَه سِیزلَر.

مَثَلاً بِیزلَر قُرآندَه «لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّه» نِی عِلمِی اوُلَرگه بِیرِیلگن یا اوُلَرگه عِلمِی بِیرِیلمَه گن کِیشِیلَر بارَه سِیدَه جوُدَه کوُپ مِثاللَرنِی کوُرَه مِیز:   وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ (قتال:محمد/16)  ( اِی مُحَمَّد)، اوُلَرنِینگ (مُنافِقلَرنِینگ) آرَه سِیدَه شوُندَی کِیمسَه لَر هَم بارکِی، اوُلَر سِیزگه قوُلاق سالِیب توُرُور- دَه، حوُضوُرِینگِیزدَن چِیققَن وَقتلَرِیدَه عِلم عَطا اَیتِیلگن ذاتلَرنِی (مَسخَرَه قِیلِیشِیب): “حاضِرگِینَه (مُحَمَّد) نِیمَه دِیگن اِیدِی؟” دِیب سوُرَرلَر. اَنَه اوُشَه لَر اَلله دِیللَرِینِی مُهرلَب قوُیگن وَ اوُزلَرِینِینگ هَوایِی نَفسلَرِیگه اِیرگشگن کِیمسَه لَردِیر.

اِیندِی اَلله تَعالَی یوُزلَب بَلکِی مِینگلَب باشقَه عِلملَرنِی آرَه سِیدَه اَوَّلگِی اوُرِینگه قوُیگن عَمَل وَ اوُتگن تَرِیخ بوُیِیچَه بَرچَه پَیغَمبَرلَرنِی خَبَرِی وَ آخِیرگِی اِیلچِینِی هَم رِسالَتِی بوُلگن نَرسَه نِیمَه اِیکَنلِیگِی آچِیق – آیدِین بوُلدِی؟ اَلله تَعالَی عِلم وَ اوُنِی اِیگه لَرِی حَقِیدَه قِیسقَه چَه اِیضاح بِیرِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ (فاطر/28) اَلله دَن بَندَه لَرِی آرَه سِیدَگِی عالِم – بِیلِیمدانلَرگِینَه قوُرقوُر.

عَقلِی وَ رُوحِی سَلامَتلِیککَه اِیگه بوُلگن سَوادلِی وَ سَوادسِیز، اِیرکَک وَ عَیال، یاش وَ قَرِی کِیشِیلَرگه بِیرِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن عِلم قَیسِی اِیکَنلِیگِی حاضِر مُشَخَّص بوُلدِی؟ حَه، اوُ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش وَ اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیشدوُر:  فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ(محمد/19) یاکِی «لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّه» دِینگلَر نَجات تاپَه سِیزلَر، “لا اله” (طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش) وَ “الّا الله”  (‏إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‏) دوُر. شُو حالاص. اوُنِی هَمَّه سِیگه اِیمان کِیلتِیرگن کِیشِی، «آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا» اوُنگه عِلم بِیرِیلگن بوُلَه دِی: اوُلِی العِلم وَ عالِمدوُر، اَگرچِی اوُ رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمگه یا اَکثَر صَحابَه لَرگه اوُحشَب کامِل بِی سَواد بوُلسَه هَم عالِم حِسابلَه نَه دِی، اِیندِی اَگر اوُنِی هَمَّه سِیگه اِیمان کِیلتِیرمَه گن بوُلسَه، جاهِل وَ نادان بوُلَه دِی، حوُددِی اَبُو جَهلگه اوُحشَه گن جَمِیعیَتدَگِی اِینگ سَوادلِی داکتار وَ پرافِیسّار بوُلگن تَقدِیردَه هَم.

حوُپ اِیندِی اَلله تَعالَی هَمَّه گه اَمر قِیلَه دِیکِی، مَنَه بُو عِلمنِی باشقَه عِلملَردَن آلدِین کَسب قِیلِیشِیمِیز کِیرَک:   فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ. (محمد/19) اَمّا بِیرِینچِیدَن هَمَّه آدَملَر هَم عَرَبچَه نِی بِیلمَسلِیکلَرِی موُمکِین، اِیککِینچِیدَن اوُلَر یَشَب توُرگن جایلَرِینِی تَرک قِیلِیب باشقَه جایلَرگه بارِیب تَعلِیم آلِیشگه قادِر بوُلمَسلِیکلَرِی موُمکِین، مَنَه بوُندَی حالَتدَه بَعضِی بِیر شَخصلَر اوُشَه باشقَه جایگه بارِیب تَعلِیم آلِیشلَرِی کِیرَک بوُلَه دِی:  وَمَا کَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَآفَّةً فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ ‏(توبه/122) بَرچَه مُؤمِنلَر (جَنگگه) چِیقِیشلَرِی لایِیق اِیمَس. اَخِیر اوُلَردَن هَر بِیر گوُرُوهدَن بِیر طائِفَه آدَملَر ( جَنگ اوُچُون) چِیقمَیدِیلَرمِی؟! ( قالگنلَرِی اِیسَه مَدِینَه دَه) دِیننِی اوُرگه نِیب، ( جَنگگه کِیتگن) قَوملَرِی اوُلَرنِینگ آلدِیلَرِیگه قَیتگن وَقتلَرِیدَه، اوُ قَوملَر اَلله نِینگ عَذابِیدَن سَقلَه نِیشلَرِی اوُچوُن اوُلَرنِی آگاهلَنتِیرگه نِی ( قالمَیدِیلَرمِی)؟!

اوُزلَرِینِی قَبِیلَه سِی وَ قَومِینِی  آلدِیدَن دِیننِی فَهملَش اوُچُون کِیتِیب دِیننِی فَهملَه گن شَخصلَر، اوُنِی اوُزلَرِینِینگ قَومداشلَرِی توُشوُنَه دِیگن تِیلدَه اوُلَرگه تَعلِیم بِیرِیشلَرِی لازِم: وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ لَهُمْ (ابراهیم/4) بِیز هَر بِیر پَیغَمبَرنِی (حُکملَرِیمِیزنِی) بَیان قِیلِیب بِیرِیشِی اوُچُون اوُز قَومِینِینگ تِیلِی بِیلَن (سوُزلَیدِیگن قِیلِیب) یوُبارگنمِیز. اوُلَر اوُزلَرِینِی هَمزَبانلَرِی وَ قَومداشلَرِی اوُچُون شوُندَی رَوشَن بَیان قِیلِیب بِیرِیشلَرِی کِیرَککِی، حوُددِی اوُزلَرِینِی فَرزَندلَرِیدِیک تَنِیب آلِیشلَرِی لازِم، یَعنِی رَسُول اَلله صَلّی اَلله عَلَیهِ وَسَلّم وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر هِیچ قَندَی شُبهَه سِیز آشکار وَ رَوشَن بوُلِیشِی کِیرَک:   یَعْرِفُونَهُ کَمَا یَعْرِفُونَ أَبْنَاءهُمْ (بقره/146)

(دوامی بار……..)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(50- قیسم)

آنگلِی،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِی مُقَدِّیمَه سِی وَ اوُنِی زَمِینَه سِی.

مُسُلمانلَرنِینگ کِینگ – قَمراولِی اِیمانِی وَحدَتِی، مَنَه بُو مُقَدِّیمَه وَ زَمِینَه لَرسِیز شَکللَه نَه آلمَیدِی. چُونکِی رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عَصرِیدَگِی سابِقوُنَ الاَوَّلوُن بوُلگن کِیشِیلَرنِی اِحسانِیگه تابِع بوُلِیشگه قَدَم باسِیش وَ اوُلَر بِیلَن بِیرگه هَمراه بوُلِیش وَ اوُلَر قوُلگه کِیرِیتگن مَقاملَرگه یِیتِیشلِیک اوُچُون اوُزِیگه خاص زَمِینَه لَرگه مُحتاج بوُلِینَه دِی وَ آنگلِی،مَقصَدلِی،حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتگه یِیتِیش اوُچُون وَ نِهایَت واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه، واحِد اوُمَّتگه وَ واحِد جَماعَتگه یِیتِیش اوُچُون عُمُوم مُسُلمانلَر تامانِیدَن رِعایَت قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی. مُسُلمانلَرنِی عالِم قِیلِیش وَ اوُلَرنِی آگاه قِیلِیشلِیک – بوُلِیب هَم بُو اِیش رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِیگه کوُرَه آلِیب بارِیلِیشِی کِیرَک – آنگلِی،مَقصَدلِی، حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ پایَه لَرِیدَن، مُقَدِّیمَه سِیدَن،زَمِینَه سِیدَن بِیرِی بوُلَه دِی، بوُگوُنگِی دَرسِیمِیزدَه بُو حَقِیدَه مُفَصَّلراق صُحبَتلَه شِیشگه حَرَکَت قِیلَه مِیز:

 اَلله تَعالَی اَنَه اوُشَنچَه بِی سَواد، دَرس اوُقِیمَه گن صَحابَه لَرنِی “عالِم” دِیب سَنَگه نِی کوُپچِیلِیگِینگِیز اوُچُون جوُمباق بوُلگن بوُلِیشِی موُمکِین، بوُنِی بَرابَرِیدَه اِیسَه  رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اوُشَه زَماننِینگ سَوادلِی،بَکَه لَور وَ مَگِیستِر، داکتارلِیک دَرَجَه سِیگه اِیگه بوُلگن پرافِیسّارِی بوُلمِیش اَبُو الحَکَم اِسمِی بِیلَن مَشهُور بوُلگن شَخصنِی اَبُو جَهل یَعنِی جاهِللِیکنِی آتَه سِی دِیب ناملَیدِیلَر؟

بوُلَرنِی دَلِیلِی نِیمَه دَه؟ اَلله تَعالَی نِی نَظَرِی بوُیِیچَه “عالِم” قَندَی کِیشِی بوُلَه دِی؟ سَوادِی بوُلمَه گن کِیشِیگه هَم “عالِم” دِیسَه بوُلَه دِیمِی؟ بِی سَواد کِیشِی  هَم “عالِم” بوُلِیشِی موُمکِین بوُلگن اَلله تَعالَی نِی نَظَرِیدَگِی عِلم وَ عالِم نِیمَه اوُزِی؟ رَسُول الله صَلّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اوُزلَرِی هَم بِی سَواد بوُلگنلَر وَ یازِیشنِی هَم بِیلمَه گنلَر، اوُ کِیشِینِی یارانلَرِی هَم اَکثَر حاللَردَه شوُنگه اوُحشَش بِی سَواد بوُلِیشگن، شوُندَی کِیشِیلَرنِی قَندَی قِیلِیب اَلله تَعالَی “عالِم” دِیب ناملَیدِی؟ “عالِم” بوُلِیش اوُچُون سَوادلِی بوُلِیشلِیک، اوُلچاو بوُلَه آلَه دِیمِی؟ اَلله تَعالَی “عالِم” بوُلِیشنِی آلدِینگِی شَرطلَرِیدَن بِیرِینِی سَوادلِی بوُلِیش، دِیب حِسابلَیدِیمِی؟ بوُنگه اوُحشَش اوُنلَب سَواللَر بِیزلَرنِی کوُپچِیلِیگِیمِیزدَه توُغِیلگن بوُلِیشِی موُمکِین وَ بُو بِیزلَرنِی قوُیِیدَگِی آخِیرگِی سَوالگه یِیتکَه زِیب کِیلگن بوُلسَه کِیرَک، یَعنِی مِین قَیِیردَن باشلَه سَم بوُلَرکِین؟ اَنَه اوُشَه قَیسِی عِلم وَ مِین قَندَی قِیلِیب “عالِم” بوُلَه آلَه مَن وَ قَندَی قِیلِیب باشقَه لَرنِی هَم رَسُول اَلله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی رَوِیشلَرِیگه کوُرَه “عالِم” قِیلِیشگه قادِر بوُلَه مَن؟

اَوَّلا شوُنِی بِیلِیشِیمِیز لازِمکِی، سُمَیَّه وَ یاسِر، عَمّار،بِلال وَ باشقَه لَرگه اوُحشَه گن بِی سَواد کِیشِیلَرنِی اَبُو جَهلگه ، یَهُودِیلَرگه،نَصرانِیلَرگه اوُحشَه گن سَوادلِی کِیشِیلَردَن اَفضَل دِیب بِیلگن اَلله تَعالَی نِی مَنظوُرِیدَگِی “عِلم” قَیسِی عِلمدوُر؟ مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن بِیرِینچِی اوُرِیندَگِی “عَمَل” قَیسِی وَ بِیزلَر تَعلِیم آلِیشِیمِیز وَ تَعلِیم بِیرِیشِیمِیز کِیرَک بوُلگن عِلم قَیسِی اِیکَه نِینِی فَهملَی آلَه مِیز؟ چوُنکِی بوُندَن کوُرَه پَستراقدَه جایلَشگن باشقَه عِلملَر هَم مَوجُود، اوُلَر کِییِینگِی دَرَجَه لَردَه توُرَه دِی،مَثَلاً: یُوسُف عَلَیهِ السَّلامگه بِیرِیلگن توُشنِی تَعبِیرِینِی اَیتِیش عِلمِی:   رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَعَلَّمْتَنِی مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ (یوسف/101)  یاکِی داوُد عَلَیهِ السَّلامگه بِیرِیلگن صَنعَت عِلمِی:  وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّکُمْ (انبیاء/80) یاکِی سُلَیمان عَلَیهِ السَّلامگه بِیرِیلگن پَرَندَه لَرنِی تِیلِینِی فَهملَش عِلمِی:  وَقَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّیْرِ (نمل /16)  یاکِی طِبِّیات، مُهَندِسلِیک، صَرف،نَهُو،بَلاغَه وَ بوُندَن باشقَه مَوجُود بُولگن یوُزلَب باشقَه عِلملَر.

اَلله تَعالَی اَوَّلگِی اوُرِینلَردَه توُرَه دِیگن عِلملَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:

– وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ(بقره /120) یَهُودِی وَ نَصرانِیلَر اوُلَرنِینگ دِینِیگه کِیرمَه گوُنِینگِیزچَه هَرگِیز سِیزدَن راضِی بوُلمَیدِیلَر. اَیتِینگ: ” اَلله نِینگ یوُلِیگِینَه حَقِیقِی یوُلدِیر.” قَسَمکِی، اَگر سِیزگه کِیلگن حَقِیقِی بِیلِیمدَن کِییِین اوُلَرنِینگ نَفس – هَوالَرِیگه اِیرگشسَنگِیز، اَلله تَرَفِیدَن سِیزگه نَه بِیر دوُست وَ نَه بِیر یاردَم بِیرگوُچِی بوُلمَیدِی. 

– وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ (بقره /145)  اَگر فَرضاً سِیزگه کِیلگن بِیلِیم (وَحِی)دَن کِییِین هَم اوُلَرنِینگ هَوایِی نَفسلَرِیگه اِیرگشسَنگِیز، اوُ حالدَه شُبهَه سِیز ظالِملَردَن بوُلِیب قالَه سِیز.

– فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ‏(آل عمران /61)  اِیندِی سِیزگه کِیلگن مَنَه شُو حَقنِی مَعلوُماتدَن کِییِین (نَصرانِیلَردَن) کِیمدَه – کِیم سِیز بِیلَن تَلَه شِیب – تارتِیشماقچِی بوُلسَه،……. بُو یِیردَه هَم مُباهِیلَه مَسَلَه سِیدَه شُبهَه سِیز مَنظوُر اوُ عِلملَر بوُلگن اِیمَس.

مَنَه بُو آیَتلَرنِی کِیتِیدَن اَلله تَعالَی عِلم اِیگه لَرِینِی قوُیِیدَگِیچَه تَنِیشتِیرَه دِی:

– شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (آل عمران/18) الَله، فَرِیشتَه لَر وَعِلم اَهللَرِی – عَدالَت بِیلَن حُکم قِیلگوُچِی یالغِیز اَلله دَن اوُزگه هِیچ قَندَی تَنگرِی یوُق، فَقَط اوُنِینگ اوُزِی بارلِیگِیگه گوُواهلِیک بِیردِیلَر. هِیچ قَندَی تَنگرِی یوُق، فَقَط اوُنِینگ اوُزِی بار. اوُ قُدرَتلِی، حِکمَت اِیگه سِیدِیر. 

– وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ (آل عمران/7) عِلمدَه ثابِت قَدَم بوُلگن کِیشِیلَر اِیسَه: ” اوُ کِتابگه اِیمان کِیلتِیرگنمِیز. هَمَّه آیَتلَرِی پَروَردِیگارِیمِیز حُضُورِیدَندِیر”،- دِییدِیلَر. وَ فَقَط اَهلِی دانِیشلَرگِینَه پَند – نَصِیحَت آلوُرلَر.

مَنَه بُو لا اله الّا الله اَهلِینِینگ اَلله تَرَفِیدَن نازِیل بوُلگن بَرچَه اَحکاملَرگه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی هَمَّه سِیگه نِسبَتاً بِیلدِیرگن مُناسَبَتِی بوُلَه دِی. اوُلَر اَهلِی عِلم وَ عِلمدَگِی ثابِت قَدَم کِیشِیلَر حِسابلَه نَه دِی، اوُندَه قَرِی وَ یاش یِیگِیتنِی یا سَوادلِی وَ سَوادسِیزنِی یا اِیرکَک وَعَیالنِی فَرقلَب اَجرَتِیلمَیدِی.

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (49- قیسم)

حَرَکَت وَ یَککَه حالدَگِی جِهاد باشلَنگن پَیتِیدَه، فَقَط وَ فَقَط حُکوُمَت قُدرَتِیگه کوُز تِیکِیش لازِم بوُلَه دِی، وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَن آلدِینگِی مَرحَلَه لَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِیگه راضِی بوُلِینمَیدِی. مُؤمِنلَر ناچار بوُلِیب قالِیشگن پَیتِیدَه، یَککَه صُورَتدَه جِهادگه قوُل اوُرِیب حَقلَرِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشسَه هَم، لِیکِن یَککَه حالدَه هِیچ نَرسَه قوُللَرِیدَن کِیلمَسلِیگِینِی توُشوُنِیب یِیتِیشَه دِی وَ اوُزِینِی مَحَلَّه داشِی یا مَذهَبداشِی یا باشقَه مِنطَقَه دَگِی مَظلوُم مُسُلمانلَر وَ باشقَه آزادلِیک طَرَفدارلَرِی بِیلَن دُشمَننِی وَ باسقِینچِی طاغوُتنِی قُدرَتِیگه یَقِینراق حالدَگِی کَتتَه راق بِیر قُدرَتنِی تَشکِیل قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم بَرچَه مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه توُرلِی- هِیل تَشکِیلاتلَر، جَماعَتلَر، اَحزابلَر وُجُودگه کِیلَه دِی.

اَفسُوسکِی بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر مَنَه شُو مَرحَلَه دَه توُحتَب قالِیشَه دِی وَ تَکاموُللَشِیش تامانگه حَرَکَت قِیلِیشمَیدِی وَ توُرلِی- هِیل جَماعَتلَر، هَر-هِیل نَوعدَگِی اَحزابلَرنِی وُجوُدگه کِیلتِیرِیش بِیلَن گاهِیدَه اوُزلَرِینِی جِهاد وَ مُبارَزَه نِی،هَمدَه نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل بوُلِیشِی یوُلِیدَه مانِع قِیلِیب قوُیِیشَه دِی وَ اوُزِینِی تَکاموُللَشِیش یوُلِیدَه قَدَم باسِیب کِیتَه یاتگن گوُدَکنِی نابوُد بوُلِیش خَطَرِیگه توُشُورِیب قوُیِیشَه دِی وَ بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه اوُزلَرِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی،توُکِیلگن قانلَرنِی وَ ناموُسلَرنِی، ماللَرنِی،وَیرانگرچِیلِیکلَرنِی ثَمَرَه سِینِی قوُلگه کِیرِیتَه آلمَه گن حاللَرِیدَه، آخِیرِیدَه یَنَه باشقَه بِیر طاغوُتنِی حُکمرانلِیککَه یِیتِیشِیگه یا اوُشَه آلدِینگِی طاغوُتنِی پایَه سِینِی مُستَحکَم بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلِیشَه دِی.

حَه،وَحدَتگه مایِیل بوُلِیش وَ شوُرا،اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش ،واحِد اوُمَّت وَ واحِد اِجماع وَ واحِد جَماعَت تامان حَرَکَت قِیلِیش، بِیزلَر اوُچُون مَوجُود بوُلگن یَگانَه یوُلدِیر، بِیزلَر اِیستَلگن قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتگچ اوُزِیمِیزنِی یِیر یوُزِیدَگِی خِلافَتگه مُستَحَق دِیب بِیلَه مِیزوَ فَقِیرلِیکنِی،آچلِیکنِی یوُقاتِیلِیشِی، بوُلغَه نِیشلَر وَ گوُمراهلِیکلَرنِی پاکلَه نِیشِی،دُشمَننِی تَشقَه رِیگه حَیدَه لِیشِی وَ اوُلَرنِی حُکمرانلِیگِینِی یوُقاتِیلِیشِی بارَه سِیدَگِی اَلله نِی وَ رَسُولِینِی وَعدَه سِیگه اوُزِیمِیزنِی لایِیق دِیب بِیلَه مِیز، هَمدَه هَمَّه مِیز بِیرلَشگن حالدَه مُتَّحِد جِهادنِی وَ حَقنِی رُویابگه چِیقَه رِیش وَ دِینِیمِیزدَگِی اِیستَلگن اِجرالَرنِی عَمَلگه آشِیرِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلَه مِیز.

مَنَه بُو کِینگ – قَمراولِی جِهاد وَمُبارَزَه نِینگ اَوَّلگِی پاغانَه سِی وَمَرحَلَه سِیدَه بِیزلَر اِیستَکلَرِیمِیزنِی بِیرلَشتِیرِیشِیمِیز کِیرَک، هَمدَه مُشتَرَک اِیمانِیمِیزگه وَ مُشتَرَک نوُقطَه لَرِیمِیزگه وَ مُشتَرَک دُنیاوِی وَ آخِیرَتدَگِی مَنفَعَتلَرِیمِیزگه دِققَتنِی قَرَه تِیشِیمِیز لازِم،بوُنِی کِیتِیدَن شوُرادَه مَنَه بُو اِیستَکلَرنِی وَ مَنفَعَتلَرنِی وَ مُشتَرَک دُنیاوِی نوُقطَه لَرنِی آوازگه قوُیِیشِیمِیز کِیرَک، اوُلَر تَصدِیقلَنگچ اِیسَه، هَمَّه مِیز بِیرگه لِیکدَه شوُ دَرَجَه دَه مُتَّحِد بوُلِیشِیمِیز لازِمکِی، اِینگ آخِیرگِی مُومکِین بُولگن حالَتدَه وَ بَرچَه شَرعِی شِیوَه لَرنِی، نَرسَه لَرنِی اِیشگه سالِیب مَنَه بُو وَحدَتنِی وَ شُورانِی دِفاع قِیلِیشِیمِیز کِیرَک.

اَلله تَعالَی بِیزلَرگه شوُرا نِعمَتِی بِیلَن لُطف قِیلگن وَ بِیزلَرگه قُدرَت،عِزَّت بِیرگن پَیتِیدَه، بِیزلَر کُفرانِی نِعمَت قِیلِیشگه وَ بوُندَی نِعمَتنِی ضایَه قِیلِیشگه حَققِیمِیز یوُق:

– مَنَه بوُندَی بوُیوُک نِعمَتنِی مُحافِظَت قِیلِیش اوُچُون بَرچَه سوُزلَرِیمِیزنِی، حَرَکَتلَرِیمِیزنِی،،تَبلِیغِی وَعَمَلِی دَستوُرلَرِیمِیزنِی شوُرانِی واحِد رَعیِیگه کوُرَه اِیشگه سالَه مِیز.

– کِبرگه تابِع بوُلِیشلِیک وَ اوُنِی کِیتِیدَن یَککَه حالدَه حَرَکَت قِیلِیشلِیک، یالغِیز حالدَه اِیشلَش، کوُپچِیلِیکنِی یا شوُرانِی نامِیدَن گپِیرِیش مَمنوُع وَ ناشَرعِی بوُلِیشِی کِیرَک.

نِیمَه اوُچُون؟ چُونکِی بِیزلَر حاضِردَه عَصرلَردَن بوُیان بِیزلَرنِی اِتِّحادِیمِیزدَه قَندَی بوُیُوک قُدرَت یَشِیرِینگه نِینِی توُشوُنِیب یِیتگنمِیز وَ بِیزلَرنِینگ مَنَه بوُ دَرکِیمِیز وَ فَهمِیمِیز اوُنلَب عالِملَرنِینگ اَثَرلَرِیدَه یازِیب قالدِیرِیلگن، حاضِردَه اِیسَه بِیزلَر اَنَه اوُشَنچَه آزادلِیک طَرَفدارِی بوُلگن عالِملَرنِی تَجرِیبَه سِیگه وَ اوُزِیمِیزنِینگ ذِهنِی وَ قَلبِی تَجرِیبَه لَرِیمِیزگه، تاپِیلمَه لَرِیمِیزگه اِیمان کِیلتِیرماقچِیمِیز، اوُتگن وَ حاضِرگِی دَوردَه بِیزلَر تَبلِیغ قِیلگن اَنَه اوُشَنچَه تاپِیلمَه لَرنِی هَمَّه سِینِی عَمَلدَه قوُللَشِیمِیز کِیرَک َو کِینگ – قَمراولِی اِتِّحاد،بِیردَملِیک، کوُپچِیلِیک بوُلگن حالدَه مُبارَزَه قِیلِیش بِیلَن وَ هَر قَندَی سَطحدَه شَکللَنگن مُتَخَصِّصلَر شوُراسِی وَ اِسلامِی حُکوُمَت آرقَه لِی اَلله نِی عِذنِی بِیلَن بَرچَه مُشکِلاتلَرِیمِیزنِی اوُستِیدَن غَلَبَه قاذانِیشِیمِیزنِی وَ مَقصَدلَرِیمِیزگه یِیتِیشِیمِیزنِی عَمَلدَه ثابِت قِیلِیشِیمِیز لازِم.

(دوامی بار……)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(48- قیسم)

بِیزلَرنِینگ وَظِیفَه مِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی ستراتِیگِیَه سِی وَ تَکتِیکَه  سِینِی بَیان قِیلِیشدوُر، اِیندِی بوُندَی قانوُن وَ سُنَّتلَرگه تابِع بوُلِیش یا بوُلمَسلِیک شَخصلَرنِی اوُزِیگه باغلِیق، بِیز اوُلَرنِی قِیامَتِیدَگِی وَکِیلِی هَم اِیمَسمِیز وَ اوُلَرنِی قَلبِینِی بِیلِیش هَم قوُلِیمِیزدَن کِیلمَیدِی:   وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ (یونس/108)‏ و « لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ »(انعام/66)

  شوُنگه قَرَمَسدَن رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ، رَجُلًافَاجِرًا، يَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ لَايَرْعَوِي إِلَى شَيْءٍ مِنْهُ.  “قُرآن” نِی اوُقِیدِیگن، اَمّا فاجِر شَخصلَر، اِینگ یامان اِنسانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی.

چوُنکِی اَلله نِی رِضاسِی وَ اِنسانلَرنِی آزادلِیگِی،  سَعادَتِی  « يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ »( رعد/ 11) گه باغلَنگن وُ حُوددِی  پَروَرِیش قِیلِینگن پِیللَه قوُرتِیگه اوُحشَب عاقِبَتِینِی اوُیلَب اوُتِیرمَسدَن اوُنگه عادَت قِیلگن، اوُرگنگن شَخصلَر، اَحزابلَر، جَماعَتلَر، گوُروُهلَر اوُزِیگه قَرَملِیک، حوُدبِینلِیک وَ آلدِیندَن  حُکم قِیلِیشدِیک خَطَرلِی قوُرغاندَن اوُزلَرِینِی نَجات بِیرِیشلَرِی لازِم وَ بوُتوُن اِعتِبارلَرِی وَ دِققَتلَرِینِی هَمَّه قَبوُل قِیلَه دِیگن رَهبَرِیَتنِی یَنگِیدَن قَیتِیشِیگه یَعنِی نُبُوَّت  مَنهَجِیگه  اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت وَ واحِد اوُلِی الاَمر شُوراسِی، واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَتگه  قَرَه تِیشلَرِی کِیرَک.

سابِقوُنَ الاَوَّلوُننِینگ مَنَه بُو جَماعَتلَرنِی مُخافِظَت قِیلِیش بارَه سِیدَگِی اِینگ کوُزگه کوُرِینگن صِیفَتلَرِیدَن بِیرِی شوُ اِیدِیکِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی بِیردَملِیگِی وَ وَحدَتِینِی اوُزِیگه خاص سِیزگِیرلِیک بِیلَن مُخافِظَت قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر حَتَّی اوُزلَرِیگه تَفرَقَه گه آلِیب بارُوچِی فِکرلَرگه سَبَب بوُلَه دِیگن وَسوَسَه لَرگه هَم یوُل بِیرِیشمَیدِی، اوُلَرنِینگ مُسُلمانلَرگه نِسبَتاً کوُز- قَرَشلَرِی حُسنِ ظَنگه اَساسلَنگن. اوُلَر اِسلامِی حُکوُمَتنِی پَناهِیدَگِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی اَساسِیدَه وُجُودگه کِیلگن مُسُلمانلَرنِینگ جَماعَتِیدَن هِیچ کِیمنِی آسانلِیک بِیلَن چِیقَه رِیب بُویارِیشمَیدِی وَ اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی هَم مَنَه بوُندَی جَماعَتلَردَن ذَرَّه چَه اوُزاقلَه شِیشمَیدِی. چوُنکِی اوُلَر اِیشانچ بِیلَن قوُیِیدَگِیلَرنِی دَرک قِیلگن اِیدِیلَر:   انه مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ[1] کِیمکِی جَماعَتدَن بِیر قَرِیچ اوُزاقلَشِیب اوُلسَه، جاهِلانَه اوُلگن بوُلَه دِی. جَماعَتدَن بُو رَوِیش بِیلَن چِیقِیشلِیک هَم، اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ اوُنِی واحِد اِجماعسِینِی اِطاعَتِیدَن چِیقِیشلِیک وَ مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه تَفَرُّقنِی اِیجاد قِیلِیشلِیک وَ مُسُلمانلَرنِی، مُؤمِنلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگنِی وَ اوُرُوشنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش وَ نِهایَتدَه اِیشنِی جاهِلِی جَنگلَرگه چَه آلِیب بارِیش حِسابلَه نَه دِی، بُو یِیردَه شَخصنِی اِیمانِینِی هَم حُورمَت قِیلِینمَیدِی وَ اَلله گه سَمِعنا وَ اَطَعنا بوُیِیچَه مُسُلمانلَرنِی قانوُنِی، مالِینِی، نامُوسِینِی حِفظ قِیلِیش وَ باشقَه شَرعِی اِیشلَر بارَه سِیدَگِی اَلله گه بِیرِیلگن عَهدگه وَ پَیمانگه هَم رِعایَت قِیلِینمَیدِی وَ بوُنِی عاقِبَتِیدَه کوُر- کوُرانَه، عَقلنِی اِیشلَه تِیش وَ شَرعِی صَحِیح دَرک بِیلَن آلِیب بارِیلمَه گن، مِللَتچِیلِیککَه وَ قَومپَرَستلِیککَه، نَفرَتگه، جاهِلِیَتگه اَساسلَنگن جَنگلَر وُجُودگه کِیلَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه یِیللَر دَوامِیدَه مَنَه بوُندَی کوُر- کوُرانَه جَنگلَرگه گوُواه بوُلَه مِیز:   وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ .[2]  کِیمکِی کُور- کوُرانَه جَنگنِی بَیراغِی آستِیدَه جَنگ قِیلسَه وَ قَومپَرَستلِیک اوُچُون غَضَبلَنسَه وَ اوُنگه دَعوَت قِیلسَه وَ اوُنگه یاردَم بِیرسَه وَ شوُ یوُلدَه اوُلدِیرِیلسَه، اوُ جاهِلِی اوُلِیم بِیلَن کِیتِیبدِی. 

حوُپ، اِیندِی بِیز اوُرتَه دَه مُسُلمانلَرنِی واحِد جَماعَتِیگه اِیگه اِیمَسمِیز، بَلکِی یوُزلَب وَ حَتَّی مِینگلَب رَنگا- رَنگ،هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرِیمِیز بار. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی واحِد اِجماعگه اِیگه اِیمَسمِیز. وَ مَنَه بُو واحِد اِجماع هَم واحِد اوُمَّتدَن وَ واحِد اوُمَّت هَم واحِد اوُلِی الاَمر شُوراسِیدَن وُجُودگه کِیلَه دِی، مَنَه بُو شُورانِی اوُزِی هَم نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُتوُقلَرِیدَن بِیرِی سَنَلَه دِی.

دِیمَک مَنَه بُو یوُزلَب هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرنِینگ مَوجُودلِیگِی شَرعِی اَساسگه اِیگه اِیمَس وَ هِیچ کِیم اوُزِینِی جَماعَتِیدَن چِیققَن کِیشِیلَرنِی حَدِیثدَگِی عاقِبَتگه شامِل قِیلَه آلمَیدِی. بَلکِی مَنَه بُو تَرقاق جَماعَتلَر اِضطِرارِی حالَتدَه مُجاهِدلَر شوُراسِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش تامان حَرَکَت قِیلِیش اوُچُون تَنها اَبزار حِسابلَه نَه دِی. بوُلَرنِینگ هَمَّه سِی واحِد اِجماعگه وَ واحِد جَماعَتگه یِیتِیش اوُچُون اَبزار وَ وَاسِیطَه دُور. نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَن کِیلِیب چِیققَن واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی مَخصُولاتِی بوُلمِیش مَنَه بوُندَی واحِد اِجماعگه یِیتگن پَیتِیمِیزدَه، دَرحَقِیقَت واحِد جَماعَتگه  هَم یِیتگن بوُلَه مِیز. بُو حالَتادَه رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سوُزلَرِیگه کوُرَه:    مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا حُجَّةَ لَهُ. [3]

آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک،جَماعَت بارَه سِیدَگِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِینگ مَنَه بُو دَستوُرِینِی تَطبِیق قِیلِیشلِیکنِی، فَقَط وَ فَقَط مُسُلمانلَرنِینگ واحِد جَماعَتِی شَکللَنگن صُورَتدَه گِینَه اِمکانِی بوُلَه دِی حالاص، اوُنِینگ اِینگ عالِی شَکلِی اِیسَه دارُ الاِسلامدَه وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتدَه یاکِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتدَه اوُزِینِی کوُرسَه تَه دِی، مَنَه بُو مَنظوُرنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنِیمِیزچَه اِضطِرارِی حالَتدَه فَقَط کَتتَه راق جَماعَتلَر وَ جَماعَتلَرنِی شوُراسِی شَرعِی اَساسگه اِیگه بوُلَه آلَه دِی، اَمّا بوُنِی تِیسکَه رِیسِی موُمکِین اِیمَس.

(دوامی بار…….)


[1]متفق عليه عن ابن عباس

[2]صحيح مسلم كتاب الإمارة (54/ رقم الحديث 1848 )

[3]صحيح مسلم – الإمارة (1851) مسند أحمد – مسند المكثرين من الصحابة (2/70)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(47- قیسم)

بِیزلَرنِینگ مَنَه بوُ نامِعزان وَ مُواظَنَتسِیز، جاهِل بِرادَرلَرِیمِیز هَلِی- هَنوُز مَنَه بوُ دَرَجَه دَگِی دَرک وَ فَهمنِی قوُلگه کِیرِیتِیشگن اِیمَس، یَعنِی نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ واحِد رَهبَرِیَتِینِی اِیجاد قِیلِیش وَ کوُپ یِیللَردَن بوُیان مُسُلمانلَر مَحرُوم بوُلِیب کِیلَه یاتگن واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی وَ واحِد رَهبَرِیَتِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیگه قَیتِیب کِیلَه دِیگن دَور کِیلمَه گوُنِیچَه، اوُلکَن قِیسمدَگِی جاهِل وَ اَلدَنگن مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه بوُزاققَه سِیغِینِیشنِی وَ باشقَه آشکار شِیرکلَرنِی شَررِیدَن کوُرَه جُودَه هَم کَتتَه راق حالدَه سَقلَه نِیب قالَه دِی. سَیِّیدِیمِیز هاروُننِی بِیر اِیسلَنگلَر، اوُ کِیشِی “هَمَّه قَبُول قِیلَه دِیگن رَهبَرِیَت” قَیتِیب کِیلگوُنِیچَه قَومِیدَگِی بوُزاققَه سِیغِینگنلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلگن اِیدِیلَر؟

سَیِّدِیمِیز هاروُن تَفَرُّقنِی شَررِی قَومِیدَگِی بوُزاق پَرَستلِیک شِیرکِیدَن کوُرَه کوُچلِیراق اِیکَه نِینِی کوُرَه دِی وَ حَتَّی “هَمَّه قَبوُل قِیلَه دِیگن رَهبَرِیَت” قَیتِیب کِیلگوُنِیچَه مُبارَزَه قِیلِیشگه چَه بارَه دِی، اِیش قِتالگه، جَنگگه، قِیرغِینگه یِیتِیب بارِیشِینِی توُشوُنِیب یِیتگچ بُو اِیشدَن قوُلِینِی تارتِیب آرقَه گه چِیکِینَه دِی وَ وَحدَتنِی سَقلَب قالَه دِی، شوُ بِیلَن بِیرگه ثابِت قَدَم کِیشِیلَرنِی اَدَشگنلَردَن جوُدا قِیلمَیدِی، یَعنِی قَومنِی بوُلِیب تَفَرُّقنِی وُجُودگه کِیلتِیرمَیدِی:

قَالُوا لَن نَّبْرَحَ عَلَیْهِ عَاکِفِینَ حَتَّى یَرْجِعَ إِلَیْنَا مُوسَى* ‏‏قَالَ یَا هَارُونُ مَا مَنَعَکَ إِذْ رَأَیْتَهُمْ ضَلُّوا * أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَفَعَصَیْتَ أَمْرِی*  قَالَ یَا ابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْیَتِی وَلَا بِرَأْسِی إِنِّی خَشِیتُ أَن تَقُولَ فَرَّقْتَ بَیْنَ بَنِی إِسْرَائِیلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِی ‏(طه/91-94) اوُلَر: “تا بِیزلَرگه مُوسَی قَیتمُه گوُنِیچَه، اوُنگه (شوُ بوُتگه) عِبادَت قِیلِیب – سِیغِینِیشدَن هَرگِیز اَجرَلمَیمِیز، ” دِیگن اِیدِیلَر. *** (مُوسَی قَیتِیب کِیلگچ ) دِیدِی: “اِی هارُون، سِین اوُلَرنِینگ یوُلدَن آزگنلَرِینِی کوُرگن پَیتِینگدَه مِینِینگ آرتِیمدَن بارِیشِینگدَن ( وَ مِینگه بُو حَقدَه خَبَر بِیرِیشِینگدَن) سِینِی نِیمَه توُسدِی؟! مِینِینگ اَمرِیمگه اِطاعَتسِیزلِیک قِیلدِینگمِی؟! *** “اِی آنَمنِینگ اوُغلِی، سِین مِینِینگ ساچ – ساقالِیمدَن تارتمَه گِین. مِین (اَگر بوُزاققَه سِیغِینَه یاتگنلَرنِی قوُیِیب،یوُلدَن آزمَه گن کِیشِیلَر بِیلَن سِینِینگ آرتِینگدَن بارسَم) “مِینِینگ سوُزِیمنِی کوُتمَی، بَنِی اِسرائِلنِی بوُلِیب یوُبارِیبسَن”، دِییِیشِینگدَن قوُرقدِیم.”

اَلله تَعالَی مَنَه بوُندَن سُونگ سَیِّدِیمِیز هارُوننِی قِیلگن اِیشِی خَطا بوُلگن دِیمَیدِی وَ اوُ کِیشِینِی قِیلگن اِیشِینِی تَصدِیقلَیدِی. چوُنکِی اَگر بوُ اِیش خَطا بوُلگه نِیدَه اَلبَتَّه بوُنِی بَیان قِیلگن بوُلَردِی، کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک باشقَه اَنبِیالَر توُرلِی- هِیل اوُرِینلَردَه قِیلگن خَطالَرِینِی، حَتَّی سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیمنِینگ مُشرِک آتَه سِینِی حَققِیگه قِیلگن دُعالَرِی یاکِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِینگ کوُزِی عاجِیز کِیشِیگه یوُز اوُگِیرِیب قاواق سالِیشلَرِینِی وَ شوُنگه اوُحشَه گن اوُرِینلَرنِی بَیان قِیلگن.

اَلله تَعالَی وَحدَتگه دَعوَت قِیلگن، اِیندِی اَگر بِیر کِیشِی اَلله تَعالَی نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه خِلاف رَوِیشدَه تَفَرُّق یوُلِیدَن حَرَکَت قِیلَه دِیگن بوُلسَه، شِیرککَه دوُچار بوُلِیبدِی:   إِنَّ اللّهَ لاَ یَغْفِرُ أَن یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَن یَشَاءُ وَمَن یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِیداً ‏ (نساء/116) دِیمَک شِیرککَه شِیرک بِیلَن جَواب بِیرِیب بوُلمَیدِی. جاهِل وَ اَلدَنگن مُسُلمانلَرنِینگ بوُزاقپَرَستلِیک شِیرکِینِی بَرابَرِیدَه تَفَرُّق شِیرکِی بِیلَن مُناسَبَت بِیلدِیرمَیدِی. مَنَه بُو نِهایَتدَه مُهِم نوُقطَه بوُلِیب، جوُدَه کوُپ اَهلِی قِبلَه مَخصُوصاً بِیزلَرنِی مُجاهِد بِرادَرلَرِیمِیز یا کوُرمَه گنلِیککَه آلِیشَه دِی یاکِی اوُنگه کوُپ اَهَمِیَت بِیرِیشمَیدِی وَ نَتِیجَه دَه اوُزلَرِینِی کَتتَه مُصِیبَتلَرگه دُوچار قِیلِیب آلِیشَه دِی، کوُپِینچَه اوُلَردَن آلِ سَعوُدنِینگ سَلَفِیلَرِیگه وَ مَذهَبِی جاهِللَرگه اوُحشَه گن کِیمسَه لَر یا اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دُشمَنلَرِی سوُءِستِفادَه قِیلِیشَه دِی، بوُنِی نَمُونَه سِینِی عَرَبِستاندَه، اَلجَزائِردَه، عِراقدَه، سُورِیَه دَه، اَفغانِستاندَه، چِیچِیندَه،کوُردِستاندَه وَ باشقَه جایلَردَه کوُرِیشِیمِیز موُمکِین.

مُسُلمانلَر دُنیاسِی اوُچُون تَفَرُّقنِی جِنایَتِی وَ عَذابِی جاهِلانَه اَلدَنگن وَ جاهِلانَه عَقِیدَه لَرِیدَه وَ عَمَللَرِیدَه شَرائِط مَوجُود بوُلگنلِیگِی بائِث شِیرککَه دوُچار بوُلگن کِیمسَه لَرنِینگ جِنایَتِیدَن کوُرَه اَنچَه یوُقارِیراقدَه جایلَشگن. مَنَه بوُنِی تَشخِیص بِیرِیشلِیک جوُدَه هَم مُهِمدوُر. عِراق وَ شام اَهلِی نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه اَیلَه نِیشِیدَه اِینگ مُهِم اَسبابلَردَن بوُلِیشگن اِیدِی، بوُندَن تَشقَرِی اوُلَر اِینگ کَتتَه جِنایَتنِی یَعنِی حُسَین رَضِیَ الل عَنهُنِی قَتلِینِی هَم عَمَلگه آشِیرِیشگن، اوُلَر عُبدُالله اِبنِ عُمَردَن اِحرام پَیتِیدَه پَششَه نِی قانِی، اوُنِی حَرام یا حَلاللِیگِی حَقِیدَه سَوال بِیرِیشگن اِیدِی، اوُ کِیشِی اِسلامِی دَرک بِیلَن جَواب بِیرَه دِیلَرکِی: اَهلِی عِراقگه نَظَر تَشلَنگلَر، اوُلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ قِیزلَرِی توُققَن اوُغلِینِی شَهِید قِیلِیشَه دِی – دَه، قوُرقمَسدَن کِیلِیب پَششَه نِی قانِی وَ اوُنِی حُکمِی نِیمَه اِیکَه نِی بارَه سِیدَه سَوال بِیرِیشَه دِی؟

اوُشَه زَماندَگِی مُسُلمانلَر وَ حَتَّی اوُندَن کِییِینگِی بِیر نِیچَه نَسل هَم حوُددِی شوُ رَوِیش وَ مِیتاددَن فایدَه لَه نِیشگن، اوُلَر تَفَرُّق عَذابِینِی کوُلَه مِینِی کِینگیتِیرِیش آرقَه لِی بِیر- بِیرلَرِینِی قانلَرِینِی توُکِیشگن وَ عِبادِی مَرکَزلَردَگِی بِیر- بِیرلَرِینِینگ عَیاللَرِی، بالَه لَرِی، یاشُو- قَرِیلَرِیگه رَحم قِیلِیشمَه گن وَ نَتِیجَه دَه اِیسَه اوُلَر یِیردَه مُستَضعَفِین کِیشِیلَرگه وَعدَه بِیرِیلگن اَلله نِی نُصرَتِینِی وَ خِلافَتِینِی کِیچِیکِیشِیگه سَبَب بوُلِیشگن، بوُندَن تَشقَرِی اوُلَر اوُزلَرِینِی دِیارلَرِیدَگِی طاغوُتلَر وَ اِیشغالگرلَرنِینگ حُکمرانلِیک دَورِینِی هَم کوُپَیتِیرِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه فَقِیرلِیکنِی، آچلِیکنِی، دُشمَنلَرنِی اوُستوُنلِیگِینِی دَوام اِیتِیشِیگه بائِث بوُلِیشَه دِی، مَنَه بُو حالَتدَه اوُلَر سوُربِیتلِیک، فَهر وَ جَهالَت بِیلَن اوُزلَرِینِی فِرقَه یِی ناجِیَه دِیب جَر سالِیشَه دِی، هَمدَه مِیسواکنِی، ساقالنِی رِعایَت قِیلِیش وَ مُسُلمانلَردَگِی کِیچِیک وَ نِهایَتدَه مَیدَه مَسَلَه لَرگه یاپِیشِیب آلِیش بِیلَن فَهرلَه نِیشَه دِی وَ بوُلَر اوُچُون حِکمَت یَسَب فَلسَفَه توُقِیشَه دِی. مَنَه بوُلَر اَلله نِینگ نُصرَتِی وَ یاردَمِی یوُلِیدَگِی آشکارَه اَدَشِیش اِیکَنلِیگِیدَه هِیچ کِیم شُبهَه قِیلمَیدِی.

(دوامی بار……..)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(46- قیسم)

حاضِردَه زَمانَه وِی وَ تَشکِیللَشگن مَذهَبلَرگه اَیلَنگن آلدِین اِیسَه بِیکار قِیلِینگن کِیچِیک شوُرالَرنِی اَساسچِیلَرِینِینگ مَقصَدِی، مُؤمِنلَرنِی اَدَشگن، قِییشِیق یوُللَردَن کَتتَه راق شوُرالَر آرقَه لِی باشقَه مُسُلمانلَر بِیلَن وَحدَت تامانگه آلِیب بارَه دِیگن یوُللَرگه کوُرَه واحِد اوُمَّت وَ واحِد اِجماع وَ واحِد جَماعَتنِینگ اَصلِی یوُلِیگه سَرِی آلِیب بارُوچِی شَرعِی یوُلنِی آچِیشدَن وَ مُتَفَرِّق اَرِیقچَه لَردَن قوُتوُلِیب اِسلامنِینگ واحِد دَریاسِیگه کِیرِیش وَ هِدایَت قِیلِیشدَن عِبارَت؛ اَمّا اوُلَرنِینگ مُرِیدلَرِی هَوایِی نَفسلَرِی وَ تَکَبُّر بِیلَن بُولغَنگنلِیکلَرِی وَ اَلله تَعالَی نِی آگاهلَنتِیرِیشِیگه اِعتِبار بِیرمَه گنلِیکلَرِی سَبَبلِی،   «وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى‌ أَلَّا تَعْدِلُوا» کوُزلَنگن مَقصَدگه اِیمَس باشقَه جایلَرگه بارِیب قالگنلَر، حَتَّی بَعضِی اوُرِینلَردَه اوُلَرنِی شَررِی مُسُلمانلَرنِی اِتِّحادِی اوُچُون سُنَّتِی مَذهَبلَردَن کوُرَه هَم کوُپراق بوُلگن.

بُو یِیردَه بِیزلَرنِینگ بَعضِی مُسُلمان بِرادَرلَرِیمِیز واحِد اِجماعنِی وَ واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل قِیلِیشدَن آلدِینگِی مَوجُود اِضطِرارِی وَضِیعیَتدَه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرمَیدِیگن نَرسَه، رَعینِی وَحدَتِی اِیمَس بَلکِی اِیمان وَ صَفدَگِی وَحدَت مَسَلَه سِیدوُر، بِیزلَر واحِد اِجماعنِی وَ واحِد جَماعَتنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنِیمِیزچَه توُرلِی – هِیل فِرقَه لَر وَ تَفسِیرلَردَن مُشتَرَک حالدَگِی، هَر قَندَی سَطحدَه بِیزلَر وُجُودگه کِیلتِیرگن شوُرالَرنِی رَعیِی آرقَه لِی، نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنِیمِیزگه چَه، هَمدَه واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی، واحِد اِجماعنِی، واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل قِیلگوُنِیمِیزگه چَه جِهادِیمِیزنِی دَوام اِیتتِیرَه آلَه مِیز، بُو نَرسَه هَمَّه اوُچُون مُطلَق حُجَّتدوُر.

مَنَه بُو شوُرالَر هَم باشقَه جَماعَتلَر وَ حِزبلَرگه اوُحشَب جَماعَتلَرنِینگ شوُراسِی تَشکِیل بوُلِیشِیدَن آلدِینگِی مَرحَلَه دَه اوُزلَرِینِینگ تَکاموُللَشِیش یوُنَه لِیشِیدَه توُحتَب قالمَسلِیکلَرِی وَ گاهِیدَه مَذهَبگه اوُحشَه گن بِیر نَرسَه گه اَیلَه نِیب قالمَسلِیکلَرِی کِیرَک، بَلکِی مَقصَد بوُتوُن جَهان بوُیِیچَه اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل قِیلییش بوُلِیشِی لازِم، مَنَه بُو مَقصَدنِی قوُلگه کِیرِیتِیلگوُنچَه کَتتَه راق شوُرالَرنِی تَشکِیل قِیلِینِیشِی کِیرَک، چوُنکِی مَنَه بُو شوُرالَردَگِی گوُروُهلَروَ جَماعَتلَرنِینگ شوُرانِی رَعیِیدَن باش تارتِیشلِیککَه حَققِی یوُق، بَرچَه فَعالِیَتلَر شوُرانِی اَکثَرِیَت رَعیِیگه اَساسلَنگن بوُلِیشِی وَ هَر قَندَی یَککَه حالدَگِی حَرَکَت مَنع قِیلِینِیشِی کِیرَک.

مَوجوُد وَضِیعیَتدَه اَنَه اوُشَنچَه تَفسِیرلَر، تَعوِیللَر، فِرقَه لَر،حِزبلَر وَ توُرلِی- هِیل گوُرُوهلَر مَوجُود بُولِیشِیگه قَرَمَسدَن، هَمَّه مُسُلمانلَر شوُنِی تَعلِیم آلِیشِیمِیز کِیرَککِی، بِیزلَر اوُزِیمِیزنِی مُخالِفِیمِیزدَگِی مُسُلمانلَرنِی اوُلچاوِی اوُچُون بِیزلَرگه مُوافِق بوُلگنلَر یَحشِی وَ مُخالِف بوُلگنلَر یامان بوُلِیشِی بارَه سِیدَه “مِعیار” بوُلَه آلمَیمِیز، بِیزلَرنِی بَرچَه مِیز بِیر- بِیرِیمِیزنِی بَرابَرِیمِیزدَه نِسبِی حُجَّت بوُلَه مِیز وَ فَقَطگِینَه واحِد شوُرا وَ واحِد اِجماعگِینَه اوُزِینِی باشقَه رُووِی آستِیدَگِی مِنطَقَه لَر اوُچُون مُطلَق حُجَّت بوُلَه آلَه دِی. اَلبَتَّه بُو فَقَط اوُنِی باشقَه رُووِی آستِیدَگِی مِنطَقَه لَرگه تِیگِیشلِی، مَنَه بوُ واحِد شوُرانِی وَ واحِد اِجماعنِی باشقَه رُووِیدَه بوُلمَه گن مِنطَقَه لَر بوُندَن مُستَثنا. بوُتوُن جَهان بُویِیچَه اوُلِی الاَمر شوُراسِی واحِد رَعی وَ واحِد اِجماع بِیلَن شَکللَنگن پَیتِیدَگِینَه، بوُتوُن دُنیادَگِی بَرچَه مُسُلمانلَر اوُچُون مُطلَق حُجَّت بوُلَه آلَه دِی.

بِیزلَرنِینگ جوُدَه کوُپ نامِیزان وَ مُواظَنَتسِیز بِرادَرلَرِیمِیز عادَتدَه شوُرانِینگ تَرکِیبِی قِسملَرِیدَگِی مَنهَجنِی ناپاک اِیکَه نِی وَ حَتَّی شوُرانِینگ بَعضِی اَعضالَرِینِی مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه خاص بوُلگن کَسَللِیکلَرگه  چَه لِینگه نِی، ناپاک اِیکَه نِیگه اوُحشَه گن بَهانَه لَر بِیلَن بوُلِینِیش وَ تَفَرُّققَه بائِث بوُلِیشَه دِی. بُو بِرادَرلَر رَهبَرِیَتنِینگ مَنهَجِینِی پاک بوُلِیشِی بِیلَن اوُنِی قوُل آستِیدَگِیلَرنِی پاک بوُلِیشِی، حَتَّی شوُرا اَعضالَرِینِی اوُرتَه سِیگه فَرق قوُیِیشگه قادِر اِیمَسلَر، اوُلَرنِی هَمَّه سِی رَهبَرِیَتگه اوُحشَه گن بوُلِیشِی کِیرَک، دِیب اوُیلَه شَه دِی.

اوُلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ جَنگِی شوُرالَرِیدَه عَبدُالله اِبنِ اُبَیگه اوُحشَه گن کِیشِیلَر وَ اَنَه اوُشَنچَه عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی کَسَللِیکلَر بوُلمَسلِیگِینِی هاحلَه شَه دِی،اِیندِی اَگر مَنَه بوُلَر مَوجُود بوُلگچ، دِیمَک بوُ رَهبَرِیَتنِی صَفِیدَن جوُدا بوُلِیش اوُچُون بِیر اَسباب بوُلَه دِی وَ حَتَّی رَهبَرِیَتنِی بِیزلَر گوُواه بوُلِیب توُرگن توُرلِی- هِیل توُحمَتلَر بِیلَن مُتَّحَم قِیلِینِیشلَرِیگه سَبَب بُولَه دِی، اوُلَر آشکارَه عَبدُالله اِبنِ اُبَی وَ اوُنِینگ جَماعَتِی اُحُد غَزاتِیدَه قِیلگن اِیشنِی قِیلِیشَه دِی وَ نَتِیجَه دَه گوُناهگه وَ تَفَرُّقدِیک بوُیُوک عَذابگه دوُچار بوُلِیشَه دِی وَ اوُزلَرِینِی مُشرِکلَرنِی صِیفَتلَرِیگه شامِل قِیلِیب آلِیشَه دِی. اَصلِیدَه اِیسَه اوُلَر قوُیِیدَگِی نَرسَه لَرنِی جُودَه یَحشِی بِیلِیشَه دِی:

  1. تَفَرُّق زِیلزِیلَه وَ چَقماقنِی حَددِیدَگِی عَذابدوُر:    قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ ۗ (انعام/65)
  2. صَبر قِیلمَسلِیک وَ اوُزلَرِینِی تَفَرُّق عَذابِیگه دوُچار قِیلِیشلِیک، مُسُلمانلَرنِی سوُستلَه شِیشِیگه وَ ناتَوان بوُلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلِیشِینِی، هَمدَه مُسُلمانلَرنِی حَیبَتِی وَ عَظَمَتِی یوُقالِیشِیگه سَبَب بوُلِیشِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی:   وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)
  3. اوُلَر تَفرَقَه سالوُچِیلَر بِیلَن رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اوُرتَه سِیدَه هِیچ قَندَی باغلِیقلِیک قالمَسلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی:   إِنَّ الَّذِینَ فَرَّقُواْ دِینَهُمْ وَکَانُواْ شِیَعاً لَّسْتَ مِنْهُمْ فِی شَیْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ یُنَبِّئُهُم بِمَا کَانُواْ یَفْعَلُونَ ‏ (انعام/159)
  4. شوُنِینگدِیک اوُلَر تَفَرُّق مُشرِکلَر وَ سِکوُلارِیستلَرنِینگ صِیفَتلَرِیدَن اِیکَه نِینِی وَ اَلله تَعالَی مُسُلمانلَرنِی بوُندَی صِیفَتلَردَن نَهِی قِیلگه نِینِی و َبوُندَی صِیفَتلَردَن اوُزاقلَه شِیشگه اَمر قِیلگه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی:  وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکِینَ ‏ * مِنَ الَّذِینَ فَرَّقُوا دِینَهُمْ وَکَانُوا شِیَعاً ‏(روم/ 33- 32)

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(45- قیسم)

بوُنِی بَرابَرِیدَه اَلله وَ رَسُولِیگه اِطاعَت قِیلَه دِیگن کِیشِیلَرگه وَعدَه بِیرَه دِیکِی:  وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا‏ .( النساء/ 70-69) کِیمدَه – کِیم اَلله وَ پَیغَمبَرگه اِطاعَت اِیتسَه، اَنَه اوُشَه لَر اَلله اِنعاملَرِیگه سَزاوار بوُلگن ذاتلَر – پَیغَمبَرلَر حَق – راست اِیمان اِیگه لَرِی، شَهِیدلَر وَ فَقشط یَحشِی عَمَللَر بِیلَن اوُتگن کِیشِیلَر بِیلَن بِیرگه  بوُلوُرلَر. اوُلَر اِیسَه اِینگ یَحشِی هَمراهلَردِیر.

دِیمَک بُو هَزِیل اِیمَس، سِین اوُزِینگنِی قَرارِینگنِی قَبوُل قِیلِیشِینگ کِیرَک، یَعنِی سِین اَلله تَعالَی نَی دَعوَتِیگه مَنفِی جَواب بِیرِیش وَ اِطاعَت قِیلمَسلِیک بِیلَن اوُزِینگنِی «شَدِیدُ الْعِقَابِ» لَرنِی جُملَه سِیگه قوُشَه سَنمِی یاکِی اِطاعَت قِیلِیب اوُزِینگنِی «أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ»  گه وَ اَلله اوُلَرگه نِعمَت بِیرگن هَمدَه سِین هَر کوُنِی نَمازلَرِینگدَه  «الَّذِینَأَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ» بوُلگنلَرنِی یوُلِیگه وَ قَطارِیگه قوُشِیشلِیگِی دُعا قِیلِیب سُورَه یاتگن کِیشِیلَرگه شامِل قِیلَه سَنمِی؟  «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ» نِی جُملَه سِیگه شامِل بوُلِیب قالمَسلِیک اوُچُون اَیتَه یاتگن سوُزِینگ بِیلَن قِیلَه یاتگن اِیشِینگدَه صادِق بوُل وَ اوُزِینگنِی تَکلِیفِینگنِی رَوشَن قِیلِیب قوُی.

سِین آشکار شَرعِی دَلِیللَر بِیلَن آچِیق – آیدِین شُو نَرسَه نِی یَحشِی بِیلَه سَنکِی، اَلله تَعالَی عاددِی حالَتدَه شوُرا تامانِیدَن اِرایَه بِیرِیلگن قُرآن وَ سُنَّت،هَمدَه کوُندَه لِیک مَسَلَه لَردَگِی اِجتِهادنِی، اِستِنباطنِی قَبوُل قِیلَه دِی، شُخصلَرنِینگ یا توُرلِی- هِیل، تَرقاق اَحزابلَر وَ گوُرُوهلَرنِینگ یَککَه حالدَگِی اِجتِهادلَرِینِی قَبوُل قِیلمَیدِی، اَگرچِی مَنَه بُو شَخصلَر اوُزِینِی زَمانَه سِینِینگ اِینگ دانِیشمَند وَ اِینگ عالِم شَخصلَرِی بوُلگن تَقدِیردَه هَم بُو مُهِم اِیمَس، سِین اِیشانچ بِیلَن شُونِی یَحشِی بِیلَه سَنکِی، اَلله تَعالَی بِیز وَ سِیزلَرنِی واحِد شوُراگه وَ واحِد اِجماعگه وَ واحِد اوُمَّتگه وَ واحِد جَماعَتگه دَعوَت قِیلگن، مَنَه بوُ حالَتدَه سِین اوُزِینگنِی اوُرنِینگنِی اَنِیق وَ رَوشَن قِیلِیب قوُیِیشِینگ کِیرَک، شوُرا وَ وَحدَت، واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت سَرِی قِیلِینگن حَرَکَت بوُلسِینمِی؟ یاکِی تَحکِیم قِیلِیش وَ اوُندَه دَوام اِیتِیش وَ حَتَّی فِرقَه یَسَش شِیرکِی وَ تَفَرُّقنِی، فَقِیرلِیکنِی دَوام اِیتِیشِی، آچلِیک وَ دُشمَنلَرنِینگ مُسُلمانلَردَن اوُستوُن کِیلِیشِینِی، مُسُلمانلَرنِینگ حُکوُمَتسِیز قالِیشِینِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِیگن باشقَه یوُلدَه بوُتوُن جَهان مُسُلمانلَرِینِینگ حَرَکَتِیگه کوُنگِیل باغلَه مَه گن حالدَه، شَخصلَر وَ گوُرُوهلَر وَ تَرقاق اَحزابلَرنِینگ یَککَه اِجتِهادلَرِیگه کوُنگِیل باغلَب حَرَکَت قِیلیَپسَنمِی؟

شُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی لازِم بوُلگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، بِیزلَرنِی بَعضِی بِرادَرلَرِیمِیز بِیر حِزبنِی، جَماعَتنِی حَددِیدَگِی باشقَه رُوچَن شوُرالَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه مُوَفَّق بوُلِیشدِی وَ مَنَه شُو مَرحَلَه دَه توُرِیشِیبدِی وَ اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی زَمانَه وِی مَذهَبگه اَیلَه نِیشدِی وَ بوُگوُنگِی کوُندَگِی اوُنلَب بَلکِی یوُزلَب حوُددِی شوُندَی وُجُودگه کِیلگن زَمانَه وِی مَذهَبلَرنِی قَطارِیدَن جای آلِیشدِی. مَنَه بُو زَمانَه وِی یوُزلَب مَذهَبلَرنِینگ اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن 4 مَذهَبدَن وَ تَشَیُّعنِینگ مَشهُور اوُچ مَذهَبِیدَن فَرقِی شوُندَه کِی، اوُلَر گاهِیدَه شُورا رَوِیشِی وَ اَکثَراً تَرتِیب بِیلَن اِدارَه قِیلِینَه دِی وَ مَنَه بوُ سُنَّتِی چِیگه رَه لَنگن بِیر نِیچَه مَذهَب مَرکَزلَشتِیرِیلمَه گن حالدَه اوُز حَیاتلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشَه دِی، اَکثَر حاللَردَه مَنَه بوُ سُنَّتِی مَذهَبلَرنِینگ اِیختِلافلَرِی هَم جوُزئِی وَ شَخصِی فِقهِی اِیشلَردَه بوُلَه دِی، اَمّا اَنَه شوُ زَمانَه وِی مَذهَبلَرنِینگ اِیختِلافلَرِی اِیسَه اَکثَراً عَقِیدَه وِی وَ مَنهَجگه آئِد بوُلَه دِی.

بِیزلَر واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اِجماعنِی قوُلگه کِیرِیتگوُنِیمِیزگه چَه بَرچَه سُنَّتِی وَ زَمانَه وِی مَذهَبلَردَگِی اِدارَه قِیلوُچِی حَیأَتلَرِینِینگ گوُروُهلَرنِی اِیچِیدَگِی مَیدَه مَسَلَه لَر بارَه سِیدَگِی قَرارلَرِینِی وَ گوُرُوهنِی اِیچِیدَگِی اِستِقلالِینِی قَرشِیسِیدَه رِعایَت قِیلگن حالدَه، کِیلِیشوُو بِیلَن مُناسَبَتدَه بوُلَه مِیز وَ بوُگوُنگِی زَبان بِیلَن اَیتگندَه اوُلَر حَقِیدَه اِسلامِی “کانفِیدِیرالِیزمنِی اَصلِیگه” گوُرَه عَمَل قِیلَه مِیز، اَمّا مَنَه شوُ باسقِیچدَه توُحتَب قالِیشنِی وَ قَرارلَرنِی بُویُوکراق شوُرا سَرِی وَ نِهایَت اِیسَه مُسُلمانلَرنِینگ بوُتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شوُراسِی تامانگه هِدایَت قِیلمَسلِیکنِی غَیرِی شَرعِی دِیب حِسابلَیمِیز وَ مَنَه بُو وَحدَت، هَمدَه بُویُوکراق اِجماعنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش یوُلِیدَه بوُلمَه گن هَر قَندَی قَرارنِی مُسُلمانلَردِیگ هَمَّه سِیگه اوُرِیلگن ضَربَه دِیب بِیلَه مِیز.

بِیر جایدَه توُحتَب قالَه دِیگن وَ اوُزلَرِینِی شوُرالَرِینِی زَمانَه وِی مَذهَبلَرگه اوُحشَه تِیب آلَه دِیگن وَ کَتتَه راق شوُرالَرنِی اِیچِیدَه حَل بوُلِیب کِیتِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرمَیدِیگن کِیشِیلَر، اِینگ کَمِیدَه یَنگِی شِیوَه دَگِی فِرقَه گرالِیک وَ مَذهَب یَسَشلِیک وَ تَفَرُّق شِیرکِیگه دوُچار بوُلِیشَه دِی وَ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن اوُزلَرِینِینگ شوُرالَرِی، جَماعَتلَرِی، حِزبلَرِی، تَشکِلاتلَرِینِی جوُدَه هَم بوُیُوک وَ کِینگ – کوُلَملِی جاهِلِیَتنِی، بوُتوُن جَهان وَ مِنطَقَه دَگِی طاغوُتلَرنِی، اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیدَه بِی پَناه وَ تَنها بوُلِیب قالِیشلَرِی بائِث بوُلِیشَه دِی، آخِیر اوُلَر اوُنِی شوُ دَرَجَه گه آلِیب کِیلگوُنلَرِیچَه قَنچَه زَحمَت چِیکِیشگن اِیدِی. 

اوُلَر هَرگِیز کِیرَکلِی وَ ضَرُور اوُرِینلَردَه مُستَقِیل وَ زَمانَه وِی مَذهَبلَرنِی شَکلِیگه اوُتگن، هَمدَه هَر بِیرِی تَرقاق حالدَه اوُزِینِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرَه یاتگن باشقَه شوُرالَرنِینگ کوُچِیدَن فایدَه لَنَه آلمَیدِی وَ اوُلَردَن یاردَم آلِیشگه هَم قادِر بوُلمَیدِی. مَنَه بوُ اَنَه اوُشَه یِیتِیلمَه گن شوُرالَرنِینگ کامِل بوُلمَسدَن توُرِیب نابوُد بوُلِیش زَمانِیدوُر، اوُلَر مَوجُود جاهِلِیَتنِی وَ حاکِم بوُلِیب توُرگن طاغوُتلَرنِی بَرابَرِیدَه اَنَه اوُشَنچَه اِیمتِیازلَر بِیرِیشگه مَجبُور بوُلِیشَه دِی، بوُ نَرسَه اوُلَرنِینگ جاهِلِیَتگه وَ طاغوُتلَرگه تَسلِیم بوُلگن دِیگن مَعنانِی بِیلدِیرَه دِی، مَنَه بُو اوُشَه بالِیغ بوُلمَه گن شوُرالَرنِینگ اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن آشکارَه اوُلِیمِی وَ اَدهَ شِیشِی حِسابلَه نَه دِی، بِیر تاماندَن اَنَه اوُشَنچَه مُتَعَهِّد، فِداکار اَعضالَرنِینگ تَلَف بوُلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلسَه، باشقَه تاماندَن طاغوُتلَرگه تَسلِیم بوُلِیشلَرِیگه وَ مُسُلمانلَرنِینگ کِینگ – قَمراولِی وَحدَتِی، هَمدَه کَتتَه راق شوُرالَرنِی تَشکِیل بوُلِیشِی وَ نِهایَت اَلله تَعالَی نِینگ اَمرِی وَ دَعوَتِی بوُلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل بوُلِیشِی یوُلِیدَه توُسِیق، مانِع بوُلِیشیگه بائِث بوُلِیشَه دِی. بُو مُصِیبَتلَرنِی  هَمَّه سِی اوُلَرنِینگ هَوایِی نَفسگه یا قَلبگه تابِع بوُلِیشلَرِی سَبَبلِی باشلَنگن وَ اوُلَرنِی مَنَه شوُ مَرحَلَه گه یِیتکَزگن.

(دوامی بار……)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(44- قیسم)  

شُو شِیوَه بِیلَن اَلله تَعالَی توُرلِی- هِیل شوُرالَردَه شوُراگه اَمر قِیلَه دِی.  «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ» صِیفَتِیگه اِیگه بوُلگن کِیشِیلَر حَقِیدَه بَیان قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(شوری/38) اوُلَر پَروَردِیگارلَرِیگه اِجابَت – اِطاعَت اِیتگن وَ نَمازنِی توُکِیس عَدا قِیلگن ذاتلَردِیر. اوُلَرنِینگ اِیشلَرِی (مُودام) اوُزَرا شوُرا- مَصلَحَت ( اوُ بِیلَن) بوُلوُر وَ بِیز اوُلَرنِی رِزقلَنتِیرگن نَرسَه لَردَن اِنفاق – اِحسان قِیلوُرلَر.

اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی مَنَه بوُندَی اِیشلَرگه دَعوَت قِیلگن وَ بِیز هَم اَلله تَعالَی نِی دَعوَتِیگه اِجابِی جَواب قَیتَه رِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی:

1- أَقَامُوا الصَّلَاةَ « الصَّلَاةَ » فِعل ماضِيدوُر.

2- أَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ «شُورَى» جُملَه یِی اِسمِيَه بوُلَه دِی وَ اوُنِی اَهَمِیَتِینِی، نَقشِینِی مِعزانِینِی بِیلدِیرَه دِی.

 3- مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ « یُنفِقُونَ» هَم فِعل مُضارِع بوُلَه دِی.

حَه، سِیز بِیر مَخلوُق تامانِیدَن طَعاملَه نِیش اوُچُون شَرعِی دَعوَت قِیلِینگن پَیتِینگِیزدَه اوُنگه اِجابِی جَواب بِیرِیشِینگِیز کِیرَک بوُلَه دِی:   إِذَا دُعِىَ أَحَدُکُمْ إِلَى طَعَامٍ فَلْیُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَکَ[1] . سِیزلَردَن بِیرارتَنگِیز طَعاملَه نِیشگه دَعوَت قِیلِینسَه، اوُنِی قَبوُل قِیلسِین. اَگر هاحلَه سَه طَعاملَنسِین وَ اَگر هاحلَه مَسَه طَعاملَنمَه سِین. بِیزلَرنِینگ اوُتگن عَصرلَردَه وَ حاضِردَگِی اَئِمَّه لَرِیمِیزنِی وَ صالِح بوُیوُک کِیشِیلَرِیمِیزنِی کوُپلَرِی مُستَحَب رُوزَه توُتگن حاللَرِیدَه بوُندَی شَرعِی دَعوَتدَه اِیشتِراک اِیتَردِیلَر وَ اوُی اِیگه سِی تامانِیدَن اوُلَرنِی حَققِیگه خَیرلِی دُعالَر قِیلِینگن.

حوُپ، اِیندِی بوُتوُن جَهاننِی یَرَتگن ذات بِیزلَرنِی دَعوَت قِیلِیبدِی، اوُ ذاتنِی دَعوَتِینِی اِجابَت قِیلمَیدِیگن بوُلسَک، بُو اِیش مَعقوُل بوُلَه دِیمِی؟ اَلله تَعالَی اَمر قِیلَه دِیکِی:  

  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ (نساء/59) اِی مُؤمِنلَر،اَلله گه اِطاعَت قِیلِینگِیز وَ پَیغَمبَرگه هَمدَه اوُزلَرِینگِیزدَن بوُلگن ( یَعنِی مُسُلمان) حاکِملَرگه بوُیِینسُونِینگِیز! باردِی- یُو بِیران نَرسَه حَقِیدَه تَلَه شِیب قالسَنگِیز- اَگر حَقِیقَتاً اَلله گه وَ آخِیرَت کوُنِیگه اِیشانسَنگِیز – اوُ نَرسَه نِی اَلله گه وَ پَیغَمبَرِیگه قَیتَه رِینگِیز! مَنَه شوُ یَحشِیراق وَ چِیرایلِیراق یِیچِیمدِیر.

مَنَه بُو صُورَتدَه اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی اوُزِیمِیز اوُچُون اِینگ یَحشِی یِیچِیم بُولگن اِیشگه دَعوَت قِیلِیبدِی. بِیزلَرگه مَنَه بوُندَی آشکارَه خِطاب قِیلِینِیب بُو اِیشگه اَمر اِیتِیلگن پَیتِیمِیزدَه قوُیِیدَگِی اوُرِیندَن جای آلَه مِیز:   ‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏.( احزاب/ 36) اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی بِیر اِیشنِی حُکم قِیلگن – بوُیُورگن وَقتِیدَه بِیرار مُؤمِن وَ مُؤمِینَه اوُچُون ( اَلله نِینگ حُکمِینِی قوُیِیب) اوُز اِیشلَرِیدَن اِیختِیار قِیلِیش جائِز اِیمَسدِیر. کِیم اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه عاصِی بوُلسَه، بَس اوُ آچِیق یوُلدَن آزِیش بِیلَن یوُلدَن آزِیبدِی.

آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، اِجتِهادگه اَساسلَنگن شوُرا اِسلامِی شَرعِی یوُنَه لِیش بوُیِیچَه دوُر. اَلله تَعالَی مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن شوُندَی شوُرانِی کَنَلِی آرقَه لِی چِیقَه رِیلگن، اِستِنباط قِیلِینگن حُکمنِی دِین صِیفَتِیدَه قَبوُل قِیلَه دِی وَ اوُنِی اِلاهِی اَحکاملَرنِی،توُشوُنتِیرِیشلَرنِی وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ سُنَّتلَرِینِی قَطارِیدَه دِیب حِسابلَیدِی.  

 أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ؛ اَطِیعُوانِی تَکرارلَه نِیب کِیلِیشِینِی دَلِیلِی تَشکِیل قِیلِینگن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه مُسُلمانلَرنِینگ اِطاعَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون آچِیق بَیان حِسابلَه نَه دِی. اِیندِی مُسُلمان شَخص هَر قَندَی آسُودَه یا قوُرقِینچلِی مَسَلَه لَر بوُیِیچَه شوُندَی شوُراگه مُراجَعَت قِیلِیشِی کِیرَک:   وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ… مَنَه بُو حَیرَتلَه نَرلِی خَبَرنِی کِیتِیدَن:   وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏؛  حَه، جُودَه هَم خَطَرلِیدوُر، اَگر اَلله تَعیِین قِیلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی کَنَلِیدَن باشقَه حُکم وَ دَستوُرگه تابِع بوُلِینَه دِیگن بوُلسَه، بُو شَیطانگه اِیرگه شِیش بِیلَن بَرابَر حِسابلَه نَه دِی. بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه.

بوُ یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، اَلله تَعالَی اَمر قِیلگن پَیتِیدَه:   أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ، چوُنکِی اوُ ذات اوُلِی الاَمرنِی مَخلوُق بوُلگنلِیگِی بائِث خَطادَن حالِی بوُلمَسلِیکلَرِینِی وَ بِیرار مَسَلَه نِی نَتِیجَه سِیگه اِیرِیشَه آلمَسلِیکلَرِینِی وَ عاقِبَتدَه اِیسَه واحِد اوُمَّتنِی وَ مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِینِی آرَه سِیدَه تَفَرُّقنِی اِیجاد بوُلِیشِیگه بائِث بوُلِیشِینِی یَحشِی بِیلگن، شوُ سَبَبلِی تِیزلِیک بِیلَن مَنَه بُو مُعَمّانِی یِیچِیمِینِی کوُرسَه تِیب بِیرَه دِی:   فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ……. وَ اَگر بِیرار نَرسَه دَه اِیختِلاف قِیلسَنگِیزلَر اوُنِی اَلله گه (قُرآنگه کوُندَه لَنگ قِیلِیش بِیلَن) وَ پَیغَمبَرگه (سُنَّتگه قَیتَه رِیش بِیلَن) قَیتَه رِینگلَر. وَ مَنَه بُو اَمرنِی نِهایَتدَه نازِیک وَ خَطَرلِی شَرط بِیلَن آخِیرِیگه یِیتکَه زَه دِی:  إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ. اَگر اَلله گه وَ قَیتَه تِیرِیلِیش کوُنِیگه اِیمان کِیلتِیرسَنگِیزلَر.

اِیندِی اَگر فَلانچِی شَخص یاکِی فَلانچِی گوُرُوه، فَلانچِی مَذهَب وَ فَلانچِی حِزب اِیمان کِیلتِیرگن بوُلسَه، بُو آدَم اَنَه اوُشَه لَرنِی آلدِیگه بارِیب اوُزِینِی مُشکِیلِینِی حَل قِیلِیشِی کِیرَک، اَمّا اَگر اَلله گه وَ قِیامَت کوُنِیگه اِیمان کِیلتِیرگن بوُلسَه، فَقَط اَلله کوُرسَتگن نَرسَه یِیچِیم بوُلَه  آلَه دِی حالاص:   “مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ ‏” (حشر/7). پَیغَمبَر اوُزِی سِیزلَرگه عَطا اَیتگن نَرسَه نِی آلِینگلَر، اوُ ذات سِیزلَرنِی قَیتَرگن نَرسَه دَن قَیتِینگلَر وَ اَلله دَن قوُرقِینگلَر! اَلبَتَّه اَلله نِینگ جَزاسِی قَتتِیقدِیر.

(دوامی بار…….)


[1]مسلم/ ۱۴۳۰

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(43- قیسم)

اِیندِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی مَوجُود بوُلمَه گن پَیتدَه، شوُنِی یَحشِی بِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، اَنَه اوُشَنچَه تَفَرُّق وَ تَرتِیبسِیزلِیکلَر وُجُودگه کِیلگه نِیگه قَرَمَسدَن، بِیزنِینگ اوُزِیمِیز رَوِیشِیمِیزنِی اِسلامگه یَقِینراق اِیکَه نِینِی تَشخِیص بِیرَه آلِیشِیمِیز لازِم. قاضِی ( یَعنِی شوُرا) بِیزلَرنِی تَشخِیصِیمِیزنِی صِیحَتِینِی تَصدِیقلَش اوُچُون کِیلگن اِیمَس، هَمَّه اِدَّعا قِیلَه دِی وَ هَمَّه شِکایَتچِی هَم بوُلَه دِی، چوُنکِی قاضِی مَوجُود بوُلمَه گنلِیگِی سَبَبلِی اوُلَرنِینگ هَر بِیرِی اوُزِینِی یوُز فائِز حَق وَ مُخالِفلَرِینِی اِیسَه یوُز فائِز ناحَق دِیب بِیلِیشلَرِی کِیرَک اِیمَس. مَنَه شُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِینگ سوُزلَرِی اوُزِینِی اَهَمِیَتِینِی کوُرسَه تَه دِی: مِینِی رَعیِیم صَحِیح، اَمّا خَطا بوُلِیشِینِی اِیحتِمالِی هَم بار، مِینگه مُخالِف بوُلگنلَرنِینگ خَطا رَعیِینِی صَحِیح بوُلِیش اِیحتِمالِی هَم بار.

بِیر اَهلِی قِبلَه گه نِسبَتاً مِینِی فِیرقَم اَیتگن نَرسَه اِسلامدوُر وَ سِینِی فِیرقَنگ اَیتگن نَرسَه غَیرِی اِسلامِیدوُر، دِییِیشِینگ عَینِ جَهالَت وَ اِنصافدَن تَشقَرِیدَگِی اِیش حِسابلَه نَه دِی. بِیز هَم صاف اِسلامنِی اِدَّعا قِیلَه مِیز،قَرَمَه – قَرشِی مُقابِل تامان هَم شوُنِی اِدَّعا قِیلَه دِی. اِدَّعا قِیلَه یاتگن تاماننِی هَر بِیرِی مَنَه بوُ اِدَّعانِی اوُستِیدَه قاضِی بوُلِیشگه حَققِی یوُق. بُو دُنیادَه بِیر تاماننِینگ هَم اِدَّعا قِیلوُچِی وَ هَم قاضِی بوُلِیشِی موُمکِینلِیگِینِی هِیچ قَیسِی بِیر ساغلام اِنسان قَبوُل قِیلمَیدِی.

وُجوُدگه کِیلگن مَنَه بُو تَفَرُّقنِی اوُستِیدَه هَم فَقَط اوُلِی الاَمر شوُراسِیگِینَه اَنَه اوُشَنچَه فِرقَه لَرنِی،تَرقاق مَذهَبلَرنِی آرَه سِیدَه قَضاوَت قِیلَه آلَه دِی. شَخصِی اِجتِهادلَرنِی کوُپ سانلِی بوُلِیشِی توُرلِی- هِیل مَذهَبلَرنِی اَحزابلَرنِی سانِینِی کوُپَه یِیشِیگه سَبَب بوُلدِی. اِجتِهادلَرنِینگ وَحدَتِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی مَجلِیسِیدَه گِینَه وَحدَتگه اِیرِیشَه دِی وَ فَقَط شوُ شوُرا قَیسِی اِجتِهاد وَ رَعیِ صَحِیحراق اِیکَه نِینِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن تَعیِین قِیلَه دِی. فَقَطگِینَه شُو صُورَتدَه اِیرگه شَه یاتگن اِجتِهادِیمِیز صاف اِیکَه نِینِی وَ بُونگه بَرچَه پَیغَمبَرلَر تَبلِیغ قِیلِیشگه نِینِی اِدَّعا قِیلَه آلَه مِیز.

اِسلام اِینگ کِیچکِینَه اِجتِمائِی مَجمُوعَه دَگِی اِیختِلافنِی حَل قِیلِیشدَن تارتِیب اِینگ کَتتَه اِجتِمائِی تَشکِیلات بوُلمِیش قَضاوَت وَ حُکوُمَت تَشکِیلاتلَردَگِی اِیختِلافلَرنِی حَل قِیلِیشنِی شوُراگه تاپشِیرگن. بِیر اِیرکَک کِیشِی وَ عَیالنِی اوُرتَه سِیدَه اِیختِلاف وُجُودگه کِیلگن پَیتِیدَه، مَنَه بوُلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافنِی حَل قِیلِیشنِی اِیککاوِیدَن تَشقَرِیدَگِی شوُراگه تاپشِیرِیلَه دِی، چوُنکِی اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی هَم اِدَّعا قِیلوُچِیدوُر. اِیرکَک کِیشِی وَ عَیالنِینگ آرَه سِیدَگِی اِیختِلاف، اوُلَردَگِی فِرقه لَر بِیلَن بِیرگه عاددِی وَ مُقَرَّر بِیر اِیش حِسابلَه نَه دِی، بُو حوُددِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بِیلَن اوُ کِیشِینِی عَیاللَرِینِی اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافگه اوُحشَیدِی. بوُ یِیردَگِی مُهِم نَرسَه، مَنَه بُو اِیختِلافنِی حَل بوُلِیشِی وَ تَفَرُّققَه، جُدا بوُلِیشگه سَبَب بوُلمَسلِیگِیدوُر.

جَمِیعیَت وَ حُکوُمَتدَگِی اِجرائِی مَسَلَه لَر بوُیِیچَه بَعضِی تابِیعِنلَر تامانِیدَن اوُمَّتنِی اِیختِلافِی رَحمَتدوُر، دِیب اِعلان قِیلِینگن پَیتدَه، اِیختِلاف اِتِّفاقنِی بَرابَرِیدَه بوُلَه دِی، یَعنِی نَتِیجَه سِی مَنفِی بوُلگن تَفَرُّقنِی بَرابَرِیدَه اِیمَس، بَلکِی اِتِّفاقسِیزلِیکنِی بَرابَرِیدَه دُور، اوُلِی الاَمر شُوراسِیدَه اِیختِلافلَر اَنَه اوُشَنچَه اِجابِی نَتِیجَه لَرگه سَبَب بوُلَه دِی. مَنَه بُو شوُرادَگِی توُرلِی – هِیل فِکرلَر تَرَقِّیاتگه، رِواجلَه نِیشگه وَ اِینگ مُناسِب وَ اِینگ یَحشِی چارَه نِی تَنلَه نِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

شوُرانِی آخِیرگِی رَعیِ اِعلان قِیلِینمَه گوُنِیچَه اِتِّفاق مَوجُود بُولمَیدِی وَ اِیختِلاف حاکِم بوُلَه دِی، توُرلِی – هِیل مَسَلَه لَر بوُیِیچَه اِتِّفاقسِیزلِیکنِی وَ اِیختِلافنِی مَوجُود بوُلِیشِی طَبِیعِی وَ دائِمِی نَرسَه دوُر. اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک اِنسانلَر تا قِیامَت کوُنِیگه چَه کافِر وَ مُسُلمان بوُلِیب شَکللَه نَه دِی، اوُلَر هِیچ قَچان واحِد اوُمَّت صُورَتِیدَه بوُلِیشمَیدِی، اوُلَر فَقَطگِینَه اَلله اوُلَرگه رَحم قِیلگن پَیتِیدَه گِینَه واحِد اوُمَّت شَکلِیگه اوُتِیشَه دِی وَ مُسُلمان بوُلِیشَه دِی، چوُنکِی اَلله کافِرلَرگه رَحم اِیمَس، غَضَب قِیلگن. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:

   وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119)  اَگر پَروَردِیگارِینگِیز هاحلَه گه نِیدَه، بَرچَه آدَملَرنِی بِیر مِللَت ( یَعنِی بِیر دِینگه اِیرگه شُوچِی) قِیلگن بوُلوُر اِیدِی. ( لِیکِن اوُ ذات بوُندَی بوُلِیشِینِی اِیستَه مَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون) اوُلَر ( آدَملَر) مُودام اِیختِلاف قِیلوُرلَر، مَگر پَروَردِیگارِینگِیز رَحم قِیلگن کِیشِیلَرگِینَه ( حَق یوُلدَه اِتِّفاق بوُلِیب یَشَرلَر). اوُلَرنِی شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی بِیراولَرِی حَق یوُلدَه هِدایَت تاپِیشلَرِی، باشقَه لَرِی ناحَق یوُللَردَه تَلَه شِیب – تارتِیشِیب یوُرِیشلَرِی اوُچُون) یَرَتگندِیر.

بُو یِیردَه «إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ» وَ اَلله نِی رَحمَتِینِینگ دائِمِی تَنلاوِی مُسُلمانلَرنِی واحِد جَماعَتِی بِیلَن بوُلِیب، بُو واحِد اِجماعدَن وَ واحِد اوُمَّتدَن وَ واحِد شوُرادَن صادِر بوُلگن بوُلِیشِی کِیرَک. مَنَه بُو طَبِیعِی، دائِمِی، اِتِّفاقسِیز اِیختِلافلَر تَفَرُّققَه اَیلَنمَسلِیگِی اوُچُون اِینگ یَحشِی زَمانَت، مُتَخَصِّصلَر شوُراسِی ناملِی اَبزار حِسابلَه نَه دِی، اوُ قُرآندَه  أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ نامِی بِیلَن مَشهوُر.

شوُرادَه مَوجُود بُولگن اَنَه اوُشَنچَه اِیختِلافلَر بوُلِیشِیگه قَرَمَسدَن، عاددِی آدَملَرنِی اوُلِی الاَمرنِی مُتَخَصِّصلَر شوُراسِیدَگِی نَتِیجَه سِیز اِیختِلافلَرِیدَن عِبارَت مَنَه بسو ناحوُش خَبَرلَر وَ واقِیعَه لَردَن خَبَردار هَم قِیلمَیمِیز، بَلکِی مُتَخَصِّصلَرنِی فَقَط اوُزلَرِیگه خاص بوُلگن مَنَه بُو بَحثلَرنِی اِیشِیتِیشدَن اوُلَرنِی مَنع هَم قِیلَه مِیز. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی هَمَّه سِی یِیتِیلمَه گن خام اَشیا بوُلِیب، اوُلَر شُورا ناملِی ماهِر آشپَز تامانِیدَن مَرامِیگه یِیتگن طَعامگه اَیلَنگن اِیمَس. چوُنکِی غَیرِی مُتَخَصِّصلَرنِی رَعیلَرِی بِیلَن تَفَرُّققَه بائِث بوُلِیشگه اِیمَس، بَلکِی اِیختِلافلَرنِی حَل قِیلِیشگه قَرار قِیلگنمِیز، چوُنکِی شوُرایِیمِیزنِی تَکاموُلَّه شتِیرِیش آرقَه لِی واحِد اوُمَّتگه وَ واحِد جَماعَتگه اَیلَه نِیشگه قَرار قِیلگنمِیز وَ مَنَه بُو مَقصَدلَرگه یِیتِیش اوُچُون اِینگ کوُچلِی اَبزارنِی یَعنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی وَ واحِد اِجماعنِی تَنلَه گنمِیز.

 شُو سَبَبلِی هَم اَگر هَر قَندَی زَمِینَه دَه هَر قَندَی مُشکِلات وُجُودگه کِیلَه دِیگن بوُلسَه، مِیش- مِیش تَرقَتمَسدَن وَ یَککَه حالدَه حَرَکَت قِیلمَه گن حالدَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه مُراجَعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک،    وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83) حَتَّی فایدَه لِی وَ اِیش بِیرَه دِیگن اِختِراع عُنوانِی آستِیدَه یَنگِی فِکر وَ یَنگِی رَوِیشگه اِیگه بوُلِیش بِیلَن هَم، هِیچ کِیم اوُزِی اوُچُون گوُروُه، توُدَه وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه وَ شوُرادَن جُدا بُولِیشگه حَققِی یوُق، بَلکِی مَنَه بُو یَنگِی کوُز- قَرَشنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِیدَه اوُرتَه گه تَشلَه نِیشِی کِیرَک وَ آخِیرِیدَه هَم شوُرانِی رَعیِی وَ نَظَرِیگه تابِع بوُلِیشِی لازِم، حَتَّی اَگر شوُرانِی نَظَرِی اوُنِی نَظَرِیگه خِلاف رَوِیشدَه بُولسَه هَم، شوُرانِینگ خَطا رَعیِینِی اوُزِینِینگ توُغرِی رَعیِیدَن کوُرَه اَفضَل کوُرِیشِی کِیرَک، یَعنِی  شوُرانِینگ ناتوُغرِی رَعیِینِی اوُزِینِینگ توُغرِی رَعیِیدَن اوُستوُن کوُرَه دِی، حوُددِی رَسُول الله صلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اُحُد جَنگِی بارَه سِیدَه شوُرانِی نَظَرِینِی اوُستوُن کوُرگنلَرِیدِیک قِیلِیش لازِم.

(دوامی بار…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (42 قیسم)

کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِینگ عَدَدِی سَناقلِی بوُلگن، اَلله تَعالَی نِینگ مَرحَمَت قِیلِیشِی بوُیِیچَه:  «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ  یَعنِی هَمَّه مُجتَهِد وَمُتَخَصِّص بوُلمَه گن، بَلکِی شوُرادَه اِیشتِراک اِیتَه دِیگن وَ اوُلَرنِی رَعی شوُرادَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیدَه اِرایَه بِیرِیلَه دِیگن کِیشِیلَر مَعلوُم اِیشلَر بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلِیشگن. اَمّا شوُرا اِجتِهادِینِی وَ شوُرانِینگ واحِد اِجماعسِینِی اوُرنِیگه کِیلگن مَذهَبلَر وَ شَخصِی اِجتِهادلَر، ناچار حالدَه نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِی شُورانِی وَ اِجماعِی واحِدنِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی اِضطِرارِی حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن. بُو ضَرُورَت پَیتِیدَه اوُلَکسَه نِی گوُشتِینِی اِستِعمال قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، اوُنِی لازِم بوُلگن پَیتدَه جاننِی حِفظ قِیلِیش اوُچُون اِستِعمال قِیلِیش کِیرَک بوُلَه دِی. مَذهَبدَن هَم اِضطِرارِی حالَتدَه اِسلامنِی حِفظ قِیلِیش وَ یَنَدَه کوُپراق تَفَرُّقنِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلمَه گوُنچَه فایدَه لَه نِیلَه دِی.

اِماملَر وَ مَذهَبنِی یِیتَکچِیلَرِی اوُلَرگه اِیرگه شوُچِیلَرگه خِلاف رَوِیشدَه هَمِیشَه، واحِد شوُراگه وَ واحِد اِجماعگه یِیتِیش اوُچُون مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتنِی یوُقاتِیشگه حَرَکَت قِیلِیشگن وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه دَن تَشکِیل قِیلِینِیشِیگه  وَ اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه، اوُنِی واحِد اِجماعسِیگه، واحِد جَماعَتگه قَیتِیشگه سَبَب بوُلَه دِیگن توُرلِی – هِیل یوُللَرنِی تَکلِیف قِیلِیشگن.

مَنَه بُو کوُرسَتمَه لَردَن بِیرِی، اوُلَرگه کوُر- کوُرانَه تَقلِید قِیلِیشدَن مَنع قِیلِیشگن. یاکِی اَیتِیشَردِیکِی:   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي . اَگر حَدِیث صَحِیح بوُلَه دِیگن بوُلسَه، اوُ مِینِی مَذهَبِیمدُور. یاکِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر اَیتَه دِیکِی: مُسُلمانلَر شِیعَه مَذهَبِیدَگِی نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله نِی قِیامِیگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشلَرِی کِیرَک، تائِنکِی عَبّاسِیلَرنِینگ مِعراثِی سَلطَنَتلِی حُکوُمَتِی اِنقِراضگه اوُچرَه گوُنچَه وَ یَنَه قَیتَه دَن نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت تِیکلَنگوُنِیچَه. حَتَّی مَنَه بُو مُهِم اَصلگه اوُزِینِینگ قَنچَه لِیک پایبَند اِیکَنلِیکلَرِینِی مِعزانِینِی کوُرسَه تِیش اوُچُون اَیتگن اِیدِیکِی: اَگر مَنصُور عَبّاسِی مَسجِید قوُرِیب ، کِیلِیب مَنَه بُو مَسجِیدنِی اِیشِیکلَرِینِی سَنَه گِین، دِیسَه،هَرگِیز اوُنگه یاردَم بِیرمَیمَن وَ اَگر مَنَه بُو مَسجِیدنِی قوُرِیش اوُچُون خَرج قِیلِینگن پوُللَرنِی سَنَشنِی طَلَب قِیلسَه، هَرگِیز اوُنِی سَنَه مَیمَن وَ…….حَه، مَنَه بُو بُویُوک اِمام رَحِمَهُ الله آخِیرِیدَه هَم حوُددِی شُو عَبّاسِی حُکوُمَتنِی زِندانِیدَه زَهَرلَه نَه دِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ قَیتِیشِی یوُلِیدَه جان بِیرَه دِی، مَنَه بُو حُکوُمَت نَفَس زَکِیَه گه اوُحشَه گن بِیر شِیعَه شَخصنِی قوُلِی بِیلَن قَیتِیب کِیلَه دِیمِی یا باشقَه شَخصمِی، بُو نَرسَه لَر اوُ کِیشِیگه مُهِم بوُلگن اِیمَس.

اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله هَم عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِیگه قَرشِیلِیک صِیفَتِیدَه وَ بُو حُکوُمَتنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش اوُچُون نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیشنِی هاحلَیدِیگن مُجاهِدلَرنِی فایدَه سِیگه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیکِی: مَجبُورِی طَلاق صَحِیح بوُلمَیدِی. مَنَه بُو عَبدُالمَلِیک عَبّاسِی حاکِم بوُلگن حُکوُمَتگه ضَربَه اِیدِی. مَنَه شوُ عَبّاسِی شاهنِی زَمانِیدَه قَسَملِی طَلاق وُجُودگه کِیلدِی، اوُندَه کِیشِیلَر اَگر سِیزنِی بَیعَتِینگِیزدَن باش تارتسَم عَیالِیم طَلاق بوُلسِین، دِییِیشگه مَجبُور قِیلِینگن. اِمامِی مالِک شوُندَه مَجبُورِی طَلاق توُغرِی بوُلمَسلِیگِی حَقِیدَه حَدِیث کِیلتِیرَه دِیلَر وَ بُو اِیشلَرِی سَبَبلِی اوُ کِیشِینِی شوُنچَه لِیک شَللاق بِیلَن اوُرِیشَه دِیکِی، بُو حادِیثَه تَرِیخدَه مَشهُور بوُلگن.  اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ الله هَم حوُددِی شوُندَی بوُلگنلَر، اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله دائِمِی رَوِیشدَه آلِیب بارگن مُبارَزَه لَرِی بِیلَن بِیرگه هِجرَت قِیلِیب قاچِیب کِیتَه دِیلَر. شِیعَه اِماملَرِینِی بَرچَه سِی هَم قُرآننِی هَمَّه نَرسَه اوُچُون مِعیار قِیلِیشگن. اِمامِی صادِق رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِینَه دِیکِی:

  • مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ[1]
  • لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ[2]
  • كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

هَر قَندَی حُکم آخِیرِیدَه خُدانِی کِتابِیگه وَ پَیغَمبَرنِی سُنَّتِیگه قَیتَه رِیلِیشِی کِیرَک وَ خُدانِی کِتابِیگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن هَر قَندَی حَدِیث بِیهُودَه دِیر. [3]

مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر وَ مَذهَبلَرنِی یِیتَکچِیلَرِی اِسلام دِینِینِینگ طَبِیعِی یوُنَه لِیشِی شَخصلَرنِینگ رَعیِی وَ اِجتِهادِی یوُلِیدَه قُربان بوُلمَسلِیگِی کِیرَکلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی هَم خَطادَن حالِی مَعصُوم دِیب حِسابلَشگن اِیمَس. سَیِّیدِیمِیز داوُد وَ قَضاوَت مَسَلَه سِیدَه، سَیِّیدِیمِیز نوُح وَ اوُ کِیشِینِینگ فَرزَندِی بارَه سِیدَگِی دُعاسِی، سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم وَ اوُ کِیشِینِی آتَه سِینِی حَققِیگه قِیلگن دُعاسِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ یوز اوُگِیرِیشلَرِی وَ باشقَه لَر بارَه سِیدَه اَلله تَعالَی بِیر آزگِینَه بوُلسَه هَم رِعایَت قِیلمَه گنلِیگِینِی وَ اوُلَرنِی خَطالَرِیگه کوُز یوُممَه گنلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، دُنیانِی آخِیرِیگه چَه هَم بوُتوُن بَشَرِیَت بوُلَردَن خَبَردار بوُلَه دِی وَ بُو باشقَه لَرنِینگ عِبرَت آلِیشلَرِی اوُچُون دَرس بوُلِیب قالَه دِی، اَلله تَعالَی اِینگ عَزِیز بَندَه لَرِینِی خَطالَرِیدَن هَم کوُز یوُممَسلِیگِینِی بِیلدِیرَه دِی.

اَلله تَعالَی اَصلِی قاضِی صِیفَتِیدَه مَنَه بُو عَزِیزلَرنِی خَطا اِجتِهادلَرِینِی وَ رَعیلَرِینِی بَیان قِیلَه دِی، اِیندِی مُسُلمانلَر اوُچُون مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر کِیتگندَن سُونگ سِیزلَردَن بُولگن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه اِطاعَت قِیلِیشنِی واجِب قِیلدِی وَ سِیزلَردَن بوُلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی قاضِی صِیفَتِیدَه کِیلتِیرَه دِی.

(دوامی بار………)


[1]مستدرك الوسائل للنوري الطبرسي، الطبعة الجديدة، ج 17، ص 304 – 305.

[2]وسائل الشيعة، ج 18، ص 89، حديث 47. 

[3]و افي كتاب العقل و العلم باب ماخذ بالسنة و شواهدالكتاب